# data[].attributes.body
აყრდენ-მამოძრავებელი სისტემა მოიცავს ძვლოვან (საყრდენ) და კუნთოვან (მამოძრავებელ) სისტემებს, რომლებიც ერთად მოქმედებენ, რათა სხეულს საყრდენი შეუქმნან და მოძრაობის საშუალება მისცენ.

ძვლოვანი სისტემის ძვლები სხეულის ორგანოებს იცავს, საყრდენს უქმნის სხეულის წონას და ფორმას სძენს მას. კუნთოვანი სისტემის კუნთები ამ ძვლებზეა მიბმული და სხეულს მოძრაობის უნარს სძენს.

# data[].attributes.headline
უყურე და დაიმახსოვრე ძვლების სახელები !

# data[].attributes.subject
უყურე და დაიმახსოვრე ძვლების სახელები !

# data[].attributes.attachment_link.title
The Skeletal System - Educational Video about Bones for Kids (https://youtu.be/VHCCgrNSSOg)

# data[].attributes.headline
დააკვირდი სისხლის მოძრაობას ვენებსა და არტერიებში !

# data[].attributes.subject
დააკვირდი სისხლის მოძრაობას ვენებსა და არტერიებში !

# data[].attributes.attachment_link.title
THE CIRCULATORY SYSTEM | Educational Video for Kids.

# data[].attributes.headline
სისხლის მიმოქც

# data[].attributes.body
სისხლის მიმოქცევის სისტემა სისხლისგან, სისხლძარღვებისა და გულისგან შემდგარი ქსელია. ეს ქსელი სხეულის ქსოვილებს ჟანგბადითა და სხვა საკვები ნივთიერებებით ამარაგებს, გადააქვს ჰორმონები და იშორებს არასაჭირო ნარჩენ პროდუქტებს.

# data[].attributes.headline
დეტალურად წაიკითხეთ აქ !

# data[].attributes.subject
დეტალურად წაიკითხეთ აქ !

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

If you're behind a web filter, please make sure that the domains *.kastatic.org and *.kasandbox.org are unblocked.

To log in and use all the features of Khan Academy, please enable JavaScript in your browser.

Circulatory system

The body system responsible for carrying blood, nutrients, and waste throughout the body

Cardiac

Related to the heart

Pulmonary

Related to the lungs

Artery

Blood vessel that moves blood away from the heart

Vein

Blood vessel that moves blood toward the heart

Aorta

Major artery that carries blood to the systemic circulatory system

Capillary

Small blood vessel that allows nutrient exchange

Atrium

Upper chamber of the heart

Ventricle

Lower chamber of the heart

The circulatory system

The circulatory system is a network consisting of blood, blood vessels, and the heart. This network supplies tissues in the body with oxygen and other nutrients, transports hormones, and removes unnecessary waste products.

The heart is made of specialized cardiac muscle tissue that allows it to act as a pump within the circulatory system.

The human heart is divided into four chambers. There are one atrium and one ventricle on each side of the heart. The atria receive blood and the ventricles pump blood.

The human circulatory system consists of several circuits:

The pulmonary circuit provides blood flow between the heart and lungs.

The systemic circuit allows blood to flow to and from the rest of the body.

The coronary circuit strictly provides blood to the heart (not pictured in the figure below).

Blood and blood vessels

Blood from the heart is pumped throughout the body using blood vessels. Arteries carry blood away from the heart and into capillaries, providing oxygen (and other nutrients) to tissue and cells. Once oxygen is removed, the blood travels back to the lungs, where it is reoxygenated and returned by veins to the heart.

The main artery of the systemic circuit is the aorta which branches out into other arteries, carrying blood to different parts of the body.

Common mistakes and misconceptions

Arteries usually carry oxygenated blood and veins usually carry deoxygenated blood. This is true most of the time. However, the pulmonary arteries and veins are an exception to this rule. Pulmonary veins carry oxygenated blood towards the heart and the pulmonary arteries carry deoxygenated blood away from the heart.

Blood is always red. Veins can appear blue as we see them through our skin, leading some people to believe that deoxygenated blood is blue. However, this is not the case! Blood only appears blue because of the way tissues absorb light and our eyes see color. Although oxygen does have an effect on the brightness of the blood (more oxygen makes a brighter red, less makes it darker), blood is never actually blue.

