# data[].attributes.headline
AD: Kabinet komt met radicale ingreep in onderwijs: eerst taal, dan pas rekenen

# data[].attributes.subject
AD: Kabinet komt met radicale ingreep in onderwijs: eerst taal, dan pas rekenen

# data[].attributes.attachment_link.title
Kabinet komt met radicale ingreep in onderwijs: eerst taal, dan pas rekenen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het miljoenenplan om Nederlandse kinderen beter te laten lezen en rekenen werkt niet en gaat volledig op de schop. Het kabinet grijpt hard in en richt nu alle ballen op het taalonderwijs. ‘Na vier jaar hadden de resultaten echt beter moeten zijn’, geeft staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs) toe.

# data[].attributes.body
Jongeren van Waarde(n) is een lesprogramma over vier fundamentele waarden: vrijheid, verdraagzaamheid, verbondenheid en verscheidenheid. Het programma Jongeren van Waarde(n) nodigt jouw studenten of leerlingen uit om stil te staan bij wat deze waarden voor hén betekenen – in hun eigen leven én in onze samenleving.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jongeren van Waarde(n) | 1572 Geboorte van Nederland

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat hebben Willem van Oranje en Tim Hofman met elkaar gemeen? Volgens jongeren zijn beide mannen rolmodellen die staan voor vrijheid? En wat hebben Nelson Mandela en Taylor Swift met elkaar te maken? Volgens diezelfde jongeren staan zij juist weer voor verbondenheid…

# data[].attributes.attachment_link.title
Dit is wat je hebt gemist op #BookTok in mei

# data[].attributes.headline
Podcast: hoe krijg je anderstalige tieners aan het lezen?

# data[].attributes.subject
Podcast: hoe krijg je anderstalige tieners aan het lezen?

# data[].attributes.attachment_link.title
# 62 Hoe krijg je anderstalige tieners aan het lezen?

# data[].attributes.headline
Sloop dit boek! Leesbevorderingsprogramma 

# data[].attributes.subject
Sloop dit boek! Leesbevorderingsprogramma 

# data[].attributes.attachment_link.description
De lessenserie Sloop dit Boek creëert vanaf de eerste les een gevoel van veiligheid door leerlingen actief hun afkeer van lezen te laten uiten, waardoor we bouwen aan leesplezier.

# data[].attributes.headline
Studenten kunnen Trouw, AD en De Volkskrant gratis lezen

# data[].attributes.subject
Studenten kunnen Trouw, AD en De Volkskrant gratis lezen

# data[].attributes.attachment_link.title
Studenten kunnen Trouw voortaan gratis lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
DPG Media biedt studenten gratis toegang tot al hun nieuwsapps. Wat kunnen journalistiek en jongeren elkaar bieden?

# data[].attributes.headline
Twee miljard euro later, en nog steeds kunnen kinderen niet goed lezen

# data[].attributes.subject
Twee miljard euro later, en nog steeds kunnen kinderen niet goed lezen

# data[].attributes.headline
Opinie: Zonder leraren die zelf lezen, blijft elke beleidsmaatregel een papieren tijger

# data[].attributes.subject
Opinie: Zonder leraren die zelf lezen, blijft elke beleidsmaatregel een papieren tijger

# data[].attributes.attachment_link.title
Opinie: Zonder leraren die zelf lezen, blijft elke beleidsmaatregel een papieren tijger

# data[].attributes.attachment_link.description
De persoonlijke leesattitude van de docent motiveert kinderen om zelf een boek op te pakken. De lezende leraar is dus de kern van de oplossing voor de leescrisis.

# data[].attributes.headline
Opinie: De lees- en schrijfcrisis los je niet op met prestatiedwang, maar met speels, creatief taalplezier

# data[].attributes.subject
Opinie: De lees- en schrijfcrisis los je niet op met prestatiedwang, maar met speels, creatief taalplezier

# data[].attributes.headline
Even binnenkijken: bij deze mediatheek weten ze jongeren écht aan het lezen te krijgen

# data[].attributes.subject
Even binnenkijken: bij deze mediatheek weten ze jongeren écht aan het lezen te krijgen

# data[].attributes.attachment_link.title
Even binnenkijken: bij deze mediatheek weten ze jongeren écht aan het lezen te krijgen

# data[].attributes.attachment_link.description
Middelbare scholieren aan het lezen krijgen kán een grote uitdaging zijn. In de mediatheek van CSG Comenius Mariënburg doen ze het anders, en met succes!

# data[].attributes.headline
Daphne Deckers: “Jongeren die boeken lezen, dat kun je toch alleen maar toejuichen?”

# data[].attributes.subject
Daphne Deckers: “Jongeren die boeken lezen, dat kun je toch alleen maar toejuichen?”

# data[].attributes.headline
Baljurken, scones en BookTok: waarom jongeren weer klassiekers lezen. ‘Ik haal er als les voor mezelf uit: blijf je eigen pad volgen’

# data[].attributes.subject
Baljurken, scones en BookTok: waarom jongeren weer klassiekers lezen. ‘Ik haal er als les voor mezelf uit: blijf je eigen pad volgen’

# data[].attributes.attachment_link.title
Baljurken, scones en BookTok: waarom jongeren weer klassiekers lezen. ‘Ik haal er als les voor mezelf uit: blijf je eigen pad volgen’

# data[].attributes.attachment_link.description
Paula Heeger • 8 april 2026, 11:01 • Boeken

# data[].attributes.attachment_link.description
Aandacht voor media hoort bij de dagelijkse opvoeding van kinderen. Al vanaf het eerste moment dat een kind naar een scherm kijkt.

# data[].attributes.headline
Wat willen jongeren van de bibliotheek? (2026)

# data[].attributes.subject
Wat willen jongeren van de bibliotheek? (2026)

# data[].attributes.headline
Dossier Probiblio: jongeren gastvrij ontvangen in de bibliotheek

# data[].attributes.subject
Dossier Probiblio: jongeren gastvrij ontvangen in de bibliotheek

# data[].attributes.attachment_link.title
Dossier ‘Jongeren welkom heten in de bibliotheek’

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de inzichten, adviezen en inspiratie uit het jongerendossier kun je de bibliotheek transformeren naar een relevante plek voor jongeren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een van de meest onderschatte maatregelen om de taalontwikkeling van studenten te stimuleren is het invoeren van een structureel beleid rond vrij lezen en vrijetijdslezen.
In de brochure Meer lezen, beter in taal - mbo (2020) gaat Kees Broekhof uitgebreid op deze maatregel in. Broekhof beschrijft de stand van zaken rond taal op het mbo en biedt argumenten om meer te investeren in leesbevordering op het mbo.

Ook gaat Broekhof in op de vragen hoe jongeren gestimuleerd kunnen worden om (meer) te lezen en hoe de samenwerking op school georganiseerd moet zijn om een effectief leesklimaat voor studenten te creëren, bijvoorbeeld via de Bibliotheek op school.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meer lezen, beter in taal - mbo - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Een van de meest onderschatte maatregelen om de taalontwikkeling van studenten te stimuleren is het invoeren van een structureel beleid rond vrij lezen en vrijetijdslezen. In de brochure Meer lezen, beter in taal - mbo (2020) gaat Kees Broekhof uitgebreid op deze maatregel in. Broekhof beschrijft de stand van zaken rond taal op het mbo [...]

# data[].attributes.attachment_link.title
Lezen in het VO - Lezen in het voorgezet onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.title
Scholing - Lezen in het voorgezet onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Scholing op het gebied van leesonderwijs geeft leerkrachten primair onderwijs en studenten de kans om een onmisbare rol te vervullen als leesbevorderaar.

# data[].attributes.headline
Factsheet de Bibliotheek op school vo 2026

# data[].attributes.subject
Factsheet de Bibliotheek op school vo 2026

# data[].attributes.attachment_link.title
Kwestie van Lezen 22. Young Adult-literatuur

# data[].attributes.attachment_link.description
Young Adult-literatuur (YA) is populair onder jongeren. Ze raden elkaar op BookTok en Bookstagram titels aan en YA-boeken staan bij Nederlandse jongeren op de tweede plaats van meest graag gelezen boeken in de vrije tijd. Jongeren die bekend zijn met YA-romans lezen met meer plezier en zijn positiever over het boekenaanbod. Hoe ga je als […]

# data[].attributes.attachment_link.title
Young Adult Literatuur in Nederland: volwassen en volwaardig?

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 20 januari verdedigde docent Nederlands en literatuurwetenschapper Linda Ackermans (1988) haar promotieonderzoek met de titel Young Adult Literatuur in Nederland: volwassen en volwaardig? Daarin onderzoekt zij de positie en status van YA-literatuur (YA) binnen het Nederlandse literaire veld en de perspectieven voor YA in het voortgezet onderwijs. ’Ik pleit ervoor om YA als een op zichzelf […]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In de huidige informatiemaatschappij is het kritisch kunnen lezen en evalueren van bronnen essentieel. Dat vraagt om een schoolvak Nederlands dat leerlingen meer grip geeft op wat er buiten de school gebeurt. De nieuwe kerndoelen en eindtermen spelen hier duidelijk op in. Daarnaast is er ook bij het schoolvak Nederlands de urgentie om aandacht te besteden aan burgerschap. Hoe leren we onze leerlingen om kritisch naar bronnen te kijken en om te gaan met de zin en onzin die ze online tegenkomen? Hoe leren we ze om een eigen, genuanceerde mening te vormen over wat er speelt in de samenleving? Kortom, hoe zorgen we ervoor dat de kritische geletterdheid van onze leerlingen toeneemt?

Tijdens deze docentendag vertellen collega's van de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur en de Radboud Docenten Academie over hun recente onderzoek op het gebied van kritische geletterdheid en laten ze zien hoe dit onderzoek een rol kan spelen binnen het vernieuwde schoolvak Nederlands. Tijdens de bijeenkomsten worden lesideeën gedeeld voor een praktische toepassing van dit onderzoek op school.

De docentendag start om 13.15 uur en zal tot ongeveer 17.40 uur duren. Meer informatie over de verschillende lezingen en workshops vind je onder 'programma'.

De studiedag vindt plaats op de campus van de Radboud Universiteit. De kosten voor deelname bedragen € 140,- per persoon. Je voldoet de betaling direct bij aanmelding via creditcard, Ideal of PayPal. Je ontvangt een bevestiging voor eventuele declaratie bij je werkgever. Studenten kunnen tegen een gereduceerd tarief (€30,-) deelnemen aan deze studiedag.

Er geldt een gereduceerd tarief (€ 110,-) voor deelnemers van de PAO-cursus Recente Nederlandse en Vlaamse Letterkunde. Heb je je aangemeld voor deze cursus? Meld je dan aan voor de docentendag via onderstaande button.
Aanmelden PAO-deelnemer

# data[].attributes.attachment_link.title
Weet wat je leest | Docentendag Nederlands over kritische geletterdheid | Radboud Universiteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdens de docentendag Nederlands ontdek je hoe recent onderzoek van de Radboud Universiteit jouw lessen Nederlands verder kan verrijken. Je gaat naar huis met inspirerende lesideeën om kritische geletterdheid direct in de klas tot leven te brengen.

# data[].attributes.headline
Nu te gebruiken door lezers en bibliotheken: Boekbot

# data[].attributes.subject
Nu te gebruiken door lezers en bibliotheken: Boekbot

# data[].attributes.body
Boekbot is in cocreatie met jongeren ontwikkeld binnen het programma Bouwen aan de Bibliotheek van de Toekomst, met steun van Regio Deal Brainport Eindhoven en Stichting Pica. De tool voert een gesprek met de gebruiker, vraagt naar voorkeuren, stemming en interesses, en doet vervolgens boeksuggesties. Het gebruikt hiervoor betrouwbare bibliotheekbronnen en werkt volgens AVG-richtlijnen. Hierdoor hoeven gebruikers zich geen zorgen te maken over hun privacy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nu te gebruiken door lezers en bibliotheken: Boekbot

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdens Dutch Design Week in Eindhoven hebben 8 Brainportbibliotheken gezamenlijk Boekbot gelanceerd: een AI-assistent die helpt bij het vinden van een boek dat bij je past. Zonder lidmaatschap, zonder dataprofilering, maar mét respect voor privacy en auteursrechten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Stichting Lezen is er om alle jongeren en kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken, zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Achter elke jongere die zich als lezer goed ontwikkelt, staan volwassenen die stimuleren, onderwijzen en gidsen. Stichting Lezen biedt professionele leesbevorderaars zoals taaldocenten maar ook docenten van zaak- of beroepsvakken de kennis […]

# data[].attributes.attachment_link.title
Jongeren boeien en binden: wat werkt? – Rijnbrink

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat kun je als bibliotheek doen om jongeren aan je te binden? Veel bibliotheken zoeken naar het antwoord. Want hoe hou je jongeren vast als het gratis jeugdlidmaatschap stopt? En wat levert het op als je dit lidmaatschap verruimt? Adviseurs Minke ter Stal en Modai van Aken gingen samen met zes bibliotheken op onderzoek uit. […]

# data[].attributes.attachment_link.title
Scholing - Lezen in het voorgezet onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Scholing op het gebied van leesonderwijs geeft leerkrachten primair onderwijs en studenten de kans om een onmisbare rol te vervullen als leesbevorderaar.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tekstselectie in het Nederlandse literatuuronderwijs | Radboud Universiteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 21 november wordt het onderzoeksrapport Tekstselectie in het Nederlandse literatuuronderwijs, uitgegeven door Stichting Lezen, feestelijk gepresenteerd in de Theaterzaal van de Radboud Universiteit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Van een open blik naar een dieper begrip van de mogelijkheden van online lezersgemeenschappen

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit mini-symposium wil tot een dieper begrip te komen van de mogelijkheden van online lezersgemeenschappen voor het voortgezet leesonderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ben jij tussen de 14 en 21 jaar oud? Dan krijg je te maken met digitale zaken die je moet regelen bij verschillende organisaties. Bijvoorbeeld het aanvragen van je DigiD, het terugvragen van loonheffing van je bijbaan, en het regelen van studiefinanciering. Maar hoe pak je dit aan? Op Digidingen-desk vind je alle informatie die je nodig hebt. Je vindt per thema stappenplannen, video's en tips die jou op weg helpen! Ga naar de thema's.

Checklist

Wil je weten of jij al je digitale (overheids)zaken goed geregeld hebt? Gebruik dan de checklist van Digidingen-desk waarin je precies ziet wat je moet regelen tussen je 14 e en 21 e. Download de checklist en print hem uit.

Hulp?

Heb je hulp nodig bij het regelen van je zaken met de digitale overheid? Dan kun je ook je ouders/opvoeders of bijvoorbeeld een decaan/mentor op je school of jongerenwerker vragen je te helpen.

In de meeste bibliotheken kun je terecht bij het Informatiepunt Digitale Overheid. Daar kunnen medewerkers je helpen met je vragen over bijvoorbeeld DigiD, studiefinanciering, rijbewijs, belastingen of toeslagen. Bekijk hier een korte over het Informatiepunt Digitale Overheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Digidingen-desk - informatiepunt voor jongeren

# data[].attributes.attachment_link.description
Ben jij tussen de 14 en 21 jaar oud? Dan krijg je te maken met digitale zaken die je moet regelen bij verschillende organisaties. Bijvoorbeeld het aanvragen van je DigiD, het terugvragen van loonheffing van je bijbaan, en het regelen van studiefinanciering. Maar hoe pak je dit aan?

# data[].attributes.attachment_link.description
Verrijk je les met de Back Street Game en duik met je klas in de spannende wereld van Young Adult-verhalen. Net als in de tentoonstelling Back Street in het Literatuurmuseum/­Kinderboekenmuseum maken je leerlingen op interactieve manier kennis met diverse boeken die aansluiten bij hun belevingswereld.

