# data[].attributes.attachment_link.readable_text
𝗞𝗼𝗺𝘂𝗻𝗶𝗸𝗮𝗰𝗷𝗮 𝘁𝗼 𝗽𝗿𝗮𝘄𝗼, 𝗻𝗶𝗲 𝗽𝗿𝘇𝘆𝘄𝗶𝗹𝗲𝗷. 𝗖𝘇𝗮𝘀 𝗽𝗿𝘇𝗲𝗿𝘄𝗮𝗰́ 𝗰𝗶𝘀𝘇𝗲̨ 𝘄 𝘀𝘇𝗸𝗼ł𝗮𝗰𝗵. W polskich szkołach wciąż panuje milczenie. Milczenie systemu wobec tych, którzy choć nie komunikują się werbalnie, mają wiele do powiedzenia. Mimo obowiązujących przepisów, dzieci posługujące się AAC wciąż pozostają na marginesie. Brakuje przeszkolonej kadry, narzędzi, ale przede wszystkim świadomości, że komunikacja to prawo, a nie przywilej. Za barierą językową kryją się 𝗳𝗿𝘂𝘀𝘁𝗿𝗮𝗰𝗷𝗮, 𝘀𝗮𝗺𝗼𝘁𝗻𝗼𝘀́𝗰́ 𝗶 𝗯𝗲𝘇𝘀𝗶𝗹𝗻𝗼𝘀́𝗰́. Dzieci takie jak Zuzia czy Kuba - mimo ogromnego potencjału - są na lekcjach obecne ciałem, ale nie głosem. Ich komunikatory są chowane, ignorowane lub traktowane jak niepotrzebne gadżety. Szkoły, które powinny być przestrzenią integracji i wsparcia, nierzadko stają się miejscem wykluczenia. Mimo że mamy przepisy gwarantujące dzieciom prawo do dostosowanej edukacji i alternatywnych form komunikacji, rzeczywistość pokazuje co innego. Brakuje szkoleń, wiedzy, pieniędzy i - co najgorsze - świadomości. Rodzice walczą o elementarne prawo do rozmowy ze światem dla swoich dzieci. Ale bywa, że ta walka jest samotna i bez wsparcia szkoły. Neurologopedzi, pedagodzy specjalni, nauczyciele wskazują na brak systemowego podejścia. Wiele placówek nie ma odpowiednich zasobów ani kadry. A dzieci niemówiące, które mogłyby rozkwitać dzięki technologii i wsparciu, w szkolnej rzeczywistości powoli gasną. Są też miejsca, gdzie AAC działa - głównie w szkołach specjalnych z małymi klasami. Ale to wyjątki. A co z dziećmi w normie intelektualnej, które nie mówią, lecz potrafią logicznie myśleć, rozumieć, analizować? Czy ich jedynym „problemem" naprawdę jest to, że komunikują się inaczej? Ten artykuł to nie tylko analiza systemowych braków. To poruszający apel - o zmianę myślenia, o edukację nauczycieli, o kampanie społeczne, o inwestycje. Przede wszystkim jednak to przypomnienie, że komunikacja to nie luksus, lecz prawo. Czy jesteśmy gotowi to zmienić? Czy dzieci, które dziś siedzą w milczeniu w szkolnych ławkach, jutro będą miały odwagę chcieć mówić - nawet jeśli ich głos brzmi inaczej? Zapraszam do lektury mojego artykułu na blogu SteamoweABC Fundacja Szkolna. Tekst ukazał się również w najnowszym ostatnim numerze e-magazynu 𝗦𝗧𝗘𝗔𝗠 𝗢𝗡, którego mam zaszczyt być redaktor naczelną. 🟣 𝗖𝘇𝘆 𝗷𝗲𝘀𝘁𝗲𝘀́𝗺𝘆 𝗴𝗼𝘁𝗼𝘄𝗶 𝗽𝗿𝘇𝗲ł𝗮𝗺𝗮𝗰́ 𝗺𝗶𝗹𝗰𝘇𝗲𝗻𝗶𝗲 𝘀𝘆𝘀𝘁𝗲𝗺𝘂? Zapraszam do lektury: 👉 https://lnkd.in/gSm8JZi9 📖 𝗪𝘀𝘇𝘆𝘀𝘁𝗸𝗶𝗲 𝗻𝘂𝗺𝗲𝗿𝘆 𝗲-𝗺𝗮𝗴𝗮𝘇𝘆𝗻𝘂 𝗺𝗮𝗴𝗮𝘇𝘆𝗻𝘂 𝗺𝗼𝘇̇𝗻𝗮 𝗯𝗲𝘇𝗽ł𝗮𝘁𝗻𝗶𝗲 𝗽𝗼𝗯𝗿𝗮𝗰́ 𝘁𝘂𝘁𝗮𝗷: https://lnkd.in/dPyrceGw

# data[].attributes.attachment_link.title
𝗞𝗼𝗺𝘂𝗻𝗶𝗸𝗮𝗰𝗷𝗮 𝘁𝗼 𝗽𝗿𝗮𝘄𝗼, 𝗻𝗶𝗲 𝗽𝗿𝘇𝘆𝘄𝗶𝗹𝗲𝗷. | Agnieszka Jóźwicka

# data[].attributes.attachment_link.description
𝗞𝗼𝗺𝘂𝗻𝗶𝗸𝗮𝗰𝗷𝗮 𝘁𝗼 𝗽𝗿𝗮𝘄𝗼, 𝗻𝗶𝗲 𝗽𝗿𝘇𝘆𝘄𝗶𝗹𝗲𝗷. 𝗖𝘇𝗮𝘀 𝗽𝗿𝘇𝗲𝗿𝘄𝗮𝗰́ 𝗰𝗶𝘀𝘇𝗲̨ 𝘄 𝘀𝘇𝗸𝗼ł𝗮𝗰𝗵. W polskich szkołach wciąż panuje milczenie. Milczenie systemu wobec tych, którzy choć nie komunikują się werbalnie, mają wiele do powiedzenia. Mimo obowiązujących przepisów, dzieci posługujące się AAC wciąż pozostają na marginesie. Brakuje przeszkolonej kadry, narzędzi, ale przede wszystkim świadomości, że komunikacja to prawo, a nie przywilej.

# data[].attributes.attachment_link.title
DLA IOD- Urząd Ochrony Danych Osobowych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Z wnioskiem o uprzednie konsultacje może wystąpić administrator (art. 36 ust. 1 RODO oraz art. 57 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych).

Z wnioskiem o uprzednie konsultacje należy wystąpić w sytuacji, w której w wyniku przeprowadzonej oceny skutków dla ochrony danych na liście badanych operacji przetwarzania znajdą się operacje, dla których ryzyko naruszenia praw i wolności oszacowane zostało jako wysokie i gdy administrator danych nie może znaleźć środków wystarczających do zmniejszenia (zminimalizowania) tego ryzyka do dopuszczalnego poziomu (art. 36 RODO).

Wówczas przed rozpoczęciem przetwarzania danych należy wyniki przeprowadzonej oceny skonsultować z organem nadzorczym, chyba że administrator podejmie decyzję o nieprzetwarzaniu danych, np. niewprowadzaniu nowej usługi.

Podkreślić zatem warto, że jeżeli przeprowadzona ocena skutków dla ochrony danych wykazała, że przetwarzanie nie będzie powodować wysokiego ryzyka, wtedy nie ma podstaw do wystąpienia do organu o uprzednie konsultacje (art. 36 ust. 1 RODO).

Uprzednie konsultacje są narzędziem służącym do współpracy pomiędzy organem nadzorczym oraz administratorem. Celem uprzednich konsultacji jest jak najlepsze zabezpieczenie operacji przetwarzania danych osobowych przez administratora przy współpracy organu nadzorczego.
Zmieniony wykaz rodzajów operacji wymagających oceny skutków.
Czynności przetwarzania związane z oferowaniem towarów lub usług osobom, których dane dotyczą, wymagają przeprowadzenia oceny skutków dla ochrony danych. Wymóg taki istnieje także, gdy administratorzy danych monitorują zachowania osób w kilku państwach członkowskich.

8 lipca 2019 r. w Monitorze Polskim został ogłoszony Komunikat Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 17 czerwca 2019 r. w sprawie wykazu rodzajów operacji przetwarzania danych osobowych wymagających oceny skutków przetwarzania dla ich ochrony.

Zgodnie z art. 35 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. organ nadzorczy ustanawia i podaje do publicznej wiadomości wykaz rodzajów operacji przetwarzania podlegających wymogowi dokonania oceny skutków dla ochrony danych. Ogłoszony wykaz zawiera 12 kategorii rodzajów operacji przetwarzania wraz z przykładami operacji, w których może wystąpić wysokie ryzyko naruszenia praw lub wolności oraz przykładami potencjalnych obszarów obejmujących te operacje.

Co do zasady, przetwarzanie spełniające przynajmniej dwa ze wskazanych kryteriów będzie wymagać oceny skutków dla ochrony danych. W niektórych przypadkach administrator danych może jednak uznać, że przetwarzanie spełniające tylko jedno z wymienionych kryteriów będzie wymagało przeprowadzenia oceny skutków dla ochrony danych. Im więcej kryteriów spełnia przetwarzanie, tym bardziej prawdopodobne jest wystąpienie wysokiego ryzyka naruszenia praw lub wolności podmiotów danych, a w konsekwencji, niezależnie od środków przewidzianych przez administratora do zastosowania, wymagana będzie ocena skutków dla ochrony danych.

Przykład: Administrator oferuje system monitoringu osiągnięć sportowych, wykorzystujący chmurę obliczeniową, współpracujący z inteligentnymi opaskami rejestrującymi dane dotyczące tętna (przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych - pozycja 4 wykazu) oraz dane lokalizacyjne (przetwarzanie danych lokalizacyjnych - pozycja 12 wykazu).

Wykaz ten został zaktualizowany po uwzględnieniu opinii wydanej przez Europejską Radę Ochrony Danych i obejmuje również czynności przetwarzania związane z oferowaniem towarów lub usług osobom, których dane dotyczą, lub z monitorowaniem ich zachowania w kilku państwach członkowskich lub mogące znacznie wpłynąć na swobodny przepływ danych osobowych w Unii Europejskiej.

Podstawą ogłoszenia Komunikatu Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych jest art. 54 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 35 ust 4 i 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679. Wykaz stanowi załącznik do Komunikatu Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych dostępnego na stronie: http://monitorpolski.gov.pl/MP/2019/666.

Metadane

# data[].attributes.attachment_link.title
DLA ADMINISTRATORA- Urząd Ochrony Danych Osobowych.

# data[].attributes.attachment_link.description
Z wnioskiem o uprzednie konsultacje może wystąpić administrator (art. 36 ust. 1 RODO oraz art. 57 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych).

# data[].attributes.attachment_link.title
Poradnik dotyczący naruszeń ochrony danych osobowych (plik PDF, 7.04 MB)

# data[].attributes.body
https://www.gov.pl/web/edukacja/bezpieczenstwo-fizyczne-i-cyfrowe-uczniow--poradnik-men

# data[].attributes.headline
PORADNIK DLA SZKÓŁ INTERWENCJA KRYZYSOWA

# data[].attributes.subject
PORADNIK DLA SZKÓŁ INTERWENCJA KRYZYSOWA

# data[].attributes.body
BAZA POMOCY DLA OSÓB W POTRZEBIE

# data[].attributes.attachment_link.title
Find A Helpline | Free emotional support in 130+ countries

# data[].attributes.attachment_link.description
Global vetted directory of helplines, hotlines and crisis lines. Chat, text or phone support with suicide, anxiety, depression, domestic violence, gender& sexual identity and more.

# data[].attributes.attachment_link.title
116111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży

# data[].attributes.attachment_link.description
Złość? Smutek? Lęk?Z nami możesz porozmawiać o wszystkim! Wszyscy mamy pytania Znajdź odpowiedź na swoje.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Brak empatii i zrozumienia może prowadzić
do pogłębienia choroby

Przestań się nad sobą rozczulać

Twój zły nastrój udziela się wszystkim

Depresja to nie koniec świata

Nikt nie mówił, że będzie łatwo

Po co się zatruwasz?

Nie pękaj życie jest piękne

Jesteś najważniejszą osobą

Zawsze możesz na mnie liczyć

Powiedz mi co czujesz, nie martw się

Powiedz, jak mogę Ci pomóc

Zawsze możesz na mnie liczyć

Jestem i zawsze będę przy Tobie

Bardzo mi na Tobie zależy

Wszystko będzie tak jak dawniej

Depresja. Rozumiesz - Pomagasz

Projekt zrealizowany ze środków finansowych będących w dyspozycji Ministra Zdrowia w ramach programu pn. Program Zapobiegania Depresji w Polsce na lata 2016-2020.

# data[].attributes.attachment_link.description
Brak empatii i zrozumienia może prowadzić do pogłębienia choroby Przestań się nad sobą rozczulać Twój zły nastrój udziela się wszystkim Depresja to nie koniec świata Nikt nie mówił, że będzie łatwo Po co się zatruwasz?

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka

# data[].attributes.attachment_link.description
“Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” jest periodykiem wydawanym przez Fundację Dzieci Niczyje. Pismo ma charakter interdyscyplinarny. Jego celem jest poszerzanie wiedzy profesjonalistów - psychologów, pedagogów, lekarzy, prawników, polityków społecznych i innych - na temat różnych aspektów problemu krzywdzenia dzieci. W czasopiśmie publikowane są najnowsze oraz klasyczne koncepcje teoretyczne, ustalenia empiryczne oraz informacje na temat innowacyjnych form działań diagnostycznych, terapeutycznych i prewencyjnych. Celem pisma jest stworzenie forum wymiany doświadczeń związanych z przeciwdziałaniem problemowi krzywdzenia dzieci oraz informacji na temat znaczących wydarzeń - konferencji, kongresów, szkoleń i publikacji - z zakresu tej problematyki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Połącz z siecią VPN w systemie Windows - Pomoc techniczna firmy Microsoft

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się, jak utworzyć profil połączenia VPN w systemie Windows, a następnie użyj go do nawiązania połączenia z siecią VPN.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy Twoje DANE są BEZPIECZNE w sieci? Jak nie dać się ZHACKOWAĆ? Kamil Migacz

# data[].attributes.attachment_link.title
Darmowy e-book o cyberbezpieczeństwie. Wyprzedź hakerów i zadbaj o firmę! - Społeczność ERP

# data[].attributes.attachment_link.description
Darmowy e-book o cyberbezpieczeństwie. Wyprzedź hakerów i zadbaj o firmę! - Społeczność ERP

# data[].attributes.attachment_link.title
Usługi, systemy informatyczne i obsługa firm - opieka, rozwiązania IT - COMARCH SA

# data[].attributes.attachment_link.description
Usługi, systemy informatyczne i obsługa firm, opieka i rozwiązania IT. COMARCH jest globalnym dostawcą biznesowych rozwiązań IT obsługujących relacje z klientami, optymalizujących działalność firmy oraz procesy biznesowe.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ochrona Danych Osobowych w firmie i urzędzie - blog

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Privacy by design oraz privacy by default, czyli uwzględnienie ochrony danych w fazie projektowania oraz domyślna ochrona danych, to podstawowe zasady wprowadzone przepisami . Ich przestrzeganie jest kluczowe podczas tworzenia i utrzymania systemu ochrony danych osobowych w organizacji. Zasady te są silnie powiązane z zasadą, na której opiera się cała konstrukcja Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, czyli tzw. risk-based approach (podejście oparte na ryzyku). Stosując się do tych zasad, administrator powinien uwzględniać między innymi poziom ryzyka naruszenia praw i wolności osób fizycznych, czyli prawdopodobieństwo wystąpienia naruszenia oraz wagę zagrożenia.

O prywatności, jako jednym z podstawowych elementów tworzenia rozwiązań, muszą pamiętać jednak nie tylko administratorzy. Każdy produkt czy też usługa, która swoim zakresem obejmuje procesy przetwarzania danych osobowych, powinna powstawać w duchu omawianych zasad.

Koncepcja privacy by design w fazie jej opracowywania

Koncepcja privacy by design nie jest rozwiązaniem nowym, które pojawiło się wraz z Ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych. Jej początków należy upatrywać już pod koniec XX wieku. Pojęcie privacy by design zostało zaproponowane w 1995 r. przez A. Cavoukiana, Rzecznika Ochrony Informacji i Prywatności Ontario, a następnie opublikowane w raporcie na temat technologii zwiększających prywatność w projektach infrastrukturalnych realizowanych w Kanadzie.

Następnie, ramy ochrony prywatności w fazie projektowania zostały opublikowane w 2009 r. i przyjęte rok później w formie rezolucji w trakcie 32 Międzynarodowej Konferencji Rzeczników Ochrony Danych i Prywatności. Zasadę privacy by design uznano wtedy za niezbędny element podstawowej ochrony prywatności. Organy ochrony danych zostały zaś zobligowane do wspierania ochrony prywatności w fazie projektowania podczas formułowania polityk i ustawodawstw w ramach swoich działań.

W 2012 r. koncepcja została włączona do projektu Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, a od 2018 r., czyli od rozpoczęcia jego stosowania, powinna być realizowana przez wszystkich administratorów, którzy chcą przetwarzać dane osobowe zgodnie z prawem.

By design - czyli jak?

W swoim pierwotnym założeniu koncepcja privacy by design powinna opierać się na podejściu proaktywnym i zaradczym. Nie obejmuje ona czynności o charakterze naprawczym. Odnosi się do prywatności jako części wdrażanego lub już realizowanego projektu. Oznacza to, że prywatność powinna być chroniona nie poprzez dodatki do już funkcjonującego systemu lub projektu, lecz zostać wbudowana w jego konstrukcję w taki sposób, aby stanowić jego część składową.

Zasada privacy by design przewiduje ochronę danych osobowych w całym cyklu ich życia, tj. od momentu gromadzenia, aż po moment ich nieodwracalnego usunięcia. Zasada privacy by design zakłada również pełną transparentność i przejrzystość stosowanych środków i działań administratora na danych osobowych.

W Ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych koncepcja privacy by design opisana została w art. 25 ust. 1. Definiuje ona podstawowe obowiązki administratora podczas określania sposobów przetwarzania danych, jak i w czasie samego przetwarzania. Mówiąc inaczej, definiuje obowiązki, które administrator musi zrealizować przed rozpoczęciem procesu przetwarzania danych osobowych, jak również podczas całego okresu jego trwania.

Sama koncepcja bazuje na trzech głównych zadaniach, do których realizacji zobowiązany jest administrator, tj.:

1. Dokonanie oceny

Przed rozpoczęciem przetwarzania danych osobowych, administrator, bazując na podejściu opartym na ryzyku, powinien ocenić, wdrożenia jakich środków technicznych i organizacyjnych będzie wymagało planowane przetwarzanie.

Oceny dokonuje się przy uwzględnieniu:

stanu wiedzy technicznej,

kosztów wdrażania,

charakteru, zakresu, kontekstu i celów przetwarzania,

ryzyka naruszenia praw lub wolności osób fizycznych.

Przed wdrożeniem nowego procesu przetwarzania danych osobowych, każdy administrator powinien również rozważyć przeprowadzenie oceny skutków dla ochrony danych ( data protection impact assessement).

2. Wdrożenie środków

Uwzględniając dokonaną ocenę, administrator powinien wdrożyć odpowiednie środki techniczne i organizacyjne dla ochrony przetwarzanych w procesie danych osobowych.

Przez odpowiednie środki należy przede wszystkim rozumieć środki zaprojektowane w celu:

skutecznej realizacji zasad ochrony danych przewidzianych w Ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych,

nadania przetwarzaniu niezbędnych zabezpieczeń, tak by spełnić wymogi Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych oraz chronić prawa osób, których dane dotyczą.

Artykuł 25 ust. 1 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych wskazuje przykładowe środki, które może zastosować administrator. Są to w szczególności pseudonimizacja oraz minimalizacja danych. Dla przypomnienia, pod pojęciem pseudonimizacji kryje się takie przetworzenie danych osobowych, by nie można ich było już przypisać konkretnej osobie, bez użycia dodatkowych informacji. Warunkiem jest jednak to, aby takie dodatkowe informacje były przechowywane osobno i zostały objęte środkami uniemożliwiającymi ich przypisanie zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej. Należy podkreślić, że spseudonimizowane dane nadal pozostają danymi osobowymi i podlegają pełnej ochronie.

Powyższe środki zostały wymienione przykładowo, co oznacza, że w celu spełnienia wymogów Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych i ochrony praw osób, których dane dotyczą, możliwe jest zastosowanie także środków innych niż te wymienione.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że Ogólne rozporządzenie o ochronie danych nie nakłada na administratora stosowania zabezpieczeń skutecznych w każdych okolicznościach. Należy bowiem przyjąć, że ryzyko związane z przetwarzaniem danych osobowych istnieje zawsze, niezależnie od stosowanych środków. Choćby ryzyko wyniesienia bazy danych przez zaufanego pracownika. Ryzyko to oczywiście można, a nawet trzeba zminimalizować poprzez zastosowanie odpowiednich zabezpieczeń. Należy jednak liczyć się z tym, że jego całkowita eliminacja może okazać się praktycznie niemożliwa.

Przy wdrażaniu odpowiednich środków, administrator powinien zwrócić uwagę w szczególności na zasadę rozliczalności. Oznacza to, że wdrożenie powinno być dokonane w taki sposób, aby wszelkie działania w tym zakresie były odpowiednio udokumentowane. Przede wszystkim dotyczy to zabezpieczeń systemów wykorzystywanych do przetwarzania danych. Administrator zawsze powinien dysponować ich specyfikacją lub przynajmniej mieć możliwość wglądu do niej albo bezpośredniego jej przedstawienia organowi nadzorczemu w przypadku kontroli.

W przypadku, jeżeli w toku dokonanej oceny administrator stwierdzi, że występuje ryzyko naruszenia przepisów Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych lub praw i wolności osób, których dane dotyczą konieczne będzie podjęcie działań zmierzających do zmniejszenia jego wystąpienia.

3. Stały monitoring

Z uwagi na to, że zasada privacy by design obowiązuje nie tylko w kontekście nowych procesów przetwarzania danych, ale powinna być stosowana przez cały okres jego trwania, administrator powinien prowadzić stały monitoring wdrożonych środków ochrony danych osobowych. W razie konieczności, administrator musi być przygotowany na wdrożenie nowych środków lub aktualizację tych, które wdrożył przy rozpoczęciu procesu przetwarzania.

