# data[].attributes.body
Heeft genderdenken een invloed op de organisatie van de samenleving?

of omgekeerd

Heeft de organisatie van de samenleving een invloed op genderdenken?

*De samenleving als:
- een democratisch systeem
- een economisch systeem
- een sociaal-maatschappelijk systeem
- een rechtssysteem

# data[].attributes.body
Plaats hier de links naar de gebruikte bronnen.

# data[].attributes.body
Wat ga jij onthouden van deze les?
Wat blijft jou het meeste bij?
Klik op de link naar de andere Padlet en vul aan.

# data[].attributes.body
Speelt genderdenken* op dit moment een rol binnen het thema?
- Zo ja: op welke manier speelt genderdenken een rol en wat zijn de gevolgen hiervan?
- Zo nee: waarom heeft genderdenken nu geen invloed (meer) binnen het thema?

*of recente evoluties omtrent genderdenken

# data[].attributes.body
Jobs

# data[].attributes.body
Formuleer zelf een bondig antwoord op de volgende vragen:

1) Is er sprake van een (wederzijdse?) invloed tussen genderdenken en het gekozen thema?

2) Is er sprake van een (wederzijdse?) invloed tussen genderdenken en de deelsystemen van de samenleving?

3) Is er sprake van gender(on)gelijkheid binnen het thema?

# data[].attributes.body
Is jouw thema (in relatie met gender) in de afgelopen 5 jaar in de actualiteit/media verschenen?

Ga op zoek naar krantenartikels, video's, reportages...

# data[].attributes.body
Speelt genderdenken een rol in de geschiedenis of evolutie van het gekozen thema?

Hadden evoluties binnen het thema gevolgen op het genderdenken?

Geef hier de geschiedenis/evolutie kort weer. Probeer dit in chronologische volgorde te doen.

# data[].attributes.body
Michelle Moons en Amélie De Roeck

# data[].attributes.body
Vroeger was er een zeer groot onderscheid tussen jobs voor vrouwen en jobs voor mannen. Zo was het huishouden een typische taak voor de vrouwen en de typische taak voor mannen was hard gaan werken om een inkomen te verzamelen voor het gezin. Nu kan er worden aangetoond dat er geen biologische reden is waarom man of vrouw minder geschikt is voor een bepaalde job. Maar er bestaan nog steeds stereotypen. Al van jongs af aan worden er typische mannen of vrouwen beroepen opgelegd. Tegenwoordig wordt hier toch veel aandacht aan besteedt. https://www.jobat.be/nl/art/vrouwen-en-mannen-gelijk-op-de-arbeidsmarkt

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Administratief bediende is het meest voorkomende beroep in ons land, en dit wordt vooral door vrouwen uitgeoefend. Bij mannen komt een job als vrachtwagenchauffeur het vaakst voor. Ondanks pogingen om het bestaan van typische vrouwen- en mannenberoepen te doorbreken, blijven er opmerkelijke verschillen bestaan. Denken organisaties nog te vaak in clichés en zetten ze hun deuren wel wijd genoeg open voor het andere geslacht?

‘Typische’ vrouwen- en mannenberoepen

Als je kijkt naar het aantal mannen en vrouwen dat in een bepaalde sector werkt, valt op dat het aandeel vrouwen vooral bij medische en verzorgende beroepen hoog is. Vroedvrouwen, huishoudhulpen en schoonmakers bij particulieren, verzorgend personeel in kinderdagverblijven, crèches en onthaalmoeders, leerkrachten in het kleuteronderwijs en verzorgenden in de thuiszorg... Het aandeel werkende vrouwen in deze beroepen ligt boven de 97%.

Kijken we naar zogenaamde typische mannenberoepen, stellen we vast dat meer dan 99% van de installateurs van elektrische apparatuur, brandweerlui, installateurs en onderhoudsmonteurs op het gebied van elektronica, betonwerkers en plaatwerkers van het mannelijk geslacht is. Mannen lijken dus de voorkeur te geven aan techniek en hard labeur.

