# data[].attributes.headline
Nick Vujicic do uczniów o nękaniu w szkole

# data[].attributes.subject
Nick Vujicic do uczniów o nękaniu w szkole

# data[].attributes.attachment_link.title
Nick Vujicic do uczniów o nękaniu w szkole

# data[].attributes.attachment_link.description
Pytam.edu.pl to portal dla nastolatków. Odpowiadamy na ważne dla Ciebie pytania, dostarczamy wiedzy pozwalającej podejmować zdrowe decyzje i rozwijać się.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Konflikty są nieuniknione, naturalne. Powstają dlatego, że ludzie mają sprzeczne poglądy lub potrzeby.

Tata każe ci zmienić spodnie, bo są według niego workowate, ty uważasz, że są super. Kolega chce grać z tobą w grę, której nie lubisz, najlepszy przyjaciel chce pisać z tobą, a ty akurat siedzisz w teście z matematyki.

To jeszcze nie konflikt. To problem do rozwiązania. Dużo zależy od tego JAK na niego zareagujesz.

To prawda, to irytujące gdy ktoś ma odmienne zdanie, czy chce od ciebie czegoś na co nie masz ochoty lub czasu. Nie masz wpływu na to z czym przyjdzie do ciebie druga osoba. Jednak masz wpływ na to, jak konflikt rozwiązać. A to oznacza realną moc, od ciebie zależy jak sprawa się skończy.

Wielu ludzi wybiera negatywne, szkodliwe sposoby rozwiązywania konfliktu. Zaczynają się kłócić, wyzywać, używać sarkazmu, złośliwości, lub nawet bić. To tylko pogarsza sprawę.

Kacper: Moja młodsza siostra zawsze wchodzi do mnie bez pukania. A gdy jej mówię, że ma wyjść nie robi tego tylko ciągle mi przeszkadza.
Ja: I co wtedy robisz?
Kacper: Gonię ją po domu, a ona ucieka i wrzeszczy.
Ja: I co się dzieje potem?
Kacper: W końcu ją łapię i przyciskam do ziemi, a ona ryczy, a rodzice się wyżywają na mnie.
Ja: Zostajesz ukarany?
Kacper (ze złością): Tak! Ale to niesprawiedliwe! To ona zaczyna! Nie powinna do mnie wchodzić!
Ja: Próbowałeś o tym z nią porozmawiać?
Kacper: Po co niby?
Ja: Bo może udałoby się rozwiązać problem?
Kacper: Dlaczego niby ja miałbym rozwiązywać jej problem? To jej problem! To ona zawsze zaczyna!

To bardzo typowe myślenie: „to on jest źródłem problemu, to on ma go rozwiązać". Tyle, że to nic nie daje. Przede wszystkim dlatego, że druga osoba uważa, że to ty jesteś źródłem problemu i ty masz go rozwiązać. Naprawdę.

Ola (siostra Kacpra) opowiada: Kacper jest straszny. Na przykład zabiera mi moje rzeczy a potem chowa się w swoim pokoju. Gdy idę do niego to od razu na mnie wrzeszczy, że jego pokój to „tabu" i nie wolno mi wchodzić i mnie wyrzuca, a jeśli mimo to próbuję z nim pogadać od razu mnie goni i bije.

Zakończenie konfliktu zależy od ciebie! Co się dzieje, gdy nie rozwiązujemy konfliktu, zrzucamy to zadanie na drugą osobę?

Niekończące się szukanie winnego. Ty obwiniasz kogoś, że rozpoczął konflikt. On obwinia ciebie. Nikt nie bierze odpowiedzialności, a problem z małego robi się gigantyczny. I pojawia się wciąż na nowo. A przecież PRAWDA jest taka, że obie strony są po części odpowiedzialne za powstanie konfliktu (popatrz jeszcze raz na opowieści Kacpra i Oli)

Potęgowanie problemu. Gdy konflikt zostaje nierozwiązany, nasila się. Kłótnia przeradza się w wyzwiska lub nawet bicie się. Nawet jeśli w końcu jedna osoba postawi na swoim, druga czuje się zraniona. Przez to już za chwilę pojawi się kolejny konflikt, w którym pokonany będzie próbował się zemścić. To błędne koło.

Pojawia się coraz więcej konfliktów. Ludzie, którzy nie próbują konfliktu pozytywnie rozwiązać kłócą się coraz częściej. I to się rozprzestrzenia. Coraz więcej zwykłych różnic zdań kończy się kłótnią a dana osoba ma wrażenie że jest jakimś magnesem przyciągającym konflikty.