Większość procesów przetwarzania danych osobowych ma charakter dynamiczny. W trakcie ich trwania mogą pojawić się nowe akty prawne, co może mieć wpływ na stosowane przesłanki przetwarzania. Administrator może również chcieć zmienić podmiot przetwarzający z którego usług korzysta. Wreszcie, rozwój nowych technologii może sprawić, że pierwotne wdrożone zabezpieczenia techniczne staną się po prostu przestarzałe i nie będą wystarczająco chronić przetwarzanych danych osobowych.

Prywatność w ustawieniach domyślnych

Zasada privacy by default stanowi uzupełnienie zasady privacy by design. Jej stosowanie powinno prowadzić do sytuacji, w której domyślnie przetwarzane będą wyłącznie te dane osobowe, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu przetwarzania. Zgodnie z art. 25 ust. 1 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych obowiązek ten odnosi się do:

ilości zbieranych danych osobowych,

zakresu przetwarzanych danych osobowych,

okresu przechowywania,

dostępności do danych osobowych.

Zasada ta jest nierozerwalnie związana z innymi podstawowymi zasadami przetwarzania danych osobowych tj. m.in.: zasadą ograniczenia celu (art. 5 ust. 1 lit. b Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych), zasadą minimalizacji danych (art. 5 ust. 1 lit. c Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych), zasadą ograniczenia przechowywania (art. 5 ust. 1 lit. e Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych).

Zasadę domyślnej ochrony danych należy rozumieć jako postulat uwzględnienia jak najdalej posuniętych zabezpieczeń prywatności w ustawieniach początkowych każdego systemu. Domyślnie, czyli bez konieczności jakiejkolwiek aktywności osób, których dane dotyczą.

Co jednak najważniejsze, privacy by default oznacza, że domyślnie powinny być przetwarzane tylko te dane, które są niezbędne do osiągnięcia celu, dla którego zostały zebrane.

Pierwszym pytaniem, na jakie powinien odpowiedzieć sobie każdy administrator przed rozpoczęciem jakiegokolwiek procesu jest: Czy dla prawidłowej realizacji tego rozwiązania, rzeczywiście konieczne jest przetwarzanie danych osobowych?

Nierzadko bowiem zdarza się, że tak naprawdę nie potrzebujemy w ogóle tego typu informacji, aby osiągnąć założony cel projektu. Jeżeli faktycznie, administrator musi być w stanie zidentyfikować osoby biorące udział w procesie, gromadzenie i późniejsze przetwarzanie danych powinno zostać ograniczone do minimum. Bolączką wielu administratorów jest bowiem zbieranie danych „na zapas" w myśl mogą przydać się „w przyszłości".

Należy przy tym podkreślić, że obowiązek stosowania zasady privacy by default znajdzie pośrednio zastosowanie do dostawców usług i aplikacji związanych z przetwarzaniem danych, czyli zasadniczo podmiotów przetwarzających dane na zlecenie administratora.

Zgodnie z motywem 78 preambuły Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, jeżeli opracowywane, projektowane, wybierane i użytkowane są aplikacje, usługi i produkty, które opierają się na przetwarzaniu danych osobowych, należy zachęcać wytwórców tych produktów, usług i aplikacji, by podczas ich opracowywania i projektowania, wzięli pod uwagę prawo do ochrony danych osobowych i z należytym uwzględnieniem stanu wiedzy technicznej zapewnili administratorom i podmiotom przetwarzającym możliwość wywiązania się ze spoczywających na nich obowiązków ochrony danych osobowych.

Odpowiedzialność

Spełnianie wymogów określonych przez zasadę privacy by design oraz zasadę privacy by default jest obowiązkiem wynikającym wprost z Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, którego przepisy przewidują sankcje za ich nieprzestrzeganie.

Naruszenie zasad stanowi przesłankę do nałożenia niższej administracyjnej kary pieniężnej tj. w wysokości do 10 000 000 euro, a w przypadku przedsiębiorstwa - w wysokości do 2% jego całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego.

Podsumowanie

Koncepcje zasad privacy by design oraz privacy by default nie stanowią żadnego novum wprowadzonego przepisami Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Funkcjonowały one już wcześniej pośród zagadnień związanych z ochroną danych osobowych czy szerzej, prywatnością. Przestrzeganie tych zasad przez administratorów powinno być ich naturalnym odruchem przy tworzeniu skutecznych systemów ochrony danych osobowych w ich organizacji.

Warto zauważyć, że zgodnie z art. 25 ust. 3 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych stosowanie zasad privacy by design oraz privacy by default można wykazać między innymi poprzez wprowadzenie zatwierdzonego mechanizmu certyfikacji. Niestety do dziś nie została sporządzona żadna lista dokumentów wymaganych, by administrator otrzymał certyfikat lub inny podmiot nabył uprawnienia do nadawania certyfikatów. Prezes UODO nie prowadzi również żadnych prac nad stworzeniem krajowych kryteriów akredytacji oraz certyfikacji. Być może z uwagi na rosnące potrzeby administratorów, jak również wątpliwości środowiska w zakresie ostatnio nałożonej kary finansowej, regulator zdecyduje się podjąć działania w tym zakresie. Do tego czasu jednak, administratorzy muszą bazować na swojej własnej ocenie, w której oczywiście wesprzeć ich mogą zewnętrzni eksperci.

Pobierz artykuł w PDF

# data[].attributes.attachment_link.title
Privacy by default i privacy by design - praktyczny poradnik

# data[].attributes.attachment_link.description
Privacy by design oraz privacy by default to podstawowe zasady wprowadzone przepisami RODO. Dowiedz się jak ich przestrzegać.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
RODO (Rozporządzenie o Ochronie Danych Osobowych) to europejska regulacja prawna, która weszła w życie 25 maja 2018 roku. Ma na celu zapewnienie większej ochrony prywatności oraz danych osobowych w całej Unii Europejskiej (UE). Jego główne zasady to m.in. zasada legalności, uczciwości i przejrzystości, zasada integralności i poufności, prawo do przenoszenia danych czy też obowiązek powiadomienia o naruszeniu danych. Za dokonywanie naruszeń związanych z przepisami RODO oraz jego głównymi zasadami grożą jednak wysokie kary. W przeszłości takie sankcje były już nakładane na różnego rodzaju podmioty.

Prawnik dla Firm Ewelina Fuławka - Kary za nieprzestrzeganie przepisów RODO Przykłady.
1) Jakie kary może nałożyć organ nadzorczy w Polsce za łamanie RODO? 2) Przykłady najwyższych kar - Google, Whatsapp, H&M 3) Kontakt w zakresie porady prawnej dotyczącej RODO i nałożonych kar
Jakie kary może nałożyć organ nadzorczy w Polsce za łamanie RODO?

Na podmioty, których dotyczy RODO, w związku z wprowadzeniem rozporządzenia, został nałożony szereg różnego rodzaju obowiązków związanych z przetwarzaniem danych. Muszą one m.in. zabezpieczyć dane osobowe przed nieautoryzowanym dostępem, utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem. Warto także pamiętać, że organizacje te muszą powiadomić właściwe organy oraz osoby, których dane osobowe zostały naruszone, o wszelkich naruszeniach bez zbędnej zwłoki. W razie zaś naruszeń przepisów RODO w Polsce organ nadzorczy może z tego tytułu ukarać taki podmiot.

Naruszenie RODO może dotyczyć różnych aspektów ochrony danych osobowych, takich jak brak zgody na przetwarzanie danych, brak zabezpieczeń, nieprawidłowe przetwarzanie danych osobowych czy brak informacji dla osób, których dane dotyczą. W zależności od rodzaju naruszenia, kary mogą być różne. Podstawową zasadą jest, że w przepisach znajdują się dwie kategorie kar finansowych, które zależne są od rodzaju przewinienia. Prezes UODO (czyli Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych) może nałożyć karę w wysokości:

b) do 2 lub 4% całkowitego rocznego obrotu firmy z poprzedniego roku.

Warto przy tym pamiętać, że Prezes UODO może także zdecydować, że kara nie będzie miała charakteru finansowego. Krajowe organy nadzoru mają zapewnić jednak, by stosowane kary w każdym indywidualnym przypadku były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Jednakże większe organizacje są w tym przypadku pod szczególną presją, ponieważ kary za naruszenia RODO są często uzależnione od globalnego rocznego obrotu. Wysokość kar może zależeć także od szeregu różnego rodzaju czynników. Dla przykładu, kary mogą być wyższe, jeśli organizacja przetwarza wrażliwe dane osobowe, takie jak informacje o zdrowiu, orientacji seksualnej czy też przekonaniach religijnych. Istotne mogą być także czynniki takie jak czas trwania naruszenia, liczba poszkodowanych osób i rozmiar poniesionej przez nich szkody oraz wiele innych. Także jeśli organizacja celowo narusza przepisy dotyczące ochrony danych osobowych, kary mogą być znacznie wyższe.

#phishing #cybersecurity #RODOdlaFIRM #prawnik #prawnikfirm #prawnikewelinafuławka #prawnikonline #prawnikWrocław #ochrondadanych #centrumprawneonline #bezpiecznawsieci #biznesonline #wdrożenieRODO #politykabezpieczeństwa

Przykłady najwyższych kar - Google, Whatsapp, H&M

Warto także wskazać, że tego typu kary nie mają tylko odstraszającego charakteru i były one w praktyce nakładane w przeszłości na różnego rodzaju podmioty. Przykładowo, w 2019 roku francuski organ nadzoru danych (CNIL) nałożył na Google karę w wysokości 50 milionów euro za naruszenie RODO. CNIL uznał, że Google nie dostarczył wystarczająco jasnych informacji o swoim przetwarzaniu danych, a także że nie uzyskał odpowiedniego zgody na przetwarzanie danych użytkowników.

Poza tym, w 2021 roku Irlandzka Komisja ds. Ochrony Danych IDPC ogłosiła, że nałożyła na WhatsApp karę w wysokości 225 mln euro za naruszenie unijnego rozporządzenia o ochronie danych, co stanowi rekordową karę w historii Irlandii. To druga największa kara w UE za złamanie przepisów o ochronie danych osobowych, po karze 746 mln euro nałożonej w czerwcu przez Luksemburg na firmę Amazon. Kara wynikała przede wszystkim z ,, istotnych braków w informowaniu użytkowników na temat korzystania z ich danych osobowych.

W 2020 roku organ nadzoru danych w Hamburgu nałożył na H&M karę w wysokości 35,3 milionów euro za naruszenie RODO. Przedsiębiorstwo zostało oskarżone o nielegalne zbieranie i przechowywanie danych osobowych pracowników, w tym informacji o ich życiu prywatnym. Istotnym jest, by podkreślić, że kary za naruszenie RODO nie są jedynym kosztem, jaki ponosi organizacja. Naruszenie RODO może spowodować reputacyjną szkodę dla organizacji, a także że klienci stracą zaufanie do danej marki.

Kontakt w zakresie porady prawnej dotyczącej RODO i nałożonych kar.

Masz dodatkowe pytania dotyczące przetwarzania i ochrony danych osobowych w Twojej firmie?

Potrzebujesz wdrożenia RODO przy skutecznej optymalizacji kosztów firmy (audyt, analiza ryzyka, dostosowanie procesów i środowiska IT, dokumentacja, szkolenia)?

WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

Chcesz być na bieżąco z artykułami na tematy związane z RODO? Zapisz się na newsletter Prawnika dla Firm.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kary za nieprzestrzeganie przepisów RODO - przykłady

# data[].attributes.attachment_link.description
Prawo, kary za nieprzestrzeganie rodo, kary rodo, kary za nieprzestrzeganie przepisów rodo, kara za złamanie rodo, kary za działanie sprzeczne z rodo, kary pieniężne rodo, wysokość kar za złamanie rodo, przykłady kar rodo, centrum prawne online, prawnik, kancelaria prawna, pomoc prawna, porady prawne, opinie prawne, sprawa sądowa, sprawy sądowe, prawo cywilne, porada prawna wrocław, prawnik wrocław, pomoc prawna Wrocław, adwokat Wrocław, radca prawny Wrocław.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zabezpieczyć załącznik hasłem? 3 sprawdzone sposoby na szyfrowanie w mailach

# data[].attributes.attachment_link.description
Oficjalna polska strona 7-Zip. Darmowy program po polsku do pakowania/rozpakowania o świetnej kompresji i szybkim działaniu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak działa szyfrowanie wiadomości w komunikatorach i internecie? KŚ wyjaśnia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.);

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz. U. z 2002 r., poz. 46).

W sprawach skarg i wniosków Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych lub wyznaczeni przez Prezesa zastępcy przyjmują obywateli:

w poniedziałki od godziny 9:00 do godziny 17:00,

od wtorku do czwartku w godzinach od 9:00 do 15:00,

po wcześniejszym uzgodnieniu terminu z sekretariatem komórki organizacyjnej Urzędu właściwej merytorycznie w zakresie przedmiotu skargi lub wniosku.

Metadane

# data[].attributes.attachment_link.title
DLA OBYWATELA- Urząd Ochrony Danych Osobowych.

# data[].attributes.attachment_link.description
działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.); rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz. U. z 2002 r., poz. 46).

# data[].attributes.attachment_link.title
Manage cookies in Microsoft Edge: View, allow, block, delete and use - Microsoft Support

# data[].attributes.attachment_link.description
Learn how to view, manage, and delete cookies in Microsoft Edge.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wymazywanie plików cookie w Safari na Macu

# data[].attributes.attachment_link.description
Safari na Macu pozwala na wymazywanie plików cookie i danych witryn pochodzących z niektórych lub ze wszystkich witryn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wyświetlanie i usuwanie historii przeglądarki w programie Microsoft Edge - Pomoc techniczna firmy Microsoft

# data[].attributes.attachment_link.description
Dowiedz się, jak wyświetlać i usuwać historię przeglądarki oraz inną historię w programie Microsoft Edge.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Włączanie automatycznego uzupełniania

Jeśli włączysz automatyczne uzupełnianie, Opera będzie automatycznie wypełniać typowe formularze internetowe informacjami, takimi jak adres lub dane karty kredytowej.

Aby włączyć automatyczne uzupełnianie:

Przejdź do opcji Ustawienia (Preferencje na komputerze Mac).

Kliknij pozycję Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

W sekcji Automatyczne uzupełnianie możesz wybrać, które formy mają być uzupełnianie automatycznie.

Możesz zapisać w Operze wiele zestawów danych adresowych i danych kart kredytowych. Aby dodać dane adresowe lub dane karty kredytowej, które mają być wykorzystywane przez Operę do automatycznego uzupełniania formularzy, wybierz rodzaj danych (forma płatności lub adresy i ustawienia) i kliknij przycisk Dodaj.

Dane adresowe lub informacje o karcie kredytowej możesz później edytować lub usunąć. Wystarczy umieścić wskaźnik myszy na karcie i wybrać przycisk Edytuj lub x. Jeśli usuniesz element, Opera nie będzie więcej automatycznie uzupełniać formularzy tymi informacjami.

Zarządzanie dostępem do kamery na stronach

Programiści odkrywają nowe możliwości sterowania kamerami internetowymi za pomocą nowoczesnych przeglądarek. Niektóre witryny mogą próbować uzyskać dostęp do kamery Twojego komputera.

Domyślnie Opera zawsze pyta, czy chcesz udostępnić witrynie kamerę. Opera będzie pamiętać Twój wybór, jeśli witryna jest zabezpieczona połączeniem HTTPS.

Aby zarządzać dostępem stron do kamery:

Przejdź do opcji Ustawienia (Preferencje na komputerze Mac).

Kliknij pozycję Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

W sekcji Ustawienia witryny wybierz opcję Kamera i zarządzaj dostępem do kamery.

Jeśli masz do komputera podłączonych wiele kamer, możesz również określić, która z nich ma być domyślnie używana przez Operę. Do ustawienia preferencji kamery użyj menu rozwijanego.

Zarządzanie ciasteczkami na stronach

Ciasteczka są małymi plikami przechowującymi informacje związane z witrynami internetowymi. Ciasteczko może zostać utworzone np. w celu przechowywania zawartości koszyka zakupów lub informacji o zalogowaniu podczas przeglądania stron witryny.

Ciasteczka mogą być wykorzystywane do określania profilu potrzeb i przyzwyczajeń użytkownika, dlatego też część użytkowników uważa je za potencjalne źródło problemów związanych z prywatnością.

Ustawianie preferencji ciasteczek

Skonfigurowanie ustawień ciasteczek daje kontrolę nad sposobem ich obsługi przez Operę. Domyślnie przeglądarka akceptuje wszystkie ciasteczka.

Aby określić preferencje ciasteczek:

Przejdź do opcji Ustawienia (Preferencje na komputerze Mac).

Kliknij pozycję Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

W sekcji Ciasteczka wybierz sposób obsługi ciasteczek.

Istnieją dwie dodatkowe opcje obsługi plików cookie:

Przechowuj dane lokalne tylko do momentu zamknięcia przeglądarki - usuwa pliki cookie dodane po włączeniu tego ustawienia podczas zamykania przeglądarki.

Blokuj pliki cookie innych witryn - blokuje pliki cookie ustawione przez inne witryny internetowe, których zawartość jest wyświetlana w ramkach lub obrazach w bieżącej odwiedzanej witrynie. Zablokowanie plików cookie innych witryn umożliwi ustawienie w systemie tylko plików cookie odwiedzanej witryny.

Kliknij przycisk Dodaj obok sekcji Blokuj, Wyczyść przy wyjściu lub Zezwalaj na sekcje, aby ustawić preferencje dotyczące plików cookie dla witryn.

Wpisz [*.] Przed nazwą domeny, aby utworzyć wyjątek dla całej nazwy domeny. Utworzenie wyjątku cookie [*.] Opera.com będzie dotyczyć stron takich jak blogs.opera.com i addons.opera.com. Adresy IP można również dodawać jako wyjątki.

Zarządzanie obsługą linków

Niektóre witryny mogą prosić, by za ich pomocą były domyślnie otwierane określone typy linków. Są to witryny do obsługi protokołów. Możesz na przykład skonfigurować Operę, aby otwierała linki ical: w aplikacji internetowej Kalendarz Google, lub wymusić otwieranie linków mailto: w wybranej internetowej aplikacji pocztowej.

Aby witryny nie prosiły o ustawienie ich jako domyślnych witryn do obsługi określonych linków:

Przejdź do opcji Ustawienia (Preferencje na komputerze Mac).

Kliknij pozycję Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

Zarządzanie obrazami na stronach

Możesz określić sposób obsługi obrazów na stronach, które przeglądasz. Możesz zdecydować, aby wyświetlać wszystkie obrazy, nie wyświetlać żadnych lub obsługiwać je zgodnie z ustawieniami dla określonych witryn.

Aby zmienić ustawienia obrazów:

Przejdź do opcji Ustawienia (Preferencje na komputerze Mac).

W sekcji Obrazy wybierz sposób obsługi obrazów.

Na górze włącz lub wyłącz Pokaż wszystko (zalecane).

Kliknij przycisk Dodaj, aby ustawić preferencje specyficzne dla witryny.

Zarządzanie skryptami JavaScript na stronach

JavaScript jest językiem skryptowym umożliwiającym dodawanie do stron nowych funkcji, takich jak modyfikowanie okien przeglądarki. W rzadkich przypadkach działania wykonywane w oparciu o skrypty JavaScript mogą być natrętne i dokuczliwe. W takich przypadkach możesz całkowicie wyłączyć ich obsługę. Jeśli tak zrobisz, niektóre strony nie będą działać zgodnie z oczekiwaniami.

Aby zmienić ustawienia JavaScript:

Przejdź do opcji Ustawienia (Preferencje na komputerze Mac).

Kliknij pozycję Prywatności i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

Wybierz Ustawienia witryny.

W sekcji JavaScript wybierz sposób obsługi skryptów JavaScript.

Kliknij przycisk Dodaj, aby ustawić preferencje specyficzne dla witryny.

Zarządzanie udostępnianiem lokalizacji na stronach

Niektóre witryny mogą próbować użyć informacji o Twojej lokalizacji w celu dostarczenia zlokalizowanych treści, takich jak recenzje z pobliskich sklepów lub kupony od firm znajdujących się w Twojej okolicy. Aby to zrobić, witryna może poprosić Cię o zezwolenie na użycie funkcji geolokalizacji. Możesz zdecydować, czy chcesz udostępniać swoją lokalizację podczas przeglądania. Opera nie ujawni tych informacji bez Twojej zgody.

Skonfigurowanie odpowiednich preferencji umożliwi kontrolę nad udostępnianiem lokalizacji witrynom. Domyślnie Opera pyta, czy chcesz udostępnić swoją lokalizację, przy pierwszej wizycie w witrynie, która próbuje ją określić. Możesz zezwolić lub odmówić dostępu do informacji o swojej lokalizacji, a Opera zapamięta Twój wybór podczas przyszłych odwiedzin danej witryny.

Aby zarządzać preferencjami udostępniania lokalizacji:

Kliknij Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

Włącz (zalecane) lub wyłącz Zapytaj przed dostępem.

Zarządzanie dostępem do mikrofonu na stronach

Niektóre witryny i aplikacje internetowe mogą próbować uzyskać dostęp do mikrofonu Twojego komputera. Na przykład aplikacja typu live-chat może potrzebować Twojego mikrofonu, by pozwolić Ci rozmawiać z inną osobą za jej pośrednictwem.

Domyślnie Opera zawsze pyta, czy chcesz udostępnić witrynie mikrofon. Opera będzie pamiętać Twój wybór, jeśli witryna jest zabezpieczona połączeniem HTTPS.

Aby zarządzać dostępem witryny do mikrofonu:

Jeśli masz do komputera podłączonych wiele mikrofonów, możesz również określić, który z nich ma być domyślnie używany przez Operę. Do ustawienia preferencji mikrofonu użyj menu rozwijanego.

Zarządzanie dostępem do urządzeń MIDI na stronach

Jeśli podłączysz do komputera urządzenie z interfejsem MIDI, takie jak klawiatura lub kontroler, niektóre witryny i aplikacje internetowe mogą prosić o uzyskanie wyłącznego dostępu do takiego urządzenia. Programista może na przykład udostępnić w Internecie nowy syntezator, z którego możesz korzystać za pomocą swojej klawiatury.