# data[].attributes.headline
Onderzoek Rijnbrink - Jongeren boeien en binden: wat werkt?

# data[].attributes.subject
Onderzoek Rijnbrink - Jongeren boeien en binden: wat werkt?

# data[].attributes.body
Wat kun je als bibliotheek doen om jongeren aan je te binden? Veel bibliotheken zoeken naar het antwoord. Want hoe hou je jongeren vast als het gratis jeugdlidmaatschap stopt? En wat levert het op als je dit lidmaatschap verruimt?

# data[].attributes.attachment_link.title
Jongeren boeien en binden: wat werkt? – Rijnbrink

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat kun je als bibliotheek doen om jongeren aan je te binden? Veel bibliotheken zoeken naar het antwoord. Want hoe hou je jongeren vast als het gratis jeugdlidmaatschap stopt? En wat levert het op als je dit lidmaatschap verruimt? Adviseurs Minke ter Stal en Modai van Aken gingen samen met zes bibliotheken op onderzoek uit. […]

# data[].attributes.attachment_link.description
Met cookies houden we informatie bij over je bezoek. We verzamelen deze informatie om de gebruikservaring te verbeteren. We meten het effect van advertenties via Google. Je kunt je toestemming altijd weer intrekken.

# data[].attributes.headline
Leesmediaconsulenten bij Hebban in de Klas 

# data[].attributes.subject
Leesmediaconsulenten bij Hebban in de Klas 

# data[].attributes.body
Nieuw: Leesconsulenten op Hebban in de Klas!

In het staartje van dit schooljaar hebben we een mooie nieuwe rol toegevoegd aan Hebban in de Klas: de leesconsulent. Of je nu al mediathecaris aan een school verbonden bent of als leesmediaconsulent aan de bibliotheek, met deze rol kun je jouw kennis en tips kwijt op Hebban in de Klas. Wat is er allemaal mogelijk als consulent op Hebban in de Klas?

# data[].attributes.attachment_link.description
Hang de posters op en maak kans op een boekenpakket!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Meld je nu aan
Eerst gaan we in op het belang van taal voor het leerproces. Daarna laten we zien hoe je vanuit je eigen vak het lezen van leerlingen kunt verbeteren en bevorderen. Hoe zorg je bijvoorbeeld voor een rijke leesomgeving, ook in tijden van generatieve AI? En hoe kun je in gesprek gaan met leerlingen om hun tekstbegrip te versterken? Merk je bijvoorbeeld dat leerlingen de opdracht niet goed begrijpen omdat hun leesvaardigheid tekortschiet? Dan kun je je uitleg over je opdrachten iets anders insteken of de opdracht voorlezen, zodat de inhoud duidelijker overkomt. Ook kunnen teksten een goed startpunt zijn voor een klassengesprek, om leerlingen actiever te betrekken bij de inhoud. Tijdens het webinar laten we eerst good practices uit de praktijk zien, die we koppelen aan het achterliggend onderzoek om te verklaren waarom ze werken.

We hebben twee sprekers uitgenodigd die veel expertise hebben op dit gebied. Els Stronks werkt vanuit de Universiteit Utrecht aan nieuw lees- en schrijfonderwijs en is voorzitter van de nieuwe leidraad over taalonderwijs op het vo. Deze leidraad van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek verschijnt dit najaar. Melissa in 't Zandt is junior onderzoeker van Expertisecentrum Nederlands en is betrokken bij diverse Kennisrotonde-vragen over dit onderwerp. Ook schuift docent wiskunde Ellen Vermeulen aan, die vanuit de praktijk haar ervaringen zal delen. Het gesprek wordt geleid door Maurice de Greef.

Dit webinar wordt mede mogelijk gemaakt door Ontwikkelkracht.

Praktische informatie

Datum: woensdag 11 juni 2025
Tijd: 16.00 - 17.00 uur
Locatie: Online
Kosten: Geen

Voor wie?

Dit webinar is gericht op alle docenten in het voortgezet onderwijs die bij het geven van hun vak de leesvaardigheid van leerlingen nodig hebben en oefenen. Het is relevant voor alle schooltypen, en voor zowel onder- als bovenbouw. Ook andere geïnteresseerden - zoals taalcoördinatoren, mentoren en decanen - zijn van harte welkom, om te zien hoe schoolbreed verbeteringen gerealiseerd kunnen worden.
Meld je nu aan
Over de sprekers

Heb je ook een vraag?

Heb je als onderwijsprofessional ook een vraag over leesonderwijs op het voortgezet onderwijs (of een ander onderwerp), waarop je graag een op onderzoek gebaseerd antwoord zou willen ontvangen? Stel dan jouw vraag kosteloos aan de Kennisrotonde en krijg een op onderzoek gebaseerd antwoord over wat wel en wat niet werkt.
Stel je vraag
Meer lezen over taal op het vo?

In het najaar van 2025 verschijnt de nieuwe leidraad Taalonderwijs in het voortgezet onderwijs van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek. Zorg dus dat je op de hoogte blijft!

Blijf op de hoogte

Ben je geïnteresseerd in meer op onderzoek gebaseerde kennis over het onderwijs? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief van NRO. Vink 'Kennis uit onderzoek' aan om berichten van de Kennisrotonde te ontvangen. Of volg ons op LinkedIn en Facebook:

Aanmelden

# data[].attributes.attachment_link.title
Webinar leesvaardigheid in het vo: kansen voor elk vak | Kennisrotonde

# data[].attributes.attachment_link.description
Of je nou Nederlands, Engels, wiskunde of aardrijkskunde geeft, als docent in het voortgezet onderwijs kun je de leerprestaties van je leerlingen verbeteren door aandacht te schenken aan de manier waarop in jouw vak met taal wordt omgegaan. Taal is immers het instrument waarmee jij vakkennis overdraagt, en waarmee leerlingen hun vakkennis opbouwen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lees hoe je de vaardigheden van leerlingen een impuls kunt geven op het gebied van taal, burgerschap, digitale geletterdheid en rekenen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vanuit het project DichterBijNieuws voert de Radboud Universiteit en Wageningen University and Research in samenwerking met de KB een onderzoek uit naar nieuwswijsheid onder bibliotheekmedewerkers en leesmediaconsulenten. Dit onderzoek richt zich op hoe professionals in bibliotheken omgaan met nieuws en welke kansen er liggen voor verdere ontwikkeling van programma's en materialen rondom nieuwswijsheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Onderzoek nieuwswijsheid in bibliotheken: Doe mee vóór 7 maart!

# data[].attributes.attachment_link.description
Vanuit het project DichterBijNieuws voert de Radboud Universiteit en Wageningen University and Research in samenwerking met de KB een onderzoek uit naar nieuwswijsheid onder bibliotheekmedewerkers en leesmediaconsulenten. Dit onderzoek richt zich op hoe professionals in bibliotheken omgaan met nieuws en welke kansen er liggen voor verdere ontwikkeling van programma's en materialen rondom nieuwswijsheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Inkoop Comics Plus met Engelse strips, manga en graphic novels

# data[].attributes.attachment_link.description
Het heeft een tijdje geduurd, maar vanaf 4 maart is Comics Plus te gebruiken voor bibliotheekleden! In dit bericht vind je meer informatie over het aanbod, de toegankelijkheid, rechten, het inloggen en de ontsluiting.

# data[].attributes.attachment_link.title
Met de leesscan vo breng je het lees- en literatuuronderwijs op school in kaart

# data[].attributes.attachment_link.description
Docenten in het voortgezet onderwijs werken hard aan de leesvaardigheid en literaire ontwikkeling van leerlingen. Het kan alleen lastig zijn te bepalen welke versterking het leesbeleid nodig heeft. De nieuwe leesscan voor het voortgezet onderwijs helpt scholen de beginsituatie in kaart te brengen. Wat gaat er goed en waar is nog terrein te winnen? Zo […]

# data[].attributes.attachment_link.description
Stichting Lezen is er om alle jongeren en kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken, zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Achter elke jongere die zich als lezer goed ontwikkelt, staan volwassenen die stimuleren, onderwijzen en gidsen. Stichting Lezen biedt professionele leesbevorderaars zoals taaldocenten maar ook docenten van zaak- of beroepsvakken de kennis […]

# data[].attributes.attachment_link.title
Met een escaperoom wil Assen jongeren weer aan het lezen krijgen

# data[].attributes.attachment_link.description
Gemeente Assen trekt er dit schooljaar bijna 100.000 euro voor uit.

# data[].attributes.headline
Leesvaardigheid op deel vmbo en in praktijkonderwijs ondermaats, inspectie wil actie

# data[].attributes.subject
Leesvaardigheid op deel vmbo en in praktijkonderwijs ondermaats, inspectie wil actie

# data[].attributes.attachment_link.title
Leesvaardigheid op deel vmbo en in praktijkonderwijs ondermaats, inspectie wil actie

# data[].attributes.attachment_link.description
In de tweede klas van havo en vwo en de tweede klas van het vso is het leesniveau van leerlingen op peil, maar dat geldt niet voor praktijkonderwijs en vmbo basis en kader.

# data[].attributes.headline
Webinar: Leesvaardigheid in het vo en vso

# data[].attributes.subject
Webinar: Leesvaardigheid in het vo en vso

# data[].attributes.body
Op dinsdag 19 november 2024 om 15:00 uur organiseert de Inspectie van het Onderwijs een webinar over leesvaardigheid in het voortgezet onderwijs (vo) en voortgezet speciaal onderwijs (vso). Hoe staat het ervoor met de leesniveaus van leerlingen in het 2e leerjaar v(s)o? Hoe ziet het leesonderwijs eruit? En wat vinden leerlingen eigenlijk van lezen? Ook gaan we in op effectieve en vakoverstijgende aanpakken en bieden we praktische voorbeelden om met leesvaardigheid aan de slag te gaan.

# data[].attributes.attachment_link.description
Webinar Leesvaardigheid in het vo en vsoOp dinsdag 19 november 2024 om 15:00 uur organiseert de Inspectie van het Onderwijs een webinar over leesvaardi

# data[].attributes.headline
Agenda kenniskring donderdag 11 juni 2026

# data[].attributes.subject
Agenda kenniskring donderdag 11 juni 2026

# data[].attributes.body
10:00 Welkom en mededelingen

Programma volgt

12:30 Afsluiting

# data[].attributes.body
De website om te delen met leraren, ouders en netwerkpartners.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Bibliotheek op school

Zit jouw kind op een school die met de Bibliotheek op school samenwerkt? En wil je daar meer over weten? We vertellen het je graag.

Met de Bibliotheek op school slaan onderwijs, bibliotheek en gemeente de handen ineen en komt er dagelijks aandacht voor leesplezier en mediawijsheid op school én thuis.

We willen kinderen en jongeren stimuleren om meer te lezen. En ze leren om beter en verstandiger om te gaan met internet, sociale media en games.

De Bibliotheek helpt op basisscholen en middelbare scholen om deze doelen te bereiken. Dat doen we met deskundige lees/mediaconsulenten, met inspirerende boeken en met een goede digitale lees- en leeromgeving.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zit jouw kind op een school die met de Bibliotheek op school samenwerkt? En wil je daar meer over weten? We vertellen het je graag. Met de Bibliotheek op school slaan onderwijs, bibliotheek en gemeente de handen ineen en komt er dagelijks aandacht voor leesplezier en mediawijsheid op school én thuis.

# data[].attributes.body
Dé startpagina voor alle professionals die met het programma de Bibliotheek op school werken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sterrenchecklist

Met de Bibliotheek op school wil je samen met school lezers kweken door alle professionaliteit van de bibliotheek de school in te brengen. Hoe verder je hierin bent, hoe groter de kans op meer leesplezier en betere taalvaardigheid en mediawijsheid. De checklist toont per bouwsteen hoeveel procent van de 'optimale' situatie je in het primair onderwijs hebt gerealiseerd en hoeveel de Bibliotheek op school-sterren jouw samenwerking telt.

Heb je een 1-, 2- of 3-sterren de Bibliotheek op school?

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de Bibliotheek op school slaan onderwijs, bibliotheek en gemeente de handen ineen en komt er dagelijks aandacht voor leesplezier en mediawijsheid op school én thuis. We willen kinderen en jongeren stimuleren om meer te lezen. En ze leren om beter en verstandiger om te gaan met internet, sociale media en games.

# data[].attributes.attachment_link.description
Specialistisch advies voor alles wat er komt kijken in en om de bibliotheek. Hier vind je wie je kunt benaderen voor welke expertise. Onze adviseurs staan voor jouw klaar en kijken eruit naar uit met jou in contact te komen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dit wil jij lezen!

De Boekenweek van Jongeren inspireert jongeren met verhalen en boeken die écht bij ze passen, op plekken waar jongeren zelf te vinden zijn. Het motto is dan ook: dit wil jij lezen! Bij een Boekenweek hoort ook een geschenk: 3PAK. Boekhandels, bibliotheken en scholen geven deze verhalenbundel gratis aan jongeren van 15 t/m 18 jaar.

De meest aansprekende boeken van het afgelopen jaar maken kans op de titel Beste Boek voor Jongeren. Een vakjury van volwassenen kiest de tien genomineerde titels. Een jongerenjury bepaalt de twee winnaars (categorie Oorspronkelijk Nederlandstalig en categorie Vertaald).

Onderdeel van de Boekenweek van Jongeren is de Literatour: van 26 februari t/m 1 maart 2024 gaan schrijvers op tournee langs scholen in heel Nederland.

Algemeen reglement Beste Boek voor Jongeren 2024 (pdf)
Algemeen reglement Beste Boek voor Jongeren 2025 (pdf)

Jongerenjury Beste Boek voor Jongeren 2024 (pdf)

Juryleden vakjury Beste Boek voor Jongeren 2024 (pdf)

Juryrapport Beste Boek voor Jongeren 2023 (pdf)
Website
Nieuws

# data[].attributes.attachment_link.description
De Boekenweek van Jongeren inspireert jongeren met verhalen en boeken die écht bij ze passen, op plekken waar jongeren zelf te vinden zijn. Het motto is dan ook: dit wil jij lezen! Bij een Boekenweek hoort ook een geschenk: 3PAK. Boekhandels, bibliotheken en scholen geven deze verhalenbundel gratis aan jongeren van 15 t/m 18 jaar.

# data[].attributes.body
Met de pilotregeling Leesbevordering stimuleert en ondersteunt het Letterenfonds projecten op het gebied van leesbevordering, die vanwege hun vernieuwend karakter een aanvulling vormen op het bestaande aanbod. Organisaties kunnen subsidie aanvragen voor uiteenlopende activiteiten voor jong en oud: van leesclubs tot digitale projecten, en van workshops creatief schrijven of performen tot activiteiten gericht op intermediairs. Of voor projecten die nu nog niet bestaan, maar waarvan het belangrijk is dat ze in het leven worden geroepen om lezen te stimuleren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Er wordt minder gelezen en de leesvaardigheid neemt af. Dat is een probleem, want lezen vergroot je kansen in de samenleving en helpt je bij je ontplooiing. Het ministerie van OCW heeft daarom extra middelen voor leesbevordering beschikbaar gesteld aan het Letterenfonds. Daarmee kan het Letterenfonds projecten ondersteunen die de leesvaardigheid en het leesplezier stimuleren. De pilotregeling zal ook dienen om in kaart te brengen welke leesbevorderingsprojecten actief zijn of nieuw worden opgericht, zowel in Europees Nederland als in het Caribisch deel van het Koninkrijk.

We zijn speciaal op zoek naar projecten die een aanvulling vormen op het bestaande aanbod, bijvoorbeeld omdat ze met een innovatief concept werken, digitaal vernieuwend zijn, nieuwe samenwerkingen aangaan, een nieuwe regio bedienen of een onderbelichte doelgroep bereiken.