# data[].attributes.attachment_link.title
The circulatory system review (article) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Learn for free about math, art, computer programming, economics, physics, chemistry, biology, medicine, finance, history, and more. Khan Academy is a nonprofit with the mission of providing a free, world-class education for anyone, anywhere.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Nervous System | Educational Video for Kids

# data[].attributes.headline
მოკლე მიმოხილვა

# data[].attributes.subject
მოკლე მიმოხილვა

# data[].attributes.body
ნერვული სისტემა გარემოს შესახებ მიღებული ინფორმაციის შესაგროვებლად, დასამუშავებლად და საპასუხოდ ელექტრულ იმპულსებს იყენებს.

# data[].attributes.headline
ვრცლად წაიკითხეთ აქ !

# data[].attributes.subject
ვრცლად წაიკითხეთ აქ !

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
საკვანძო ტერმინები

ნერვული სისტემა

სხეულის სისტემა, რომელიც აგროვებს, ამუშავებს და პასუხობს ინფორმაციას ელექტრული სიგნალების გამოყენებით

ნეირონი

ნერვული უჯრედი; ნერვული სისტემის საბაზისო ერთეული

გლიური უჯრედი

უჯრედი, რომელიც ეხმარება და იცავს ნეირონებს

ცენტრალური ნერვული სისტემა

ნერვული სისტემის ნაწილი, რომელიც შედგება თავისა და ზურგის ტვინებისგან

პერიფერიული ნერვული სისტემა

ნერვული სისტემის ნაწილი, რომელიც შეიცავს იმ ნერვებს, რომლებიც არ არის თავისა თუ ზურგის ტვინის ნაწილი

ენდოკრინული სისტემა

სხეულის სისტემა, რომელიც ქიმიური ნივთიერებების, ჰორმონების, მეშვეობით არეგულირებს უჯრედებსა და ორგანოებს

ჰორმონი

ქიმიური მესენჯერი, რომელიც რეგულატორული ნივთიერების როლს ასრულებს

ჯირკვალი

ორგანო, რომელიც გამოყოფს ქიმიურ ნივთიერებებს, მაგალითად, ჰორმონებს

ნერვული სისტემა

ნერვული სისტემა გარემოს შესახებ მიღებული ინფორმაციის შესაგროვებლად, დასამუშავებლად და საპასუხოდ ელექტრულ იმპულსებს იყენებს.

ნერვული სისტემის უჯრედები

უნიკალური სტრუქტურის გამო ნეირონების სპეციალური ფუნქციაა მთელ სხეულში ელექტრული იმპულსების მიღება და გადაცემა. ნეირონებს ეხმარებიან გლიური უჯრედები, რომლებიც გარს ერტყმიან, იცავენ და იზოლირებას უკეთებენ მათ.

ყველა ნეირონს რამდენიმე საერთო მახასიათებელი აქვს, მათ შორის უჯრედის სხეული, დენდრიტები, და აქსონი. ეს სტრუქტურები მნიშვნელოვანია ნერვული იმპულსების გადასაცემად - იმ ელექტრული სიგნალებისა, რომელთა მეშვეობითაც ნეირონები ერთმანეთს უკავშირდებიან.

ნეირონები სპეციალიზებულნი არიან მათი საჭირო ფუნქციების მიხედვით:

სენსორულ ნეირონებს იმპულსები გადააქვთ გრძნობის ორგანოებიდან, მაგალითად, თვალებიდან და ყურებიდან.

მოტორულ ნეირონებს იმპულსები გადააქვთ კუნთებსა და ჯირკვლებში.

შუამდებარე ნეირონებს (ინტერნეირონებს) სიგნალები გადააქვთ სენსორულ და მოტორულ ნეირონებს შორის, აგრეთვე სხვა შუამდებარე ნეირონებს შორისაც.