Gdy witryna uzyska wyłączny dostęp, inne aplikacje (zarówno internetowe, jak i te zainstalowane na Twoim komputerze) nie będą mogły odczytywać sygnałów z urządzenia.

Domyślnie Opera zawsze pyta, czy chcesz przyznać witrynie wyłączny dostęp do urządzenia MIDI. Opera będzie pamiętać Twój wybór, jeśli witryna jest zabezpieczona połączeniem HTTPS.

Aby zawsze zezwalać lub nie zezwalać na wyłączny dostęp do urządzeń MIDI:

Kliknij Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

Włącz (zalecane) lub wyłącz opcję Pytaj, gdy witryna chce korzystać z ekskluzywnych wiadomości systemowych, aby uzyskać dostęp do urządzeń MIDI.

Zarządzanie powiadomieniami na pulpicie

Dzięki funkcji powiadomień na pulpicie witryny i aplikacje mogą wyświetlać informacje o statusach oraz aktywności usług. Powiadomienia są wyświetlane na pulpicie nawet wtedy, gdy okno przeglądarki jest zminimalizowane. Mogą informować Cię o nowych wiadomościach e-mail, ofertach specjalnych lub komentarzach na Twoim blogu.

Możesz określić sposób dostarczania powiadomień przez witryny. Domyślnie Opera wyświetla zapytanie, czy witryna ma wyświetlać powiadomienia. Możesz zezwolić lub nie zezwolić witrynie na wyświetlanie powiadomień, a Opera zapamięta Twój wybór dla danej witryny.

Aby zarządzać ustawieniami powiadomień na pulpicie:

Kliknij Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym.

Włącz (zalecane) lub wyłącz Zapytaj przed wysłaniem.

Zarządzanie wyskakującymi oknami na stronach

Opera próbuje odróżniać okna, których otwarcia sobie życzysz (np. okna logowania), od wyskakujących okien otwieranych automatycznie przez witryny (np. reklamy).

Domyślnie Opera blokuje okna, których sobie nie życzysz. Możesz określić sposób obsługi wyskakujących okien.

Aby zmienić ustawienia wyskakujących okien:

Kliknij przycisk Dodaj, aby ustawić preferencje specyficzne dla witryny.

# data[].attributes.attachment_link.description
Włączanie automatycznego uzupełniania Jeśli włączysz automatyczne uzupełnianie, Opera będzie automatycznie wypełniać typowe formularze internetowe informacjami, takimi jak adres lub dane karty kredytowej. Aby włączyć automatyczne uzupełnianie: Przejdź do opcji Ustawienia (Preferencje na komputerze Mac). Kliknij pozycję Prywatność i bezpieczeństwo na pasku bocznym. W sekcji Automatyczne uzupełnianie możesz wybrać, które formy mają być uzupełnianie automatycznie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Usuwanie ciasteczek i danych stron w przeglądarce Firefox | Pomoc dla programu Firefox

# data[].attributes.attachment_link.description
Naucz się, jak czyścić pamięć podręczną i usuwać ciasteczka, w których odwiedzane strony zapisują informacje na temat ustawień strony, czy statusu zalogowania.

# data[].attributes.attachment_link.title
Delete, allow and manage cookies in Chrome - Computer - Google Chrome Help

# data[].attributes.attachment_link.description
You can choose to delete existing cookies, allow or block all cookies, and set preferences for certain websites. Important: If you’re part of the test group that limits third-party cookies by default

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Poradnia FOCUS - Psycholog, psychiatra, psychoterapeuta, logopeda, integracja sensoryczna, WWR, fizjoterapia niemowląt- KATOWICE, GLIWICE, ONLINE

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak radzić sobie z hejtem w Internecie? Poznaj metody ochrony przed nękaniem w sieci, zbuduj zdrową samoocenę i sprawdź, kiedy szukać pomocy

# data[].attributes.attachment_link.title
HEJT W INTERNECIE – KONSEKWENCJE PRAWNE. Informator

# data[].attributes.attachment_link.description
Aby mówić o odpowiedzialności w aspekcie prawnym za stosowanie hejtu w Internecie, należy przede wszystkim ustalić, czym jest hejt. Hejt to spolszczone angielskie słowo „hate”, które oznacza nienawiść. Według słownika języka polskiego, hejt jest to obraźliwy i zwykle agresywny komentarz internetowy lub mówienie w sposób wrogi i agresywny na jakiś temat lub o jakiejś osobie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dlaczego ukraińskie dzieci muszą chodzić do polskich szkół? Rozmowa z wiceminister edukacji Joanną Muchą

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.attachment_link.description
W DOBREJ PAMIĘCI ZACHOWAMY TO, ŻE NASI RODZICE: Nas kochali, Obdarzali nas zaufaniem, Zawsze starali się nas zrozumieć i służyli życzliwą krytyką, Wspierali nas duchowo, Wstawiali się za nami i zawsze byli lojalni, Dbali o naszą edukację i współpracowali ze szkołą, Znosili nasze huśtawki nastrojów, Doceniali nasze wysiłki, Towarzyszyli nam w naszych poszukiwaniach, Przede wszystkim byli.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Autor: Marta Wrzosek; Ostatnia aktualizacja: 13.04.2023

Doradztwo zawodowe staje się nareszcie trwałym elementem systemu edukacji. W szkołach ponadpodstawowych uczy się kolejny rocznik absolwentów 8-letnich podstawówek, którzy mają już pierwsze doświadczenia z systemowym doradztwem zawodowym. Jak poprowadzić to dalej? Jak ogarnąć realizację wszystkich działań z zakresu doradztwa i kto za co odpowiada?

Zrób sobie studia z doradztwa - mówili...
Niedługo to będzie bardzo poszukiwany zawód - mówili... No i stało się! Sekretariat przeanalizował teczki nauczycieli i wezwano Cię na rozmowę przed oblicze dyrekcji. Padła prośba, czasem polecenie służbowe... dość, że wiesz już, że od tego roku będziesz, nauczycielu, prowadził w swojej szkole doradztwo zawodowe. CO TERAZ..?
KROK 1. Zorientuj się, na jakim stanowisku i w jakiej dokładnie roli będziesz realizował obowiązki doradcy

Szkolnym doradcą zawodowym w liceum może być:

specjalista-doradca zawodowy - zatrudniony (podobnie jak np. psycholog czy pedagog) na cały etat (pensum wynoszące 22 godziny zegarowe) bądź jego część,

nauczyciel doradztwa zawodowego - zatrudniony do zrealizowania obowiązkowych godzin przedmiotu „doradztwo zawodowe" dla tych uczniów LO, którzy są absolwentami 8-letnich szkół podstawowych,

dowolne połączenie powyższych opcji.

Jak to wygląda w praktyce?

Często:

- pedagog lub psycholog szkolny w ramach swoich etatów realizują działania z zakresu doradztwa zawodowego (np. udzielają konsultacji indywidualnych dla chętnych uczniów), a dodatkowo w ramach godzin ponadwymiarowych prowadzą lekcje z przedmiotu „doradztwo zawodowe" (dla absolwentów 8-letnich szkół podstawowych);

- nauczyciel przedmiotowy (np. biologii, historii czy innych przedmiotów) dodatkowo w ramach godzin ponadwymiarowych prowadzi lekcje z przedmiotu „doradztwo zawodowe" (dla absolwentów 8-letnich szkół podstawowych);

Rzadko:

- doradca zawodowy zatrudniony w szkole na etacie specjalisty (22h zegarowe) realizuje działania z zakresu doradztwa zawodowego (np. konsultacje indywidualne dla uczniów, zebrania dla rodziców, działalność informacyjną, czy warsztaty dla absolwentów gimnazjum) oraz dodatkowo w ramach godzin ponadwymiarowych prowadzi lekcje z przedmiotu „doradztwo zawodowe" (dla absolwentów 8-letnich szkół podstawowych). Ta opcja to rzadkość, ponieważ etatów dla specjalistów jest mało, więc z reguły dyrektorzy szkół wolą zatrudniać psychologów i pedagogów, którzy stanowią wsparcie dla uczniów w kryzysach bądź ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi;

Bardzo rzadko:

- nauczyciel zatrudniony wyłącznie do realizacji przedmiotu „doradztwo zawodowe" - w szkołach ponadpodstawowych na te lekcje przeznaczona jest tak niewielka liczba godzin, że bardzo rzadko zatrudnia się nauczyciela tylko w tym celu;

- nauczyciel przedmiotowy, który prowadzi lekcje z przedmiotu „doradztwo zawodowe", dodatkowo może dostać kilka godzin z etatu specjalisty na realizację konsultacji indywidualnych (taka sytuacja prawie nie występuje, ponieważ etaty dla specjalistów są bardzo ograniczone i zależne od liczby uczniów, ale jest to możliwe, więc jeśli jesteś w takiej sytuacji, warto o to zapytać dyrektora szkoły). Częściej spotykamy się z sytuacją, kiedy taki nauczyciel i tak spotyka się z uczniami indywidualnie - z poczucia misji i życzliwości wobec uczniów, których zna od wielu lat, więc chce pomóc im w wyborach edukacyjno-zawodowych.
Biorąc pod uwagę ogół działań nazywanych doradztwem zawodowym w szkole ponadpodstawowej, trzeba wyróżnić dwa zbiory zadań:
Osobną rolą jest szkolny koordynator doradztwa zawodowego.

Dość powszechne, naturalne i uzasadnione jest, że rola ta zostaje przydzielona szkolnemu doradcy zawodowemu, ale nie musi tak być. Czasem koordynatorem zostaje jeden z wicedyrektorów, doświadczony specjalista szkolny lub inna osoba.

Z roli koordynatora wynikają dodatkowe obowiązki m. in. nadzór nad tworzeniem dokumentacji (szczegóły w rozdziale 4. artykułu).

KROK 2. Zapoznaj się z aktualnymi aktami prawnymi

Z przepisów prawa oświatowego wynika, jakie treści i w jakim wymiarze godzin będziesz musiał zrealizować z uczniami.
W obecnej chwili najważniejszym aktem prawnym dotyczącym doradztwa zawodowego w szkołach jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. poz. 325).
W rozporządzeniu tym znajdziesz:

treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego,

sposób realizacji doradztwa zawodowego,

zadania doradcy zawodowego.

Wymiar godzin do realizacji określa natomiast Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. z 2019 r., poz. 639).

W szkołach ponadpodstawowych przedmiot „doradztwo zawodowe" realizowany jest w jeszcze mniejszym wymiarze godzin niż w klasach VII i VIII szkół podstawowych. Dyrektor ma do dyspozycji tylko 10 godzin lekcyjnych na wszystkie lata nauki. Każda szkoła organizuje to inaczej - można przeprowadzić wszystkie te lekcje w jednym roku nauki (np. w ostatniej klasie, czyli bezpośrednio przed wyborem kierunku studiów lub wyjściem na rynek pracy), można też organizować po 2-3 lekcje w każdym roku nauki. Decyzję o sposobie organizacji tych zajęć podejmuje dyrektor, natomiast warto, byś jako doradca podzielił się z przełożonym swoją ekspercką opinią.

Bardzo dobry i na bieżąco aktualizowany wykaz obowiązujących aktów prawnych publikuje Ośrodek Rozwoju Edukacji na podstronie dotyczącej doradztwa.

KROK 3. Zaplanuj swoją pracę

Przemyśl, co chcesz robić w ramach doradztwa zawodowego w swojej szkole. Po zapoznaniu się z obowiązującymi przepisami prawa wiesz już, do czego jesteś zobowiązany, i na pewno wiesz już też, że masz ogromną dowolność w doborze tematów, metod i narzędzi pracy. Zastanów się, co Ty chcesz przekazać swoim uczniom, w jakich tematach się specjalizujesz i masz ciekawą wiedzę do przekazania, interesujących gości do zaproszenia.

Poszukaj materiałów i inspiracji. Służymy Ci w tym pomocą! Zapoznaj się z drugą częścią artykułu Doradztwo zawodowe w szkole ponadpodstawowej - bank pomysłów dla Ciebie i Twoich uczniów, w którym znajdziesz szczegółowo rozpisane treści programowe obowiązkowe do realizacji w szkole ponadpodstawowej i metody pracy, formy realizacji z odniesieniem do konkretnych narzędzi i/lub materiałów Mapy Karier.

Nie zapomnij dopasować swoich pomysłów do wymiaru Twojego etatu! Doradztwo to bardzo szeroka dziedzina, można realizować w ramach tego przedmiotu niezwykle kreatywne działania i projekty, ale pamiętaj - w trosce o siebie - że obowiązuje Cię określony wymiar czasu pracy.

Mnóstwo wartościowych i ciekawych inspiracji znajdziesz w naszym webinarze Doradztwo zawodowe w liceum (poruszane w nim tematy dotyczą również innych typów szkół ponadpodstawowych). Naszym gościem była Ewa Rostańska-Ciach - psycholog i doradca zawodowy jednego z warszawskich liceów - która podzieliła się swoim doświadczeniem i dała wiele praktycznych wskazówek dotyczących realizacji działań z zakresu doradztwa.

W webinarze przedstawiliśmy również dwa scenariusze zajęć Warto mieć wartości czyli co jest dla mnie ważne w pracy? oraz Taką mamy umowę!, stworzonych specjalnie z myślą o realizacji treści programowych, które są wymienione w rozporządzeniu. Obydwa scenariusze są przygotowane do przeprowadzenia zarówno w wersji lekcji tradycyjnej, jak i zdalnej.

To może być dla Ciebie wyzwaniem! Doradztwo zawodowe (jako dziedzina oraz jako przedmiot lekcyjny) dopiero wchodzi do szkół i kształtuje się jako element systemu edukacji. W obecnej chwili system ma wiele niedoskonałości - lekcje z doradztwa są z jednej strony obowiązkowe dla uczniów, ale jednocześnie uczniowie nie ponoszą żadnych konsekwencji za ich opuszczanie; lekcji jest mało, więc nauczyciel doradztwa zatrudniony jest na cząstkę etatu, a obowiązków z zakresu doradztwa w szkole jest bardzo wiele. To zrozumiałe, że jeśli jesteś zatrudniony jako doradca na kilka godzin w miesiącu, nie masz czasu czy motywacji na dodatkowe działania, np. konsultacje indywidualne z uczniami, ciekawe wycieczki (szczególnie, jeśli łączysz etat w kilku szkołach) czy regularne prowadzenie działalności informacyjnej na stronie czy w mediach społecznościowych szkoły. Wielu doradców boryka się z takimi trudnościami. Dyrektor szkoły ma prawo poprosić Cię o dodatkowe czynności poza prowadzeniem lekcji - w ramach pensum. Jeśli czujesz, że obowiązków jest zbyt wiele - pamiętaj, że jesteś częścią systemu (po to w szkole istnieje WSDZ!). Na konsultacje indywidualne możesz zaprosić uczniów do rejonowej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej lub do specjalistów szkolnych; w diagnozie potrzeb możesz skorzystać z pomocy szkolnego zespołu ds. ewaluacji wewnętrznej (lub innego); w organizacji wycieczek możesz skorzystać ze wsparcia wychowawców (przedstaw im katalog Twoich rekomendacji jako doradcy). Do zorganizowania wsparcia Twoich działań ważne może się okazać powołanie szkolnego zespołu ds. doradztwa zawodowego (szczegóły w następnym rozdziale).
W każdym roku szkolnym w szkole powinny istnieć dwa obowiązkowe dokumenty dotyczące doradztwa zawodowego:
KROK 4. Opracuj niezbędne dokumenty

1. WSDZ - Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego to dokument, który opisuje wszystkie działania szkoły mające na celu prawidłowe przygotowanie uczniów do podejmowania decyzji edukacyjno-zawodowych. Powinien być regularnie aktualizowany.

2. Program realizacji doradztwa zawodowego to dokument, który tworzymy na dany rok szkolny. Program powinien uwzględniać:

działania związane z realizacją doradztwa zawodowego, w tym tematykę działań/treści programowe,

oddziały (klasy), których dotyczą działania,

metody i formy realizacji działań, uwzględniające udział rodziców w tych działaniach,

terminy realizacji działań,

osoby odpowiedzialne za realizację poszczególnych działań,

instytucje i organizacje, z którymi szkoła współpracuje przy realizacji działań.

Program musi być zatwierdzony przez dyrektora szkoły (po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej) w terminie do dnia 30. września każdego roku szkolnego.

Więcej na temat tworzenia tych dokumentów dowiesz się z webinaru Czas na WSDZ - jak zaplanować i ewaluować doradztwo zawodowe w szkole, który poprowadziła dla Mapy Karier prof. UAM dr hab. Małgorzata Rosalska, doświadczony pedagog i doradca zawodowy.

Dodatkowo zasadne jest przygotowanie następujących dokumentów:

1. Programu nauczania doradztwa zawodowego

musi być oparty o treści programowe wymienione w rozporządzeniu,

może to być autorski program ułożony przez nauczyciela doradztwa,

program ten nie musi być osobnym dokumentem - może zostać włączony w dokument "Program realizacji doradztwa zawodowego".

NASZA REKOMENDACJA - zadbaj o powołanie w szkole zespołu ds. doradztwa zawodowego! Dlaczego?
2. Planu pracy doradcy zawodowego - jeśli doradca jest zatrudniony na etacie specjalisty, powinien, tak jak inni specjaliści szkolni, opracować plan pracy na dany rok szkolny. Plan pracy to dokument zawierający cele, zadania i sposoby realizacji. Zaplanowane działania powinny uwzględniać zapisy WSDZ i Programu realizacji doradztwa zawodowego.

Dokumenty, które dotyczą doradztwa zawodowego w szkole (WSDZ i Program) powinny być opracowywane kolektywnie, żeby uwzględnić potrzeby uczniów, rodziców, nauczycieli (szczególnie wychowawców), ale także np. możliwości organizacyjne szkoły.

Nauczyciele i pracownicy szkoły mają mnóstwo ciekawych pomysłów, doświadczeń, a także sieć zawodowych kontaktów - to wszystko cenne zasoby w realizacji doradztwa zawodowego. Jest to szczególnie ważne, jeśli doradca jest nowym pracownikiem, mało doświadczonym lub zatrudnionym na niewielki wymiar etatu - wtedy doświadczeni koledzy z grona pedagogicznego są ważnymi sojusznikami w realizacji działań z doradztwa.

Doradztwo realizowane jest nie tylko podczas lekcji czy warsztatów z doradztwa, ale również podczas lekcji przedmiotowych, godzin wychowawczych, zajęć indywidualnych lub grupowych organizowanych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, wycieczek, spotkań z ciekawymi ludźmi i wielu innych aktywności szkolnych. To ważne, by wszyscy nauczyciele i pracownicy szkoły wiedzieli o tym i świadomie wplatali treści z doradztwa w swoje działania edukacyjno-wychowawcze.
Poniżej zamieściliśmy odpowiedzi na najczęściej spotykane wątpliwości. Jeżeli masz jeszcze jakieś pytanie, napisz do nas kontakt@mapakarier.org - chętnie uzupełnimy ten dział!
FAQ

1. Czy treści z doradztwa musi realizować każdy nauczyciel?

Tak. Wynika to z Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, art. 26a ust. 2, którego treść jest następująca:

Doradztwo zawodowe jest realizowane na:

1. zajęciach edukacyjnych wychowania przedszkolnego; 2. obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego lub kształcenia w zawodzie; 3. zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego; 4. zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej; 5. zajęciach z wychowawcą.

W szkole właściwie każdy pracownik pedagogiczny ma obowiązek realizować zadania z zakresu doradztwa zawodowego. Powinno być to opisane w WSDZ i podkreślone wyraźnie podczas Rady Pedagogicznej.

Jest wiele ciekawych sposobów, by realizować treści z doradztwa również na lekcjach przedmiotowych. Mnóstwo inspiracji znajdziesz tu: Doradztwo zawodowe na lekcjach przedmiotowych? Z nami to proste!

2. Czy szkolny doradca może udzielać uczniom indywidualnych konsultacji?

Młodzi ludzie bardzo często mają wiele pytań dotyczących swojego dalszego rozwoju, poszukują porady, jaki wybrać kierunek studiów, kim zostać w przyszłości. Podczas lekcji czy warsztatów grupowych taka rozmowa nie jest możliwa, bo często dotyczy spraw osobistych ucznia. Możliwość udzielenia takiego mentorskiego wsparcia podczas indywidualnej konsultacji jest bardzo ważna, jednak organizacja doradztwa zawodowego w szkole nie zawsze to umożliwia.

Jeżeli jesteś zatrudniony wyłącznie na etacie nauczyciela przedmiotu "doradztwo zawodowe", to co do zasady takich godzin na dodatkowe działania, jak konsultacje indywidualne z uczniami, nie ma.

Kto może Cię wesprzeć?

specjaliści zatrudnieni w Twojej szkole - np. pedagog, psycholog,

wychowawca klasy,

doradca zawodowy zatrudniony w rejonowej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, która obejmuje opieką Twoją szkołę.

Pomyśl i/lub porozmawiaj z dyrekcją szkoły o możliwościach finansowania takich konsultacji. Być może dyrektor zawnioskuje do organu prowadzącego szkołę o przydzielenie Ci kilku godzin, które będziesz mógł przeznaczyć na konsultacje, w ramach etatu specjalisty szkolnego? Czasem dodatkowe środki finansowe można pozyskać w ramach uczestnictwa w różnych projektach np. unijnych. Spotkaliśmy się z sytuacją, kiedy to Rada Rodziców finansowała realizowane przez nauczycieli danej szkoły zajęcia fakultatywne dla uczniów.

Zatem odpowiedź na zadane pytanie brzmi: TAK, może, ale nie w każdym przypadku będzie miał za to zapłacone.

Jeśli zastanawiasz się, jak pomóc swoim uczniom przejść przez proces decyzji dotyczącej dalszej ścieżki rozwoju, przeczytaj, w jaki sposób i za pomocą jakich narzędzi poprowadzić indywidualne konsultacje z zakresu doradztwa zawodowego: Praktyczny Poradnik „Indywidualne doradztwo zawodowe - ROZMOWA DORADCZA".