We vatten leesbevordering breed op. Projecten kunnen betrekking hebben op lezen of luisteren, op de lezers zelf of op intermediairs, en ook op de combinatie van oorspronkelijk Nederlandse en in het Nederlands vertaalde literatuur. Dat laatste geldt uiteraard ook voor projecten in het Fries, het Papiaments en de Nederlandse Gebarentaal. In die projecten kan zowel bestaande literatuur aan bod komen, als eigen verhalen van de deelnemers. Lezen en schrijven gaan immers hand in hand. Het inzetten van schrijvers of vertalers bij het project is een pré.

# data[].attributes.attachment_link.description
Er wordt minder gelezen en de leesvaardigheid neemt af. Dat is een probleem, want lezen vergroot je kansen in de samenleving en helpt je bij je ontplooiing. Het ministerie van OCW heeft daarom extra middelen voor leesbevordering beschikbaar gesteld aan het Letterenfonds. Daarmee kan het Letterenfonds projecten ondersteunen die de leesvaardigheid en het leesplezier stimuleren.

# data[].attributes.body
Onderzoek naar gebruik, ervaringen en

waardering

# data[].attributes.headline
Ministerie onderzoekt extra jaar voor vmbo’ers: ‘Lees- en rekenvaar­dig­heid daalt op vmbo het hardst’

# data[].attributes.subject
Ministerie onderzoekt extra jaar voor vmbo’ers: ‘Lees- en rekenvaar­dig­heid daalt op vmbo het hardst’

# data[].attributes.headline
Minister Paul wil onderzoeken of vmbo naar vijf jaar kan: ‘Niveau leesvaardigheid daalt het hardst op vmbo’ (Parool)

# data[].attributes.subject
Minister Paul wil onderzoeken of vmbo naar vijf jaar kan: ‘Niveau leesvaardigheid daalt het hardst op vmbo’ (Parool)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het gaat al jaren slecht met de lees- en rekenvaardigheid van Nederlandse leerlingen. Vooral in het vmbo daalt het niveau erg hard.

"We zien dat het niveau van leesvaardigheid, rekenen en burgerschap van vmbo-leerlingen het hardste daalt," legt initiatiefnemer Ilana Rooderkerk, Tweede Kamerlid voor D66, uit. "Om deze basisvaardigheden te leren, geven we leerlingen op het vwo zes jaar de tijd, terwijl kinderen op het vmbo maar vier jaar de tijd krijgen. Deze leerlingen hebben recht op even goed en even lang onderwijs als alle andere leerlingen."

Leerlingen op het vmbo hebben nu vier jaar de tijd om hun diploma te behalen. Dat zou in de toekomst mogelijk vijf jaar worden, waardoor leerlingen wat meer tijd hebben om de lesstof volledig tot zich te nemen. Eerder onderzocht het ministerie op verzoek van de SP al de voor- en nadelen van het verlengen van de duur van het vmbo. Nu worden er dus daadwerkelijk stappen gezet om verschillende opties te onderzoeken.

Uitdagingen

Minister Mariëlle Paul wil die verschillende opties van een vijfjarig vmbo verder uitwerken, zegt ze toe tijdens het commissiedebat over het vmbo. "Om alle leerlingen de kans te geven te stralen, moeten we het vmbo verbeteren."

Wel heeft ze een aantal kanttekeningen. "Een aantal zaken is echt een uitdaging. We hebben een groot tekort aan leraren. Ook zijn er budgettaire uitdagingen als we dit pad zouden bewandelen, want een extra jaar kost de staat tussen de 850 en 900 miljoen. Ik wil er ook nog aan toevoegen dat niet alle leerlingen per definitie gebaat zijn met een extra jaar."

Toch ziet de minister, die in het volgende kabinet doorgaat als staatssecretaris van Onderwijs, wel toekomst in het plan om het vmbo een jaar te verlengen. "We moeten in ieder geval in kaart brengen wat de mogelijkheden zijn. Dan is het een keuze die we samen maken." In het nieuwe coalitieakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB was hierover niks afgesproken.

Met de uitwerking van het plan kunnen deze problemen gladgestreken worden, denkt Kamerlid Rooderkerk. "Een stelselwijziging als deze vindt niet van de ene op de andere dag plaats, maar duurt zo'n vijf tot tien jaar. Dan hebben we ruim de tijd om alles op orde te krijgen."

Geselecteerd door de redactie

# data[].attributes.attachment_link.title
Minister Paul wil onderzoeken of vmbo naar vijf jaar kan: 'Niveau leesvaardigheid daalt het hardst op vmbo'

# data[].attributes.attachment_link.description
Om basisvaardigheden als lezen en rekenen weer op peil te brengen bij leerlingen van het vmbo, onderzoekt demissionair minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs Mariëlle Paul of het verlengd kan worden van vier naar vijf jaar. 'Om alle leerlingen de kans te geven te stralen, moeten we het vmbo verbeteren.'

# data[].attributes.headline
Onderzoek Lezen voor de lijst: twee belangrijke inzichten

# data[].attributes.subject
Onderzoek Lezen voor de lijst: twee belangrijke inzichten

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Er zijn praktische verbeterpunten mogelijk, maar tegelijkertijd moet er ook kritisch gekeken worden naar de aanpak zelf, de uitwerking ervan en hoe dit gepresenteerd wordt aan docenten. De komende tijd ligt hier, in samenwerking met Stichting Lezen, de focus op. Daarna wordt gekeken naar verbeteringen op het gebied van de praktische uitwerking. Een logische vervolgstap hierbij is het betrekken van zowel docenten, leerlingen als bibliothecarissen en mediathecarissen.

Achtergrond

Lezen voor de lijst is een didactische aanpak, ontwikkeld door vakdidacticus Theo Witte in 2008. Lezenvoordelijst.nl ontstond als praktische uitwerking. Sinds 2017 is Lezen voor de lijst ondergebracht bij de KB nationale bibliotheek en sinds 2019 is Lezen voor de lijst opgesplitst in twee websites: lezenvoordelijst.nl voor professionals (waaronder docenten, mediathecarissen en bibliothecarissen) en jeugdbibliotheek.nl/lvdl voor leerlingen met leerlingenpagina's, opdrachten en de directe mogelijkheid om het boek/e-book/luisterboek te kunnen lenen. De redactie bestaat uit een onderbouw- en een bovenbouwredactie, die parttime werken aan Lezen voor de lijst en vaak nog werkzaam zijn (als docent) in het onderwijs.

Meer informatie over het onderzoek

Het onderzoek is uitgevoerd door de KB in samenwerking met onderzoeks- en adviesbureau Oberon. Het onderzoek bestond uit een digitale vragenlijst en een aantal focusgroepen. Daarnaast zijn ook 3 duo-interviews met vakdidactici gehouden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Twee belangrijke inzichten uit het onderzoek naar Lezen voor de lijst

# data[].attributes.attachment_link.description
Vorig jaar is onderzocht hoe Lezen voor de lijst gebruikt wordt onder docenten Nederlands en wat zij ervan vinden. De resultaten zijn nu bekend. In dit bericht delen we een aantal cijfers en twee belangrijke inzichten.

# data[].attributes.headline
Vier tips om kinderen weer aan het lezen te krijgen.

# data[].attributes.subject
Vier tips om kinderen weer aan het lezen te krijgen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"We stoppen vaak met voorlezen als kinderen zelfstandig kunnen lezen. Voorlezen wordt gekoppeld aan jonge kinderen, het lijkt snel kinderachtig."

"Nochtans vinden 11- en 12-jarigen, en zelfs oudere kinderen, het echt nog fijn om voorgelezen te worden. Het is bovendien heel goed, want ze weten echt nog niet hoe je alle woorden moet uitspreken. Daar valt echt nog winst te behalen."

Steenhoff benadrukt ook de gigantische rol die ouders hebben: "Leesopvoeding begint thuis. In de eerste 4 tot 6 jaar kan er dus al heel veel gebeuren of niet gebeuren. Lees ook zelf wat vaker: er is niks lachwekkender voor een puber dan een ouder die iets eist wat ie zelf niet doet."

# data[].attributes.attachment_link.title
Vier tips om kinderen weer aan het lezen te krijgen: "Boeken mogen zijn zoals een portie andijvie: moeilijk, maar gezond"

# data[].attributes.attachment_link.description
"We stoppen vaak met voorlezen als kinderen zelfstandig kunnen lezen. Voorlezen wordt gekoppeld aan jonge kinderen, het lijkt snel kinderachtig." "Nochtans vinden 11- en 12-jarigen, en zelfs oudere kinderen, het echt nog fijn om voorgelezen te worden. Het is bovendien heel goed, want ze weten echt nog niet hoe je alle woorden moet uitspreken.

# data[].attributes.headline
Kinderen beter leren lezen en schrijven in welk beroep heb je zoveel invloed? Volkskrant (Opinie)

# data[].attributes.subject
Kinderen beter leren lezen en schrijven in welk beroep heb je zoveel invloed? Volkskrant (Opinie)

# data[].attributes.headline
Jongeren lezen liever Engels – is dat erg? 

# data[].attributes.subject
Jongeren lezen liever Engels – is dat erg? 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is een trend onder jongeren: ze pakken liever een Engels boek dan dat ze Nederlands lezen. Is dat zorgelijk of valt dat mee? En hoe speel je hierop in als docent Nederlands?
'Ik moet een boek lezen voor Nederlands maar Nederlands is cringe - hoe ga ik dit doen?' Zomaar een hulpvraag van een haviste op online studieplatform StudyGo. Ze staat niet alleen: een derde van de Nederlandse jongeren tussen 16 en 25 jaar l eest liever Engels dan Nederlands, blijkt uit onderzoek van GfK in opdracht van Stichting Marktonderzoek Boekenvak. Naast dat Nederlands lezen als 'cringe' - gênant, niet 'cool' - wordt ervaren, zijn de redenen om liever Engels te willen lezen volgens datzelfde onderzoek onder andere dat jongeren graag hun Engelse taalvaardigheid willen oefenen, de Nederlandstalige vertaling vaak minder fijn vinden lezen en het Engelse aanbod als diverser beleven. Met de algehele ontlezing en de alarmerende gevolgen daarvan in het achterhoofd lijkt deze ontwikkeling misschien niet zo zorgelijk - als ze maar lezen, toch?

Positieve spiraal

'De helft van de vijftienjarigen zit helemaal niet op boeken te wachten, dat is niets nieuws. Als tieners door Engelse boeken in de flow van het lezen komen, is dat mooi meegenomen,' zegt Jeroen Dera. Hij is universitair docent Nederlandse Letterkunde, en doet veel onderzoek naar literatuuronderwijs en de leescultuur van jongeren. Ook Roel van Steensel, hoogleraar Leesgedrag aan de VU, vindt deze ontwikkeling eerder interessant dan verontrustend. 'Hoe meer je leest, hoe beter dat is voor je leesvaardigheid. Jongeren die veel lezen, komen in een positieve spiraal terecht, waarbij hun vertrouwen en hun leesmotivatie groeien, waardoor ze meer lezen.

Ik verwacht dat Engels lezen ook gunstig is voor de Nederlandse taalontwikkeling.

Mijn verwachting is dat in het Engels lezen daar ook aan bijdraagt.' Dat beperkt zich niet alleen tot de technische leesvaardigheid: 'Wie veel met taal en teksten in aanraking komt, leert behalve nieuwe woorden ook nieuwe concepten en genres kennen, en doet meer kennis op van tekststructuren. Omdat de taalontwikkeling van een eerste en een tweede taal elkaar beïnvloeden, verwacht ik dat Engels lezen ook gunstig is voor de Nederlandse taalontwikkeling.'

Formulefictie

Maar zowel Dera als Van Steensel plaatst meteen een kanttekening. Want de Engelse boeken die jongeren lezen vallen vooral in de categorie formulefictie, zoals romance en fantasy. Daarin verloopt het verhaal vaak volgens een vast stramien en is de taal niet per se rijk. Prima voor thuis, niet zo geschikt voor in de klas. 'Om bijvoorbeeld die conceptuele ontwikkeling te stimuleren en de kennis van de wereld te vergroten, wat je als docent graag wilt, moet je juist veel verschillende genres lezen,' zegt Van Steensel. Dera vult aan: 'Als je je leerlingen wilt leren om zich kritisch te verhouden tot de wereld en tot teksten, dan heb je daar in de eerste plaats passende, literaire boeken voor nodig.' En ja, voor het vak Nederlands zul je toch echt oorspronkelijk Nederlandstalige boeken moeten lezen. Hoe krijg je je leerlingen dan zover dat ze die daadwerkelijk gaan lezen?

Netflix-series

Allereerst door je te verdiepen in wat er leeft onder je leerlingen, raadt freelance journalist Paula Heeger aan. Ze is tevens boektokker met een groot bereik en een focus op de Nederlandse literatuur. Met het enorme Engelstalige boekenaanbod op social media, met BookTok voorop, vindt ze het niet vreemd dat Nederlandse jongeren naar Engels grijpen. Wel zorgelijk én zonde. 'Het is zo belangrijk dat jongeren Nederlands blijven lezen - niet alleen om taalvaardig te blijven, maar ook omdat onze literatuur onderdeel is van onze cultuur.

Ga zelf ook eens op BookTok kijken wat er voorbijkomt.

Maar jongeren van nu denken dat de Nederlandse literatuur zwaar is, stoffig, geschreven door oude witte mannen. Terwijl veel oudere literatuur nog steeds relevant is qua thematiek en er zoveel nieuwe, jonge auteurs zijn die schrijven over thema's die jongeren van nu aanspreken.' Als docent moet je dus weten welke thema's dat zijn, allereerst door te luisteren naar je leerlingen en zelf ook eens op BookTok te kijken wat er voorbijkomt. 'Neem die thema's serieus, en koppel daar Nederlandse literatuur aan. Ik heb weleens een docent gezien die de thematiek van populaire Netflix-series vertaalde naar Nederlandse boeken. Je moet ervoor zorgen dat je je verplaatst in de belevingswereld van je leerlingen.'

Waan van de dag

Investeren in leesmotivatie helpt ook, ziet Van Steensel bevestigd in diverse onderzoeken. 'Ze enige mate van keuzevrijheid geven in wat ze lezen motiveert leerlingen.' Daarnaast raadt hij aan om kinderen langere tijd vakoverstijgend te laten werken aan breed geformuleerde thema's, waarbij leesonderwijs aan andere vakken gekoppeld wordt. Dat maakt dat kinderen de relevantie zien van wat ze leren en lezen, wat ook weer motiverend werkt. Het goede nieuws is: leerlingen willen echt wel meer lezen - zo gaf het merendeel van 1800 leerlingen aan tijdens een nog lopend onderzoek van Dera. Alleen verwatert dat voornemen gemakkelijk in de waan van de dag van een puberleven, waarin er geschipperd moet worden tussen hobby's, bijbanen, social media, huiswerk en vrienden. Dera: 'Je kunt niet verwachten van een puberbrein dat het zo'n voornemen vasthoudt - het lukt mij vaak al niet eens.'

Aan docenten - of beter zelfs: scholen - de taak om leerlingen te faciliteren. 'Voer een aantal leesuren per week in waarop iedereen, leerlingen en docenten, schoolbreed aan het lezen is. Dat hoeft geen 'lezen voor de lijst' te zijn en kan alles beslaan wat leerlingen interessant vinden, van een populair-wetenschappelijk boek over natuurkunde tot de biografie van een voetballer. Investeer in een goede mediatheek met een ruim aanbod aan titels. Als we willen dat leerlingen langere tijd geconcentreerd met teksten bezig zijn, is dat de enige manier.'