Seksesegregatie blijft overeind

De Belgische arbeidsmarkt is klassiek erg gesegregeerd. Vrouwen en mannen werken duidelijk in andere deelgebieden van de arbeidsmarkt. Maar een verdeelde arbeidsmarkt heeft meer gevolgen dan enkel een ondervertegenwoordiging van mannen of vrouwen in bepaalde beroepen.

De gesegregeerde arbeidsmarkt is een belangrijke oorzaak van de loonkloof. Daarnaast worden sommige ‘vrouwenberoepen’, zoals poetsen, sterk ondergewaardeerd. Poetsen wordt nog maar al te vaak bestempeld als ‘niet zwaar’, terwijl dit fysiek enorm belastend is.

Aangeboren of aangeleerd?

Zijn vrouwen nu eenmaal beter in andere taken dan mannen, en omgekeerd? Is het zo dat mannen van nature meer interesse hebben in techniek, en vrouwen in zorg? Of worden we in een bepaalde richting gepusht? Met andere woorden, wat zijn de invloeden van nature (aangeboren) en nurture (aangeleerd)?

“Er is geen biologische reden waarom vrouwen of mannen meer of minder geschikt zouden zijn voor bepaalde beroepen. Dat mannen van Mars komen en vrouwen van Venus is een diepgeworteld idee. Recente studies tonen aan dat de verschillen tussen vrouwen en tussen mannen onderling veel groter zijn dan die tussen vrouwen en mannen”, vertelt Sofie De Graeve, woordvoerster bij Furia, denktank en actiegroep die ijvert voor een solidaire en meer gelijke samenleving.

Niet alleen vrouwen in mannenberoepen, ook mannen in vrouwenberoepen moeten afrekenen met stereotypen. Een man zou minder zachtaardig en verzorgend zijn dan een vrouw en bekommert zich minder om de kinderen waarmee hij werkt. “Daar is geen enkel bewijs voor. We stoppen kinderen van jongs af in hokjes en beperken zo hun keuzes. Dat betekent niet dat meisjes niet met poppen mogen spelen en jongens dat per se wel moeten. Het gaat erom alles aan te bieden en kinderen en jongeren al hun talenten te laten ontdekken”, gaat Sofie De Graeve verder.

Stereotypen en hokjesdenken

Al van het prille begin geven we kinderen boodschappen over hoe meisjes en jongens zich horen te gedragen. Kinderen denken al op jonge leeftijd dat er typische mannen- en vrouwenberoepen zijn. Terwijl elk beroep toegankelijk zou moeten zijn voor m/v/x.

Het goede nieuws is dat rolpatronen en stereotiepe opvattingen maatschappelijke constructies zijn, die we kunnen veranderen. “Alleen gaat dat erg langzaam. Stereotypen zijn ontzettend hardnekkig. Dat zie je bijvoorbeeld bij de studiekeuzes waar er weinig evolutie is, en in de echte bastions van vrouwen- en mannenberoepen.”

Onvoldoende diversiteit op de arbeidsmarkt

Rolmodellen zijn cruciaal om meisjes en jongens te inspireren en om hen aan te zetten die andere keuze te durven maken. En dan mag het niet alleen gaan om STEM-campagnes die meisjes naar wetenschappelijke en technische richtingen leiden, maar moet er ook ingezet worden in het toeleiden van jongens naar de zorgsector. Wat dat betreft, biedt de gesegregeerde arbeidsmarkt heel wat opportuniteiten.

Ontvang de nieuwste tips over werk en carrière

Op zoek naar een job in de zorg? Bekijk dan zeker volgende vacatures...

Top 20 mannen- en vrouwenberoepen

Of het anno 2020 nog oké is om een onderscheid tussen mannen- en vrouwenberoepen te maken? “Meten is weten. Dus is het zeker nuttig om de cijfers jaarlijks te updaten. Maar het uiteindelijke doel is meer diversiteit op de arbeidsmarkt. Nu wordt te veel talent gemist: mannen en vrouwen, maar ook mensen van andere origine, of met een beperking… Bedrijven, de overheid en het onderwijs moeten daar meer op inspelen”, zegt Sofie De Graeve van Furia.