Jednak to nie jest aż tak proste, bo część ludzi nie chce racjonalnego zakończenia konfliktu. Nie szuka prawdy. Nie szuka rozwiązania najlepszego dla wszystkich! Ma jeden cel: postawić na swoim. A to prowadzi do absurdu i jeszcze większych problemów. Popatrz na przykład:

Ania: Jesteś jedyną nieludzką matką, która zakazuje chodzenia w mini! Wszystkie koleżanki chodzą w mini. Przez ciebie będę jedyną odstającą od reszty!
Mama: Cóż, uważam, że odpowiednie ubranie jest ważne. Przykro mi, że czujesz, że przez to odstajesz od grupy.
Ania: Owszem, odstaję. To twoja wina!
Mama: Rozmawiałam z mamami kilku twoich koleżanek i mają te same odczucia jak ja dotyczące ubioru.
Ania: Jak to jest, że zawsze musisz robić to samo, co inni?

Czy widzisz co się dzieje? Wpierw Ania używa argumentu: „mamy moich koleżanek uważają, że mini jest super" a gdy mama udowadnia, że to nieprawda: „mamy twoich koleżanek też uważają, że mini jest nie OK" emocjonalnie oskarża ją o chęć bycia jak inni. To jest gwałt na logice. Tak naprawdę Ania mówi w powyższym dialogu: „nie obchodzi mnie prawda, nie obchodzi mnie logika, chcę postawić na swoim, za wszelką cenę." A potem się dziwi, że mama odmawia dalszej rozmowy w tym stylu.

Dlatego podstawą dobrego rozwiązywania konfliktów jest przyjęcie dwóch rzeczy:
To JA mam moc rozwiązania konfliktu. Dobre rozwiązanie konfliktu nie oznacza, że za wszelką cenę postawię na swoim, a że znajdziemy rozwiązanie najlepsze.
Gdy ludzie uczą się rozwiązywać pozytywnie konflikty stają się szczęśliwsi. Możesz być taką osobą. Aby się tego nauczyć potrzebujesz trzech rzeczy:

# data[].attributes.attachment_link.description
Konflikty są nieuniknione, naturalne. Powstają dlatego, że ludzie mają sprzeczne poglądy lub potrzeby. Tata każe ci zmienić spodnie, bo są według niego workowate, ty uważasz, że są super. Kolega chce grać z tobą w grę, której nie lubisz, najlepszy przyjaciel chce pisać z tobą, a ty akurat siedzisz w teście z matematyki.

# data[].attributes.attachment_link.description
Pytam.edu.pl to portal dla nastolatków. Odpowiadamy na ważne dla Ciebie pytania, dostarczamy wiedzy pozwalającej podejmować zdrowe decyzje i rozwijać się.

# data[].attributes.headline
Jak rozmawiać z rodzicami, żeby nas wysłuchali

# data[].attributes.subject
Jak rozmawiać z rodzicami, żeby nas wysłuchali

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zadziwiająco wiele osób pyta nas o to, jak rozmawiać z rodzicami.

Niektórzy mają problem, że rodzice w ogóle nie chcą z nimi rozmawia. Inni, że gdy rozmawiają na ważny dla nich temat kończy się to kłótnią. W niektórych przypadkach z kolei rodzice słuchają, lecz potem ignorują to co usłyszeli.
Co z tym zrobić? Jak mówić, żeby rodzice nas wysłuchali?

1) Na wstępie gorzka pigułka: zdaj sobie sprawę, że jak długo mieszkasz z rodzicami, to oni ustalają reguły. Mogą być w Twojej ocenie niezrozumiałe, czy nawet dziwaczne, ale dopóki nie jesteś dorosły i w pełni nie usamodzielniłeś się - po prostu zaakceptuj ten fakt. Będzie ci łatwiej. Jest takie mądre powiedzenie: „Akceptuj to, na co nie masz wpływu, zajmuj się tym, na co masz wpływ". A na co masz wpływ? Może okazać się, że na więcej niż myślisz.

2) Teraz już bardziej optymistycznie: pamiętaj, że zasady można negocjować, o ile udowodnisz rodzicom, że potrafisz podejmować odpowiedzialne decyzje i ponieść ich konsekwencje. Dzięki odpowiedniemu sposobowi komunikacji możesz doprowadzić do tego, że rodzice cię wysłuchają.