3. Czy lekcje doradztwa muszą być wpisane do planu lekcji czy mogą być zrealizowane w formie kilkugodzinnych warsztatów lub podczas zastępstw?

W związku z napiętymi planami lekcji, powszechną praktyką stała się realizacja lekcji doradztwa zawodowego podczas zastępstw. Odradzamy jednak organizację lekcji doradztwa w taki sposób. Zastępstwa są często przyznawane w ostatniej chwili, zatem uczniowie nie mają jak do takich lekcji się przygotować, mogą pojawić się problemy z frekwencją, ponadto takie działanie może sprawiać, że lekcje te będą traktowane mniej poważnie niż inne przedmioty.

Dobrym pomysłem może okazać się zorganizowanie takich lekcji w formule warsztatowej w blokach np. po 2 lub 3 godziny lekcyjne, ponieważ daje to większą swobodę zarówno nauczycielowi, jak i uczniom - jest wtedy czas zarówno na przekazanie wiedzy, jak i na rozmowę, dyskusję, odpowiedzi na pytania i wątpliwości uczniów.

Jeśli chcesz, możesz przed zajęciami z uczniami zebrać ich oczekiwania i pytania, na które chcą uzyskać odpowiedź podczas warsztatów. My używamy do tego narzędzia Mentimeter. Poniżej znajdziesz instruktaż, w jaki sposób to zrobić: Jak wykorzystać Mentimeter do tworzenia interaktywnych ćwiczeń?

4. Czy mogę prowadzić lekcje doradztwa zawodowego, jeśli nie ukończyłem studiów z tej dziedziny?

Nie. Obecnie lekcje doradztwa może prowadzić być tylko nauczyciel z odpowiednimi kwalifikacjami. By uczyć doradztwa zawodowego, tj. prowadzić lekcje z tego przedmiotu w szkole ponadpodstawowej, należy:

ukończyć studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, w zakresie doradztwa zawodowego, oraz posiadać przygotowanie pedagogiczne lub

ukończyć studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, na dowolnym kierunku (specjalności), i studia podyplomowe w zakresie doradztwa zawodowego oraz posiadać przygotowanie pedagogiczne,

co określa § 21 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.

Do niedawna obowiązywały przepisy przejściowe i do roku szkolnego 2021/22 (włącznie) doradztwa mógł uczyć nauczyciel innego przedmiotu, specjalista szkolny (np. pedagog, psycholog) lub nawet osoba niebędąca nauczycielem (za zgodą organów nadzoru) - podstawa prawna: § 9 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. poz. 325)., którego treść poniżej:

§ 9. W przypadku braku w szkole doradcy zawodowego, o którym mowa w § 6 ust. 2, do roku szkolnego 2021/2022 włącznie, dyrektor szkoły może powierzyć prowadzenie zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 7 ustawy, innemu nauczycielowi lub osobie, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy.

O autorce artykułu:

Marta Wrzosek - od 2020 r. współtworzy Mapę Karier, a od ponad 10 lat pracuje jako pedagog i doradca zawodowy w publicznej oświacie, ponadto współpracuje jako ekspert z organizacjami pozarządowymi, prowadząc konsultacje, szkolenia i warsztaty dla młodzieży, rodziców oraz nauczycieli i pedagogów, wydaje autorskie publikacje i poradniki, a także realizuje i koordynuje projekty młodzieżowe oraz działania z zakresu kreatywnej profilaktyki społecznej.
Masz pytania dotyczące udostępnionych materiałów? A może chcesz podzielić się doświadczeniem z organizacji działań z zakresu doradztwa zawodowego w liceum? Napisz do nas: kontakt@mapakarier.org
Inne artykuły, które mogą Ci się spodobać:

# data[].attributes.attachment_link.title
Doradztwo zawodowe w liceum cz. I - jak to ogarnąć organizacyjnie?

# data[].attributes.attachment_link.description
Doradztwo zawodowe staje się nareszcie trwałym elementem systemu edukacji. W liceach uczy się kolejny rocznik absolwentów 8-letnich szkół podstawowych, którzy mają już pierwsze doświadczenia z systemowym doradztwem zawodowym. Jak poprowadzić to dalej? Jak ogarnąć realizację wszystkich działań z zakresu doradztwa i kto za co odpowiada?

# data[].attributes.attachment_link.title
Procedura Niebieskie Karty - po zmianach prawa

# data[].attributes.headline
Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w przepisach prawa – najważniejsze regulacje (2013)

# data[].attributes.subject
Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży w przepisach prawa – najważniejsze regulacje (2013)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rozstrzygnięcie, które wyjście ze szkoły jest „wycieczką", a które „wyjściem grupowym" wymaga ustalenia, czy dane wyjście uczniów jest związane z działalnością turystyczno-krajoznawczą szkoły. Jeżeli tak, to forma określana jest jako wycieczka. Jeżeli nie, będzie uznana jako wyjście grupowe, które wymaga, zamieszczenia odpowiedniej adnotacji w odrębnym rejestrze.
Podstawową formą działalności turystyczno-krajoznawczej jest wycieczka

Publiczne szkoły mogą organizować dla uczniów krajoznawstwo i turystykę w trakcie roku szkolnego, w szczególności w ramach zajęć dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczych, z wyjątkiem okresu ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej. Cele organizowanego przez szkoły krajoznawstwa i turystyki oraz zasady organizacji wycieczek szkolnych reguluje rozporządzenie MEN z 25 maja 2018 r. Zgodnie z jego przepisami formami działalności w zakresie krajoznawstwa i turystyki są:

wycieczki przedmiotowe - inicjowane i realizowane przez nauczycieli w celu uzupełnienia programu nauczania w ramach jednego lub kilku przedmiotów,

wycieczki krajoznawczo-turystyczne o charakterze interdyscyplinarnym, w których udział nie wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, organizowane w celu nabywania wiedzy o otaczającym środowisku i umiejętności zastosowania tej wiedzy w praktyce,

specjalistycznych wycieczki krajoznawczo-turystyczne, w których udział wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego, sprawnościowego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, a program wycieczki przewiduje intensywną aktywność turystyczną, fizyczną lub długodystansowość na szlakach turystycznych.

Wyjście poza teren szkoły

Nie każde zorganizowane wyjście z uczniami poza teren szkoły jest wycieczką. Poza terenem szkoły mogą być także organizowane różne zajęcia, w tym zajęcia sportowe. Są one innymi formami działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły w myśl art. 109 ust. 4 Prawa oświatowego.

Zakwalifikowanie wyjść poza teren szkoły do innej kategorii niż wycieczka wymaga odmiennego dokumentowania, w sposób przyjęty w szkole. Takim dokumentem jest rejestr wyjść.

Zgodnie z § 2a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz.69 ze zm.) dyrektor albo upoważniona przez niego osoba prowadzi rejestr wyjść grupowych uczniów, z wyjątkiem wycieczek - patrz przykład.

Rejestr wyjść grupowych uczniów zawiera: datę, miejsce i godzinę wyjścia lub zbiórki uczniów, cel lub program wyjścia, miejsce i godzinę powrotu, imiona i nazwiska opiekunów, liczbę uczniów oraz podpisy opiekunów i dyrektora.

Przykład:

Wyjście uczniów na zajęcia wychowania fizycznego prowadzone na basenie, czy w innym obiekcie, a nawet wyjazd na zwody nie są związane z działalnością turystyczno-krajoznawczą szkoły. Nie są wycieczką, więc nie wymagają przedstawienia dyrektorowi karty wycieczki, niezbędnej do uzyskania. Nauczyciele powinni dokumentować takie wyjścia odpowiednim rejestrze.

Dyrektor szkoły powinien zarządzeniem wskazać osobę prowadzącą rejestr, do której będą zgłaszali się nauczyciele planujący wyjście poza teren szkoły. Należy również określić dokładnie uszczegółowić pojęcie wyjścia, aby kwestia wpisywania do rejestru nie stanowiła problemu dla nauczycieli.

Rozstrzygnięcie, które wyjście ze szkoły jest „wycieczką", a które „wyjściem grupowym" wymaga uwzględnienia rozporządzenia MEN z 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki, zgodnie z którym szkoła może organizować krajoznawstwo i turystykę. W § 2 ww. rozporządzenia określone zostały cele wycieczki:

poznawanie kraju, jego środowiska przyrodniczego, tradycji, zabytków kultury i historii,

poznawanie kultury i języka innych państw,

poszerzanie wiedzy z różnych dziedzin życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego,

wspomaganie rodziny i szkoły w procesie wychowania,

upowszechnianie wśród uczniów zasad ochrony środowiska naturalnego oraz wiedzy o składnikach i funkcjonowaniu rodzimego środowiska przyrodniczego, a także umiejętności korzystania z zasobów przyrody,

upowszechnianie zdrowego stylu życia i aktywności fizycznej oraz podnoszenie sprawności fizycznej,

poprawę stanu zdrowia uczniów pochodzących z terenów zagrożonych ekologicznie,

przeciwdziałanie zachowaniom ryzykownym, w szczególności w ramach profilaktyki uniwersalnej,

poznawanie zasad bezpiecznego zachowania się w różnych sytuacjach.

Zatem nie każde wyjście z uczniami poza teren szkoły musi być wycieczką. Jeśli służy realizacji innych celów niż wycieczka, dyrektor szkoły może zaliczyć je do innej grupy.
Podstawa prawna: Dariusz Skrzyński

# data[].attributes.attachment_link.description
ECRK Białystok pod egidą Dominika Linowskiego świadczy wysokospecjalistyczne usługi szkoleniowe i doradcze dla oświaty.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
I. Podstawa prawna.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. z 2018 r. poz. 1055)
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publicznej przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. z 2001 r., nr 135 poz.1516)

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. z 2018 r. poz. 1533)

II. Informacje ogólne

1. Organizowanie przez szkoły krajoznawstwa i turystyki ma na celu:

1) poznawanie kraju, jego środowiska przyrodniczego, tradycji, zabytków kultury i historii;
2) poznawanie kultury i języka innych państw;
3) poszerzanie wiedzy z różnych dziedzin życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego;
4) wspomaganie rodziny i szkoły w procesie wychowania;
5) upowszechnianie wśród uczniów zasad ochrony środowiska naturalnego oraz wiedzy o składnikach i funkcjonowaniu rodzimego środowiska przyrodniczego, a także umiejętności korzystania z zasobów przyrody;
6) upowszechnianie zdrowego stylu życia i aktywności fizycznej oraz podnoszenie sprawności fizycznej;
7) poprawę stanu zdrowia uczniów pochodzących z terenów zagrożonych ekologicznie;
8) przeciwdziałanie zachowaniom ryzykownym, w szczególności w ramach profilaktyki uniwersalnej;
9) poznawanie zasad bezpiecznego zachowania się w różnych sytuacjach.

2. Krajoznawstwo i turystyka są organizowane w trakcie roku szkolnego, w szczególności w ramach odpowiednio zajęć dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczych, z wyjątkiem okresu ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej.
3. Krajoznawstwo i turystyka organizowane są w formie:
1) wycieczek przedmiotowych,
2) wycieczek krajoznawczo-turystycznych,
3) specjalistycznych wycieczek krajoznawczo-turystycznych.
4. Wycieczki mogą być organizowane w kraju lub za granicą.
5. Organizację i program wycieczki dostosowuje się do wieku, zainteresowań i potrzeb uczniów, ich stanu zdrowia, kondycji, sprawności fizycznej i umiejętności.
6. Zgodę na zorganizowanie wycieczki wyraża dyrektor szkoły, zatwierdzając kartę wycieczki.
7. Do karty wycieczki dołącza się listę uczniów biorących udział w wycieczce, zawierającą imię i nazwisko ucznia oraz telefon rodzica lub rodziców ucznia. Listę uczniów podpisuje dyrektor szkoły.
8. Zgoda rodziców na udział w wycieczce ucznia niepełnoletniego jest wyrażana w formie pisemnej.
9. Dyrektor szkoły wyznacza kierownika i opiekunów wycieczki spośród pracowników pedagogicznych szkoły. W zależności od celu i programu wycieczki opiekunem wycieczki może być także osoba niebędąca pracownikiem pedagogicznym szkoły, wyznaczona przez dyrektora szkoły.
10. Dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na łączenie funkcji kierownika i opiekuna wycieczki.
11. W przypadku specjalistycznej wycieczki krajoznawczo-turystycznej, kierownik i opiekunowie wycieczki są obowiązani posiadać udokumentowane przygotowanie zapewniające bezpieczną realizację programu wycieczki.
12. Tzw. czas wolny w trakcie trwania wycieczki należy rozumieć jako czas wolny od zwiedzania lub innych zaplanowanych działań edukacyjnych. Nie jest to jednak czas wolny od bezpośredniego dozoru opiekunów.
13. Odpowiedzialność za zorganizowanie wycieczki ponosi dyrektor szkoły.
14. Organizator wycieczki zawiadamia na piśmie Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty o zmianie terminu wycieczki lub rezygnacji z jej organizacji.

Wycieczka organizowana za granicą

1. W przypadku wycieczki organizowanej za granicą:
1) dyrektor szkoły jest obowiązany poinformować organ prowadzący i organ sprawujący nadzór pedagogiczny o organizowaniu takiej wycieczki, przekazując kartę wycieczki,; dyrektor szkoły nie przekazuje listy uczniów;
2) szkoła ma obowiązek zawrzeć umowę ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz osób biorących udział w wycieczce, o ile obowiązek zawarcia takiej umowy nie wynika z odrębnych przepisów;
3) kierownik wycieczki lub co najmniej jeden opiekun wycieczki zna język obcy na poziomie umożliwiającym porozumiewanie się w krajach tranzytowych i kraju docelowym.
2. Wszyscy wyjeżdżający za granicę uczniowie powinni posiadać właściwy dokument potwierdzający tożsamość tj. paszport lub dowód osobisty (legitymacja szkolna nie jest tym dokumentem).
3. Uczniowie będący cudzoziemcami pochodzącymi z państw trzecich, uczestniczący w wycieczce szkolnej do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na zasadach określonych przez przepisy Unii Europejskiej, są objęci sporządzoną przez dyrektora szkoły listą podróżujących dla wycieczek w Unii Europejskiej - wzór listy określa załącznik do Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 października 2014 r. (poz. 1476). Dane dotyczące cudzoziemców objętych listą podróżujących dla wycieczek w Unii Europejskiej oraz ich prawo do ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej potwierdza, na wniosek dyrektora szkoły, wojewoda właściwy dla siedziby szkoły. Powyższe zasady obowiązują także osoby legitymujące się Kartą Polaka.
4. W celu zapewnienia bezpieczeństwa wyjeżdżającym Dyrektor szkoły może zgłosić wyjazd w serwisie Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Odyseusz" (odyseusz.msz.gov.pl) wówczas placówka dyplomatyczna lub konsularna będzie wiedzieć o pobycie uczniów na terenie danego państwa, co pozwoli służbom konsularnym na nawiązanie z nimi szybkiego kontaktu oraz umożliwi udzielenie w razie potrzeby skutecznej pomocy. Rejestracja i korzystanie z portalu są dobrowolne i bezpłatne. Ponadto przed planowanym wyjazdem należy zapoznać się z bieżącymi informacjami i ostrzeżeniami związanymi z wyjazdem do danego kraju dostępnymi na stronie: https://www.gov.pl/web/dyplomacja/informacje-dla-podrozujacych/
5. Obowiązkiem szkoły jest zawarcie umowy ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia na rzecz osób biorących udział w wycieczce, o ile obowiązek zawarcie takiej umowy nie wynika z odrębnych przepisów.

Wzór karty wycieczki określa załącznik do rozporządzenia.

III. Wymagane dokumenty.
Zawiadomienie o organizacji wycieczki - Karta wycieczki (.docx) Zawiadomienie o organizacji wycieczki - Karta wycieczki (.pdf)

# data[].attributes.attachment_link.title
Organizowanie przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki

# data[].attributes.attachment_link.description
I. Podstawa prawna. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. z 2018 r. poz. 1055) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 listopada 2001 r.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zajęcia rewalidacyjne organizowane są w każdym typie i rodzaju szkoły. W związku z tym będą one dotyczyć uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, w tym szkół ogólnodostępnych, integracyjnych i specjalnych. Obejmują szkolnictwo publiczne i niepubliczne. Zajęcia rewalidacyjne nie są formą pomocy psychologiczno - pedagogicznej, choć często w środowisku szkolnym mogą być tak traktowane. Różnic pomiędzy nimi należy doszukiwać się w ich definiowaniu, przeznaczeniu i zastosowaniu.

Zajęcia rewalidacyjne to odrębne zajęcia organizowane dla uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane ze względu na niepełnosprawność. Z założenia mają na celu usprawnianie zaburzonych funkcji rozwojowych i intelektualnych. Podstawę prawną organizacji zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych stanowi rozporządzenie MEN w sprawie ramowych planów nauczania. Z jego treści wynika, że minimalny tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych w oddziale ogólnodostępnym i integracyjnym wynosi po 2 godziny na ucznia, a w oddziale specjalnym - po 8, 10 lub 12 godzin na oddział, w zależności od typu szkoły. Natomiast w rozporządzeniu MEN w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli znalazły się regulacje dotyczące czasu trwania zajęć rewalidacyjnych prowadzonych w przedszkolu, który powinien wynosić około 15 minut - z dziećmi w wieku 3-4 lata, a z dziećmi w wieku 5-6 lat - około 30 minut, oraz w szkole, gdzie określono, że godzina zajęć rewalidacyjnych trwa 60 minut. Istotne jest również to, że w zależności od możliwości indywidualnych ucznia można ten czas w sposób jak najbardziej efektywny dzielić, zachowując minimalny określony w rozporządzeniu czas przyznanych zajęć. Przepisy nie określają sposobu organizacji zajęć rewalidacyjnych, a zatem mogą być one indywidualne lub zespołowe i zazwyczaj wskazania te powinny być zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Przepisy nie odnoszą się również do liczby uczestników zajęć organizowanych w formie zespołowej. Również w tym przypadku powinno to wynikać z potrzeb i możliwości uczestników.

Rodzaje zajęć rewalidacyjnych

W orzeczeniu powinny być również wymienione rodzaje zajęć rewalidacyjnych, w jakich uczeń powinien brać udział. W § 6 ust. 2 rozporządzenia MEN w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społeczne i zagrożonych niedostosowaniem społecznym wskazano przykładowe rodzaje zajęć rewalidacyjnych dla uczniów z różnymi rodzajami niepełnosprawności, tj.

naukę orientacji przestrzennej i poruszania się oraz naukę systemu Braille'a lub innych alternatywnych metod komunikacji - w przypadku ucznia niewidomego;

naukę języka migowego lub innych sposobów komunikowania się, w szczególności wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC) - w przypadku ucznia niepełnosprawnego z zaburzeniami mowy lub jej brakiem;

zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne - w przypadku ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Oczywiście ww. przykłady nie wyczerpują w tym zakresie potrzeb i oczekiwań podopiecznych. Podczas ich formułowania należy przede wszystkim mieć na uwadze to, iż zajęcia rewalidacyjne z zasady mają charakter terapeutyczny, usprawniający i korekcyjny. Planowanie zajęć rewalidacyjnych powinno więc umożliwić osiągnięcie celów ich oddziaływań w odniesieniu do każdego ucznia niepełnosprawnego. W tej sytuacji ich włączenie w proces edukacyjny powinno mieć na celu:

rozwijanie m.in.: mowy i umiejętności komunikowania się, percepcji wzrokowej i słuchowej, koordynacji wzrokowo-ruchowej i wzrokowo-słuchowo-ruchowej, sprawności psychofizycznej, zainteresowań, a także orientacji przestrzennej oraz samodzielnego i bezpiecznego poruszania się, także środkami transportu,

wspomaganie i wspieranie m.in.: w nabywaniu umiejętności czytania, pisania, liczenia, a także samodzielności osobistej i społecznej oraz przygotowania do radzenia sobie w sytuacjach nowych i trudnych,

kształtowanie m.in.: umiejętności samodzielnego organizowania wypoczynku i rekreacji oraz asertywności,

wzmacniania m.in.: kondycji fizycznej.

To tylko przykłady uwzględniające indywidualne potrzeby ucznia. Każda z ww. sytuacji będzie miała uzasadnienie stosowania zajęć rewalidacyjnych. Ich rodzaj i forma muszą odpowiadać indywidualnym potrzebom rozwojowym i edukacyjnym ucznia niepełnosprawnego oraz być dostosowane do jego możliwości psychofizycznych. Ponieważ nie ma zamkniętego katalogu zajęć rewalidacyjnych wybór powinien przede wszystkim uwzględniać możliwie pełną indywidualizację pracy z każdym uczniem w zakresie metod pracy, czynności i charakteru podejmowanych zadań. Nauczyciel określając zadania powinien dostosować je do możliwości ucznia, proponując przechodzenie od zadań łatwiejszych do trudniejszych, od prostych do bardziej złożonych. Istotne jest ponadto zapewnienie warunków do utrwalania prawidłowych umiejętności i likwidowania niekorzystnych nawyków, a także dostosowywanie czasu trwania poszczególnych ćwiczeń do wydolności ucznia. W każdej sytuacji nauczyciel powinien mobilizować swoich podopiecznych do wykonywania zadań poprzez stosowanie różnorodnych form ćwiczeń, a także zapewnić warunki poprawnego ich wykonywania. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że realizacja treści nauczania dokonywana przez nauczyciela na tego typu zajęciach nie wynika z zapisów np. podstawy programowej. Najczęściej oparta jest o indywidualny program pracy z uczniem, a w przypadku zajęć grupowych - program pracy grupy, opracowany przez nauczyciela realizującego zajęcia z zakresu rewalidacji.
Kto może zajęcia rewalidacyjne prowadzić?
Zgodnie z § 7 ust. 10 rozporządzenia w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki uczniów niepełnosprawnych, dyrektor powierza prowadzenie zajęć rewalidacyjnych nauczycielom lub specjalistom posiadającym kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności ucznia. Natomiast w ocenie kwalifikacji osób prowadzących zajęcia rewalidacyjne należy kierować się regulacjami szeroko opisanymi w § 33 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Z jego zapisów wynika, że kwalifikacje do prowadzenia zajęć rewalidacyjnych posiada osoba, która ma kwalifikacje odpowiednie do niepełnosprawności ucznia i uzyskała je w następujący sposób:

1) ukończyła jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku:

a) pedagogika specjalna w zakresie:

- odpowiednim do niepełnosprawności uczniów i posiada przygotowanie pedagogiczne lub

- innym niż określony w tiret pierwszym i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów lub

b) na którym jest realizowane wyłącznie kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela, w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej, logopedii, pedagogiki korekcyjnej (terapii pedagogicznej) lub wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów, lub

c) logopedia i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów lub

2) ukończyła studia pierwszego i drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów na kierunku innym niż pedagogika specjalna i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

3) ukończyła studia pierwszego i drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej, logopedii, pedagogiki korekcyjnej (terapii pedagogicznej) lub wczesnego wspomagania rozwoju dziecka na kierunku innym niż pedagogika specjalna i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów, lub

4) ukończyła studia drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika specjalna, na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów, w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

5) ukończyła studia prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. na poziomie wymaganym do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym typie szkoły lub rodzaju placówki określonym w § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 oraz § 4 pkt 2 i 4 w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów, lub

6) ukończyła zakład kształcenia nauczycieli w specjalności odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów, lub

7) ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela określone w § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 lub § 4 pkt 2, 4 lub 5 i ukończyła:

a) studia podyplomowe w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów lub

b) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności odpowiedniej do niepełnosprawności uczniów, lub

c) kurs kwalifikacyjny w zakresie odpowiednim do niepełnosprawności uczniów.