Top 20 mannenberoepen

1. | Installateurs van elektrische apparatuur | 99%
2. | Brandweerlui | 99%
3. | Installateurs en onderhoudsmonteurs op het gebied van elektronica | 99%
4. | Betonwerkers | 99%
5. | Plaatwerkers | 99%
6. | Bedieners van grondverzetmachines en dergelijke | 99%
7. | Stukadoors | 99%
8. | Elektriciens | 99%
9. | Monteurs en reparateurs van industriële en landbouwmachines | 99%
10. | Metselaars en dergelijke | 99%
11. | Technici op het gebied van mechanica | 98,9%
12. | Vrachtwagenchauffeurs | 98,6%
13. | Dakdekkers | 98,5%
14. | Vuilnisophalers en ophalers van afval bestemd voor recyclage | 98,5%
15. | Installateurs en onderhoudsmonteurs op het gebied van informatie- en communicatietechnologie | 98,4%
16. | Kraandrijvers en bedieners van takels en dergelijke | 98,4%
17. | Loodgieters | 98,1%
18. | Lassers en snijders | 98%
19. | Timmerlui en schrijnwerkers | 97,3%
20. | Technici op het gebied van elektriciteit | 97,3%

Top 20 vrouwenberoepen

1. | Vroedvrouwen | 99%
2. | Huishoudelijke hulpen en schoonmakers in particuliere huishoudens | 97,6%
3. | Verzorgend personeel in kinderdagverblijven, crèches en dergelijke en onthaalmoeders | 97,5%
4. | Onderwijzers in het kleuteronderwijs | 97,2%
5. | Verzorgenden thuiszorg | 97,1%
6. | Medisch secretaressen | 95,4%
7. | Schoonheidsspecialisten en dergelijke | 94,3%
8. | Secretariaatsmedewerkers | 93,2%
9. | Personeel voor het wassen en strijken met de hand | 92,4%
10. | Onderwijsassistenten | 92,1%
11. | Verzorgenden in ziekenhuizen, verpleeginstellingen en dergelijke | 91,1%
12. | Specialisten op het gebied van gezondheidszorg | 90%
13. | Farmaceutisch-technisch assistenten en apothekersassistenten | 89,9%
14. | Verpleegkundigen | 89,6%
15. | Bureausecretaressen en directieassistenten | 87%
16. | Audiologen en logopedisten | 85,7%
17. | Psychologen | 84%
18. | Verpleegkundig kaderpersoneel | 83,4%
19. | Schoonmakers in hotels, kantoren en dergelijke accommodatie | 82,2%
20. | Onderwijzers in het lager onderwijs | 81,9%

(mr) - Bron top 20: onderzoek van de FOD Economie

Voor de enquête naar de arbeidskrachten (EAK) worden in België jaarlijks ongeveer 47.000 huishoudens aangeschreven om deel te nemen. De respons bedraagt zo’n 75%. De informatie wordt voor de eerste bevraging verzameld via face-to-face-interviews. Sinds 2017 volgen daarna nog drie kortere opvolgbevragingen die via het web of telefonisch gebeuren.

6 maart 2020

# data[].attributes.attachment_link.title
Vrouwen en mannen gelijk op de arbeidsmarkt? - Jobat.be

# data[].attributes.attachment_link.description
Ondanks pogingen om het bestaan van typische vrouwen- en mannenberoepen te doorbreken, blijven er opmerkelijke verschillen bestaan...

# data[].attributes.body
Vandaag de dag wordt er zeer veel aandacht besteed aan gendergelijkheid op de werkvloer. Een voorbeeld hiervan is het steeds kleiner maken van de loonkloof tussen mannen en vrouwen, al zal dit nog wel even doen. Eveneens krijgen vrouwen minder kansen op de loonbaanladder, dit vanwege de rolverwachtingen die gekend staan binnen onze maatschappij, ondanks men hier toch probeert aan te werken. Het gevolg hiervan is dat we er sneller vanuit gaan dat vrouwen hun loopbaan zullen afstemmen op de kinderen. ps://motmansenpartners.be/nieuws/gendergelijkheid-op-de-werkvloer-anno-2021/