Kluczem do sukcesu jest szacunek i opanowanie emocji. Jeśli uda się tobie z szacunkiem dla drugiej strony i bez emocjonowania się przedstawić swoje racje - jesteś w połowie drogi. Dlatego musisz mieć plan - wszystko przemyślane, o czym chcesz rozmawiać.
Jak się przygotować do rozmowy?
1) ZDEFINIUJ PROBLEM. Zastanów się o co ci tak naprawdę chodzi? Rozmawiaj o jednej konkretnej rzeczy, nie rozdrabniając się.
Przykład: Sławek (lat 13) chciałby w końcu ustalić zasady swojego wychodzenia z domu. Gdy ostatnio chciał iść z kolegami do kina mama wpierw odwlekała rozmowę: „nie teraz, nie teraz" i tak przez trzy dni. Potem, gdy już chciał się umawiać, udało się mu mamę przyprzeć do muru, a ona zrobiła awanturę, że ją napada, że jest agresywny i dała szlaban na wychodzenie z domu. Nie był to pierwszy raz, bo podobnie wyglądały próby rozmowy o wyjściu na rowery czy na domówkę do kolegów. Postanowił skupić się na jednej rzeczy, żeby w ogóle dowiedzieć się o co mamie chodzi. A konkretnie - dlaczego nie kino. „Chciałbym, żeby mama określiła warunki mojego wychodzenia do kina. Chciałbym wiedzieć do czego ma zastrzeżenia, bo nie wiem czy są to: koszty; rodzaj filmu; godzina; towarzystwo?"

2) ZASTANÓW SIĘ CZEGO OCZEKUJESZ? Co powinno z tego wyniknąć? Jaki jest cel minimalny? Jaki maksymalny?
Sławek stwierdził, że sukcesem będzie, jeśli dowie się co mamie nie pasuje w jego wyjściach do kina. Minimum: „Mama konkretnie mówi - np. „nie chcę żebyś oglądał filmy z przemocą". Maksimum - „Ustalam konkretnie z mamą, na które filmy oraz z kim i kiedy, za ile mogę iść do kina."

3) KONSEKWENCJE. Zadaj sobie pytanie, które zmotywuje Ciebie do trudnej rozmowy: jakie będą konsekwencje podjęcia tematu, a jakie unikania go? Jeżeli nie zadasz sobie tego pytania, możesz nigdy nie nabrać aby ją przeprowadzić.

Sławek stwierdził, że jeśli nie uda się z mamą porozmawiać, to dalej będą ciągnąć się awantury przy próbie wyjścia wieczorem z domu. Jeśli uda się - przynajmniej będzie wiedzieć, co mamie nie pasuje, nawet jeśli nie uda mu się nic zmienić w praktyce.

Kiedy masz te rzeczy już przemyślane, warto spisać na kartce papieru co chcesz powiedzieć. Potem to przećwiczyć kilka razy (np. na przyjacielu - po to, by posłuchać, jak to brzmi i czy Twoja argumentacja go przekona), a potem na spokojnie powiedzieć rodzicom. Na spokojnie - czyli wtedy gdy oni też są w dobrym humorze i nigdzie nie spieszą się, np. rano przed wyjściem do pracy.
Jak skonstruować trudną prośbę-propozycję, by zwiększyć prawdopodobieństwo, że cię wysłuchają?
Ćwiczenie wstępne:
Czym innym jest opis faktu, czym innym interpretacja, czyli ocenianie intencji drugiej osoby (tzw. czytanie w myślach).
Fakt: Mama nie puściła mnie do kina.
Interpretacja: Mama mnie nie cierpi i chce się na mnie wyżyć, dlatego zabroniła mi bez powodu pójść do kina.

Co w tej wyliczance jest faktem?* (odpowiedź pod tekstem)
a) nie pozwoliłaś mi pójść do kina
b) specjalnie zwodziłaś mnie co do terminu rozmowy
c) nie słyszałem dotąd żebyś krytykowała moją siostrę, a ja co chwila słyszę od ciebie uwagi
d) uważasz, że moja siostra jest idealna i nigdy jej nie krytykujesz, a mnie się ciągle czepiasz.

A teraz najważniejsze: jak skonstruować trudną prośbę (propozycję), żeby rodzice byli skłonni Ciebie wysłuchać?