Tym samym, np. zajęcia z uczniem słabowidzącym powinien prowadzić tyflopedagog, zajęcia z uczniem słabosłyszącym - surdopedagog lub surdologopeda, z uczniem niepełnosprawnym intelektualnie powinien prowadzić oligofrenopedagog, a z uczniem niepełnosprawnym ruchowo specjalista z zakresu korekcji wad postawy. Z ajęcia rewalidacyjne mogą być również prowadzone przez specjalistów w ramach powierzonych im obowiązków, tj. pedagoga, psychologa, terapeutę pedagogicznego i logopedę. Ostateczną decyzję w sprawie zatrudnienia podejmuje dyrektor, oceniając, czy posiadane kwalifikacje są wystarczające do realizacji zadań w konkretnej szkole. Oceny kwalifikacji należy dokonać na podstawie analizy dokumentacji, np. suplementu do dyplomu.

Należy podkreślić, że wymiar zajęć rewalidacyjnych nie zamyka uczniowi możliwości wykorzystania różnych, przyznanych przez zespół nauczycieli i specjalistów, innych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Warto mieć na uwadze, że zajęcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej mogą być organizowane dla wszystkich uczniów, którzy potrzebują pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym również dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, natomiast zajęcia rewalidacyjne organizowane są wyłącznie dla uczniów niepełnosprawnych.

Czy zajęcia rewalidacyjne są obowiązkowe?

Dyrektor szkoły ma obowiązek zaproponować i zorganizować uczniom niepełnosprawnym zajęcia rewalidacyjne. W związku z powyższym nie ma możliwości, by szkoła odstąpiła od ich ustalenia dla ucznia, nawet wobec braku zgody rodziców na ich organizację. Przedstawiając orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, rodzice zobowiązują szkołę do realizacji kształcenia zgodnie z orzeczeniem, a tym samym dyrektora do wypełnienia przepisów prawa związanych z organizacją kształcenia specjalnego. Korzystanie z tych zajęć, jak z każdej formy wsparcia jest jednak suwerenną decyzją rodzica, a zatem jeżeli rodzice ucznia złożą pisemne oświadczenie, z którego wynikać będzie, że nie wyrażają zgody na udział ich dziecka w zajęciach rewalidacyjnych, to dyrektor nie zmusi ucznia do uczestniczenia w nich wbrew woli rodzica. Z praktyki szkolnej wynika, że najczęściej taka decyzja może być podyktowana tym, że dziecko korzysta z dodatkowej pomocy poza szkołą i rodzice nie chcą, aby było ono obciążone dużą liczbą zajęć dodatkowych. Podkreślam jednak, że rolą szkoły jest zapewnienie uczniowi niepełnosprawnemu realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym zajęć rewalidacyjnych, określonych w indywidualnym programie edukacyjno - terapeutycznym. Z pewnością niekorzystna dla rozwoju dziecka byłaby sytuacja, gdyby decyzją rodziców w ogóle nie korzystało ze wsparcia, do którego jest uprawnione. Do takiej współpracy, pomimo ewidentnych jej korzyści, możemy jedynie rodziców zachęcać, natomiast nie jesteśmy w stanie ich przymusić.

Aby zgłębić tematykę zajęć rewalidacyjnych, ale i specjalistycznych, zapraszamy do obejrzenia e-szkolenia: "Zajęcia rewalidacyjne i specjalistyczne - vademecum nauczyciela i dyrektora".
Podstawa prawna: Bożena Browarczyk aktualizacja 09-01-2023

# data[].attributes.attachment_link.title
Zajęcia rewalidacyjne - o czym warto pamiętać

# data[].attributes.attachment_link.description
ECRK Białystok pod egidą Dominika Linowskiego świadczy wysokospecjalistyczne usługi szkoleniowe i doradcze dla oświaty.

# data[].attributes.headline
Legionella - co robimy w szkole po przerwie 

# data[].attributes.subject
Legionella - co robimy w szkole po przerwie 

# data[].attributes.attachment_link.title
Zapobieganie zakażeniom powodowanym przez bakterie Legionella - zalecenia dot. ponownego otwierania budynków

# data[].attributes.attachment_link.title
Ocenianie kształtujące - Szkoła ucząca się

# data[].attributes.attachment_link.description
Ocenianie kształtujące to koncepcja, która zakłada prowadzenie i ciągłe doskonalenie procesów uczenia się i nauczania w szkole, w wyniku których uczniowie i uczennice zyskują duże i wartościowe doświadczenie. To także efektywna praktyka szkolna, która opiera się na dialogu i szacunku. W centrum jej uwagi znajduje się udzielanie informacji zwrotnej, która wspiera uczniów w procesie uczenia [...]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na czym polega indywidualizacja procesu nauczania?

Indywidualizacja nauczania - metody

Indywidualizacja nauczania - praca w grupach na lekcjach

Indywidualizacja nauczania na lekcjach

Indywidualizacja nauczania - prace domowe

Indywidualizacja nauczana - metody sprawdzania wiedzy

Diagnoza ucznia w ramach indywidualizacji nauczania

Indywidualizacja nauczanie ma wiele zalet. Jest również coraz częściej praktykowana, dlatego też opowiemy dzisiaj o tym modelu nauki. Odpowiemy na pytania typu: czy każdy uczeń może ubiegać się o indywidualizacje nauczanie, jakie są metody indywidualizacji nauczania oraz na czym polega ten proces? Zapraszamy do lektury!

Na czym polega indywidualizacja procesu nauczania?

Każdy z nas wie, że uczeń uczniowi nie jest równy. Indywidualne różnice między dziećmi są całkowicie normalnym zjawiskiem, dlatego też indywidualizacja procesu nauczania polega na uwzględnianiu tych różnic w poszczególnych umiejętnościach, zdolnościach czy nawet zainteresowań. Każdy z nas jest inny - jedne osoby przejawiają talent do matematyki, inne literacki, a jeszcze inne sportowy, to samo tyczy się w zakresie jednego przedmiotu.

Głównym założeniem indywidualizacji nauczania jest poprawa wyników danego ucznia. Jest to możliwe dzięki wykorzystywaniu konkretnych metod, m.in. poprzez:

Dostosowanie metod pracy i sposobu przekazywania materiału do możliwości danego ucznia.

Wykorzystywanie najlepszych możliwości ucznia w czasie nauki,

oraz rozwijanie ich.

Nauka w tym procesie nie jest łatwa. Wymaga dużej organizacji, ponieważ nauczyciel musi poświęcić wystarczającą ilość czasu wszystkim uczniom, aby mogli rozwijać swoje umiejętności i kompetencje. Nauczyciel, który wdraża indywidualizację nauczania w swoich klasach, musi zwracać uwagę na cechy uczniów, które ich od siebie odróżniają. Pozwoli to na odnajdywanie ich możliwości i potencjału. Pozwala na odkrycie właściwości psychicznych i pogłębianie możliwości, m.in.:

W procesie indywidualizacji nauczania dużą rolę odgrywa nauczyciel i jego przygotowanie do lekcji. Powinien poświęcać wystarczająco dużo czasu uczniom zarówno tym wyjątkowo zdolnym, jak i tym z problemami. Same lekcje powinny być dostosowane do wszystkich uczniów i do ich własnego indywidualnego poziomu wiedzy. Indywidualizacja może być problematyczna podczas wprowadzania nowego materiału, jednak podczas lekcji powtórzeniowych przed sprawdzianem powinna być łatwa do zastosowania.

Indywidualizacja procesu nauczania powinna łączyć ze sobą pracę grupową/zbiorową z jednoczesnym zachęcaniem uczniów do sprostaniu wymagań przedstawionymi na lekcji, aby skutecznie rozwiązać przedstawiony problem. Wszyscy nauczyciele powinni pamiętać o ważnej zasadzie - uczniowie nie powinni dostawać zbyt trudnych zadań, ponieważ będą się tylko zniechęcać. Zbyt łatwe zadania też nie są zalecane, ponieważ będą uczniów tylko rozleniwiać. Nauczyciel powinien znaleźć złoty środek podczas dopasowywania zadań do poszczególnych uczniów i ich umiejętności. W tym miejscu chcemy zaznaczyć, że korepetytorzy, którzy działają na platformie , przykładają bardzo dużo uwagi do indywidualizacji procesu nauczania, dlatego też zajęcia z nimi pozwalają na pogłębienie możliwości intelektualnych i merytorycznych.

Indywidualizacja nauczania - metody

Opowiedzieliśmy Wam na czym polega indywidualizacja nauczania, dlatego teraz opowiemy o dostępnych metodach tego procesu. Jest ich co najmniej kilka.

Indywidualizacja nauczania - praca w grupach na lekcjach

Pracę w grupach na lekcjach nauczyciel może podzielić ze względu na umiejętności uczniów. Jest to trudna metoda, ponieważ nauczyciel nie może w jednym czasie zajmować się wszystkimi osobami. W tej metodzie pełni główni funkcje doradcy. Umożliwia ona jednak na prowadzenie zajęć na kilku poziomach jednocześnie. Grupy dzieli się w sposób następujący:

Uczniowie, którzy mają problem z danym przedmiotem, są razem w jednej grupie. Pracują w swoim własnym tempie, niezależnie od innych osób - zgodnie ze swoimi możliwościami.

Uczniowie o różnych zdolnościach i wiadomościach - tak, aby każdy mógł się wykazać i być ważną częścią zespołu. Pozwala to na większą aktywację i motywację w pracy.

Uczniowie, którzy mają zbliżony poziom wiedzy z danego przedmiotu. Ważne są również temperamenty uczniów - w ten sposób można w łatwy sposób dostosować poziom trudności do konkretnej grupy.

Indywidualizacja nauczania na lekcjach

Każdy nauczyciel, który wdraża indywidualizację nauczania, musi pamiętać o kilku kwestiach, m.in.:

Każdy z uczniów pracuje w swoim własnym tempie - zgodnie z poziomem wiedzy, jaki reprezentuje.

Nauczyciel powinien operować stwierdzeniami typu - "spróbuj", "zrób, ile możesz", "rozwiąż te zadania, które chcesz".

Pomocne jest stosowanie metod tzw. polisensorycznych, które pozwalają na naukę wieloma zmysłami, np. poprzez różnorodne programy komputerowe, krzyżówki, burze mózgów czy plakaty i eksperymenty.

Dobrym sposobem jest szykowanie zadań z konkretną strukturą, która jest tożsama z możliwościami uczniów.

Nauczyciel powinien konstruować proste i przejrzyste pytania. Pytania mogą również nieco naprowadzać na poprawną odpowiedź, a dopiero później sukcesywnie zwiększać poziom trudności.

Dobrze jest podawać uczniom wzory rozwiązanych podobnych zadań, wyjaśniać nowe wyrazy (w przypadku języków obcych) czy podawać słowniczki tematyczne.

Indywidualizacja nauczania - prace domowe

Nauczyciele nie mogą zapominać o indywidualizacji nauczania również podczas odrabiania prac domowych. Powinni dokładnie wyjaśniać zadany materiał i sens pracy domowej. Dobrą praktyką jest również różnicowanie prac domowych poszczególnym uczniom pod względem trudności. Cenne są również wskazówki przekazywane przez nauczyciela i odpowiadanie na dodatkowe pytania zadawane przez uczniów. Nauczyciel nie powinien również zapominać o sprawdzaniu prac domowych i ich ocenianiu.

Indywidualizacja nauczana - metody sprawdzania wiedzy

W przypadku praktykowania indywiduacji nauczania ważne są również metod sprawdzania wiedzy. Nauczyciel powinien robić to na różne sposoby - zarówno słownie, jak i pisemne, czy przez różnego rodzaju krzyżówki, wydruki, gazety czy internet. Uczniowie podczas sprawdzianów powinni mieć również dowolność co do samego kształtu testu, np. czy wolą puste luki do uzupełnienia, czy test wyboru. Nauczyciel nie może również zapominać o ogólnej strukturze przygotowywanych przez siebie sprawdzianów - powinna być ona czytelna i przyjazna dla ucznia.

Bez względu na wszystko podczas oceniania sprawdzianów i kartkówek w razie niejasności konflikt powinien być rozstrzygany na korzyść ucznia. System oceniania powinien być jasny i klarowny, a nauczyciel powinien doceniać nawet najmniejsze wysiłki swoich uczniów.

Diagnoza ucznia w ramach indywidualizacji nauczania

Diagnoza uczniów w ramach indywidualizacji nauczania jest procesem skomplikowanym. W przypadku dzieci wczesnoszkolnych często wymaga współpracy zarówno pedagogów, logopedów, jak i psychologów. Współpraca wszystkich specjalistów pozwala na przeprowadzenie pełnej i dogłębnej diagnozy ucznia. Jest to ważny proces, ponieważ pozwala na poprawę rozwijanych umiejętności i funkcjonowanie dziecka.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest indywidualizacja nauczania i jakie są jej zalety?

# data[].attributes.attachment_link.description
Na czym polega indywidualizacja procesu nauczania? Indywidualizacja nauczania - metody Indywidualizacja nauczania - praca w grupach na lekcjach Indywidualizacja nauczania na lekcjach Indywidualizacja nauczania - prace domowe Indywidualizacja nauczana - metody sprawdzania wiedzy Diagnoza ucznia w ramach indywidualizacji nauczania Indywidualizacja nauczanie ma wiele zalet.

# data[].attributes.headline
Raport NIK ocenianie w świętokrzyskich szkołach

# data[].attributes.subject
Raport NIK ocenianie w świętokrzyskich szkołach

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Systemy oceniania wiedzy, umiejętności i zachowania uczniów przyjęte w zdecydowanej większości szkół skontrolowanych przez NIK w województwie świętokrzyskim nie były w pełni zgodne z prawem oświatowym, jasne i jednoznaczne. W efekcie duża część uczniów klas objętych szczegółową analizą była oceniana niejednolicie, co mogło być odbierane jako niesprawiedliwe i nie gwarantowało osiągnięcia celów, jaki temu procesowi wyznaczono w procesie dydaktycznym - ocenianie służy bowiem informowaniu uczniów o poziomie ich osiągnięć edukacyjnych i o tym, jak odbierane jest ich zachowanie, a także motywowaniu do dalszych postępów w tym zakresie.
W okresie objętym kontrolą w dziewięciu z 10 skontrolowanych szkół nie określano na przykład, jakie warunki trzeba spełnić, by z przedmiotu dostać ocenę roczną wyższą od przewidywanej.W przypadku stopnia celującego konieczne było wykazanie się wiedzą spoza programu nauczania, podczas gdy z ustawy o systemie oświaty wynika, że do uzyskania takiej oceny wystarczy pełne opanowanie treści ujętych w programie.

W ośmiu skontrolowanych placówkach niewłaściwe oceny roczne z co najmniej jednego przedmiotu (na cztery poddane szczegółowej analizie) oraz/lub zachowania otrzymało co najmniej 21% uczniów, a maksymalnie aż 63%. Nieprawidłowości dotyczyły nieuzasadnionego zaniżania stopni lub nieuwzględniania kryteriów przyjętych przez same szkoły. Przykładem może być podwyższanie oceny zachowania uczniom, którzy przynosili do szkoły papier do kserokopiarek czy karmę dla zwierząt i obniżanie takich ocen za wygląd - farbowane włosy, pomalowane paznokcie czy makijaż. W dwóch szkołach tylko uczniom, którzy na zajęciach nie sprawiali kłopotów wychowawczych przyznawano prawo do poprawienia stopnia z pracy pisemnej, mimo że zgodnie z ustawą o systemie oświaty, ocenianie osiągnięć edukacyjnych uczniów nie powinno być powiązane z ich zachowaniem. Z kolei w ośmiu szkołach wystawiano wzorowe i bardzo dobre oceny zachowania także tym, którzy opuścili bez usprawiedliwienia nawet 100 godzin lekcyjnych lub otrzymali naganę wychowawcy klasy.

Kontrola pokazała również, że w większości szkół (w ośmiu) niesystematycznie monitorowano pracę uczniów, a oceny wystawiano z mniejszą niż założoną w wewnętrznych przepisach częstotliwością. W efekcie z niektórych przedmiotów, np. z wychowania fizycznego uczeń dostawał najwyżej dwie oceny w ciągu całego półroczna i to tuż przed jego zakończeniem. Inna nieprawidłowość to rezygnowanie z wystawiania ocen za niektóre rodzaje aktywności, najczęściej dotyczyło to pomijania odpowiedzi ustnych na rzecz sprawdzianów lub innych form prac pisemnych. W sześciu szkołach od 15% do 75% uczniów, których dokumentacja była badana, nie otrzymywało żadnych ocen z odpowiedzi (także w czasie nauki stacjonarnej). W jednej szkole w ogóle zrezygnowano z oceniania tej formy aktywności, nawet w nauczaniu języków obcych. Nauczyciele tłumaczyli, że chcieli w ten sposób zmniejszyć stres odczuwany przez uczniów w związku z publicznymi wypowiedziami. Nie negując tego uzasadnienia, NIK zauważa, że takie podejście zasadniczo ograniczało możliwości rozwijania przez szkołę kompetencji językowych i komunikacyjnych uczniów.
Zdaniem NIK przyczynami stwierdzonych nieprawidłowości były niewłaściwie określone wewnątrzszkolne zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych i zachowania uczniów (WZO), nieprzestrzeganie przez nauczycieli tych zasad albo niejednolita ich interpretacja. Trzeba jednak dodać, że w wyniku przeprowadzonej kontroli rady pedagogiczne większości poddanych jej placówek rozpoczęły prace nad modyfikacją wewnętrznych zasad oceniania.
Okres objęty kontrolą NIK to rok szkolny 2020/2021 oraz pierwsze półrocze roku szkolnego 2022/2023. Izba skontrolowała ocenianie osiągnięć edukacyjnych i zachowania uczniów w 10 placówkach funkcjonujących w różnych powiatach województwa świętokrzyskiego. Wybrano szkoły, z których do NIK napływały sygnały o nieprawidłowościach lub takie, których uczniowie osiągali najwyżej średnie wyniki z egzaminów zewnętrznych w regionie. NIK pozyskała także informacje dotyczące funkcjonowania wewnątrzszkolnych systemów oceniania w 30 placówkach ponadpodstawowych z całego województwa.

Zasady oceniania ustalone, ale najczęściej niezgodnie z przepisami

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty wszystkie skontrolowane przez NIK szkoły opracowały wewnętrzne zasady oceniania osiągnięć edukacyjnych oraz zachowania uczniów (WZO) i umieściły je w swoich, nie zawsze czytelnych i spójnych, statutach. W dziewięciu z 10 placówek zasady opracowano niezgodnie z przepisami; nie określono w nich np. sposobu, w jaki nauczyciel ma uzasadnić wystawioną ocenę czy nawet wymagań edukacyjnych dotyczących poszczególnych ocen klasyfikacyjnych. W siedmiu szkołach opracowane WZO zawierały wewnętrznie sprzeczne regulacje lub nie ujęto w nich pełnego albo prawidłowego brzmienia przywołanych przepisów, co mogło prowadzić do ich błędnej interpretacji.

Uzupełnieniem WZO powinny być przedmiotowe zasady oceniania (PZO), które precyzują szczegółowe wymagania edukacyjne, od spełnienia których zależy ocena bieżąca z danego przedmiotu. W dokumentach tych powinny się znaleźć informacje na temat np. sposobów sprawdzania osiągnięć uczniów, wpływu ocen z poszczególnych aktywności na ocenę roczną, zasad zgłaszania nieprzygotowania, form i terminów poprawiania ocen lub ich uzupełniania np. ze sprawdzianów, na których uczniowie nie byli obecni. W skontrolowanych przez NIK szkołach z 38 PZO poddanych szczegółowej analizie 31 było niezgodnych z przepisami oświatowymi i/lub niespójnych ze statutami szkół.

Opis grafiki

Zasady oceniania przyjęte w szkołach objętych kontrolą

w statutach 90% szkół nie określono prawidłowo zasad oceniania uczniów, w tym:

terminów i form informowania ucznia i jego rodziców o przewidywanych dla uczniów rocznych ocenach klasyfikacyjnych

wymagań edukacyjnych na poszczególne oceny klasyfikacyjne

określenia sposobu uzasadnienia przez nauczycieli wystawionej oceny

składu lub trybu pracy komisji powołanej do ustalenia oceny w sytuacji złozenia przez ucznia lub jego rodziców zastrzezen od rocznej oceny zachowania

wpływu oceny zachowania na klasykowanie ucznia i promocje do nastepnej klasy

warunków i trybu otrzymania wyzszych ocen klasykacyjnych i zachowania niz przewidywane

prawa ucznia pełnoletniego do usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach szkolnych

wymagań na ocenę celującą

Źródło: opracowanie własne NIK.