# data[].attributes.body
De maatschappij en het verleden heeft gezorgd voor de aanwezigheid van stereotypen. Het blijkt moeilijk om dit te doorbreken. Dit omdat er gendernormen bestaan en deze worden omgedragen door middel van een socialisatieproces. Hierdoor zal de samenleving een bepaalde verwachting hebben over een bepaald gender. Dit ziet men ook in de beroepen. https://atria.nl/nieuws-publicaties/beeldvorming-stereotypering/hoe-werkt-genderstereotypering/#:~:text=Dit%20komt%20door%20twee%20dingen,wordt%20verwacht%20vanuit%20de%20samenleving.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ideeën over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen in Nederland zijn vaak traditioneel en berusten op stereotiepe denkbeelden. Zoals: mannen werken en vrouwen zorgen. Of dat mannen natuurlijke leiders, ambitieus, assertief, atletisch en dominant zijn. En dat vrouwen juist affectief, naïef, vrolijk en gezellig, meelevend, gevoelig, vriendelijke en loyaal zijn.
Filmpje Uit het keurslijf!

Waarom zorgen stereotypen voor ongelijkheid?

Stereotiepe kenmerken die bij mannelijk horen, worden maatschappelijk hoger gewaardeerd dan kenmerken die wij associëren met vrouwelijkheid. Mannen worden voor bestuursfuncties dan ook eerder aangenomen dan vrouwen. Terwijl vrouwen veel meer kans maken om te worden aangenomen op een kinderdagverblijf dan een man. Deze ongelijke waardering van mannen en vrouwen heeft niet alleen gevolgen voor individuen, maar voor hele sectoren. In de zorg en het onderwijs, die worden gezien als 'soft' en 'vrouwelijk', vertaalt de lagere waardering van vrouwen t.o.v. mannen zich letterlijk in lagere inkomens vergeleken met 'mannelijke' beroepen, zoals de techniek. In werkelijkheid zijn er echter net zoveel vrouwen goed in techniek of leidinggeven als mannen. Ook zijn er steeds meer mannen die aangeven dat zij graag willen te zorgen, bijvoorbeeld voor hun kinderen of juist beroepsmatig.

Om voor alle mensen meer vrijheid te creëren om hun leven in te richten naar eigen wensen, talenten en voorkeuren, moeten de gebaande paden dus worden verbreed. Dit lukt alleen als sturende gendernormen en -stereotypen die de keuzes van mannen en vrouwen beperken, worden doorbroken.

Waarom is het zo ingewikkeld om genderstereotypen te doorbreken?

Het doorbreken van genderstereotypen is echter gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het gedrag van mensen wordt niet alleen sterk bepaald door die normen en -stereotypen, maar de meeste mensen zijn ook nogal gehecht aan de bestaande gendercategorieën. Dit komt door twee dingen. Ten eerste, krijgen mensen gendernormen al van jong af aan aangeleerd, waardoor ze als natuurlijk en 'eigen' aanvoelen. Stereotypen worden overgedragen door middel van een socialisatieproces. Hierdoor internaliseren kinderen wat er van hen wordt verwacht vanuit de samenleving. In dit proces spelen ouders, leraren, vrienden, buren, mensen op TV en personages in boeken een rol als voorbeeld of als boodschapper. Door enerzijds bepaald gedrag als 'normaal' voor te stellen, en anderzijds bepaalde ideeën (impliciet of expliciet) af te wijzen.

Sommige ideeën of boodschappen die worden overgedragen zijn echter meer genuanceerd dan anderen. Stereotypen zijn anders dan normen, omdat zij de wereld clichématig en erg zwart-wit voorstellen, met weinig ruimte voor allerhande grijstinten. In de stereotiepe beeldvorming is er dus maar één soort 'goede vrouw' en één soort 'echte man'.

Ten tweede voelt gender 'logisch' doordat gendernormen en -stereotypen doorwerken op verschillende niveaus in de samenleving. Gendergerelateerde keuzes van een individu voelen als kloppend en juist, omdat zij passen bij de culturele normen en stroken met de verwachtingen op het werk of in de klas. Precies omdat gender zo 'gelaagd' is en overal in terugkomt, is het alomtegenwoordig, het is een echt 'systeem'. Dit maakt het ingewikkeld voor mensen om iets anders te doen dan het gendersysteem voorschrijft.