# data[].attributes.attachment_link.title
Jongeren lezen liever Engels - is dat erg?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is een trend onder jongeren: ze pakken liever een Engels boek dan dat ze Nederlands lezen. Is dat zorgelijk of valt dat mee?

# data[].attributes.headline
Jongeren op de Deventer boekenmarkt lezen liever in het Engels. 'Nederlandse literatuur is, sorry dat ik het zeg, vaak nogal lomp'

# data[].attributes.subject
Jongeren op de Deventer boekenmarkt lezen liever in het Engels. 'Nederlandse literatuur is, sorry dat ik het zeg, vaak nogal lomp'

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Geen cliché is zo groot als het boekenmarkt-cliché. En de platste platitude over bezoekers van boekenmarkten, zeker bij de grootste boekenmarkt van Europa deze zondag in Deventer, is dat publiek ervan wel oud en grijs moet zijn. Kijk even rond en al mocht je willen, dat valt niet eenvoudig te ontkrachten. Maar toch, heel af en toe huppelt de lente je neus voorbij op deze zomerse dag. Het is een grove schatting, maar zo'n één op de vijftig bezoekers is hier beneden de vijfentwintig.

Zo ook de zusjes Tessa (17) en Lisa Jakobs (18). "We komen helemaal uit Friesland, uit Haulerwijk'', zegt Lisa. En op het landgoed van Lisa's favoriete schrijver lopen Friese paarden, een curiositeit die de Nederlandse fanbase wist te ontrafelen rondom deze gigantische auteur: Dan Brown. Lisa: "Ik ben helemaal weg van al zijn boeken.'' De Da Vinci Code moet zijn bekendste werk zijn. Maar er is ook Het Bernini Mysterie of De Oorsprong. Lisa: "Dat zijn allemaal Nederlandse vertalingen, alleen ik lees het Engels."

Ze zoekt in de Deventer kraampjes ook enkel naar Engelstalige thrillers. "De beschrijvingen daarin roepen bij mij een gevoel of emotie op. Ik vind Nederlandse literatuur, sorry dat ik het zeg, vaak nogal lomp en niet zo soepel om te lezen.'' Waarom lezen zij wel en veel leeftijdsgenoten niet? "Misschien omdat wij Engels zijn gaan lezen en Engelse boeken meer bij de filmische verbeelding passen die onze generatie via Netflix meekreeg. Bij een goed Engels boek vergeet ik het bestaan van mijn mobiel en ken ik dezelfde hunkering om het einde te weten als bij bingewatchen van een serie.''

De Deventer Boekenmarkt is de grootste boekenmarkt van Europa. Beeld Herman Engbers

Pagina's vol plezier

Tessa Kelderman (22) is vanuit Doesburg ook met haar zus in de boekenstad. Ze is net afgestuurd aan de journalistieke opleiding in Ede met een eindscriptie over jongeren en leesgedrag. Pagina's vol plezier ging het heten. "Ik wilde weten hoe we en óf we jongeren net zoveel leesplezier als ouderen konden geven, en ook wilde ik weten wat jongeren nu zo kan afstoten.''

Op de middelbare school komen jongeren na prentenboeken vaak opnieuw in aanraking met boeken. "We kennen de leeslijsten van werken die je voor Nederlands soms verplicht moest lezen. Harry Mulisch en Tim Krabbé zijn dan soms nog steeds de jongere namen tussen een Multatuli. Die staan ver van belevingswerelden van jongeren af. Er zou eindelijk meer plaats moeten zijn voor eigentijdsere schrijvers.''

Een Engels verhaal kan die jonge lezers ineens wel betoveren, denkt ze. "Omdat het zich in het nu afspeelt en er zeeën aan identificatie-ruimte zijn.'' Engels krijgt zo het predicaat: leuker en spannender als boek. "Terwijl een Nederlandstalig Young Adult-werk (boekgenre waarin problematiek van jongvolwassenen centraal staat, red.) ze denk ik net zo goed zou betoveren. Maar dikke kans dat ze daar niet mee in aanraking komen, omdat docenten ze vaak niet als literatuur zien. Terwijl: er zijn genoeg Young Adult boeken van literaire kwaliteit.'' Want wat is literatuur? "Zeg het maar. Mensen vallen dan toch terug in gelaagdheid in personages en verhaal, datgene vind je ook echt in Young Adult.''

Zelf houdt Kelderman van feelgoodromans, zoals die van Susan Muskee die toevallig uit Deventer komt én op de boekenmarkt gaat signeren. Ze schreef titels als Wie ben ik zonder jou en Waddenliefde.

Boekenjongens

Onder de jongeren zijn er vooral 'boekenmeisjes'. "Ik zal hier vandaag in de minderheid zijn, dat geloof ik dan'', knikt Mick van Dijk (23) uit Kampen. Hij zoekt de reden van Nederlandstalige ontlezing en voorliefde voor Engelse boeken in sociale media en marketing. "Daar vind je dus talloze verwijzingen naar Engelse titels." Zelf dwingt hij zich nu om óók Nederlandse literatuur te lezen. "Ik heb Reve ontdekt. Nu lees ik Man maakt stuk van Maurits de Bruijn."
Correctie 6 augustus 2024: In een eerdere versie van dit artikel werd aan Mick van Dijk de uitspraak toegeschreven dat Nederlandstalige uitgevers nauwelijks boeken zouden aanprijzen via sociale media. Dit is niet zo door hem gezegd. Ook zijn de aan Van Dijk toegeschreven kwalificaties van Reve ('fantastisch') en De Bruijn ('gelaagd en evengoed als het beste Engelse boek') uit de tekst verwijderd. Van Dijk zou daar andere woorden voor gebruiken.
Lees ook:

Jongeren lezen heus wel, but in English. Is dat erg?
Jongeren lezen liever een Engelstalige youngadultroman dan een Nederlandstalig boek. Is dat erg? 'Ze lézen tenminste.'

# data[].attributes.attachment_link.title
Jongeren op de Deventer boekenmarkt lezen liever in het Engels. 'Nederlandse literatuur is, sorry dat ik het zeg, vaak nogal lomp'

# data[].attributes.attachment_link.description
Van alle Nederlanders lezen jongeren het minst én ook nog eens steeds minder, zo waarschuwt Stichting Lezen. Dat geldt niet voor deze jonge bezoekers aan de Deventer Boekenmarkt. Al kiest de Netflix-generatie liever voor Engelstalig.

# data[].attributes.headline
Infographic Lezen in het VO - Stichting Lezen

# data[].attributes.subject
Infographic Lezen in het VO - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.title
Cover - Lees, Lezer, Leest - Jongeren in de wereld

# data[].attributes.headline
Collectioneren voor 12+: Engels, Diversiteit en Pro

# data[].attributes.subject
Collectioneren voor 12+: Engels, Diversiteit en Pro

# data[].attributes.attachment_link.title
Collectioneren 12+ over praktijkonderwijs, Engels en diversiteit

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 30 mei vond de bijeenkomst collectioneren voor 12 + plaats. Tijdens deze bijeenkomst is er gesproken met verschillende experts over collectioneren voor de doelgroep jongeren

# data[].attributes.attachment_link.title
‘Goed NT2-beleid biedt winst voor álle leerlingen’ - VO-raad

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer anderstalige nieuwkomersleerlingen vanuit een Internationale Schakelklas (ISK) instromen in het reguliere vo, kan er soms twijfel zijn bij scholen: komt het wel goed? “Schuif die twijfel opzij en gebruik hun komst als positieve trigger om verder werk te maken van het taalbeleid”, aldus Lies Alons, directeur Onderwijs van het ITTA (Kennisinstituut voor Taalontwikkeling) in Amsterdam. “Het begeleiden van anderstalige leerlingen bij hun verdere taalverwerving en het investeren in taalontwikkelend lesgeven, levert grote resultaten op. Het kan een impuls geven aan het taalniveau van álle leerlingen in de school. Het is dus heel relevant voor scholen, ook met het oog op de dalende basisvaardigheden, om hier mee aan de slag te gaan.”

# data[].attributes.headline
Literom wordt niet meer aangeboden vanaf 1 jan 2025 in de Bibliotheek

# data[].attributes.subject
Literom wordt niet meer aangeboden vanaf 1 jan 2025 in de Bibliotheek

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
13 juni 2024

Vorige week heeft de inkoopcommissie bestaande uit leden van de Koninklijke Bibliotheek en de VOB besloten om per 1 januari 2025 het contract met Literom op te zeggen. De opzegging betekent dat Literom Nederland vanaf volgend jaar niet meer beschikbaar zal zijn voor alle leden van de bibliotheek. Dat vinden wij ontzettend jammer, want Literom is al tientallen jaren een begrip in de bibliotheekwereld en staat vol met betrouwbare, waardevolle recensies over boeken en auteursportretten.

Bij NBD Biblion geloven we dat je verder komt door toegang tot informatie en inspiratie en laat dat nou net zijn wat Literom biedt. In de komende tijd willen we dan ook samen kijken hoe we deze mooie dienstverlening ook na 2024 blijvend kunnen aanbieden. We gaan daarin graag het gesprek aan met onze klanten.

# data[].attributes.attachment_link.description
13 juni 2024 Vorige week heeft de inkoopcommissie bestaande uit leden van de Koninklijke Bibliotheek en de VOB besloten om per 1 januari 2025 het contract met Literom op te zeggen. De opzegging betekent dat Literom Nederland vanaf volgend jaar niet meer beschikbaar zal zijn voor alle leden van de bibliotheek.

# data[].attributes.headline
Boekenparen maken tussen YAT en Literatuur als brug tussen de 2. 

# data[].attributes.subject
Boekenparen maken tussen YAT en Literatuur als brug tussen de 2. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Trefwoorden:
leesvaardigheid, methode

Samenvatting

Leerlingen kunnen tot lezen worden aangezet door ze boeken te laten lezen die aansluiten bij hun leefwereld, leesniveau en interesses. Youngadultliteratuur biedt die mogelijkheden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bruggen bouwen: Van Zwigtman tot Hermans

# data[].attributes.attachment_link.description
leesvaardigheid, methode Leerlingen kunnen tot lezen worden aangezet door ze boeken te laten lezen die aansluiten bij hun leefwereld, leesniveau en interesses. Youngadultliteratuur biedt die mogelijkheden.

# data[].attributes.headline
Presentatie Kenniskring #2 | 4 juni 2024

# data[].attributes.subject
Presentatie Kenniskring #2 | 4 juni 2024

# data[].attributes.headline
Bibliotheekblad: middelbare scholen en de Bibliotheek op school

# data[].attributes.subject
Bibliotheekblad: middelbare scholen en de Bibliotheek op school

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dankzij de impulsgelden uit het Masterplan basisvaardigheden is de Bibliotheek op school op meer en meer scholen te vinden. Ook steeds meer middelbare scholen gaan aan de slag met deze effectieve aanpak in leesonderwijs. Campus VO Eemsdelta startte al in 2016 de samenwerking met partner Biblionet Groningen. Het enthousiasme over de aanpak is nog altijd groot. Wat hebben deze pioniers geleerd over het effectief inrichten van de Bibliotheek op school?
In het artikel 'We hebben elkaar en elkaars expertise hard nodig' uit Bibliotheekblad van januari 2024 (nummer 1, jaargang 28), geschreven door Hermien Lankhorst, staat de samenwerking tussen het scholengemeenschap en de school centraal.

Aan het woord komen Annalies Mulder, algemeen directeur van VO Eemsdelta, en Ilona Ebels, manager bibliotheken van Biblionet Groningen. Ze vertellen hoe de samenwerking ooit begon en hoe verbetering werd geboekt via onder andere de nauwe betrekking van de leesmediaconsulent.

Uit de samenwerking tussen VO Eemsdelta en Biblionet Groningen blijkt dat de Bibliotheek op school ook in het voortgezet onderwijs van grote meerwaarde is voor gedegen taal-en leesbeleid. Ondanks financiële steun van de gemeente investeert VO Eemsdelta extra uren om de zichtbaarheid van het programma te vergroten en de Bibliotheek op school effectief te implementeren, met als doel een doorgaande leeslijn voor alle leerlingen.

Bekijk ook het webinar Leesbevorderingsimpuls en de Bibliotheek op school vmbo.

Dit webinar maakt onderdeel uit van de reeks van webinars voor directeuren en managers van bibliotheken in het kader van de Netwerkagenda en het Leesoffensief. Mark Deckers gaat in dit webinar in gesprek met Annalies Mulder (algemeen directeur VO Eemsdelta) en Ilona Ebels (manager bibliotheken van Biblionet Groningen).

# data[].attributes.attachment_link.title
Middelbare scholen met de Bibliotheek op school - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Dankzij de impulsgelden uit het Masterplan basisvaardigheden is de Bibliotheek op school op meer en meer scholen te vinden. Ook steeds meer middelbare scholen gaan aan de slag met deze effectieve aanpak in leesonderwijs. Campus VO Eemsdelta startte al in 2016 de samenwerking met partner Biblionet Groningen. Het enthousiasme over de aanpak is nog altijd […]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe kunnen cultuureducatie en leesbevordering elkaar versterken? Op 29 februari bogen ongeveer 100 professionals op het gebied van cultuureducatie en/of leesbevordering zich over deze vraag tijdens de bijeenkomst 'Leesbevordering en cultuureducatie: samen een goed verhaal' in Bibliotheek Neude in Utrecht. Deze bijeenkomst werd georganiseerd door LKCA en Stichting Lezen.

De nieuwe kerndoelen

De middag begon met een korte uitleg over de onderliggende structuren voor leesbevordering en cultuureducatie, zoals de Bibliotheek op school en Cultuureducatie met Kwaliteit. Daarna gaven Joanneke Prenger en Moniek Warmer (SLO) een update over de nieuwe kerndoelen voor Nederlands en voor Kunst en Cultuur. Voor beide gebieden worden afzonderlijke kerndoelen ontwikkeld. Toch is het volgens Joanneke (betrokken bij de kerndoelen Nederlands) en Moniek (betrokken bij de kerndoelen Kunst en Cultuur) mogelijk om ze met elkaar te combineren.

Joanneke: 'Je moet taal en cultuur niet als twee losse domeinen zien. Zoek de samenhang en vraag jezelf af: hoe kunnen we dit kerndoel omzetten in een culturele ervaring? In conceptkerndoel 3 (begrijpend luisteren, lezen en kijken) staat dat kennis nodig is om tot begrip van teksten te komen. Lessen over water en een boek over de watersnoodramp kunnen bijvoorbeeld toewerken naar een voorstelling over dit onderwerp.' Een voorstelling kan vervolgens weer gekoppeld worden aan kerndoel 5 (creatief taal gebruiken). Daarbij leert de leerling om uitdrukking te geven aan ideeën, gedachten, ervaringen, gevoelens en fantasieën.

Moniek: 'De combinaties liggen niet wettelijk vast, maar er zijn genoeg ideeën. We hopen dat de samenhang tussen de kerndoelen een impuls krijgt en dat scholen ermee aan de slag gaan.'

Leerlingen een andere wereld in trekken

Voor Schoolschrijver Simon van der Geest is de samenhang tussen taal en cultuur vanzelfsprekend. Als kind was hij altijd aan het tekenen. Hij tekent nu nog steeds, maar dan met woorden. Zijn gereedschap is niet verf, maar taal. Simon: 'Met taal kunnen we iets bouwen en de lezer een wereld in trekken. In een verhaal kun je verdwalen en je verliest even het contact met de echte wereld. Een belevenis rijker kom je weer thuis en kun je datzelfde thuis met nieuwe ogen bekijken.'