Z kolei zasady ustalania ocen zachowania nie zawsze uwzględniały wszystkie prawa ucznia, w tym prawo osoby pełnoletniej do usprawiedliwiania swojej nieobecności na zajęciach szkolnych. W sześciu szkołach przewidziano możliwość obniżenia oceny zachowania, jeśli wygląd ucznia był nieodpowiedni. Zgodnie z WZO osoba, która farbowała włosy, malowała paznokcie lub stosowała makijaż, nie mogła mieć wzorowej ani bardzo dobrej oceny, a nieprzestrzeganie zasad dotyczących wyglądu mogło być (w dwóch z tych szkół) podstawą do obniżenia oceny zachowania nawet do nieodpowiedniej. Co prawda przepisy oświatowe wymagają określenia w statucie obowiązków w zakresie przestrzegania zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły, nie dotyczy to jednak, jak zauważa NIK, szeroko pojętego wyglądu uczniów.

Niejasne procedury oceniania zdobytej wiedzy i umiejętności
Celem bieżącego oceniania uczniów jest monitorowanie ich pracy oraz przekazywanie informacji o osiągnięciach edukacyjnych; wskazanie co robią dobrze, a co wymaga poprawy. Kontrola pokazała, że w ośmiu szkołach w odniesieniu do dużej grupy uczniów taki cel nie był w pełni realizowany. Wbrew wewnętrznym przepisom byli oceniani niesystematycznie lub tylko za niektóre szkolne aktywności.
Choć najczęściej w szkołach ustalano minimalną liczbę ocen bieżących, które każdy uczeń powinien otrzymać w ciągu półrocza, np. nie mniej niż sześć, to w przypadku wychowania fizycznego w połowie skontrolowanych placówek większość uczniów nie dostała nawet trzech stopni. Z kolei z języka angielskiego, matematyki oraz chemii/fizyki najwyżej dwie oceny otrzymało od 20% do 35% uczniów z badanej w trzech szkołach próby.

We wszystkich placówkach przyjęto tzw. ocenianie wielokryterialne, co oznacza, że powinny mu podlegać m.in. sprawdziany, prace klasowe obejmujące duże partie materiału, ale także krótkie kartkówki, odpowiedzi ustne, prace domowe. Przyjęto też, że każdej formie powinna odpowiadać przynajmniej jedna ocena cząstkowa, a w przypadku jej braku nauczyciel powinien opisać przyczyny tej sytuacji. Tej zasady nie przestrzegano w 70% skontrolowanych szkół.

Nauczyciele często rezygnowali także z oceniania prac domowych, które, jeśli są przez nauczyciela przemyślane, mogą pełnić ważną funkcję w procesie dydaktycznym, począwszy od utrwalania zdobytych wiadomości po rozwijanie umiejętności samodzielnego myślenia i działania. W czterech szkołach podstawowych przyjęto, że brak pracy domowej powinien być tylko odnotowany, a nie oceniany, w innej placówce wpisywano w takiej sytuacji tzw. punkty karne. Mimo tych ustaleń niektórzy nauczyciele za brak prac domowych wystawiali oceny niedostateczne. Matematyk ze szkoły podstawowej w Starachowicach w jednym roku szkolnym postawił pięciu uczniom z analizowanych klas od siedmiu do 21 takich ocen, a w kolejnym - od ośmiu do 13.

Dlaczego systematyczne ocenianie bieżące jest tak istotne? Ponieważ to właśnie oceny cząstkowe informują o postępach edukacyjnych ucznia i to na ich postawie jest on klasyfikowany na półrocze i koniec roku. W kontrolowanych placówkach stosowano do tego średnią ważoną (uwzględniającą różne znaczenie dla oceny końcowej stopni z kartkówki, za pracę na lekcji czy wybitne osiągnięcia) lub średnią arytmetyczną. Dość elastycznie podchodzono natomiast do samych zasad wystawiania ocen na półroczne i koniec roku, ocenę bardzo dobrą mógł na przykład otrzymać uczeń, który uzyskał średnią arytmetyczną/ważoną w przedziale od 4,60 do 5,59. Realizacja tej zasady napotykała jednak na niespodziewane trudności. W jednej ze szkół nauczyciel nie wystawiał uczniom żadnych ocen bieżących, mimo że byli obecni niemal na wszystkich lekcjach. W efekcie zostali sklasyfikowani dopiero na podstawie przeprowadzonego egzaminu.

Mimo tak sformalizowanych zasad, w większości przypadków nauczyciele wystawiali oceny na półroczne i koniec roku uwzględniając indywidualną sytuację uczniów, starania jakie podejmowali, by poprawić stopień, a także postępy w opanowaniu wiedzy i umiejętności. W połowie skontrolowanych szkół stwierdzono jednak przypadki nieuzasadnionego zaniżania takich ocen. Wynikało to np. z pomyłek w interpretowaniu średniej ważonej, co tłumaczono małym doświadczeniem pedagogicznym nauczycieli lub przeoczeniem. Takie sytuacje wystąpiły w trzech szkołach i dotyczyły od jednego do czterech uczniów. Znacznie częstsze były natomiast błędy systemowe spowodowane niewłaściwą interpretacją przez nauczycieli średniej obliczanej przez dziennik elektroniczny. Stwierdzone je w dwóch szkołach i dotyczyły od 21% do 65% uczniów z kontrolowanej próby. W połowie skontrolowanych szkół nauczyciele, wbrew obowiązującym przepisom oświatowym, wystawiali uczniom stopnie także za egzaminy próbne i diagnozy edukacyjne.
Z wyjaśnień nauczycieli wynikało, że niejednokrotnie mieli świadomość tego, że wystawiają oceny niezgodnie z wewnętrznymi PZO lub WZO, ale ich zdaniem wymogi zawarte w tych dokumentach były zbyt wygórowane lub zbyt liberalne. Kontrola NIK pokazała jednak, że choć nauczyciele ci krytykowali przyjęte zasady, nie zrobili nic, by je zmodyfikować. Co istotne, uczniowie i ich rodzice nie zawsze mieli możliwość korygowania niesprawiedliwych, w ich pojęciu, ocen. W siedmiu szkołach wgląd do sprawdzonych prac możliwy był tylko podczas zajęć, na których prace pisemne były omawiane lub podczas organizowanych przez szkołę spotkań z rodzicami. Szkoły nie zezwalały na kopiowanie tej dokumentacji. W ocenie NIK taki dostęp nie jest wystarczający.
Izba zwraca także uwagę na to, że dyskusję na temat procesu oceniania w szkole mogliby inicjować lub wspomagać Rzecznicy Praw Ucznia. Jak sama nazwa wskazuje ich rolą jest występowanie w obronie uczniów, popieranie zgłaszanych inicjatyw i reprezentowanie ich spraw. Zdaniem NIK w tych nielicznych spośród skontrolowanych szkół, w których rzecznika powołano, był on pomocny w rozwiązywaniu problemów na linii uczeń - szkoła.

Niewychowawcze ocenianie zachowania

Najważniejszym celem ustalenia oceny zachowania uczniów jest kształtowanie ich postaw. Taka ocena ma być odzwierciedleniem tego, czy uczeń respektuje zasady współżycia społecznego i normy etyczne, a także czy przestrzega obowiązków określonych w statucie szkoły. W 80% skontrolowanych placówek w nieuzasadniony sposób zawyżano lub zaniżano oceny zachowania i niekonsekwentnie stosowano zasady przyjęte w WZO, np. dotyczące liczby godzin opuszczonych przez uczniów bez usprawiedliwienia bądź spóźnianie się na zajęcia. Tego kryterium nie stosowano rzetelnie w siedmiu placówkach - w przypadku szkół podstawowych maksymalnie w odniesieniu do 15% uczniów z badanej próby, a w przypadku szkół ponadpodstawowych od 41% do 92%.

W jednej ze szkół ponadpodstawowych błędnie stosowano także tzw. kredyt punktowy. Każdy uczeń na początku roku otrzymywał 140 punktów, które były równoznaczne z oceną dobrą. W ciągu półrocza kredyt można było zwiększyć lub zmniejszyć, a tym samym otrzymać wyższą lub niższą ocenę zachowania. Mimo to w niektórych klasach kredyt doliczano tylko w pierwszym półroczu, w związku z czym, jeśli uczniowie poprawili swoje zachowanie w II półroczu, ich oceny roczne i tak były obniżone.

Kontrola pokazała także, że w dwóch szkołach można było otrzymać wyższą ocenę zachowania za przyniesienie do szkoły karmy dla zwierząt lub papieru do kserokopiarek. Uczniowie zdobywali tego rodzaju dodatkowe punkty, mimo że nie znajdowało to uzasadnienia w WZO zawierających m.in. postanowienia o maksymalnej liczbie punktów możliwych do zdobycia za udział w akcjach charytatywnych. Prowadziło to także do zakłócenia funkcjonowania systemu wykorzystującego ustaloną w szkole „wycenę" punktową pozytywnych i negatywnych zachowań oraz relacji oceny jednych działań do innych.

W statutach czterech szkół przyjęto ograniczenia, mające przeciwdziałać odpracowywaniu złych zachowań i tak np. w szkole podstawowej w Bilczy przyjęto, że uczeń, który w ciągu półrocza otrzymał 50 punktów ujemnych nie może otrzymać oceny wzorowej bez względu na końcowy wynik punktowy, a w liceum ogólnokształcącym w Kielcach ocenę wzorową można było postawić tylko uczniowi, który w półroczu otrzymał nie więcej niż 10 punktów ujemnych i miał nie więcej niż 10 godzin nieusprawiedliwionych. Jak wskazują wyniki kontroli, ograniczenia te nie były w praktyce wykorzystywane.

Opis grafiki
Nieprawidłowości w ocenianiu zachowania uczniów

Niewychowawcze kryteria oceny zachowania stosowane w dwóch szkołach

dodatkowe punkty za przyniesienie papieru ksero do szkoły;

premiowanie uczniów, którzy przynieśli karmę dla zwierząt ze schroniska;

W sześciu szkołach uzależniano ocenę zachowania od wyglądu uczniów

punkty ujemne z zachowania za noszenie kolczyków lub stosowanie makijażu;

uczniowie, którzy malowali paznokcie lub farbowali włosy nie mogli otrzymać oceny bardzo dobrej lub wzorowej zachowania;

W siedmiu szkołach niekonsekwentnie stosowano kryterium frekwencji uczniów
w ocenianiu nie uwzględniano godzin opuszczonych przez uczniów bez usprawiedliwienia /spóźnień. Frekwencja nie została uwzględniona w ocenianiu 5%-15% uczniów szkół podstawowych i i nawet 41-92% uczniów szkół ponadpodstawowych objętych kontrolą;

W czterech szkołach wystąpiły błędy systemowe w stosowaniu punktowej oceny zachowania

niewłaściwie stosowano system punktowy w niektórych klasach jednej ze szkół, co prowadziło do niesprawiedliwych ocen;

nie wpisywano uczniom ocen/punktów pozytywnych np. za pracę w samorządzie uczniowskim lub nienaganną frekwencję;

Błędy w bieżącym ocenianiu zachowania (trzy szkoły)

nie wpisywano na bieżąco uwag negatywnych;

błędne zapisy punktowe dotyczące różnych aktywności uczniów (np. wszystkim uczniom wpisano 60 pkt dodatnich, mimo że statut nie dopuszczał takiej możliwości);

Niejednolitość w stosowaniu punktowych kryteriów oceny zachowania (trzy szkoły)
niektórzy nauczyciele przydzielali punkty dodatnie i ujemne uznaniowo, co prowadziło do zakłóceń funkcjonowania systemu punktowego i relacji oceny jednych działań uczniów do innych (więcej punktów można było otrzymać za przyniesienie ryzy papieru niż za pomoc kolegom lub pracę w samorządzie uczniowskim).

Źródło: Opracowanie własne NIK.

NIK pozytywnie oceniła natomiast sytuacje, w których wychowawca zmieniał ocenę zachowania, wynikającą z liczby uzyskanych punktów, jeśli uzasadniała to sytuacja ucznia lub taka była opinia większości nauczycieli.

Niewłaściwy nadzór dyrektorów szkół

Jak ustaliła NIK, mimo że w skontrolowanych szkołach zostały zachowane formalne wymogi dotyczące organizacji nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez dyrektorów placówek, to nadzór ten nie był prawidłowy i nie pozwolił na zidentyfikowanie większości nieprawidłowości ujawnionych podczas kontroli przeprowadzonej przez NIK.

Stwierdzone w większości szkół przypadki nieprzestrzegania prawa oświatowego przez dyrekcję szkół i nauczycieli dotyczyły np. organizowanych w tych placówkach egzaminów poprawkowych, a także egzaminów klasyfikacyjnych. W przypadku tych ostatnich na 42 badane egzaminy 25 zostało przeprowadzonych niezgodnie z przepisami.

Opis grafiki
Nieprzestrzeganie przepisów oświatowych w skontrolowanych szkołach

60% analizowanych egzaminów klasyfikacyjnych nie było przeprowadzonych prawidłowo, w tym część z nich nie powinna mieć miejsca;

W 35% egzaminów poprawkowych nie powołano formalnie komisji;

Ponad 40% analizowanych uchwał dotyczących klasyfikacji uczniów i przyjęcia statutów nie było sporządzonych rzetelnie;

W 60% szkół nie prowadzono rzetelnie dokumentacji nauczania.

Źródło: Opracowanie własne NIK

Zagadnienia dotyczące oceniania osiągnięć edukacyjnych i zachowania uczniów oraz prawidłowości opracowania szkolnych statutów nie były priorytetowo traktowane w planach nadzoru Kuratora Oświaty w Kielcach. Taka tematyka nie została przewidziana w żadnej z kontroli wyszczególnionych w planach nadzoru na lata szkolne 2021/2022-2022/2023.

Wnioski pokontrolne
Do kuratora oświaty:

o sprawowanie skutecznego nadzoru nad prawidłowym formułowaniem statutów szkół oraz o wspomaganie szkół i nauczycieli w konstruowaniu i nowelizowaniu statutów oraz pozostałych regulacji wewnątrzszkolnych z uwzględnieniem obowiązujących przepisów;

o wspieranie nauczycieli w poprawie istniejących lub we wdrażaniu nowych rozwiązań w zakresie oceniania wewnątrzszkolnego;

o szersze uwzględnianie zagadnień dotyczących oceniania uczniów w działaniach kontrolnych prowadzonych w ramach nadzoru pedagogicznego;

o propagowanie powołania w szkołach Rzecznika Praw Ucznia.

Do dyrektorów szkół:

o dokonanie przeglądu statutów szkół oraz innych dokumentów wewnętrznych dotyczących oceniania, w tym przedmiotowych zasad oceniania, w celu dostosowania postanowień dotyczących oceniania wewnątrzszkolnego do obowiązujących przepisów oświatowych oraz zapewnienia spójności ustaleń zawartych w dokumentach szkolnych;

o podjęcie działań, których celem będzie pełna realizacja celów oceniania bieżącego, wskazanych w przepisach oświatowych;

o wzmocnienie nadzoru nad procesem oceniania uczniów i jego dokumentowaniem, w tym o podjęcie działań zapobiegających występowaniu pomyłek i błędów w wystawaniu ocen śródrocznych i rocznych, a także zapewniających obiektywne, sprawiedliwe i oparte na jasno określonych kryteriach ocenianie zachowania uczniów;

o wspomaganie nauczycieli w doskonaleniu oceniania wewnątrzszkolnego i upowszechnianie korzyści wynikających z łączenia w praktyce różnych strategii oceniania uwzględniających nie tylko poziom wiedzy ucznia, ale również jego postępy w nauce.

# data[].attributes.attachment_link.title
NIK ocenia ocenianie w świętokrzyskich szkołach

# data[].attributes.attachment_link.description
Systemy oceniania wiedzy, umiejętności i zachowania uczniów przyjęte w zdecydowanej większości szkół skontrolowanych przez NIK w województwie świętokrzyskim nie były w pełni zgodne z prawem oświatowym, jasne i jednoznaczne.

# data[].attributes.headline
Ocenianie tekst jednolity 27 listopada 2023

# data[].attributes.subject
Ocenianie tekst jednolity 27 listopada 2023

# data[].attributes.attachment_link.title
Tekst jednolity rozp. MEiN ws. oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych

# data[].attributes.headline
standardy ochrony małoletnich - baza wiedzy i szablony

# data[].attributes.subject
standardy ochrony małoletnich - baza wiedzy i szablony

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Znakomity sposób, by poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności w bezpłatnej formie. Zakładając konto na naszej platformie, w każdym miesiącu możesz wziąć udział w kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu darmowych szkoleniach dla nauczycieli.

Webinary z zaświadczeniem MEiN

Webinary dla nauczycieli z zaświadczeniem MEiN prowadzą trenerzy-praktycy z wieloletnim doświadczeniem. Podczas spotkań online podzielą się oni z Tobą swoimi pomysłami i sprawdzonymi patentami na pracę z uczniem czy rozmowę z trudnym rodzicem.

Darmowe webinary

Darmowe webinary w Edumaster tworzymy z myślą o tym, by inspirować, edukować w zakresie nowoczesnych rozwiązań edukacyjnych, ale przede wszystkim pomagać w rozwiązywaniu codziennych problemów, z jakimi mierzy się każdy pedagog. Znajdujące się w naszej ofercie szkolenia dla nauczycieli dotyczą m.in. pracy z uczniem trudnym, pracy z uczniem ze spektrum autyzmu i specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, awansu zawodowego, oceniania, edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, rozwoju osobistego czy narzędzi TIK.

Webinary dla nauczycieli

Webinary dla nauczycieli połączone są ze specjalną ofertą dla uczestników, w ramach której w cenie specjalnej można zakupić zaświadczenie, materiały szkoleniowe czy wideoszkolenia z oferty Edumaster.

# data[].attributes.attachment_link.title
Darmowe webinaria dla nauczycieli | Bezpłatne kursy z certyfikatem - edumaster.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Webinary dla nauczycieli. Kursy i darmowe szkolenia z certyfikatem. Zapisz się już dziś na edumaster.pl!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Oferta bezpłatnych kursów online

W serwisie NAVOICA znajdują się bezpłatne kursy o różnym poziomie trudności z różnych dziedzin, m.in.: biznesu, zarządzania, ekonomii, finansów, pedagogiki, informatyki oraz socjologii. Niektóre z nich są dostępne w różnych językach.

Wśród najnowszych kursów są m.in.: „Wywiad i kontrwywiad gospodarczy - alfabet nowoczesnego przedsiębiorcy", „Innowacje: odzież robocza i ochronna - nowoczesne rozwiązania i zasady certyfikacji" oraz „Process and product design in the conditions of Industry 4.0".

Wszystkie kursy są dostępne na stronie NAVOICA.

Korzystanie z serwisu

Aby wziąć udział w kursie, należy zarejestrować się na platformie, a następnie zalogować. Po wyszukaniu interesującego kursu, wystarczy kliknąć przycisk „Zapisz się", który jest widoczny na stronie z opisem i informacjami o kursie.

Kursy online składają się z: filmów, quizów, materiałów tekstowych, a wybrane z nich także z treści interaktywnych. Zostały przygotowane przez ekspertów oraz wykładowców z różnych uczelni.

Osoba, która ukończyła kurs, otrzyma zaświadczenie. Będzie można je pobrać na stronie i wydrukować.

Czym jest NAVOICA?

NAVOICA to platforma edukacyjna z kursami typu MOOC (ang. Massive Open Online Courses), należąca do Ministerstwa Edukacji i Nauki, rozwijana przez Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB). Nazwa serwisu pochodzi od dziewczyny o imieniu Nawojka - według legendy, pierwszej polskiej studentki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bezpłatne kursy online na platformie NAVOICA - Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Zachęcamy do korzystania z bezpłatnych kursów online dostępnych na platformie NAVOICA. Oferta edukacyjna serwisu jest stale rozszerzana i rozbudowywana. W serwisie dostępnych jest blisko 200 kursów przygotowanych przez różne uczelnie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Z ilu obowiązkowych zajęć edukacyjnych uczeń może przystąpić do egzaminu poprawkowego? Czy ocena z egzaminu poprawkowego może być zmieniona? Kiedy rada pedagogiczna może promować ucznia do klasy programowo wyższej po egzaminie poprawkowym? Kiedy przeprowadza się egzamin poprawkowy? Z jakich zajęć edukacyjnych egzamin poprawkowy ma formę zadań praktycznych? Jaki jest skład komisji, która przeprowadza egzamin poprawkowy? Co zawiera protokół z egzaminu poprawkowego? Jakie wzory dokumentów można zastosować w szkole związane z egzaminem poprawkowym?

Warunki przeprowadzania egzaminu poprawkowego w roku szkolnym 2021/2022

Na podstawie:

art. 44m ust. 1-6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2021 r. poz. 1915 oraz z 2022 r. poz. 585 i poz. 1116);

§16 ust. 1-8 rozp. MEN z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2019 r.; poz. 373).

Począwszy od kl. IV szkoły podstawowej uczeń, który w wyniku klasyfikacji rocznej otrzymał negatywną ocenę klasyfikacyjną z:
1. jednych lub dwóch obowiązkowych zajęć edukacyjnych
albo
2. jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych lub zajęć z języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego

może przystąpić do egzaminu poprawkowego z tych zajęć.

Roczna ocena klasyfikacyjna ustalona w wyniku egzaminu poprawkowego jest ostateczna. Ocena ta może być zmieniona w wyniku zgłoszenia zastrzeżeń do dyrektora szkoły, jeśli została ustalona niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu jej ustalania. Termin do zgłoszenia zastrzeżeń wynosi 5 dni roboczych od dnia przeprowadzenia egzaminu poprawkowego.

Uczeń, który nie zdał egzaminu poprawkowego, nie otrzymuje promocji do klasy programowo wyższej i powtarza klasę.

Rada pedagogiczna, uwzględniając możliwości edukacyjne ucznia, może jeden raz w ciągu danego etapu edukacyjnego promować do klasy programowo wyższej ucznia, który nie zdał egzaminu poprawkowego z jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych albo zajęć z języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego, pod warunkiem, że te zajęcia są realizowane w klasie programowo wyższej.

Egzamin poprawkowy z plastyki, muzyki, techniki, informatyki i wychowania fizycznego ma przede wszystkim formę zadań praktycznych.