Hoe kan het dan wel veranderen?

Toch zijn er ook mensen die het voor elkaar krijgen om 'tegen de stroom in te zwemmen'. Zij maken (al dan niet doelbewust) 'counterstereotiepe keuzes' in opleiding en werk. Ze richten hiermee hun leven in op een manier die ingaat tegen de verwachtingen. In termen van Judith Butler maken deze mensen ' gender trouble', oftewel 'gender trammelant'. Denk aan een man die thuis voor de kinderen zorgt of een vrouw die kiest voor een technische beroepsopleiding. Door buiten de genderstereotiepe verwachtingen om hun plan te trekken en uit te voeren, kunnen mensen in hun omgeving zomaar tot het inzicht komen dat het ook anders kan, zonder dat dit ernstige gevolgen heeft. Een zorgende man is immers nog steeds een prima man, of zelfs een betere.

Rolmodellen

Hoewel sommige mensen zullen zich bewust zijn van het feit dat zij tegen de stroom in zwemmen, zal dit zeker niet voor iedereen gelden. Hoe dan ook, kunnen zij hierdoor wel de status van een counterstereotiep rolmodel krijgen. Een rolmodel is een individu waar mensen - in het bijzonder kinderen, jongeren en jongvolwassenen, naar op kijken. Rolmodellen kunnen heel dichtbij zijn, zoals ouders, broers en zussen of een leraar, maar kunnen ook op afstand staan, denk aan topsporters, zangers, vloggers of een hoge baas van een bank of een groot bedrijf.

Counterstereotiepe voorbeelden of rolmodellen helpen bij het doorbreken van genderstereotypen. En daarmee bij het verkleinen van de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. We kunnen er voorlopig niet genoeg van hebben. Hoe meer mannen en vrouwen tegen de genderstroom in zwemmen, hoe meer de veronderstelde onwrikbaarheid van man-vrouw verschillen aan het wankelen raakt, en hoe meer ruimte er ontstaat voor mensen om vrijere keuzes te maken in hun werk, opleiding of thuissituatie.

Werk.en.de Toekomst

Het filmpje Uit het keurslijf! is gemaakt door het partnerschap Werk.en.de Toekomst. Werk.en.de Toekomst zet zich in voor het doorbreken van genderstereotypering in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. En voor het verbeteren van de mogelijkheden om werk, zorg en leren met elkaar te combineren.

Wil je meer weten? Neem contact op via werkendetoekomst@atria.nl

Lees verder

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe werkt genderstereotypering? | Beeldvorming en stereotypering

# data[].attributes.attachment_link.description
Ideeën over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen in Nederland zijn vaak traditioneel en berusten op stereotiepe denkbeelden. Zoals: mannen werken en vrouwen zorgen. Of dat mannen natuurlijke leiders, ambitieus, assertief, atletisch en dominant zijn. En dat vrouwen juist affectief, naïef, vrolijk en gezellig, meelevend, gevoelig, vriendelijke en loyaal zijn.

# data[].attributes.body
De gendergelijkheid op de werkvloer is tegenwoordig zeer actief in de actualiteit. In dit artikel gaat het over dat niet enkel man en vrouw kunnen worden opgeroepen voor een bepaald beroep maar ook het geslacht X kan worden aangesproken in een vacature. https://www.hln.be/binnenland/meer-genderneutraliteit-in-vacatures-van-federale-overheid-m-v-wordt-m-v-x~a48fda93/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Privacy

# data[].attributes.body
1. Er is zeker sprake van een invloed tussen genderdenken en jobs. Zo zijn er bepaalde beroepen waarvan enkel een mannelijke aanspreking bestaat, zoals directeur. Hierdoor linken we deze jobs snellen aan een man.

2. Een van de oorzaken van dit genderdenken is de samenleving die ons bepaalde dingen oplegt. Deze heeft een enorme invloed op het ontstaan van de deelsystemen. Dus ook de samenleving heeft een invloed op het genderdenken.

3. Er is zeker een verschil in gender op de werkvloer. Hier zijn verschillende voorbeelden van, zoals het verschil in loon tussen man en vrouw, de aanspreking in vacaturen en ook de aanspreking voor de beroepsnaam.