Maar, zegt Simon, dat verdwalen heeft soms ook iets engs. Een leerling vindt een boek of kunstwerk misschien maar raar en durft het niet te betreden. Simon: 'Het is aan ons, de experts in leesbevordering en cultuureducatie, om de leerling te laten ontdekken dat er prachtige dingen in zitten.' We willen dat kinderen heel veel verhalen lezen. Maar het is minstens zo belangrijk om nieuwsgierig blijven naar de verhalen die uit hén komen, vindt Simon. 'Daarvoor is cultuureducatie belangrijk. Ook voor bijvoorbeeld kinderen die zich met taal (nog) niet zo goed kunnen uiten.'

Werkgroep met icc'er én lc'er

Ruimte voor reflectie is volgens Nataschenka le Clercq (Rozet, Arnhem) de grote overeenkomst tussen taal en kunst. 'Bij andere schoolvakken wordt niet vaak gevraagd waar je iets van vindt, of wat het voor jou betekent.' Met dit als uitgangspunt ging Rozet op zoek naar hoe taal en kunst elkaar kunnen verrijken. Bijvoorbeeld door Visual Thinking Strategies te gebruiken voor de voorkant van een boek. Er ontstond een werkgroep met een interne cultuurcoördinator én een leescoördinator, die samen mogelijke verbindingen zoeken.

Nataschenka: 'Dé tip? Die heb ik niet. Je moet de tijd nemen om de gezamenlijkheid te zoeken. Het is het waard om aandacht aan te besteden.'

Elkaar beter leren kennen

Na een korte pauze gingen de deelnemers per regio in groepen uiteen. Ze bespraken wat er nodig is om tot regionale samenwerking en afstemming te komen. Uit de sessies kwam naar voren dat er vraag is naar kennis en informatie op landelijk niveau, zoals in het eerste deel van de bijeenkomst werd gepresenteerd.

Ook is er behoefte om elkaar beter te leren kennen. Dit geldt met name binnen een niet al te grote regio, zoals een provincie. Op sommige plaatsen wordt al goed samengewerkt, maar in andere regio's moet de kennismaking nog op gang komen. En waar bij de ene groep kennismaking en interactie centraal stonden, zijn bij andere groepen al concrete afspraken gemaakt. Iedere regio geeft dus op een eigen manier gevolg aan de bijeenkomst.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Zoek de samenhang tussen taal en cultuur' - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kunnen cultuureducatie en leesbevordering elkaar versterken? Op 29 februari bogen ongeveer 100 professionals op het gebied van cultuureducatie en/of leesbevordering zich over deze vraag tijdens de bijeenkomst 'Leesbevordering en cultuureducatie: samen een goed verhaal' in Bibliotheek Neude in Utrecht. Deze bijeenkomst werd georganiseerd door LKCA en Stichting Lezen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tien onderzoekers van de Vrije Universiteit werken samen aan interdisciplinair onderzoek rond leesbegrip, leesmotivatie, leesonderwijs en leesbevordering. Op 18 maart 2024 vond in samenwerking met Stichting Lezen de eerste studiemiddag van

het LeesbevorderingsLab plaats. De studiemiddag stond in het teken van diep lezen. Stichting Lezen publiceert twee onderzoeken van (sprekers bij) het LeesbevorderingsLab.
Aandacht voor diep lezen

Jongeren besteden nog maar weinig tijd aan het langdurig lezen van (lange) teksten, maar komen wel elke dag in aanraking met een constante stroom van vluchtige, digitale informatie. Wat betekent dit voor hun leesvaardigheid en de competenties die ze daarvoor nodig hebben?

In Aandacht voor diep lezen: een blik op 21e-eeuwse geletterdheid zet Marloes Robijn (Stichting Lezen) uiteen wat de uitdagingen zijn voor de geletterdheid van kinderen en jongeren in de 21e eeuw, en op welke (lees)vaardigheden er in het huidige tijdperk een beroep wordt gedaan. Ze kijkt daarbij zowel naar de verschillende 'leesmodi' die lezers kunnen inzetten (diep lezen versus hyperlezen) als naar verschillende typen geletterdheiddie zij moeten beheersen om zich in de huidige informatiemaatschappij te kunnen redden. Ze laat zien dat het lezen van langere fictieteksten een oefening vormt in diep lezen en in het moduleren van aandacht: het besluiten of een tekst 'diep' gelezen moet worden of ook geskimd of gescand kan worden.

Motief, middelen en gelegenheid

In Motief, middelen en gelegenheid onderzoeken verschillende wetenschappers van het LeesbevorderingsLab wat de relatie is tussen habituele leesmotivatie, situatie-specifieke redenen om te lezen en het leesgedrag van studenten in het hoger onderwijs. Ze gebruiken een klassiek uitgangspunt van het detectiveverhaal - wie heeft motief, middelen en gelegenheid? - om een van de belangrijkste raadsels binnen de leesbevordering op te lossen: wat bepaalt of iemand leest?

In totaal vulden 100 studenten een leesmotivatievragenlijst in en hielden gedurende twee weken een leesdagboek bij waarin zij noteerden hoeveel tijd zij per dag besteedden aan het lezen van fictie-, non-fictie- en studieboeken. Ook noteerden zij hun redenen om op die dag wel of niet dat genre te lezen: hadden zij op dat moment zin om te lezen (intrinsiek motief), werd er van hen verwacht dat ze lazen (extrinsiek motief), was er een interessant boek voorhanden (middelen), waren er geen concurrerende activiteiten (gelegenheid), en hadden ze een leesroutine (gelegenheid)?

De situatie doet er toe, zo blijkt. Naast leesmotivatie verklaren ook situatie-specifieke redenen om te lezen verschillen in leesgedrag. Die verschillen lijken vooral te bestaan tussen vrijetijdslezen (fictie en non-fictie) en lezen voor studie en/of werk. Hoe dat precies zit, lees je in de publicatie.

# data[].attributes.attachment_link.title
LeesbevorderingsLab van start: samenwerken aan interdisciplinair leesonderzoek - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Tien onderzoekers van de Vrije Universiteit werken samen aan interdisciplinair onderzoek rond leesbegrip, leesmotivatie, leesonderwijs en leesbevordering. Op 18 maart 2024 vond in samenwerking met Stichting Lezen de eerste studiemiddag van het LeesbevorderingsLab plaats. De studiemiddag stond in het teken van diep lezen. Stichting Lezen publiceert twee onderzoeken van (sprekers bij) het LeesbevorderingsLab.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het aantal mediatheken in het voortgezet onderwijs daalt. Waren er in 2019 nog 561 mediatheken, in 2022 waren dat er 427. En driekwart van de mediathecarissen is niet of beperkt opgeleid voor hun functie. Volgens Stichting Lezen en KB, nationale bibliotheek zijn mediatheek en leesomgeving essentieel voor het ondersteunen van goed leesonderwijs. Zij roepen onderwijs en lokale bibliotheken op om de beschikbare gelden uit het Masterplan basisvaardigheden te investeren in expertise en goede mediatheken.

Om zicht te krijgen op mediatheken in het voortgezet onderwijs hebben zelfstandig onderzoeker Marleen Kieft en DUO Onderwijsonderzoek onder 205 mediathecarissen en 253 schoolleiders onderzoek gedaan. De resultaten laten niet alleen zien dat het aantal mediatheken daalt, maar ook dat de beroepsgroep steeds verder vergrijst. Van de deelnemende mediathecarissen is 83% vijftig jaar of ouder, terwijl het in 2012 ging om 72%. Daarnaast laat een derde van de schoolleiders op scholen zonder mediatheek weten de meerwaarde van een mediatheek niet te zien.

Het beeld van het mediatheekwerk in Nederland is niet alleen maar somber. In het onderzoek komt een grote tevredenheid naar voren over de bestaande mediatheken. Mediathecarissen geven hun mediatheek gemiddeld een 7,7; schoolleiders met een mediatheek geven de mediatheek een 7,5. Ze waarderen vooral de actuele en uitgebreide boekencollectie, de mooie, rustige ruimte en de toegankelijke locatie in de school.

Masterplan basisvaardigheden

"Om het leesonderwijs optimaal te kunnen ondersteunen, is een goede leesomgeving en daarmee ook de aanwezigheid van een schoolmediatheek essentieel," zegt Gerlien van Dalen, directeur-bestuurder van Stichting Lezen. "KB, nationale bibliotheek en Stichting Lezen zijn blij dat het demissionaire kabinet met het Masterplan basisvaardigheden zo fors investeert in de Bibliotheek op school. Met deze Impulsregeling kunnen scholen de komende drie jaar in samenwerking met lokale bibliotheken 515 mediatheken openen op locaties voor het praktijkonderwijs en het vmbo, waar mediatheken doorgaans ontbreken. We roepen schooldirecteuren en -besturen die niet van de Impulsregeling gebruik kunnen maken ook op om te investeren in een volwaardige mediatheek op iedere middelbare school."

Aanbevelingen over professionalisering, normering en digitale geletterdheid

Met alleen nieuwe mediatheken zijn de vo-scholen er nog niet. De onderzoekers doen in het rapport Mediatheken in het voortgezet onderwijs; Stand van zaken 2023 een aantal aanbevelingen. Zo is het belangrijk voor de kwaliteit van de mediatheek én het onderwijs dat mediathecarissen voldoende kennis hebben om hun functie goed te kunnen uitoefenen. Investeer vanuit het onderwijs en bibliotheken daarom in een volwaardige mediathecarisopleiding en goed professionaliseringsaanbod.

Ook zou er een normenkader moeten komen om de kwaliteit van een mediatheek objectief in kaart te brengen. Dit garandeert dat er niet alleen een mediatheek aanwezig is, maar ook dat deze een bijdrage levert aan de leesmotivatie en de leesvaardigheid van de leerlingen op de school. Op de meeste scholen speelt de mediatheek vreemd genoeg geen rol als het gaat om digitale geletterdheid, omdat veel schoolleiders en ook mediathecarissen dit niet als een thema zien voor de mediatheek. Zorg daarom voor scholing en laat mediatheken onderling goede voorbeelden uitwisselen van activiteiten rond digitale geletterdheid.

Presentatie op BMO-ledenvergadering

Stichting Lezen en KB, nationale bibliotheek presenteren het onderzoek op 4 april tijdens de Algemene ledenvergadering/Ledendag van de Beroepsvereniging Mediathecarissen Onderwijs (BMO). Na de presentatie vindt een brainstorm plaats met mediathecarissen over noodzakelijke acties in vervolg op het onderzoek.

Agendatip: webinar 23 mei om 15.00

Zelfstandig onderzoeker Marleen Kieft presenteert de resultaten van het onderzoek tijdens een webinar op 23 mei om 15.00 uur. Na de presentatie vindt een panelgesprek plaats met specialisten op het gebied van mediatheekwerk, die een reactie geven op de resultaten en aanbevelingen, en ambities en acties formuleren. Deelnemers aan het webinar kunnen vragen stellen en reacties geven. Houd voor meer informatie de socialmediakanalen van Stichting Lezen in de gaten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Daling aantal mediatheken - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Het aantal mediatheken in het voortgezet onderwijs daalt. Waren er in 2019 nog 561 mediatheken, in 2022 waren dat er 427. En driekwart van de mediathecarissen is niet of beperkt opgeleid voor hun functie. Volgens Stichting Lezen en KB, nationale bibliotheek zijn mediatheek en leesomgeving essentieel voor het ondersteunen van goed leesonderwijs.

# data[].attributes.headline
Leeswijzer voor diversiteit en inclusie in jeugdliteratuur

# data[].attributes.subject
Leeswijzer voor diversiteit en inclusie in jeugdliteratuur

# data[].attributes.headline
Meerderheid middelbare scholieren en mbo'ers behaalt vereiste referentieniveau

# data[].attributes.subject
Meerderheid middelbare scholieren en mbo'ers behaalt vereiste referentieniveau

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Citeren? Stichting Lezen - Leesmonitor(2024). Meerderheid middelbare scholieren en mbo'ers behaalt vereiste referentieniveau. https://www.lezen.nl/onderzoek/meerderheid-middelbare-scholieren-en-mboers-behaalt-vereiste-referentieniveau/.

Wat wil de samenleving dat kinderen kennen en kunnen in bepaalde fases van hun schoolloopbaan? Dit is vastgelegd in de referentieniveaus taal en rekenen. Het gaat om basale kennis en vaardigheden, die nodig zijn om te kunnen functioneren in de maatschappij. Een meerderheid van de middelbare scholieren en studenten op het mbo slaagt erin om voor lezen het vereiste referentieniveau te behalen.

Middelbare scholieren

Vmbo-leerlingen dienen op het eindexamen Nederlandse taal ten minste het niveau 2F te beheersen. In basisberoeps slaagt de grootste groep hierin: 91%. In kaderberoeps gaat het om 87%, in de gemengde en theoretische leerweg om 83% ( Inspectie van het Onderwijs, 2022). Dit betekent dat op het vmbo-niveau dat algemeen als het basisniveau wordt beschouwd, de meeste leerlingen het vereiste niveau behalen.

Aan het eind van de havo geldt het referentieniveau 3F als minimale eis. 82% van de leerlingen behaalt dit niveau op basis van het eindexamen Nederlands. Vwo-leerlingen dienen op het eindexamen Nederlandse taal ten minste niveau 4F te beheersen. 87% slaagt hierin ( Inspectie van het Onderwijs, 2022).

Mbo-studenten

Mbo 2- en 3-studenten dienen aan het eind van hun opleiding ten minste niveau 2F te beheersen. 85% van de mbo 2-studenten en 92,7% van de mbo 3-studenten slaagt hierin. Aan het eind van het mbo 4 geldt het referentieniveau 3F als minimale eis. 65,9% van de leerlingen behaalt dit niveau ( Inspectie van het Onderwijs, 2024).

De leesvaardigheid in het mbo loopt terug. Het aantal mbo-studenten dat het referentieniveau haalt ligt lager dan in voorgaande jaren: in 2019 behaalde 91,3% van de mbo 2-studenten en 95,4% van de mbo 3-studenten referentieniveau 2F, terwijl 76,4% van de mbo 4-studenten 3F haalde ( Inspectie van het Onderwijs, 2024).

# data[].attributes.attachment_link.title
Meerderheid middelbare scholieren en mbo'ers behaalt vereiste referentieniveau - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat wil de samenleving dat kinderen kennen en kunnen in bepaalde fases van hun schoolloopbaan? Dit is vastgelegd in de referentieniveaus taal en rekenen. Het gaat om basale kennis en vaardigheden, die nodig zijn om te kunnen functioneren in de maatschappij. Een meerderheid van de middelbare scholieren en studenten op het mbo slaagt erin om [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op een vast moment van de schooldag een kwartier of halfuur lezen in een zelfgekozen boek: stillezen of vrij lezen is een veelgebruikte aanpak om het lezen onder leerlingen te bevorderen. De verwachting is dat vrij lezen het plezier in lezen stimuleert, en daardoor ook het leesgedrag en de leesvaardigheid. Onderzoek laat echter zien dat vrij lezen niet altijd de gewenste uitkomsten heeft.
In deze meta-analyse is nagegaan of toevoegingen aan vrij lezen deze bezwaren kunnen wegnemen. Denk bijvoorbeeld aan hulp bij de boekenkeuze, het bijhouden van een leeslogboek of het voeren van boekgesprekken. De onderzoekers hebben antwoord gezocht op twee vragen:

1. Dragen zulke toevoegingen bij aan de leesvaardigheid, de leesmotivatie en het leesgedrag van leerlingen in basis- en voortgezet onderwijs?

2. Is de omvang van zulke effecten afhankelijk van (a) programmakenmerken (dat wil zeggen, van de specifieke toevoegingen aan vrij lezen), (b) steekproefkenmerken en (c) studie- en meetkenmerken?

# data[].attributes.attachment_link.description
Op een vast moment van de schooldag een kwartier of halfuur lezen in een zelfgekozen boek: stillezen of vrij lezen is een veelgebruikte aanpak om het lezen onder leerlingen te bevorderen. De verwachting is dat vrij lezen het plezier in lezen stimuleert, en daardoor ook het leesgedrag en de leesvaardigheid.