W technikum i branżowej szkole I stopnia egzamin poprawkowy z zajęć praktycznych, zajęć laboratoryjnych i innych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, których programy nauczania przewidują prowadzenie ćwiczeń lub doświadczeń ma formę zadań praktycznych.

Egzamin poprawkowy przeprowadza się w ostatnim tygodniu ferii letnich. Termin egzaminu poprawkowego wyznacza dyrektor szkoły do dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Uczeń, który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do egzaminu poprawkowego w wyznaczonym terminie, może przystąpić do niego w dodatkowym terminie, wyznaczonym przez dyrektora szkoły, nie później niż do końca września.

Egzamin poprawkowy przeprowadza się w formie pisemnej i ustnej. Przeprowadza go komisja powołana przez dyrektora szkoły, w skład której wchodzą:

dyrektor szkoły albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły - jako przewodniczący komisji,

nauczyciel prowadzący dane zajęcia edukacyjne,

nauczyciel prowadzący takie same lub pokrewne zajęcia edukacyjne.

Nauczyciel prowadzący dane zajęcia edukacyjne może być zwolniony z udziału w pracy komisji na własną prośbę lub w innych szczególnie uzasadnionych przypadkach. W takim przypadku dyrektor szkoły powołuje w skład komisji innego nauczyciela prowadzącego takie same zajęcia edukacyjne, z tym że powołanie nauczyciela zatrudnionego w innej szkole następuje w porozumieniu z dyrektorem tej szkoły.
Z egzaminu poprawkowego sporządza się protokół zawierający:

nazwę zajęć edukacyjnych, z których był przeprowadzany egzamin,

imiona i nazwiska osób wchodzących w skład komisji,

termin egzaminu,

imię i nazwisko ucznia,

zadania egzaminacyjne,

ustaloną ocenę klasyfikacyjną.

Do protokołu dołącza się odpowiednio pisemne prace ucznia, zwięzłą informację o ustnych odpowiedziach ucznia i zwięzłą informację o wykonaniu przez ucznia zadania praktycznego. Protokół stanowi załącznik do arkusza ocen ucznia.
Propozycja wzorów dokumentów do zastosowania w szkole związana z egzaminem poprawkowym - załączniki do opracowania:

1) Zarządzenia dyrektora szkoły w sprawie powołania komisji do przeprowadzenia egzaminów poprawkowych dla uczniów szkoły - pobierz TUTAJ.

2) Wyznaczenie uczniowi terminu egzaminu poprawkowego przez dyrektora szkoły - pobierz TUTAJ.

3) Protokół z egzaminu poprawkowego - pobierz TUTAJ.

4) Porozumienie między dyrektorami szkół w sprawie powołania w skład komisji przeprowadzającej egzamin poprawkowy nauczyciela zatrudnionego w innej szkole (z powodu zwolnienia nauczyciela z udziału w pracy komisji na własną prośbę lub w innych szczególnie uzasadnionych przypadkach) - pobierz TUTAJ.

5) Uchwała rady pedagogicznej w sprawie promocji ucznia do klasy programowo wyższej, który nie zdał egzaminu poprawkowego z jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych - pobierz TUTAJ.

Danuta Skrzypek
Edukator, menadżer oświaty, wieloletni dyrektor szkoły, specjalista organizacji procesu kształcenia i zarządzania jakością pracy szkoły, zdobywczyni licencji na prowadzenie grantów kuratoryjnych w zakresie: dokumentacji pracy szkoły, bezpieczeństwa uczniów, planowania procesu dydaktyczno-wychowawczego w świetle podstawy programowej kształcenia ogólnego, nauczyciel biologii i chemii w szkołach różnych typów. Laureatka licznych nagród kuratoryjnych i samorządowych; za szczególne zasługi dla oświaty odznaczona medalem KEN.

Dokładamy wszelkich starań w celu umieszczania prawdziwych i pełnych informacji. Nie ponosimy jednak odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o zamieszczone w artykule informacje lub ewentualne błędy czy braki w artykule.

# data[].attributes.attachment_link.title
Egzamin poprawkowy przeprowadzany w roku szkolnym 2021/2022

# data[].attributes.attachment_link.description
Z ilu obowiązkowych zajęć edukacyjnych uczeń może przystąpić do egzaminu poprawkowego? Czy ocena z e...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podstawowym aktem prawnym zawierającym regulacje dotyczące egzaminów poprawkowych przeprowadzanych w szkołach jest rozporządzenie ministra edukacji narodowej w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych.
Nowela ustawy o systemie oświaty już obowiązuje>>
Kto może przystąpić do egzaminu poprawkowego?

Według art. 44m ustawy o systemie oświaty uczeń, począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, który w wyniku klasyfikacji rocznej otrzymał negatywną ocenę klasyfikacyjną:

z jednych albo dwóch obowiązkowych zajęć edukacyjnych, albo

z jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych lub zajęć z języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego

- może przystąpić do egzaminu poprawkowego z tych zajęć.

Niezdany egzamin poprawkowy nie zawsze oznacza brak promocji

Uczeń, który nie zdał egzaminu poprawkowego nie otrzymuje promocji do klasy programowo wyższej i powtarza klasę (art. 44m ust. 5 u.s.o.), z tym zastrzeżeniem, że rada pedagogiczna, uwzględniając możliwości edukacyjne ucznia, może jeden raz w ciągu danego etapu edukacyjnego promować do klasy programowo wyższej ucznia, który nie zdał egzaminu poprawkowego z jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych albo zajęć z języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego, pod warunkiem że te zajęcia są realizowane w klasie programowo wyższej ( art. 44m ust. 6 u.s.o.).
WZORY DOKUMENTÓW:
Dyrektor szkoły wyznacza komisję

Egzamin poprawkowy przeprowadza komisja powołana przez dyrektora szkoły. W skład komisji wchodzą:

dyrektor szkoły albo nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły - jako przewodniczący komisji;

nauczyciel prowadzący dane zajęcia edukacyjne;

nauczyciel prowadzący takie same lub pokrewne zajęcia edukacyjne.

Nauczycie może być zwolniony z udziału w pracy komisji na własną prośbę lub w innych, szczególnie uzasadnionych przypadkach. W takim przypadku dyrektor szkoły powołuje w skład komisji innego nauczyciela prowadzącego takie same zajęcia edukacyjne, z tym że powołanie nauczyciela zatrudnionego w innej szkole następuje w porozumieniu z dyrektorem tej szkoły.

Termin zwykły i dodatkowy

Egzamin poprawkowy przeprowadza się w ostatnim tygodniu ferii letnich, a w szkole, w której zajęcia dydaktyczno-wychowawcze kończą się w styczniu - po zakończeniu tych zajęć, nie później jednak niż do końca lutego. Termin egzaminu poprawkowego wyznacza dyrektor szkoły do dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych.

Uczeń, który z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpił do egzaminu poprawkowego w wyznaczonym przez dyrektora szkoły terminie, może przystąpić do niego w terminie dodatkowym. Termin dodatkowy tego egzaminu również wyznacza dyrektora szkoły, z tym że musi się on odbyć nie później niż do końca września.
Sprawdź też: Procedura przeprowadzania egzaminów poprawkowych - WZÓR >
Egzamin w formie pisemnej i ustnej

Według rozporządzenia o promowaniu i klasyfikowaniu uczniów egzamin poprawkowy przeprowadza się w formie pisemnej i ustnej. Egzamin poprawkowy z plastyki, muzyki, techniki, informatyki i wychowania fizycznego ma przede wszystkim formę zadań praktycznych. W technikum i branżowej szkole I stopnia egzamin poprawkowy z zajęć praktycznych, zajęć laboratoryjnych i innych obowiązkowych zajęć edukacyjnych, których programy nauczania przewidują prowadzenie ćwiczeń lub doświadczeń, ma formę zadań praktycznych.

Protokół z egzaminu

Z egzaminu poprawkowego sporządza się protokół, zawierający:

nazwę zajęć edukacyjnych, z których był przeprowadzony egzamin;

imiona i nazwiska osób wchodzących w skład komisji;

termin egzaminu;

imię i nazwisko ucznia;

zadania egzaminacyjne;

ustaloną ocenę klasyfikacyjną.

Do protokołu dołącza się odpowiednio pisemne prace ucznia, zwięzłą informację o ustnych odpowiedziach ucznia i zwięzłą informację o wykonaniu przez ucznia zadania praktycznego. Protokół stanowi załącznik do arkusza ocen ucznia.

Sprawdź w LEX: Czy możliwe jest wystawienie oceny z plusem lub minusem dla oceny proponowanej przy klasyfikacji rocznej? >

W kolejnym roku można zdawać egzamin z tego samego przedmiotu

Nie ma przepisu, który ograniczałby uczniowi możliwość przystąpienia do egzaminu z tego samego przedmiotu w kolejnym roku szkolnym. Tyle że w przypadku uzyskania przez niego negatywnej oceny klasyfikacyjnej ustalonej w wyniku egzaminu poprawkowego w kolejnym roku szkolnym - nie będzie go można promować do wyższej klasy na podstawie art. 44m ust. 6 u.s.o.

Sprawdź w LEX: Czy uczeń może zdawać dwa egzaminy poprawkowe z dwóch przedmiotów w jednym dniu? >

Poprawianie egzaminu ósmoklasisty

Egzaminu ósmoklasisty nie można nie zdać - nie ma minimalnej liczby punktów, którą można na nim uzyskać, nie można go zatem również poprawiać. Można jedynie odwołać się od jego wyników. Kwestię odwołań od egzaminów nadal regulują przepisy ustawy o systemie oświaty - w tym przypadku art. 44zzz, który przyznaje uczniom lub ich rodzicom prawo wglądu do sprawdzonej i ocenionej pracy egzaminacyjnej w terminie 6 miesięcy od dnia wydania przez okręgową komisję egzaminacyjną.

Podobnie jak w przypadku pozostałych egzaminów - egzamin ósmoklasisty można zakwestionować. Należy skierować wniosek do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. Najłatwiej wysłać go mailem, choć można skorzystać z usług poczty, przesłać faks lub złożyć wniosek osobiście. Osoba, która spóźni się na egzamin lub zachoruje powinna - za pośrednictwem dyrektora szkoły - złożyć wniosek o przystąpienie egzaminu ósmoklasisty w terminie dodatkowym. Oceny wniosku dokonuje dyrektor OKE.

# data[].attributes.attachment_link.title
Egzamin poprawkowy - ostatnia szansa na zaliczenie klasy

# data[].attributes.attachment_link.description
Uczeń, który otrzymał negatywną ocenę na koniec roku, może zdawać egzamin poprawkowy. Ten organizowany jest pod koniec wakacji, a komisję do jego przeprowadzenia wyłania dyrektor szkoły. Resort edukacji w tym właśnie upatruje szansy dla zdającego - jeżeli jego nauczyciel się pomylił, ma możliwość udowodnić to przed niezależną komisją.

# data[].attributes.attachment_link.title
Uczeń z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w szkole ponadpodstawowej | CEN Koszalin

# data[].attributes.attachment_link.description
I. Przepisy prawne dotyczące pracy z uczniem z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim.

# data[].attributes.attachment_caption
Załatw sprawę- Urząd Ochrony Danych Osobowych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Załatw sprawę- Urząd Ochrony Danych Osobowych.

# data[].attributes.attachment_link.title
Strona główna- Urząd Ochrony Danych Osobowych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Z jakich zasobów mogę korzystać, prowadząc zdalne lekcje? Czy mogę przesłać uczniom zeskanowaną książkę? Jak mogę obejrzeć z uczniami film podczas e-lekcji?

Odpowiadamy na najczęstsze pytania nauczycieli i edukatorów dotyczące prawa autorskiego i ochrony wizerunku 🙂 Przygotowaliśmy dla Was wskazówki na czas pandemii i edukacji zdalnej.

Dowiesz się:

➡️ jakie granice w internecie ma prawo cytatu;

➡️ czy uczniowie mogą nagrywać lekcje;

➡️ czy możesz w trakcie e-lekcji oglądać z uczniami film udostępniony z pulpitu swojego ekranu;

➡️ czy możesz opublikować w internecie prace uczniów, by reszta klasy miała do nich dostęp;

➡️ i więcej... 🙂

A jeśli wciąż masz pytania - pisz na nmileszyk@centrumcyfrowe.pl . Materiał przygotowała Natalia Mileszyk

Kliknij na pytanie, by rozwinąć odpowiedź 🔽

# data[].attributes.attachment_link.title
Zdalna edukacja a prawo autorskie i prawo do wizerunku - FAQ - Centrum Cyfrowe

# data[].attributes.attachment_link.description
Z jakich zasobów mogę korzystać, prowadząc zdalne lekcje? Czy mogę przesłać uczniom zeskanowaną książkę? Jak mogę obejrzeć z uczniami film podczas e-lekcji? Odpowiadamy na najczęstsze pytania nauczycieli i edukatorów dotyczące prawa autorskiego i ochrony wizerunku 🙂 Przygotowaliśmy dla Was wskazówki na czas pandemii i edukacji zdalnej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy można podpisywać szafki dzieci? Ogłosić listę przyjętych na stronie internetowej szkoły? Pozwolić, by nauczyciel sprawdzał klasówki w domu? Rozwiewamy najważniejsze wątpliwości rodziców, uczniów, dyrektorów i nauczycieli dotyczące ochrony danych osobowych

Problemem, jak stosować RODO, są nie tyle przepisy, ale brak pewności, jak je wdrożyć.

Już po pierwszych wywiadówkach rodzice skarżyli się na absurdy, z którymi musieli się mierzyć, kiedy ich pociechy wróciły z wakacji. Przykłady? W jednej ze szkół zakazano dzieciom podpisywania zeszytów. W innej szafki na ubrania oznaczono symbolami geometrycznymi zamiast imion. Hitem internetu stał się udostępniony na twitterowym profilu LOLrodo dokument, w którym dyrektor zaleca, by nie posługiwać się nazwiskami przedszkolaków, ale używać numerów ewidencyjnych lub inicjałów. A także by na listach obecności podpisywać się... nieczytelnym podpisem. Nawet jeśli to fałszywy dokument, potraktowany z przymrużeniem oka, dobrze obrazuje skalę zamieszania.

Trudno się dziwić, dyrektorzy mają prawo być zdezorientowani. Instytucje państwowe, które mogły pomóc w zrozumieniu nowych zasad, zaspały, pozostawiając administratorów danych samym sobie. Dla przykładu - poradnik dotyczący ochrony danych w szkole Ministerstwo Edukacji Narodowej i Urząd Ochrony Danych Osobowych wydały pod koniec sierpnia, trzy miesiące po tym, jak prawo zaczęło być stosowane. W tym czasie firmy szkoleniowe, które oferowały dyrektorom doradztwo we wprowadzania RODO, podsycały atmosferę niepewności, inkasując ogromne kwoty za szkolenia. Minister Anna Zalewska apelowała do szefów placówek, by nie inwestowali w nie pieniędzy, bo dostosowanie do RODO nie jest tak trudne, jak się wydaje.

Jednak na nowe przepisy warto spojrzeć nie tylko jak na problemy, takie jak podpisywanie przez rodziców wielu nowych zgód na przetwarzanie danych. Można patrzeć też na nie jak na szansę, by nadrobić zaległości w ochronie danych. Wielu kierowników placówek dopiero przy okazji dyskusji wokół RODO zaczęło zastanawiać się nad tym, jak funkcjonuje ona w szkole. A zaniedbań jest dużo - szkoły np. nagminnie publikują zdjęcia uczniów na stronach internetowych bez zgody rodziców, nie informują, że na ich terenie działa monitoring wizyjny.

RODO dało dyrektorom dodatkową motywację - na mocy nowych przepisów jasno ustalono, że to oni odpowiadają za gospodarkę danymi w szkole. Jeśli nie będą się wywiązywać z obowiązków, może zostać na nich nałożona nawet kara finansowa.

Według rozporządzenia o RODO oznaczają one informacje o możliwej do zidentyfikowania osobie, której one dotyczą. Osobę taką można sprawdzić za pomocą imienia i nazwiska, cech fizycznych czy identyfikatora (np. PESEL). W szkole najczęściej spotykamy się z danymi określanymi jako „zwykłe", czyli między innymi: imię, nazwisko, adres zamieszkania oraz e-mail, data i miejsce urodzenia, numer telefonu, wykonywany zawód, wizerunek.

Warto pamiętać, że istnieją jeszcze „szczególne kategorie danych osobowych", dawniej nazywane wrażliwymi, czyli: pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych, dane genetyczne, biometryczne, dotyczące zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej. Ich przetwarzanie jest, poza wyszczególnionymi w dokumencie przypadkami, zabronione, a jeśli już jest to niezbędne - wiąże się z koniecznością wypełnienia dodatkowych gwarancji ich ochrony. Są one określone w art. 9 ust. 2 i art. 10 RODO.

Placówka oświatowa zobowiązana jest do przestrzegania zasad ochrony danych osobowych, między innymi: spełnienia obowiązku informacyjnego względem osób, których dotyczą dane, zabezpieczania danych, respektowania praw osób, których dane są przetwarzane, np. udzielania informacji co do celów, sposobów, źródeł, zakresu ich przetwarzania.

Art. 4 ust. 1 i ust. 2 RODO.

Jeśli organem prowadzącym szkołę jest samorząd, kto jest odpowiedzialny za ochronę danych osobowych?

W świetle RODO „administrator" oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, jednostkę lub inny podmiot, który samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych. Oznacza to, że administratorem danych osobowych uczniów, ich rodziców, nauczycieli, pracowników jest szkoła. Reprezentuje ją jednak dyrektor placówki i to na niego nakłada się obowiązki związane z ochroną danych osobowych. On też ponosi odpowiedzialność w przypadku nieprawidłowości.

Jeśli to dyrektor odpowiada za dane, czy to on musi wyznaczyć w placówce inspektora ochrony danych?

Dyrektorzy szkół publicznych będących jednostkami budżetowymi zobowiązani są do wyznaczenia inspektora ochrony danych. Szkoła powinna poinformować o tym, kto jest taką osobą oraz zawiadomić o tym prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. RODO precyzuje, że inspektor powinien posiadać fachową wiedzę na temat prawa oraz praktyki w zakresie ochrony danych (pojęcie fachowej wiedzy nie jest jednak zdefiniowane, nie trzeba więc pracownika wysyłać np. na dodatkowe studia).

Ważne! Inspektorem nie może być sam dyrektor szkoły, gdyż oznaczałoby to konflikt interesów.

Inspektorem może być osoba zatrudniona w szkole lub wykonująca zadania na podstawie umowy o świadczenie usług. Co ważne, jeśli administrator lub podmiot przetwarzający są jednostkami publicznymi, to można wyznaczyć jednego inspektora dla kilku takich organów. Czyli w zespole szkół nie trzeba wyznaczać osobnego inspektora dla każdej z placówek w nim zrzeszonych. Do jego podstawowych zadań należy informowanie dyrektora oraz innych pracowników szkoły o obowiązkach spoczywających na nich w związku z RODO, monitorowanie przestrzegania przepisów rozporządzenia, udzielanie zaleceń co do ochrony danych. Taki inspektor może wykonywać inne zadania i obowiązki, jednakże administrator musi zapewnić, żeby nie powodowało to konfliktu interesów.

Czy dyrektor musi prosić rodziców o zgodę za każdym razem, kiedy przetwarza dane dzieci? Na przykład wpisując nazwiska do dzienników lekcyjnych?

Nie. Przetwarzanie danych osobowych to wiele operacji, których można na nich dokonać, np. zbieranie, utrwalanie, niszczenie, porządkowanie. Przetwarzanie jest zgodne z prawem, m.in. kiedy:

W szkołach i przedszkolach najczęściej przetwarzanie danych odbywa się na podstawie przepisów, więc nie trzeba za każdym razem prosić o zgodę osoby, której dane dotyczą. Akty prawne, które uprawniają do przetwarzania, to między innymi: prawo oświatowe, Karta nauczyciela, ustawa o systemie oświaty, ustawa o systemie informacji oświatowej, ustawa o finansowaniu zadań oświatowych, a także rozporządzenia do nich wydane.

O zgodę należy prosić rodziców tylko wtedy, gdy nie istnieją inne przesłanki przetwarzania danych. Nie musi być ona wyrażona pisemnie. To po prostu dobrowolne, konkretne, świadome i jednoznaczne przyzwolenie. Zgodę rodzic może w każdej chwili odwołać.

Więcej o przypadkach, w których przetwarzanie danych osobowych jest legalne, można się dowiedzieć z art. 6 RODO.

Czy listę przyjętych można udostępnić na stronie internetowej?

Nie. Co ciekawe, wcale nie wynika to z RODO. Już wcześniej było to zabronione na mocy prawa oświatowego. Nie ma tu znaczenia, czy rodzice wyrażą zgodę na publikację ich danych czy nie.

Art. 157 i 158 ustawy - Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.).

Czy w szkole można zainstalować monitoring?

Co do zasady tak. Niemniej sprawa ze szkolnym monitoringiem jest bardzo skomplikowana. Wszystko przez to, że nie ma ustawy, która kompleksowo regulowałaby zasady jego wprowadzania. Na razie można opierać się jedynie na przepisach doraźnie wprowadzanych do różnych aktów prawnych. W przypadku edukacji - do prawa oświatowego.

Na jego mocy monitoring w szkole można wprowadzić, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa uczniów i pracowników lub ochrony mienia.

Kamery instaluje się w uzgodnieniu z organem prowadzącym szkołę lub placówkę oraz po przeprowadzeniu konsultacji z radą pedagogiczną, radą rodziców i samorządem uczniowskim, a o tym, że system zacznie działać, trzeba poinformować społeczność szkolną dwa tygodnie wcześniej. Każdego pracownika natomiast pisemnie, przed zawarciem umowy. Same szkoły muszą mieć oznaczenie, że teren jest monitorowany.

Rejestrację obrazu można prowadzić w pomieszczeniach szkoły lub placówki albo na terenie wokół niej, ustawa wprowadza jednak wiele obostrzeń. Monitoring nie może służyć do nadzorowania pracy nauczycieli. Kamery nie mają prawa znajdować się w klasach, pokoju nauczycielskim, gabinecie psychologa czy pedagoga, w toaletach czy szatniach (chyba że jest to szczególnie uzasadnione, ale wtedy trzeba zastosować techniki uniemożliwiające rozpoznanie takiej osoby).