1) Wyjaśnienia:
Objaśnij sytuację tak, jak ją widzisz - opisuj fakty (nie interpretacje).
Trzymaj się tematu (bez pretensji o przeszłość, nawiązywania do innych sytuacji).
Bądź zwięzły.
Opisuj to co wydarzyło się, a nie jak ci wydaje się Tobie - dlaczego tak się stało.
To bardzo potrzebny element, bo może być tak, że rodzice nie wiedzą, jak sytuacja wygląda z Twojego punktu widzenia. Opisując im ją krótko pomagasz wejść im w Twoje buty i zrozumieć lepiej o co chodzi.

2) Uczucia:
Powiedz co czujesz w związku z sytuacją.
Weź odpowiedzialność za swoje uczucia, nie oskarżaj nikogo o wywoływanie ich.
Jeśli to możliwe, wczuj się w uczucia rozmówcy - rodziców.
To też potrzebne. Można powątpiewać w fakty, ale nie można podważyć tego, że ktoś coś czuje w określony sposób. To też skłania drugą osobę do wysłuchania tego, co chcesz powiedzieć.

3) Potrzeby:
Przedstaw swe oczekiwania - bądź konkretny, realistyczny, przygotowany na kompromisy.

4) Rezultaty:
Opisz jednym zdaniem, jakie skutki przyniesie rozwiązanie problemu. Możesz dodać coś co budującego dobrą atmosferę.

Przykład:
Mamo, chciałbym z tobą porozmawiać na ważny temat. Pozwól mi wyjaśnić o co chodzi. To zajmie minutę.
Wyjaśnienia.
Gdy w zeszłym tygodniu chciałem iść z kolegami do kina, wpierw trzy dni pod rząd, usłyszałem od Ciebie „nie teraz, nie teraz". Potem, gdy już musiałem kolegom coś powiedzieć, udało się nam chwilę porozmawiać, ale skończyło się to awanturą. Powiedziałaś, że cię napadam, jestem agresywny i dałaś szlaban na wyjścia.
Uczucia.
Czuję się z tym fatalnie, bo koledzy są dla mnie ważni. Ale jeszcze gorzej czuję się, bo nie wiem tak naprawdę dlaczego nie chciałaś pozwolić mi wyjść do kina. Żałuję, że to skończyło się awanturą.
Potrzeba:
Chciałbym, żebyś mi powiedziała co w tym wychodzeniu do kina ci nie pasowało. A najlepiej, żebyśmy ustalili jasne zasady - kiedy, na co i z kim mogę wychodzić.
Rezultaty:
To nam pozwoli uniknąć kłótni. A naprawdę, gdy kłócimy się, to ja czuję się tak samo fatalnie jak ty, a przecież Ciebie kocham.
Inny przykład: Odpowiedź na ćwiczenie wstępne:
Tato. Nie przyszedłeś na mój występ w szkole. Dużo włożyłem w przygotowania i miałem nadzieję, że spodoba się tobie to co zobaczysz. Jednak, ty w tym czasie byłeś na spotkaniu z kolegami.
Zraniło mnie to, bo zależało mi na tym, żebyś zobaczył mój występ. Chciałbym, żebyś następnym razem odłożył spotkanie z kolegami i przyszedł gdy cię o to poproszę. Bardzo zależy mi na Twojej opinii. Czy możesz mi to obiecać?
* a i c to fakty, b i d to interpretacje „czytanie w myślach"

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozmawiać z rodzicami, żeby nas wysłuchali

# data[].attributes.attachment_link.description
Zadziwiająco wiele osób pyta nas o to, jak rozmawiać z rodzicami. Niektórzy mają problem, że rodzice w ogóle nie chcą z nimi rozmawia. Inni, że gdy rozmawiają na ważny dla nich temat kończy się to kłótnią. W niektórych przypadkach z kolei rodzice słuchają, lecz potem ignorują to co usłyszeli.Co z tym zrobić?

# data[].attributes.attachment_link.description
Pytam.edu.pl to portal dla nastolatków. Odpowiadamy na ważne dla Ciebie pytania, dostarczamy wiedzy pozwalającej podejmować zdrowe decyzje i rozwijać się.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zachowaj spokój i rozwiąż konflikt. Ale jak?