# data[].attributes.body
In deze publicatie zijn de verschillende rollen van de leesmediaconsulent beschreven. Deze rollen gelden voor het samenwerken ongeacht het onderwijsniveau waar je in werkt dus voor kinderopvang, po, vo, mbo, pro, pabo.

Ze kunnen je helpen om te zien waar je al goed in bent en waar je je nog op wilt ontwikkelen

# data[].attributes.headline
De Gelderlander: Gaan jongeren ooit nog de papieren krant lezen?

# data[].attributes.subject
De Gelderlander: Gaan jongeren ooit nog de papieren krant lezen?

# data[].attributes.headline
Podcast Elke Dag (Volkskrant): Hoe krijgen we jongeren weer aan het lezen? Estland geeft het goede voorbeeld

# data[].attributes.subject
Podcast Elke Dag (Volkskrant): Hoe krijgen we jongeren weer aan het lezen? Estland geeft het goede voorbeeld

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het is Boekenweek, maar helaas beleven Nederlandse kinderen weinig plezier aan lezen. Eén op de drie is zelfs onvoldoende geletterd. Hoe kan dat? En waarom lukt het een land als Estland wél om kinderen de liefde voor lezen bij te brengen? Luister naar verslaggever Haro Kraak en correspondent Centraal- en Oost-Europa Arnout le Clercq.

Luister naar Elke Dag

Of luister via Spotify of Apple podcasts.

ELKE DAG, EEN PODCAST VAN DE VOLKSKRANT

'Elke dag' is de dagelijkse podcast van de Volkskrant, waarin we de achtergronden van het nieuws bespreken en proberen te schetsen hoe de wereld onder onze neus aan het veranderen is.

Vragen, opmerkingen of suggesties? Mail naar podcasts@volkskrant.nl

Presentatie: Pieter Klok en Esma Linneman
Redactie: Lotte Grimbergen, Corinne van Duin, Julia van Alem, Jasper Veenstra en Pim Huberts
Montage: Rinkie Bartels

Luister naar andere afleveringen van Elke Dag

Beeld Sophia Twigt

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe krijgen we jongeren weer aan het lezen? Estland geeft het goede voorbeeld

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is Boekenweek, maar helaas beleven Nederlandse kinderen weinig plezier aan lezen. Eén op de drie is zelfs onvoldoende geletterd. Hoe kan dat? En waarom lukt het een land als Estland wél om kinderen de liefde voor lezen bij te brengen? Luister naar verslaggever Haro Kraak en correspondent Centraal- en Oost-Europa Arnout le Clercq.

# data[].attributes.headline
RTVDrenthe: Met een escaperoom wil Assen jongeren weer aan het lezen krijgen

# data[].attributes.subject
RTVDrenthe: Met een escaperoom wil Assen jongeren weer aan het lezen krijgen

# data[].attributes.attachment_link.title
Met een escaperoom wil Assen jongeren weer aan het lezen krijgen

# data[].attributes.attachment_link.description
Gemeente Assen trekt er dit schooljaar bijna 100.000 euro voor uit.

# data[].attributes.headline
Nemo Kennislink: Lezen met een TikTokbrein

# data[].attributes.subject
Nemo Kennislink: Lezen met een TikTokbrein

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eind vorig jaar werden de scores bekend van het wereldwijde PISA-onderzoek naar prestaties van 15-jarige leerlingen op het gebied van wiskunde, lezen en natuurwetenschappen. Net als in de vorige meting in 2018 scoorden Nederlandse jongeren dramatisch laag op leesvaardigheid. Zelfs lager dan het Europese gemiddelde. In de media werd vervolgens druk gespeculeerd over de mogelijke oorzaken. Lag het aan de toegenomen digitalisering, aan de invulling van het schoolvak Nederlands?

De meningen buitelden over elkaar heen. Naar de oorzaken van de slechte leesprestaties in Nederland is nog geen uitvoerig wetenschappelijk onderzoek gedaan. Daarom "blijft het voorlopig gissen", zegt Jeroen Dera, die aan de Radboud Universiteit onderzoek doet naar leesonderwijs en leescultuur onder jongeren. Toch wil hij met ons wel enkele mogelijke verklaringen onderzoeken.

PISA-resultaten 2023

Elke drie jaar worden de kennis en vaardigheden van 15-jarige jongeren wereldwijd getoetst in het zogenaamde PISA-onderzoek. In de meting in 2018 liet Nederland al een flinke daling zien in leesvaardigheid ten opzichte van de vorige meting. In dat jaar zat de Nederlandse score voor het eerst onder het Europese gemiddelde. In 2022 (door de coronapandemie was er in 2021 geen meting) zet die daling voort. In dat jaar zit 33 procent van de Nederlandse jongeren onder leesniveau 2 (PISA onderscheidt 6 niveaus), wat betekent dat zij risico lopen laaggeletterd het onderwijs te verlaten.

Taalarme lesmethodes

"Een van de meest geopperde verklaringen", zegt Dera, "is dat we in het Nederlandse onderwijs leerlingen te weinig trainen in het langer geconcentreerd en inhoudelijk lezen." 'Diep lezen' wordt dit ook wel genoemd, en dit begrip komt dan ook veel terug in discussies over leesvaardigheid. "Leerlingen zijn prima in staat om te begrijpen hoe een tekst in elkaar zit, hoe alinea's op elkaar volgen, maar ze weten niet altijd wát er nu eigenlijk staat. En om die PISA-testen te maken moet je dat wel kunnen."

Als kinderen hun mobiel mee mogen nemen naar school zeg je in feite: neem al je legospulletjes maar mee.

- Eliane Segers

"Als je kijkt naar landen die qua demografie vergelijkbaar zijn met Nederland en waar het wél goed gaat qua leesvaardigheid, kom je uit bij Ierland en Denemarken. Dan zie je dat in die landen veel meer wordt ingezet op rijk en geïntegreerd taalonderwijs. Dat betekent dat ook de andere schoolvakken - vakken als geschiedenis, aardrijkskunde - sterk verbonden zijn met lezen. Nederlandse basisscholen werken in toenemende mate met taalarme methodes, er wordt bijvoorbeeld bij wereldoriëntatie steeds meer ingezet op filmpjes in plaats van tekst. Dat is wel een deel van de verklaring denk ik."

Ook is er de laatste jaren in Nederland te weinig ingezet op de leescultuur in het algemeen, zegt Dera. "Ik vind het tekenend dat tijdens corona de bibliotheken en boekhandels in Nederland dicht waren." Misschien kan het mede verklaren waarom Nederlandse jongeren weinig plezier hebben in lezen. Want ook in dat opzicht bungelen de Nederlandse jongeren in het PISA-onderzoek onderaan. Maar daar kun je wel een kanttekening bij plaatsen, volgens Dera. Hoe mensen die attitudetesten invullen, op een schaal van 1 tot 5, is namelijk ook cultuurgebonden. "Als leerlingen uit een land als Singapore aangeven veel leesplezier te hebben, kun je je afvragen of dat niet ook verklaard kan worden door sociale wenselijkheid."

Meer Engels

Terwijl de Nederlandse leesvaardigheid van jongeren achteruit holt, blijkt uit consumentenonderzoek dat ze juist meer boeken lezen. Het percentage jongeren tussen 12 en 25 dat wekelijks een boek leest, is de afgelopen vijf jaar gestegen van 39 naar 46 procent. Wel leest een derde van de jongeren het liefst in het Engels. Is het met die Engelse leesvaardigheid dan misschien wel goed gesteld?

Dera betwijfelt het. "Als je kijkt naar de verkoop van boeken, gaat het om heel specifieke genres", licht hij toe. "Romance bijvoorbeeld of fantasy. Daar zitten soms wel kwalitatief goede teksten tussen, maar veel is toch formulefictie. Dat betekent dat ieder boek een beetje hetzelfde is, met een voorspelbare structuur en niet per se geschreven in een rijke taal. Terwijl we uit onderzoek weten dat het lezen van complexere teksten veel beter is voor de leesvaardigheid en de wereldbeeldontwikkeling van een kind. Dus dat jongeren veel boeken kopen is niet per se een graadmeter voor hoe goed ze lezen."

Waarom lezen Nederlandse jongeren eigenlijk liever in het Engels? Dera vermoedt een aantal oorzaken: zo is er minder aanbod van youngadult-boeken in het Nederlands, wat onder meer te maken heeft met de vasteboekenprijs in Nederland die de prijs van boeken hoog maakt. Maar Dera ziet de trend om Engels te lezen ook als een diepgaand cultuurverschijnsel: "In een recent onderzoek van een van mijn masterstudenten geven jongeren aan dat ze het lezen van Nederlands 'cringe' vinden. Ook sociale media zijn ontzettend Engels georiënteerd: op TikTok en Instagram komen meer Engelse boeken voorbij."

Circuit in de hersenen

Het probleem is dus niet zozeer dat jongeren liever Engelse boeken lezen, maar vooral dat dit specifieke genres zijn, vaak formulefictie, met weinig rijke teksten. In haar boek 'Reader, come home' wijst de Amerikaanse neurowetenschapper Maryanne Wolf op het gevaar dat jongeren die opgroeien in een digitale samenleving het zogenaamde 'diep lezen' ontwennen. Zij stelt dat jongeren zoveel informatie op zich afkrijgen, dat ze elke tekst die ze tegenkomen eerder skimmen (snel en oppervlakkig lezen) dan daadwerkelijk tot zich nemen. Ook het lezen van beeldschermen zou hieraan bijdragen: het scrollen op een tablet of computer maakt dat je gehaaster door een tekst gaat.

Volgens Wolf wordt er bij jarenlange ervaringen met geconcentreerd lezen een circuit aangelegd in de hersenen, dat bij jonge lezers - die alleen maar op een vluchtige manier lezen - ontbreekt. Ook de Nederlandse boekhistoricus Adriaan van der Weel en docent Ruud Hisgen verkondigen dit standpunt in hun boek 'De lezende mens'. Over mensen die opgroeien met schermen schrijven zij: 'geconditioneerd door hun meer fragmentarische manier van lezen, nemen zij hun aandachtsspanne mee naar lange en uitdagende teksten'. Jongeren die alleen maar fragmentarisch lezen zouden als volwassenen niet meer in staat zijn om diep te lezen omdat ze het juiste breincircuit missen.

Weg met afleiding

Maar dat de oorzaak van de slechte leesvaardigheid ligt in het lezen van een scherm gaat Eliane Segers een brug te ver. Zij is hoogleraar Leren en Technologie aan de Radboud Universiteit en doet onderzoek naar digitaal lezen. "Maryanne Wolf heeft een ontzettend inspirerend boek geschreven. Kort door de bocht zegt ze: ons brein is verpest omdat wij zoveel digitaal doen. Daardoor hebben we een veel kortere aandachtsspanne gekregen, en zijn we niet meer in staat tot 'diep lezen'. Maar dat is nog niet zo specifiek aangetoond." Segers gaat daar verandering in brengen: tweeëneenhalf jaar geleden ontving ze een VICI-beurs waarmee ze nu onderzoekt hoe het zit met die aandachtsspanne bij digitaal lezen en welke eigenschappen van digitaal lezen het diep lezen kunnen bevorderen. Ook andere onderzoeksprojecten op dit thema zijn nog maar net opgestart.

Het enige echte negatieve aspect komt volgens Segers van de continue afleiding die alle andere software, zoals bijvoorbeeld Whatsapp, op digitale devices brengen. Ze is daarom wél voorstander van het smartphoneverbod op scholen. "Als kinderen hun mobiel mee mogen naar school zeg je in feite: neem al je legospulletjes maar mee. Dus in die zin snap ik dat je zegt: weg met de telefoon. Maar dat wil niet zeggen dat je op school weg moet blijven van digitale programma's. Die kunnen heel goed helpen bij het oefenen met lezen en rekenen. En het is ook belangrijk dat kinderen leren navigeren op het internet." Het gaat om het creëren van de juiste context, en daarmee zijn we met het strengere mobielbeleid al goed op weg. Segers denkt dan ook niet dat jongeren het 'diep lezen' echt verleerd zijn, dat is uiteindelijk een kwestie van veel oefenen. "Als je alle afleidingen weghaalt, denk ik dat jongeren dat nog steeds gewoon kunnen."

Martina Meelissen et al (2023), Resultaten PISA 2022 in vogelvlucht, Universiteit Twente, DOI: 10.3990/1.9789036559461

Erica Nagelhout, Cary Richards & Lucy Qing (2023), In de leeswereld van jongeren Boeken lezen, lenen en kopen, Themameting 64, SMB -KVB

Ruud Hisgen & Adriaan van der Weel (2022), De lezende mens. De betekenis van het boek voor ons bestaan, Atlas Contact.

Maryanne Wolf (2018), Reader, come home. The reading brain in a digital world. HarperCollins.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het is slecht gesteld met de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren. Tegelijkertijd zijn jongeren de afgelopen vijf jaar meer boeken gaan lezen. Hoe staat het met de ontlezing in Nederland?

# data[].attributes.body
Het drukwerk om de digitale bibliotheek op jeugdbibliotheek is vernieuwd in de nieuwe huisstijl.

Op het landelijk huisstijlportaal vind je flyers en posters in verschillende formaten voor:

hulp met lezen

digitaal lezen

jeugdbibliotheek.nl

voorlezen

oefenen voor je theorie examen

lezen voor je lijst

Het materiaal is gericht op 0-18 jaar

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze toolkit bestaat uit fysiek materiaal waarmee je jeugdbibliotheek.nl en digitaal lezen kan promoten, in de bibliotheek en op scholen. Het materiaal is gericht op jeugd en jongeren van 0-18 jaar.

Drukwerk/download: Posters en flyers in verschillende formaten en voor verschillende leeftijden die je hier kan bestellen of downloaden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze toolkit bestaat uit fysiek materiaal waarmee je jeugdbibliotheek.nl en digitaal lezen kan promoten, in de bibliotheek en op scholen. Het materiaal is gericht op jeugd en jongeren van 0-18 jaar. Drukwerk/download: Posters en flyers in verschillende formaten en voor verschillende leeftijden die je hier kan bestellen of downloaden.

# data[].attributes.headline
Leeshalfuur op school: zo pak je dit aan

# data[].attributes.subject
Leeshalfuur op school: zo pak je dit aan

# data[].attributes.attachment_link.title
Een leeshalfuur op school: zo pak je dat aan - Lezenslessen

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze blog vertelt Albertine Gaasbeek, docent Nederlands in Groningen, over het wekelijkse leeshalfuur bij haar op school.

# data[].attributes.headline
Diversiteit en inclusie in de jeugdliteratuur

# data[].attributes.subject
Diversiteit en inclusie in de jeugdliteratuur

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Welke verhalen kan je gebruiken om kinderen te leren respectvol om te gaan met verschillen in cultuur? Welke boeken geven lezers inzicht in zichzelf en anderen? Universitair docent jeugdliteratuur Sara Van den Bossche (Tilburg University) heeft een leeswijzer ontwikkeld waarmee je leert bepalen of en hoe een boek zich leent voor gesprekken rondom diversiteit en inclusie.

Gereedschapskist voor gesprekken over diversiteit en inclusie

Misschien kom je in je dagelijkse werk als bemiddelaar in het veld van de jeugdliteratuur zelf al in situaties waarin je diversiteit zou willen aankaarten. Misschien wil je als leraar, bibliotheekmedewerker, leesbevorderaar of opvoeder die onderwerpen wel aansnijden, maar weet je niet goed hoe dat aan te pakken. Misschien weet je niet welke boeken rond deze onderwerpen je kunt kiezen of welke activiteiten daarbij te organiseren. De Leeswijzer voor diversiteit en inclusie in jeugdliteratuur is bedoeld als opstapje om met de thema's diversiteit en inclusie aan de slag te gaan op school, in het kinderdagverblijf of in de bibliotheek. De leeswijzer biedt een gereedschapskist met handige instrumenten als basis voor gespreksactiviteiten rond diversiteit en inclusie in je klas, groep of bibliotheek.