მსვენებარე ნეირონში იონები ერთმანეთისგან გამოყოფილნი არიან, რასაც ნატრიუმ-კალიუმის ტუმბოები არეგულირებს. თუკი ნეირონი მიიღებს საკმარისად დიდ სიგნალს, მოსვენების პოტენციალი იცვლება და წარმოიქმნება ელექტრული იმპულსი, რომელსაც მოქმედების პოტენციალს ვუწოდებთ. იმპულსის აღძვრის შემდეგ ის ქვემოთ, აქსონში მიემართება და აქსონის ტერმინალს აღწევს.

ნერვული სისტემის ნაწილები

ნერვული სისტემა ორი ნაწილისგან შედგება: ცენტრალური ნერვული სისტემისა (ცნს-სა) და პერიფერიული ნერვული სისტემისაგან (პნს-საგან).

ცნს თავისა და ზურგის ტვინისგან შედგება. სხეულისთვის მიცემული ბრძანებები თავის ტვინში იწარმოება, ზურგის ტვინი კი თავის ტვინს სხეულში არსებულ სხვა ნერვებთან აკავშირებს.

შეგვიძლია, პნს კიდევ ორ ნაწილად დავშალოთ:

სომატური ნერვული სისტემა (სნს) არეგულირებს ნებით აქტივობებს, მაგალითად, კუნთების მოძრაობას. ის აგრეთვე აკონტროლებს რეფლექსებს, მაგალითად, ღუმლის ცხელი ზედაპირიდან ხელის უეცრად აღებას.

ავტონომიური ნერვული სისტემა (ანს) არეგულირებს იმ აქტივობებს, რომლებიც არ ექვემდებარება ცნობიერ კონტროლს. მას ერთმანეთის საპირისპირო ორი ქვედანაყოფი აქვს: სიმპათიკური და პარასიმპათიკური ნერვული სისტემები. სიმპათიკური ნერვული სისტემა სხეულს „იბრძოლე ან გაიქეცი" რეაქციებისთვის ამზადებს, პარასიმპათიკური ნერვული სისტემა კი მოსვენების პერიოდების დროსაა აქტიური.

ენდოკრინული სისტემა

ნერვული სისტემის მსგავსად, ენდოკრინული სისტემაც რეგულატორული სისტემაა. მიუხედავად ამისა, სიგნალის გადასაცემად ქიმიური იმპულსების ნაცვლად ის იყენებს ქიმიურ სიგნალებს - ჰორმონებს. ჰორმონები სისხლის მიმოქცევით გადაიცემა და უჯრედებისა და ორგანოების აქტივობებს აკონტროლებს.

მთავარი ჰორმონები და ჯირკვლები

ენდოკრინული სისტემის რეგულაცია

მაგალითად, სისხლში შაქრის დონეს არეგულირებს ინსულინი და გლუკაგონი - ჰორმონები, რომლებსაც კუჭქვეშა ჯირკვალი (პანკრეასი) აწარმოებს.

როდესაც სისხლში შაქრის დონე მატულობს, პანკრეასი ათავისუფლებს ინსულინს, რომელიც ასტიმულირებს სისხლიდან გლუკოზას ამოღებას. ამის წყალობით სისხლში შაქრის დონე ძალიან მაღალ მაჩვენებლამდე ვერ ადის.

როდესაც სისხლში შაქრის კონცენტრაცია ეცემა, პანკრეასი ათავისუფლებს გლუკაგონს, რომელიც ასტიმულირებს გლიკოგენის დაშლას და გლუკოზას სისხლში უშვებს. ეს ზრდის სისხლში შაქრის დონეს და ის ნორმალურ მაჩვენებლამდე აყავს.

ხშირი შეცდომები და მცდარი წარმოდგენები

მართალია, ზოგჯერ ნეირონები ნერვული სისტემის ყველაზე მარტივად ამოცნობადი უჯრედებია, მაგრამ მასში მხოლოდ ისინი არ არის! მეტიც, ნერვულ სისტემაში ნეირონებზე თითქმის 10-ჯერ მეტი გლიური უჯრედია. გლიური უჯრედები (იგივე ნეიროგლიები) ეხმარებიან ნეირონებს, მიუძღვიან და იცავენ მათ, მათ აქსონებს კი მიელინის გარსებით უზრუნველყოფენ.