Marek na wakacjach kąpał się samotnie w jeziorze. Nie znał miejsca i nagle zaplątała mu się w coś noga. W panice zaczął się szarpać, coraz bardziej pogrążając się w wodę. Wtedy, na granicy utonięcia przyszła mu do głowy myśl: „W ten sposób najwyżej się utopię" Nie zważając na brak tchu zgiął się i rękoma wyplątał nogę. Gdy potem leżał na brzegu przyszła mu do głowy myśl: „Gdybym się nie zastanowił, już bym nie żył."

Czemu zawdzięcza życie? Umiejętności uspokajania emocji i proaktywności!
Co to jest proaktywność?
To postawa, dzięki której p otrafimy zachować jasność myślenia mimo silnych emocji. A następnie uspokoić się. Gdy ktoś się z nami kłóci, lub gdy coś nam zagraża - denerwujemy się. Instynkt nakazuje wtedy ucieczkę, lub atak.

Proaktywność oznacza, że po rozpoznaniu zalewającej mnie emocji - „irytuję się" albo „boję się" potrafię się zatrzymać na moment, zamiast reagować instynktownie, jak zwierzę.
Na co mam wpływ, na co nie?
Nie jesteś w stanie zapobiec wszystkim trudnym sytuacjom. Naturalne jest, że wtedy cię ogarnie złość.

Najczęściej wtedy sobie jeszcze ją nakręcamy, np. myśląc: „ten idiota zrobił to specjalnie, znowu, nigdy nie potrafi się zachować, co za prosiak..." i stajemy się coraz bardziej źli.

Ale możemy być proaktywni - nazwać, co czujemy „jestem zdenerwowany" i powiedzieć sobie coś co pomoże w odzyskaniu spokoju. Oto kilka sposobów na proaktywność:
1) Zdanie, które cię uspokoi
Tę uspokajającą myśl warto sobie stworzyć wcześniej i wykuć na pamięć. To może być np. „Jestem homo sapiens, nie zwierzęciem, potrafię nad sobą zapanować". Takie hasło (wymyśl sobie własne) można sobie nawet wydrukować na kartce, albo wpisać jako przypominajkę w telefonie.
2) Stwórz plan
Druga rzecz potrzebna to stworzenie planu - co mogę zrobić w sytuacji trudnej.
Jeśli na przykład wiesz, że zawsze się kłócisz z bratem o to, kto ma posprzątać (mimo, że macie plan kto kiedy co robi), a on specjalnie cię podjudza, bo wie, że gdy się zdenerwujesz i zaczniesz krzyczeć, to ciebie rodzice ukarzą, to możesz sobie przygotować różne możliwości. To by wyglądało tak:

Gdy brat znów się będzie migał od sprzątania:

1. Powiem mu: „To twoja kolej. Jeśli nie chcesz, żebym zaangażował w to rodziców zacznij sprzątać". Gdy będzie próbował mnie sprowokować, powtórzę jak zdartą płytę trzy razy „Sprzątnij, to twoja kolej", a potem po prostu pójdę powiedzieć tacie.

2. Wręczę mu kartkę: „Nie będę się z tobą kłócił, to twoja kolej sprzątania".

3. Po prostu odejdę bez słowa do pokoju rodziców z książką, usiądę w kącie i zacznę czytać. Gdy spytają o co chodzi, powiem: „nie chcę się kłócić z bratem, a to jego dziś kolej by posprzątać".

Gdy ci się zdarzy znaleźć w trudnej sytuacji, sięgnij po tę opcję, która akurat będzie najłatwiejsza do zastosowania.
3) Spróbuj podmiany emocji
Ostatnim elementem, który ci może pomóc to tzw. podmiana emocji. Gdy np. brat się wkurza i staje się agresywny, spróbuj wyobrazić go sobie w sytuacji sympatycznej (np. gdy się razem fajnie bawiliście) albo śmiesznej - np. jako minionka, małego fukającego kotka, czy ufoludka. Pamiętaj, że przecież tak naprawdę jest fajnym człowiekiem, tylko ma kiepski dzień. Podmiana emocji pomaga w zachowaniu spokoju. Będzie ci łatwiej być proaktywnym zamiast reagować automatycznie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zachowaj spokój i rozwiąż konflikt. Ale jak? Marek na wakacjach kąpał się samotnie w jeziorze. Nie znał miejsca i nagle zaplątała mu się w coś noga. W panice zaczął się szarpać, coraz bardziej pogrążając się w wodę. Wtedy, na granicy utonięcia przyszła mu do głowy myśl: „W ten sposób najwyżej się utopię" Nie zważając na brak tchu zgiął się i rękoma wyplątał nogę.