Etnisch-culturele diversiteit in jeugdliteratuur

Sara Van den Bossche deed eerder al onderzoek naar diversiteit in jeugdliteratuur. Samen met Anne Klomberg (Tilburg University) onderzocht zij hoe jeugdboeken gebruikt kunnen worden om over diversiteit en inclusie na te denken - ook in de wereld buiten het boek. Daarbij richten zij hun pijlen niet alleen op jeugdboeken zelf, maar ook op het publiek van die boeken. Hoe kunnen jonge en volwassen lezers de (impliciete) culturele denkbeelden in jeugdboeken leren herkennen en kritisch leren bevragen?

De onderzoekspublicatie Jeugdliteratuur door de lens van etnisch-culturele diversiteit is bedoeld voor iedereen die graag meer wil leren over etnisch-culturele diversiteit in Nederlandstalige jeugdliteratuur. Het boek reikt lezers handvatten aan om hun kritische denkvermogen op vlak van etniciteit en cultuur - hun cultuurkritische geletterdheid - aan te scherpen. In het bijzonder is deze publicatie relevant voor alle leesbevorderaars die kinderen een rijkdom aan verhalen willen meegeven en hen willen leren om weerbarstig te lezen.

Lees meer over de publicatie Jeugdliteratuur door de lens van etnisch-culturele diversiteit.

# data[].attributes.attachment_link.title
Leeswijzer voor diversiteit en inclusie in jeugdliteratuur - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Welke verhalen kan je gebruiken om kinderen te leren respectvol om te gaan met verschillen in cultuur? Welke boeken geven lezers inzicht in zichzelf en anderen? Universitair docent jeugdliteratuur Sara Van den Bossche (Tilburg University) heeft een leeswijzer ontwikkeld waarmee je leert bepalen of en hoe een boek zich leent voor gesprekken rondom diversiteit en [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In groep 8 zijn de verschillen in taal- en leesvaardigheid tussen leerlingen enorm. De meest vaardige lezers stromen door naar de middelbare school met een vwo-advies op zak. De minst vaardige lezers gaan naar het praktijkonderwijs en de basisberoepsgerichte stroming van het vmbo. Deze verschillen betreffen lezen (dat het begrijpen, interpreteren, evalueren en samenvatten van zakelijke en fictieve teksten omvat) en taalverzorging (spelling, interpunctie en grammatica) ( Inspectie van het Onderwijs, 2024). Hiernaast gaat het verband ook op voor de schrijfvaardigheid ( Inspectie van het Onderwijs, 2021).

Gedurende het voortgezet onderwijs blijven de verschillen in leesvaardigheid bestaan. Alle vmbo-niveaus scoren onder het gemiddelde voor Nederlandse vijftienjarigen. Havisten en vwo'ers scoren juist bovengemiddeld. De leesprestaties in alle opleidingstypen daalden tussen 2018 en 2022 significant en dus 'betekenisvol'. Met name binnen de verschillende afdelingen van het vmbo nam de leesvaardigheid flink af, met veertig tot vijftig punten. In het praktijkonderwijs, de havo en het vwo daalde de leesvaardigheidsscore met ongeveer twintig punten ( Meelissen et al., 2023).

Zwakke lezers

Het risico op laaggeletterdheid is vooral groot binnen het praktijkonderwijs en de verschillende leerwegen van het vmbo. 95% van de vijftienjarigen in het praktijkonderwijs en 89% van de vijftienjarigen in de basisberoepsgerichte stroming van het vmbo scoort op het laagste niveau van leesvaardigheid. Leerlingen op dit niveau kunnen expliciete informatie uit een (korte) tekst halen en simpele verbanden leggen, maar zijn niet goed in staat om moeilijkere taken uit te voeren, zoals inferenties maken, informatie integreren of reflecteren op een tekst. Door hun zwakke leesvaardigheid kunnen deze leerlingen waarschijnlijk minder goed functioneren op school en in de maatschappij. Op vmbo kaderberoeps gaat het om ruim twee derde van de leerlingen, op vmbo gemengde en theoretische leerweg om iets minder dan de helft ( Meelissen et al., 2023, ongepubliceerde analyse).

Tussen 2018 en 2022 is het aantal zwakke lezers op het vmbo toegenomen. Hetzelfde gaat op voor de havo en het vwo. Terwijl deze schoolniveaus voorheen vrijwel geen zwakke lezers kenden, zijn dit er in 2022 respectievelijk 10% en 3% ( Meelissen et al., 2023, ongepubliceerde analyse).

Opleidingstype vertoont sterkste verband

Het opleidingstype hangt sterker samen met de leesvaardigheid dan andere persoonskenmerken. Het verband met het opleidingstype is het sterkst, gevolgd door achtereenvolgens de economische, sociale en culturele status van het gezin, de migratieachtergrond, de thuistaal, en sekse ( Dood et al., 2021).

# data[].attributes.attachment_link.title
Verschillen in leesvaardigheid tussen opleidingstypen - Stichting Lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
Verschil opleidingstype In groep 8 zijn de verschillen in taal- en leesvaardigheid tussen leerlingen enorm. De meest vaardige lezers stromen door naar de middelbare school met een vwo-advies op zak. De minst vaardige lezers gaan naar het praktijkonderwijs en de basisberoepsgerichte stroming van het vmbo.

# data[].attributes.headline
Help mee! Deel jouw programma's met andere bibliotheekcollega's!

# data[].attributes.subject
Help mee! Deel jouw programma's met andere bibliotheekcollega's!

# data[].attributes.body
Veel mensen in de bibliotheken zijn op dit moment bezig met het (door)ontwikkelen van programma’s voor VO en MBO.

Dat kunnen korte voorbeeldlessen voor in de klas zijn of bibliotheekprogramma’s, etc. Soms zijn programma’s helemaal uitgewerkt inclusief vormgeving, soms is het een PowerPoint die door één persoon wordt gebruikt.

Graag delen we deze programma’s in deze Padlet (zie link) met elkaar, zodat we elkaar inspireren, van elkaar kunnen leren en werk besparen. Doe je mee?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Blikverruimer van 3 april 2024 stond geheel in het teken van werken met jongeren. We spraken in de Blikverruimer met drie diverse sprekers die mooie voorbeelden en do's en dont's deelden over het werken met jongeren.

Allereerst ging onze host in gesprek met Wini Weidenaar. Wini is betrokken bij de organisatie van de jongerentop en het 18-jarigen project van bibliotheken Mar & Fean en kwam met een hoop voorbeelden waar het betrekken van jongeren zoal tot leidt. Daarna maakte Wini ruimte voor Koen Haringa. Koen werkt achter de schermen (of zullen we zeggen achter de schutting 😉) bij de talkshow 'Over de schutting' van dbieb en vertelde meer over hoe dat in zijn werk gaat en waarom ze een jongerenredactie in het leven hebben geroepen. Aan het einde schoof Naduah van Keulen aan bij het gesprek met Koen. Naduah is een van de jongste medewerkers van dbieb en onderdeel van de jongerenredactie bij 'Over de schutting'.

We hopen dat de mooie verhalen van de sprekers je nieuwe inzichten en handvatten geven voor het werken met jongeren!

Heb jij interesse in het boek over de jongerentop waar Wini in de Blikverruimer naar verwijst of ben je benieuwd naar de volgende edities van over de schutting van dbieb? Klik dan op de linkjes hieronder!

# data[].attributes.attachment_link.title
Blikverruimer // Werken met jongeren - Fers

# data[].attributes.attachment_link.description
Geïnteresseerd in werken met jongeren? In deze Blikverruimer vertellen we je meer over de do's en dont's en delen we inspirerende voorbeelden.

# data[].attributes.body
Taal is altijd en overal om je heen. Maar wat nou als je daar moeite mee hebt? Bekijk hier het aanbod van de publieke omroep over lezen, schrijven en laaggeletterdheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Taal en laaggeletterdheid | Welkom op NPO.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Taal is altijd en overal om je heen. Maar wat nou als je daar moeite mee hebt? Bekijk hier het aanbod van de publieke omroep over lezen, schrijven en laaggeletterdheid.

# data[].attributes.headline
Interview met Jeroen Dera over zijn onderzoek naar het literatuuronderwijs in het vo

# data[].attributes.subject
Interview met Jeroen Dera over zijn onderzoek naar het literatuuronderwijs in het vo

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1. Fragmenten

2. Jeroen Dera over zijn vragen voor literatuurdocenten

Onderzoekers van de Radboud Universiteit hebben een vragenlijst opgesteld voor literatuurdocenten. Ze willen graag weten welke boeken docenten kiezen om te lezen met hun leerlingen. Zijn dat de klassieken? Of beperken ze zich juist tot moderne literatuur? Jeroen Dera is één van die onderzoekers, en hij legt uit wat hij precies te weten wil komen.

Abonneer je op onze wekelijkse nieuwsbrief

Elke zaterdag het beste van NPO Radio 1 in jouw mailbox

# data[].attributes.attachment_link.title
Jeroen Dera over zijn vragen voor literatuurdocenten

# data[].attributes.attachment_link.description
Onderzoekers van de Radboud Universiteit hebben een vragenlijst opgesteld voor literatuurdocenten. Ze willen graag weten welke boeken docenten kiezen om te lezen met hun leerlingen. Zijn dat de klassieken? Of beperken ze zich juist tot moderne literatuur? Jeroen Dera is één van die onderzoekers, en hij legt uit wat hij precies te weten wil komen.

# data[].attributes.headline
Effectief leesonderwijs op het vo. Leraar 24

# data[].attributes.subject
Effectief leesonderwijs op het vo. Leraar 24

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lezen doen veel leerlingen vooral omdat het moet. Volgens de laatste onderzoeken scoren Nederlandse leerlingen slecht op het gebied van motivatie en leesvaardigheid. De oplossing? Het vergroten van leesplezier. Hoe draag je daar als docent aan bij? Experts geven tips.

Welke aanpakken voor leesonderwijs zijn inspirerend én effectief?

"Leesplezier hangt sterk samen met leesvaardigheid: hoe beter je leest, hoe leuker je het vindt en andersom", zegt Yra van Dijk. Ze is gasthoogleraar bij de Universiteit Leiden, doet onderzoek naar fictie, geletterdheid en burgerschap in het onderwijs en publiceert regelmatig over (jeugd)literatuur en leesonderwijs. "Het helpt om naast literatuur ook zakelijke teksten te lezen in de les: zo bouw je inhoudelijke kennis op en die leidt weer tot betere leesvaardigheid. Scaffolding en preteaching werken daarbij beter dan differentiëren op tekstniveau."

'Kennis opbouwen leidt tot betere leesvaardigheid'

Van Dijk raadt aan om jeugdliteratuur en youngadulttitels te lezen in een doorgaande lijn. Vaak letten docenten onvoldoende op wat leerlingen 'vrij' lezen. Heel makkelijke boeken zijn niet per se inspirerend. "Kijk dus als leraar mee of leerlingen steeds een stapje verder zetten en of ze ook literaire titels kiezen. Literatuur is een van de domeinen in de nieuwe kerndoelen en eindtermen voor Nederlands. Daarin wordt van leerlingen gevraagd om verschillende soorten teksten te lezen en die met elkaar in verband te brengen. Dit zorgt er ook voor dat leerlingen het diep lezen kunnen oefenen."

Lezen in alle vakken

Wat ook belangrijk is: dat lezen in alle vakken aandacht krijgt. Van Dijk: "Schoolbreed moet er meer aandacht zijn voor lezen en voor het leesproces. Het is in ieders belang dat de taalvaardigheid van leerlingen omhoog gaat." Het valt haar op dat er tegenwoordig veel aandacht is voor activerende werkvormen, maar dat taal daarbij ondergeschikt is geraakt. "Als leraar wil je weten of leerlingen kennis kunnen reproduceren, bijvoorbeeld na een instructie. Probeer daarom te ontdekken of alle leerlingen jouw taal echt begrijpen en of ze de stof kunnen parafraseren of samenvatten."

Werk alleen met rijke en authentieke teksten. Van Dijk: "We hebben lang gewerkt met het vragen stellen bij teksten. Maar andere verwerkingsopdrachten, zoals schrijven, aantekeningen maken over wat je gelezen hebt of samenvattingen maken, zijn meestal effectiever."

Tips van Yra van Dijk

Hoe help je een leerling bij het kiezen van het juiste boek?

Nicky de Boer, leesbevorderaar bij Lezenslessen, denkt groot bij het aanreiken van boeken aan leerlingen in de onderbouw. "Lees als docent eens buiten je comfortzone, dus van non-fictie tot graphic novel. Zelfs als leerlingen 'Het leven van een loser' willen lezen, vind ik dat prima. Ze hebben dan een positieve leeservaring en die is belangrijk. Daarna kun je je leerlingen uitdagen om een stapje verder te gaan met een moeilijker boek. Vinden leerlingen een boek niet boeiend? Laat ze het wegleggen en een nieuwe keuze maken. Negatieve leeservaringen drukken zwaar op het leesplezier."

Kijk verder dan Booktok

Lezen is maatwerk en daarom is een persoonlijke aanpak nodig, waarin je heel veel verschillende boeken onder de aandacht brengt. De Boer vindt het daarom nodig om te werken aan je eigen titelkennis als leraar. "Probeer elke week andere boeken te promoten." Het fenomeen Booktok (op TikTok) is een mooi beginpunt om leerlingen kennis te laten maken met nieuwe titels, maar de boekbesprekingen zijn niet echt diepgaand. "Lees liever fragmenten voor uit verschillende boeken en bespreek ze in de klas. Wie wil doorlezen en hoe komt dat? Wat vond je prettig en wat lastig? Zo ontdek je de leesvoorkeuren van je leerlingen en krijg je oog voor het verschil in interesses."

De wetenschap over leesmotivatie en klassikaal versus individueel lezen

Nicky de Boer is niet heel enthousiast over het klassikaal lezen van één boek. Ze verwijst daarbij naar de zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan over intrinsieke motivatie waarin de volgende drie elementen van belang zijn: autonomie (zelf kiezen), competentie (vaardigheden om te kunnen lezen) en de relatie of verbinding met de klas (het gesprek voeren met elkaar of onderling om verdieping en samenhang in het lezen aan te brengen).

De Boer: "Bij klassikaal lezen valt die autonomie helemaal weg. De leesniveaus in veel klassen lopen sterk uiteen. De kans dat een verhaal voor sommige leerlingen te moeilijk of te makkelijk is, is groot. Daarbij kan het klassikaal lezen uitdraaien op een negatieve leeservaring. Praten over het verhaal en daarmee de leeservaring verdiepen kan juist wel goed klassikaal en is heel waardevol. Leerlingen krijgen zo inzichten die ze individueel misschien niet hadden gekregen. Ook ontstaat er verbinding: een belangrijk aspect om intrinsieke motivatie tot stand te brengen."

Wat volgens Nicky de Boer ook goed werkt: "Lees een verhaal voor zonder dat leerlingen meelezen. Voer ze mee en laat ze maar ervaren wat een verhaal kan doen. Of laat leerlingen samen lezen in een leesgroepjes, waarbij je de groepjes indeelt volgens gemeenschappelijke interesses. En laat ze tijdens en na het lezen weer napraten over hun leeservaring."

Hoe blijf je op de hoogte van de nieuwste boektitels?