ჰორმონები მხოლოდ რეპროდუქციული სისტემის ნაწილი არ არის. მართალია, არსებობს რეპროდუქციული ჰორმონები, მაგალითად, ტესტოსტერონი და ესტროგენი, მაგრამ ჰორმონების დიდი ნაწილი არ მონაწილეობს რეპროდუქციულ სისტემაში ან არ რეგულირდება მის მიერ. მრავალი ჰორმონი აკონტროლებს სხეულის ისეთ ჩვეულებრივ ფუნქციებს, როგორებიცაა შიმშილი ან ძილის სურვილი.

მართალია, ენდოკრინული სისტემაც და ნერვული სისტემაც რეგულატორულებია, მაგრამ მათ შორის რამდენიმე ფუნდამენტური განსხვავება არსებობს. ერთი მხრივ, ენდოკრინული სისტემა ქიმიურად გადასცემს სიგნალებს (ჯირკვლების მიერ წარმოებული ჰორმონების მეშვეობით), ნერვული სისტემა კი სიგნალებს ელექტრულად გადასცემს (ნერვული იმპულსების მეშვეობით). ნერვული სისტემაში სიგნალის გადაცემა სწრაფია, რადგან ნეირონები ურთიერთშეკავშირებულნი არიან, თუმცა ამ სიგნალების ფუნქციები უფრო ხანმოკლედ სრულდება. სიგნალის გადაცემა ენდოკრინულ სისტემაში უფრო ნელია, ვინაიდან ჰორმონებს სისხლის მიმოქცევის გავლა უწევთ, მაგრამ მათ მიერ გამოწვეული საპასუხო რეაქციები, როგორც წესი, ორგანიზმში უფრო დიდხანს ნარჩუნდება.

# data[].attributes.attachment_link.title
ნერვული და ენდოკრინული სისტემების მიმოხილვა (სტატია) | ხანის აკადემია

# data[].attributes.attachment_link.description
ისწავლეთ უფასოდ მათემატიკა, ხელოვნება, კომპიუტერული პროგრამირება, ეკონომიკა, ფიზიკა, ქიმია, ბიოლოგია, მედიცინა, ფინანსები, ისტორია და ბევრი სხვა საგნი. ხანის აკადემია არის არაკომერციული ორგანიზაცია, რომლის მიზანია უფასო, მსოფლიო დონის განათლების მიწოდება ყველასთვის და ყველგან.

# data[].attributes.headline
გაეცით შემდეგ კითხვებს პასუხი

# data[].attributes.subject
გაეცით შემდეგ კითხვებს პასუხი

# data[].attributes.body
1.ჩამოთვალე სისხლის მიმოქცევის სისტემის ძირითადი კომპონენტები და მათი როლები.

2. დაწერე სისხლის მიმოქცევის გზა გულში, ფილტვებში და სხეულში. ჟანგბადის და საკვები ნივთიერებების ტრანსპორტირების, ასევე ნარჩენების მოცილების მნიშვნელობა. 3.როგორ ურთიერთქმედებს სისხლის მიმოქცევის სისტემა სხეულის სხვა სისტემებთან ? როგორიცაა რესპირატორული და საჭმლის მომნელებელი სისტემები.

# data[].attributes.attachment_caption
1. ნერვული სისტემის რომელი ნაწილია პასუხისმგებელი სენსორული ინფორმაციის დამუშავებასა და ინტერპრეტაციაზე?                           ა) პერიფერიული ნერვული სისტემა                           ბ) ცენტრალური ნერვული სისტემა                            გ) ავტონომიური ნერვული სისტემა                         დ) სომატური ნერვული სისტემა                                           2. რა არის ნეირონის ძირითადი ფუნქცია?                ა) თავის ტვინის დაზიანებისგან დასაცავად              ბ) ელექტრული და ქიმიური სიგნალების გადაცემა მთელ სხეულში                                                           გ) ნერვული ბოჭკოების მხარდაჭერა და იზოლაცია დ) კუნთების საკვები ნივთიერებებით მომარაგება        

# data[].attributes.headline
შემოხაზეთ სწორი პასუხები

# data[].attributes.subject
შემოხაზეთ სწორი პასუხები