De beste leesbevorderaars zijn leerlingen die lezen leuk vinden. Laat deze leerlingen in de klas boeken promoten waarover ze zelf enthousiast zijn. Dat zegt Jinke Obbema, docent Nederlands op het Amsterdams Lyceum.

Naar de boekhandel

Zij blijft op de hoogte door vaak naar verschillende boekhandels te gaan en door veel recensies van nieuwe boeken te lezen in NRC, Volkskrant en De Groene Amsterdammer. "Wij hebben op school ook een bibliothecaris die veel kennis heeft over jeugdliteratuur. Zij gaat vaak met een wisselende groep leerlingen naar de boekhandel, waar de leerlingen zelf boeken mogen uitzoeken. Dat doen ze heel bewust door een stukje in de nieuwe boeken te lezen."

Aanbevelingen van leerlingen

"Als de nieuwe boeken worden uitgestald in de bibliotheek zetten we daar een kaartje bij met de naam van de leerling die het boek heeft uitgekozen." De docenten zijn ook weer benieuwd naar de keuzes van de leerlingen en lezen zelf mee.

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Effectief leesonderwijs geven? Deze experts leren het je - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Je leesonderwijs inspirerend en effectief aanpakken zodat leerlingen met plezier gaan lezen. Hoe doe je dat?Experts geven advies, achtergrondinformatie en reiken tips aan voor diep lezen, rijke teksten en het opbouwen van boektitels.

# data[].attributes.attachment_caption
In gesprek met jongeren over lezen en de bibliotheek, hoe doe je dat? Tips van Bibliotheek Gooi+, de Bibliotheek Schiedam, Probiblio en Young Inspiration.

# data[].attributes.headline
Pizzasessies: betrek jongeren bij de bibliotheek

# data[].attributes.subject
Pizzasessies: betrek jongeren bij de bibliotheek

# data[].attributes.attachment_link.description
Bent u benieuwd naar de resultaten van alle PISA-onderzoeken? De volgende links bieden u toegang tot de Nederlandse en internationale rapporten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wilt u de vragen in PISA graag zelf ervaren? Hieronder vindt u voorbeeldvragen voor natuurwetenschappen, leesvaardigheid en wiskunde. Van de nieuwe domeinen leren in een digitale wereld en Engelse taalvaardigheid zijn nog geen voorbeeldvragen beschikbaar.

# data[].attributes.headline
De bibliotheek op school bereikt 133 duizend leerlingen in het voortgezet onderwijs

# data[].attributes.subject
De bibliotheek op school bereikt 133 duizend leerlingen in het voortgezet onderwijs

# data[].attributes.body
https://www.bibliotheeknetwerk.nl/nieuws/de-bibliotheek-op-school-bereikt-133-duizend-leerlingen-in-het-voortgezet-onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bibliotheken en scholen hebben in 2022-2023 133 duizend scholieren in het voortgezet onderwijs bereikt met de aanpak de Bibliotheek op school en vergelijkbare programma's. De meerderheid van de bibliotheken heeft met één of meerdere vo-scholen een samenwerkingsovereenkomst volgens deze aanpak. Dat blijkt uit het Bibliotheekmonitor-onderzoek over de samenwerking met het voortgezet onderwijs dat vandaag is gepubliceerd.

# data[].attributes.attachment_link.title
De Bibliotheek op school bereikt 133 duizend leerlingen in het voortgezet onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Bibliotheken en scholen hebben in 2022-2023 133 duizend scholieren in het voortgezet onderwijs bereikt met de aanpak de Bibliotheek op school en vergelijkbare programma's. De meerderheid van de bibliotheken heeft met één of meerdere vo-scholen een samenwerkingsovereenkomst volgens deze aanpak. Dat blijkt uit het Bibliotheekmonitor-onderzoek over de samenwerking met het voortgezet onderwijs dat vandaag is gepubliceerd.

# data[].attributes.headline
Books and Looks. Artikel uit The Guardian over de populariteit van bibliotheken bij jongeren 

# data[].attributes.subject
Books and Looks. Artikel uit The Guardian over de populariteit van bibliotheken bij jongeren 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Libraries

Henry Earls dresses up to go to the library. He'll plan outfits after searching "dark academic" on Pinterest, taking inspiration from the internet subculture obsessed with higher education and literature. He picks out cozy knitted sweaters and accessorizes with well-worn copies of classic books. Earls looks like an adjunct English professor - or an extra in Saltburn.

"I want to cultivate an aesthetic when I go to the library," the 20-year-old Cooper Union art student said. "And, honestly, I dress up to see if someone will come up to me and say hi."

When Earls isn't studying at the New York Public Library, he cruises the reading room for friends - or more than friends. Last week, he (respectfully) slipped his number to a young woman sitting near him, which led to a flirty text exchange. A few days ago, he made a friend on the library steps, a law student prepping for an exam.

"We met in an environment that supports focus and growth, so we hit it off," Earls said. "He might come hang out with my friends and me sometime."

Young people are using the hallowed institutions at higher rates than older generations. And they're not just there to read

Gen Z seems to love publiclibraries. A November report from the American Library Association (ALA) drawing from ethnographic research and a 2022 survey found that gen Z and millennials are using public libraries, both in person and digitally, at higher rates than older generations.

More than half of the survey's2,075 respondents had visited a physical library within the past 12 months. Not all of them were bookworms: according to the report, 43% of gen Z and millennials don't identify as readers - but about half of those non-readers still visited their local library in the past year. Black gen Zers and millennials visit libraries at particularly high rates.

Libraries have never been just about books. These are community hubs, places to connect and discover. For an extremely online generation that's nearly synonymous with the so-called "loneliness epidemic", libraries are increasingly social spaces, too.

"We traditionally think of libraries as very quiet, and parts of them are, but what we observed watching gen Z in libraries is that there are some really great spaces for teens, big rooms where they can do things like gaming or making their own music," said Rachel Noorda, a co-author of the ALA report. "It's a place to be solitary, but also a place to build community."

And a place to flex. On TikTok, Earls posts selfie videos showing him studying, journaling or reading in front of the Bryant Park library's breathtaking beaux-arts backdrop. The clips get millions of views. "I think people my age are craving something more authentic, and looking for something that's real," Earls said. "What's more real than books and physical material?"

Fri 26 Jan 2024 09.00 EST

Library-related content does well on #booktok, where young literary influencers - many of them still in high school - drive sales by recommending and reviewing stories. ( Colleen Hoover, #booktok's favorite author, shot to the top of bestseller lists due to viral endorsements; other recommended books often fall into the " romantasy " young adult category.)

"A lot of my followers find libraries appealing in an aesthetic way," said Marwa Medjahed, an 18-year-old TikToker who posts about life as a George Washington University freshman to her 115,000 followers. "They feel like I'm enjoying studying, rather than being in a bleak dorm room with harsh lighting."

While many young people read digitally, downloading (or pirating) titles, hard copies of books are fetishized on social media. "Ebooks don't make good props on TikTok," Kathi Inman Berens, co-author of the ALA report, said. "You need book materiality, a printed book, something that helps visually." Why buy the title when you can just borrow it at the library?

Tom Worcester, 28, is one of the co-founders of Reading Rhythms, a New York-based "reading party" held at bars. Attendees pay $20 to cozy up with their books while DJs play ambient tracks in the background. Guests can mingle in between sets. The events are held twice weekly, but that doesn't stop Worcester from going to real libraries, too. "If I know I have a good four-hour block of time to myself, I'll ask a bunch of friends, 'Do you want to go to the library today?'" he said. "I make it a social event."

At the end of last year, Worcester and a friend took a trip to Amsterdam, where they visited the Openbare Bibliotheek. Inside the second-largest library in Europe, the pair conducted personal "annual reviews", spending hours reflecting on the highs and lows of their year. "When you're at the library, there's an unspoken agreement that you will focus on what you have to do," he said.

Talk to any young and online person long enough about libraries and they'll inevitably bring up the "third place", a term coined in 1989 by the urban sociologist Ray Oldenburg. Like attachment styles or imposter syndrome, the third place is an academic term turned social media discourse point. Separate from home and work, it is a space for gathering and socialization. Bars, coffee shops, churches and libraries are the usual examples.

Gen Z's well aware that they lack many of the third places their parents had, especially as the lines between work and home blurred during Covid. Libraries are the last place they feel exists that asks nothing of them. You can truly come as you are.

"Coffee shops get so crowded, and you have to spend money to be there, but libraries are open for everyone," said Anika Neumeyer, a 19-year-old English student who volunteers at the Seattle Public Library. "There's a lot less pressure to be doing something in the public library. No one's going to judge you."

The Rose Main Reading Room in the main branch of the New York Public Library. Photograph: Clarence Holmes Photography/Alamy

In 2018, the librarian and academic Fobazi Ettarh coined the term "vocational awe". It describes the idea that libraries are "inherently good" and "beyond critique", which can lead to the exploitation of their workers. Abby Hargreaves, a librarian in the Washington DC area who posts about her job to 48,000 TikTok followers, believes gen Z has a tendency to romanticize the position.

"There's this idea of 'I'll go to my library and have some great adventure while I'm there,'" Hargreaves said. "But then we also see people who are looking to tear libraries down, whether that's through budget cuts or legislated book bans."

If gen Z is going to save libraries, they couldn't pick a better time to advocate for them: across the country, these institutions and their workers are under attack. Last year, Mayor Eric Adams of New York City slashed funding to public libraries, cutting Sunday service in the five boroughs - and drawing the ire of Cardi B, who went on an Instagram Live tirade over the news.

A series of library-related bills are making their way through Idaho's legislature that would restrict material it deems inappropriate for minors and allow family members to file $2,500 lawsuits against libraries that violate the law. Last year, Missouri Republicans attempted to strip all state funding from public libraries. This week, Chaya Raichik, the rightwing influencer behind Libs of Tiktok, was appointed to a library advisory position for Oklahoma's schools, which means she could help determine what books are "appropriate" for students.

Meanwhile, school librarians in states across the country report enduring harassment - and for some, death threats - by rightwing trolls just for doing their jobs.

"It's so strange when you hear 'Oh, gen Z loves libraries,' or when the algorithm keeps feeding you videos of beautiful libraries, but then there's no more Sunday service and you have to wait weeks for your book to come," said Anna Murphy, an upper school librarian at the Berkeley Carroll School in Brooklyn. "The library love and hate seems to exist in two different universes."

Emily Drabinski, president of the ALA, reminds us that the vast majority of US voters oppose book bans and hold librarians in "high regard". "Most people love the library, especially after 50 years of systematic disinvestment of public institutions, since it's the only one left standing," she said.

Arlo Platt Zolov is a 15-year-old who lives in Brooklyn and has what must be one of the all-time-best after-school jobs: running the information desk at the central branch of the public library, steps away from Prospect Park. "A lot of people my age are surrounded by tech and everything's moving so quickly," he said. "Part of me thinks we're rediscovering libraries not as something new, but for what they've always been: a shared space of comfort."

Marwa Medjahed takes a library study break. Photograph: TikTok user @matchamarwa

Abby Hargreaves, known as @24hourlibrary on TikTok, posts about her work life. Photograph: Tiktok user @24hourlibrary

{{#ticker}}

{{/ticker}}

{{heading}}

{{#paragraphs}}

{{.}}

{{/paragraphs}}{{highlightedText}}
{{#choiceCards}}

{{/choiceCards}}

We will be in touch to remind you to contribute. Look out for a message in your inbox in . If you have any questions about contributing, please contact us.

# data[].attributes.attachment_link.title
Books and looks: gen Z is 'rediscovering' the public library

# data[].attributes.attachment_link.description
Libraries Henry Earls dresses up to go to the library. He'll plan outfits after searching "dark academic" on Pinterest, taking inspiration from the internet subculture obsessed with higher education and literature. He picks out cozy knitted sweaters and accessorizes with well-worn copies of classic books.

# data[].attributes.headline
Webinar rol van de (vo) schoolleider bij leesbevordering. 

# data[].attributes.subject
Webinar rol van de (vo) schoolleider bij leesbevordering. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Kwaliteitswaaier Effectief Onderwijs in Begrijpend Lezen laat zien dat er, naast leraren, bestuurders en leescoördinatoren een belangrijke rol is weggelegd voor schoolleiders bij de verbetering van het leesonderwijs.
Tijdens het webinar op 7 december jl. lichtte Mirjam Snel (voorzitter Kennistafel Effectief Leesonderwijs) de Kwaliteitswaaier toe. Schoolleiders Mark Brijan (VO - de Marke) en Linda Pereboom (PO - Cazemierschool) vertelden hoe zij in hun rol als schoolleider werken aan het bevorderen van het leesonderwijs op school. Het webinar is hieronder terug te kijken.

Meer informatie

Webinar

# data[].attributes.attachment_link.title
Terugblik webinar | De rol van de schoolleider bij de verbetering van het leesonderwijs - Platform Samen Onderzoeken

# data[].attributes.attachment_link.description
De Kwaliteitswaaier Effectief Onderwijs in Begrijpend Lezen laat zien dat er, naast leraren, bestuurders en leescoördinatoren een belangrijke rol is weggelegd voor schoolleiders bij de verbetering van het leesonderwijs. Tijdens het webinar op 7 december jl. lichtte Mirjam Snel (voorzitter Kennistafel Effectief Leesonderwijs) de Kwaliteitswaaier toe.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Ik denk dat het niet aan de boeken ligt", zegt Stronks, hoogleraar Vroegmoderne Nederlandse Letterkunde. "Het ligt ook niet aan de jongeren, maar het ligt aan de manier waarop we het leesonderwijs hebben ingericht. En daar doen we nu een jaar of 20, 25 iets, dat we ook weer terug kunnen draaien."

Want de problemen zijn bekend: de leesvaardigheid loopt achteruit, leerlingen hebben geen plezier in lezen. En dat komt volgens haar doordat er tijdens lessen te veel nadrukt ligt op weten en herkennen en weinig op beleven en ervaren. "Ik denk dat dat heel erg gescheiden is."

Digitale tijd biedt mogelijkheden

Meespeelt natuurlijk ook dat we in een digitale tijd leven. Stronks erkent de nadelen, maar ziet ook zeker kansen. "Mensen hebben een andere concentratiespanne. Er is meer afleiding, maar er is ook veel meer contact mogelijk met anderen die aan het lezen zijn."

En juist dat laatste biedt mogelijkheden. "We weten uit onderzoek dat dat enorm helpt, met elkaar praten. Daarmee maak je de woordenschat van de tekst eigen. Daarmee leer je reflecteren op wat er staat. Wat vind ik daar eigenlijk van? Word ik er boos van? Word ik er verdrietig van?" Dit is volgens haar belangrijk om je te verhouden tot onze maatschappij, ons verleden en onze identiteit.

Les van de toekomst

Dus juist die persoonlijke betrokkenheid, die moet je in het onderwijs zien te vlechten. En dat blijkt een lastig proces. Daarom duurt het onderzoek ook maar liefst 8 jaar en werkt Stronks samen met een veelheid aan partijen: van uitgevers tot pabo's tot leerkrachten.

Hoe de les van de toekomst eruit ziet? "Ik denk dat de docenten meer ruimte krijgen om contact te leggen met studenten en ze te betrekken bij wat ze lezen. En dat leerlingen meer worden aangesproken om zelf iets doen. Dus zelf betekenis te maken."

# data[].attributes.attachment_link.title
Van techniek naar beleving: 5,3 miljoen euro om leesles weer aantrekkelijk te maken

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoogleraar Els Stronks, verbonden aan de Universiteit van Utrecht, krijgt 5,3 miljoen euro voor onderzoek naar het verbeteren van de leesvaardigheid. Wat ze al wel weet: de manier waarop we het leesonderwijs hebben ingericht moet drastisch op de schop, vertelt ze bij De Taalstaat.