Uwaga! Do wytycznych znajdujących się w prawie oświatowym szkoła musi się dostosować, nawet jeśli monitoring miała założony już wcześniej. Choć w przepisach nie zaplanowano żadnego okresu przejściowego, UODO wyznaczył czas na dostosowanie do końca września.

Art. 108a ustawy o systemie oświaty (tj. Dz.U. 2018 poz. 996 ze zm.).

Jakich danych można zażądać w procesie rekrutacji?

Wniosek o przyjęcie do publicznej placówki - szkoły lub przedszkola - zawierać powinien: imię, nazwisko, datę urodzenia oraz, o ile został nadany, numer PESEL kandydata, a także jego adres zamieszkania. We wniosku zbierane są też informacje o rodzicach: ich imiona i nazwiska, adresy zamieszkania, numery telefonów i adresy e-mail. W zależności od sytuacji w szkole składa się też wiele załączników, np. kopię wyroku potwierdzającego rozwód rodziców czy oświadczenie o zarobkach.

Osobie, której dane dotyczą, trzeba przekazać informację na temat ich przetwarzania. Sposób, w jaki szkoła może to zrobić, nie jest określony, bo RODO precyzuje wyłącznie efekt końcowy: osoba, której dane dotyczą, musi wiedzieć, że zostały one pozyskane. Według MEN i UODO dobrą praktyką jest np. dołączanie klauzuli informacyjnej bezpośrednio do wzoru wniosku czy zgłoszenia albo wywieszanie jej w widocznym miejscu. Tam, gdzie rekrutacja odbywa się z użyciem systemu elektronicznego, można też wprowadzić klauzulę informacyjną jako obowiązkowy element formularza wypełnianego przez rodzica.

Więcej o dokumentach potrzebnych w rekrutacji: art. 150 ustawy - Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.), o obowiązku informacyjnym - art. 13 i 14 RODO.

Dyrektor podstawówki musi pilnować, czy dzieci z jego rejonu rozpoczęły naukę. Czy musi informować rodziców, kiedy dostanie informacje w tym zakresie od gminy?

Nie. Publicznej szkole podstawowej wyznaczany jest rejon. To obszar, z którego dzieci muszą znaleźć miejsce w tej placówce, jeśli rodzice nie zdecydują, że pójdą one do innej. Dzieci te przyjmuje się z urzędu. Rejony mają także inną funkcję - dzięki nim dyrektorzy mogą kontrolować, czy dzieci realizują obowiązek szkolny. Każdy szef placówki dostaje bowiem informacje o nieletnich zamieszkałych w gminie, które ta sporządza na podstawie ewidencji ludności. Ponieważ dyrektor otrzymuje dane z mocy prawa (w tym przypadku prawa oświatowego), szkoła nie musi informować o pozyskaniu danych z gminy. Niemniej, kiedy już rodzice zgłaszają do szkoły kandydatów, obowiązek informacyjny musi być spełniony niezależnie od tego, czy mieszkają oni w obwodzie szkoły, czy też poza nim.

Więcej o szkołach rejonowych - art. 41 i 42 prawa oświatowego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.).

Jak można ogłosić wyniki rekrutacji?

Podobnie jak wiele innych zagadnień związanych z przetwarzaniem danych, i te wynikają z prawa krajowego. Ustawa - Prawo oświatowe precyzuje, że listę przyjętych i nieprzyjętych opracowuje powołana w szkole komisja rekrutacyjna. Wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje ona do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i niezakwalifikowanych, zawierającej ich imiona i nazwiska. Lista musi być umieszczona w widocznym miejscu w siedzibie danej placówki. Listy muszą być ułożone tak, by zawierały najniższą liczbę punktów, która uprawnia do przyjęcia.

Więcej: art. 158 ustawy - Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.).

W mojej szkole zaleca się, by uczniów nie wzywać do tablicy po nazwiskach, tylko po numerach. Tak samo przy czytaniu listy. Czy RODO tego zabrania?

Nie, to prawdopodobnie nadinterpretacja władz szkoły. Zgodnie z ustawą o systemie oświaty i ustawą - Prawo oświatowe szkoła nie potrzebuje zgody, jeśli przetwarza dane uczniów w celach wynikających z tych ustaw, a związanych z nauką i wychowaniem uczniów.

Z tego samego powodu nie ma przeciwwskazań np. do tego, by nazwisko dziecka wyróżniającego się w nauce wyczytać na szkolnej akademii. Wynika to z art. 6 ust. 1 lit. e RODO.

W stosowaniu przepisów RODO nie można zapominać o zdrowym rozsądku. Już preambuła rozporządzenia mówi o tym, że „przetwarzanie danych osobowych należy zorganizować w taki sposób, aby służyło ludzkości". Zgodnie z tym zapisem obrót danymi uczniów nie może dezorganizować pracy szkoły. Aczkolwiek ustawodawca daje tu pewne możliwości manewru. Gdyby jednak w ocenie rodziców lub innych opiekunów prawnych ucznia posługiwanie się jego danymi godziło w jego dobro, mogą oni zgłosić sprzeciw na mocy art. 21 ust. 1 RODO.

Syn brał udział w teście sprawnościowym. Nauczyciel odmówił mi podania jego wyniku. Zasłaniał się RODO, twierdząc, że inni rodzice mogą usłyszeć, jaki mój syn osiągnął rezultat. Czy rozporządzenie zabrania takich rzeczy?

Nie, prawdopodobnie odmówienie informacji wynikało z nieznajomości przepisów lub innych pobudek. W świetle RODO wynik można było podać.

Warto zaznaczyć, że przeprowadzenie sprawdzianu uzdolnień kierunkowych, wysiłkowych, predyspozycji językowych, badania przydatności, sprawdzianu uzdolnień lub predyspozycji do wykonywania danego zawodu, egzaminu wstępnego lub badania uzdolnień kierunkowych jest w trakcie rekrutacji możliwe na mocy przepisów prawa oświatowego.

Art. 134-144 i 157-158 ustawy - Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.).

W czasie lekcji uczennica zemdlała. Po konsultacji telefonicznej rodzic zdecydował, że może zostać na lekcjach. Po dwóch godzinach dzwoni, by zapytać o samopoczucie dziecka. Czy można udzielić mu informacji przez telefon?

Tak, jednak należy zadbać o to, żeby zidentyfikować, czy to na pewno osoba, za którą się podaje. Mogą do tego służyć pytania o datę urodzenia dziecka, jego znaki szczególne czy to, w co tego dnia było ubrane. Trzeba pamiętać, że szkoła jako administrator danych jest zobowiązana zapewnić, aby dane nie były udostępniane osobom nieupoważnionym. Jeśli osoba odbierająca telefon ma wątpliwości co do tożsamości dzwoniącego, zgodnie z zaleceniami UODO powinna odmówić udzielenia informacji.

Niewłaściwe jest jednak przyjmowanie przez szkołę polityki zupełnego odcięcia kontaktu telefonicznego z rodzicami. A takie sytuacje się zdarzały zaraz po 25 maja, od kiedy RODO jest stosowane. Tymczasem ze względu na dobro ucznia nie powinno dochodzić do sytuacji, w której z góry odmawia się prawnemu opiekunowi lub osobie upoważnionej udzielenia informacji o nagłych zdarzeniach. Jak przekonuje UODO, szkoły powinny być przygotowane, by w każdej chwili móc skontaktować się z rodzicem ucznia. Ma to oparcie w art. 9 ust. 2 lit. c RODO, który pozwala udostępniać dane, jeśli jest to niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą.

Czy można prowadzić gazetkę ścienną z pracami plastycznymi uczniów?

Tak, podobnie jak w przypadku wyczytywania nazwisk uczniów na szkolnych akademiach, takie działanie wynika wprost z prawa oświatowego. Przypomnijmy, że szkoła nie potrzebuje oddzielnej zgody na przetwarzanie danych, kiedy robi to z mocy prawa.

Już w pierwszym artykule ustawy - Prawo oświatowe jest mowa o tym, że system oświaty zapewnia realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, a także że celem systemu oświaty jest wspieranie dziecka w rozwoju ku pełnej dojrzałości w sferach fizycznej, emocjonalnej, intelektualnej, duchowej i społecznej. Gazetka ścienna z pracami uczniów to w interpretacji UODO narzędzie do realizowania tych funkcji.

Rodzic może jednak z ważnych przyczyn sprzeciwić się takiemu działaniu.

Art. 6 i art. 21 ust. 1 RODO.

Na wywiadówkę przychodzi babcia jednego z chłopców. Czy mogę jej podać informację o jego ocenach?

Tak, o ile wcześniej rodzice upoważnili babcię do uzyskiwania takich informacji. Formą takiego upoważnienia jest na przykład karteczka, na której rodzice zaznaczą, jakie dane nauczyciel może przekazywać babci.

Warto pamiętać, że szkoła nie może pozwolić sobie na to, by udostępnić informacje o uczniu osobom, które nie mają do tego upoważnienia. W dodatku, jak zaleca UODO, zakres przekazywanych informacji nie powinien być szerszy, niż jest to niezbędne do realizacji zadań nałożonych przepisami prawa na podmiot wnioskujący o udostępnienie danych. W tym przypadku - babcię.

Art. 6 ust. 1 lit. c RODO.

Szkoła kupiła szafki dla uczniów, ale dyrektor poprosił, by dzieci zabierały podręczniki do domu, bo są podpisane. Czy można zostawiać w placówce przybory, na których są imiona i nazwiska nieletnich?

Tak, to zapewne nadinterpretacja dyrektora, która może wynikać z tego, że to na nim spoczywa odpowiedzialność za przetwarzanie danych. Wielu z nich woli dmuchać na zimne. Przybory można przechowywać w odpowiednio zabezpieczonych miejscach. Według interpretacji UODO mogą to być szafki, do których uczniowie mają klucze, lub kod, ale też po prostu wyznaczone miejsce w zamykanej sali. Zabezpieczenia powinny zapobiegać dostępowi do danych przez osobę nieuprawnioną, a także chronić je przed uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą.

Czy mogę zamieścić fragment pracy klasowej ucznia w internecie?

Udostępnianie fragmentów prac uczniów to wrażliwa kwestia. Warto się zastanowić, jaki jest cel udostępniania materiału - czy wynika z chęci doskonalenia procesu kształcenia, czy ma dostarczyć innym wyłącznie rozrywki. W tym drugim przypadku lepiej zrezygnować z publikacji. Raz, że wyśmiewanie uczniów stawia nauczyciela w złym świetle. Dwa, że jeśli inni uczniowie rozpoznają, czyj tekst udostępniono, może to powodować roszczenia ze strony rodziców, bo nauczyciel niedostatecznie zadbał w takim przypadku o ochronę danych. Trzy - w przypadku dłuższych tekstów może rodzić to wątpliwości dotyczące praw autorskich.

Jeśli mamy do czynienia z pierwszym celem, materiał może być udostępniony bez zgody rodziców, jeśli nie można zidentyfikować ucznia, który jest autorem pracy. Jak czytamy w preambule RODO, zasady ochrony danych powinny mieć zastosowanie do wszelkich informacji o zidentyfikowanych lub możliwych do zidentyfikowania osobach fizycznych.

Przykładem zgodnego z ochroną danych osobowych udostępniania fragmentów prac są choćby sprawozdania Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z przebiegu egzaminów. CKE szczegółowo omawia wyniki, ilustrując je przykładami z arkuszy rozwiązywanych przez uczniów. Zamieszczone fragmenty odpowiedzi służą procesowi dydaktycznemu, a autorów rozwiązań praktycznie nie da się zidentyfikować.

Więcej: par. 26 preambuły RODO.

Rodzice życzą sobie, abym o życiu klasy informował ich drogą e-mailową. Założyli nawet w tym celu specjalną grupę. Czy mogę prowadzić z nimi taką korespondencję?

Tak, jeśli rodzice wyrażają na nią zgodę. Niemniej warto pamiętać, że prowadzenie korespondencji e-mailowej nie jest najbezpieczniejszym kanałem komunikacji. Jeśli już nauczyciel decyduje się na taką drogę, według wytycznych UODO powinien robić to ze służbowego adresu szkoły, dbając o odpowiednie zabezpieczenie danych osobowych udostępnianych w przesyłanych wiadomościach. Zaleca się jednak korzystanie z rozwiązań przeznaczonych dla szkół, np. e-dziennika.

Więcej o zapewnianiu bezpieczeństwa danych: art. 32 RODO.

Czy na mocy RODO prowadzenie e-dziennika jest legalne?

Tak. Wykorzystanie elektronicznego dziennika jest uregulowane rozporządzeniem MEN. Pozwala ono nawet na to, by w szkole korzystać wyłącznie z takiej formy dokumentacji. E-dziennik może dostarczyć na mocy umowy zewnętrzny podmiot. Trzeba z nim podpisać umowę określającą m.in.: przedmiot i czas trwania przetwarzania danych, charakter i cel przetwarzania, rodzaj danych osobowych oraz kategorie osób, których dane dotyczą, obowiązki i prawa administratora.

Zgodnie z RODO, jeśli administrator danych korzysta z usług podmiotów przetwarzających, muszą one zapewniać wystarczające gwarancje wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, by przetwarzanie spełniało wymogi niniejszego rozporządzenia i chroniło prawa osób, których dane dotyczą.

Więcej: rozporządzenie ministra edukacji narodowej w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1646); art. 28 RODO.

Mój dyrektor wywiesza codziennie listę zastępstw. Są na niej umieszczone imiona i nazwiska nauczycieli, których nie będzie tego dnia, oraz tych, którzy ich zastępują. Czy to zgodne z RODO?

Tak, ale pod pewnymi warunkami. Dyrektor z mocy prawa, wykonując swoje obowiązki, jest zobowiązany wyznaczać zastępstwa za nieobecnych nauczycieli. W celu poprawnej organizacji pracy szkoły powinien też informować o harmonogramie członków szkolnej społeczności, nawet nie uzyskując osobnej zgody na przetwarzanie danych nauczycieli, których sprawa dotyczy. Niemniej liczba udostępnionych informacji powinna być ograniczona do niezbędnego minimum.

Dla przykładu - dyrektor może poinformować, że 20-21 września nauczyciel Jan Kowalski będzie nieobecny, a jego dwie godziny lekcyjne dziennie przejmie Marta Nowak. Taka wiadomość wystarczy do poprawnego funkcjonowania placówki. Nie powinien natomiast dodawać, że Kowalski ma na te dni urlop z powodu śmierci matki. Zawsze należy pamiętać, że informacja udzielana o osobie powinna być adekwatna, stosowna oraz ograniczona do tego, co niezbędne do celów, w których jej dane są przetwarzane.

Listę zastępstw można też opublikować w internecie. Trzeba jednak pamiętać, że przetwarzanie danych jest możliwe tak długo, jak to jest niezbędne. Kiedy więc minie dzień z wyznaczonym zastępstwem, informację ze strony szkoły należy usunąć.

Więcej o zasadzie minimalizacji: art. 5 ust. 1 pkt c RODO, o zastępstwach doraźnych: rozdz. 5 ustawy - Karta nauczyciela (Dz.U. z 1982 r. nr 3, poz. 19).

W szkole mojego dziecka jest gabinet pielęgniarki. Gromadzi ona o nim bardzo wiele danych. Kto za nie odpowiada?

To jeden z niewielu przypadków, w których odpowiedzialnością nie jest obciążony dyrektor szkoły. Do jego obowiązków należy wyłącznie zapewnienie uczniom opieki zdrowotnej przez podpisanie umowy z podmiotem świadczącym tego typu usługi. Pielęgniarka czy higienistka pozostają pracownikami tego podmiotu, a obowiązek właściwego przechowywania dokumentacji medycznej ciąży na nich. Innymi słowy: to one są administratorem danych ucznia.

Dokumentację medyczną przechowuje się w gabinecie profilaktyki zdrowotnej znajdującym się w szkole, w czasie kiedy dziecko jest jej uczniem. W przypadku przeniesienia go przez rodziców do innej placówki odbierają oni dokumentację i dostarczają do gabinetu działającego w szkole docelowej. Gdy uczeń kończy edukację, pielęgniarka lub higienistka szkolna przekazują dokumentację lekarzowi rodzinnemu.

Więcej: ustawa o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta (Dz.U. z 2009 r. nr 52 poz. 417).

Podczas spotkania w sprawie reformy edukacji odpowiedzialny za oświatę wiceburmistrz poprosił o wgląd w akta osobowe nauczycieli. Czy jako dyrektor powinienem je udostępnić?

Nie. Samorząd nie powinien mieć wglądu w akta pracowników szkoły, w tym: nauczycieli, pedagogów, asystentów nauczycieli. Ich pracodawcą i zwierzchnikiem jest dyrektor placówki i to on jest uprawniony do zaglądania w dane pracowników. Na mocy ustawy - Prawo oświatowe samorząd ma jedynie dostęp do danych osobowych nauczycieli zawartych w arkuszu organizacyjnym szkoły. To między innymi: imiona, nazwiska, stopnie awansów zawodowych, rodzaj prowadzonych przez nich zajęć. Arkusz organizacyjny szkoły podlega także ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Jeśli chodzi o dane osobowe, samorząd ma dostęp do informacji o dyrektorze, bo jest on dla niego pracodawcą. Jak zwraca uwagę UODO, organ prowadzący nie powinien także mieć dostępu do danych uczniów zawartych w dokumentacji prowadzonej przez szkołę, które odnoszą się do indywidualnych problemów psychologicznych czy pedagogicznych.

Więcej: art. 110 ustawy - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59, t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 996), rozporządzenie ministra edukacji narodowej w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. z 2017 r. poz. 649), art. 1, 4 i 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198).

Chciałabym zobaczyć, jakie dane o mnie i moim dziecku zgromadziła szkoła. Czy mam do tego prawo?

Tak. Administrator danych osobowych, czyli w przypadku szkoły dyrektor, na wniosek osoby, której informacje dotyczą, musi udostępnić ich kopię. Jeśli są one związane z nieletnim, z wnioskiem o to występują opiekunowie. Oprócz danych osobowych są przekazywane takie informacje, jak m.in. cel przetwarzania danych, o ich odbiorcach lub kategoriach odbiorców, którym dane zostały lub będą ujawnione, w miarę możliwości planowany okres ich przechowywania. Dostęp do danych to jedna z ważniejszych gwarancji wynikających z RODO, mająca zapewnić możliwość weryfikacji, czy są one przetwarzane zgodnie z prawem.

Za wszelkie kolejne kopie, o które zwróci się osoba, której dane dotyczą, administrator może pobrać opłatę. Jak określa RODO, może ona być naliczona „w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych" (czyli np. koszt obsługi maszyny do ksero). Informacje mogą być przekazane również drogą elektroniczną.

Więcej o danych, do których możemy mieć dostęp: art. 15 ust. 3 RODO.

Zdjęcia z życia poszczególnych klas umieszczane są w internetowym albumie, do którego dostęp ma każdy, kto wejdzie na stronę WWW. Czy to legalne?

Tak, ale co do zasady tylko po uzyskaniu zgody osób, które są na zdjęciach (lub w przypadku niepełnoletnich uczniów - opiekunów prawnych). Publikacja fotografii na stronie internetowej szkoły nie jest realizacją jej ustawowego zadania. Nie jest też zagadnieniem związanym stricte z ochroną danych osobowych, ale dotyczy ochrony wizerunku. Kwestie w tym zakresie regulują ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz kodeks cywilny.

Na mocy tych przepisów na dyrektorze placówki ciąży obowiązek uzyskania zgody dla każdorazowego użycia zdjęcia danej osoby (np. kiedy raz chce wykorzystać zdjęcie na stronie internetowej, a później ponownie w działaniach marketingowych szkoły). Trzeba przy tym pamiętać, że zgodnie z RODO osoba, której dane dotyczą, ma prawo cofnąć zgodę na rozpowszechnianie jej wizerunku w dowolnym momencie. Wyrażając zgodę, musi zostać poinformowana o tym uprawnieniu, a odwołanie pozwolenia musi być tak samo łatwe, jak jego wyrażenie.

Jak zaleca UODO, dobrą praktyką byłoby poinformowanie przez szkołę na początku roku szkolnego uczniów i rodziców o planowanych zdjęciach i ich ewentualnym wykorzystywaniu. Takie informacje przekazane np. na zebraniu z rodzicami dadzą możliwość uniknięcia ewentualnych nieporozumień, a także umożliwią rodzicom zgłoszenie sprzeciwu wobec planowanej przez szkołę formy przetwarzania danych.

Od konieczności uzyskania zgody na publikację wizerunku istnieją dwa odstępstwa: jeśli fotografowana osoba jest powszechnie znana, a jej wizerunek wykorzystano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych oraz jeśli na zdjęciu twarz osoby jest jedynie szczegółem całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza. Oznacza to, że jeśli fotografujemy szkolny piknik, gdzie na zdjęciu widać wielu uczniów, albo szkołę odwiedza w czasie rozpoczęcia roku np. burmistrz miasta, nie trzeba uwiecznionych prosić o zgodę na publikację wizerunku. Ważne jest jednak, by zdjęcie nie naruszało dóbr osobistych przedstawionych na nim osób oraz ich prawa do prywatności.

Więcej: art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 1994 r. nr 24, poz. 83), art. 23 kodeksu cywilnego, art. 7 RODO.

Mój syn startuje w olimpiadzie matematycznej. Czy jeśli zajmie wysokie miejsce, jego zdjęcie i informacje o jego wyniku mogą być opublikowane przez organizatorów w internecie?

Tak, o ile rodzic wyrazi na to zgodę. W tym przypadku administratorem danych nie jest dyrektor szkoły, ale organizator olimpiady (to samo dotyczy innych zawodów, np. sportowych). To on powinien zadbać o to, by zgłoszenie do konkursu zawierało jasne i rzetelne klauzule informacyjne, a także by sposób, w jaki korzysta z danych, był zgodny z RODO. Trzeba pamiętać, że wymagana w takich sytuacjach zgoda na przetwarzanie danych osobowych musi odnosić się do każdego rodzaju operacji przetwarzania, w tym - jeżeli jest to przewidywane - do rozpowszechniania.

W przypadku wizerunku, tak jak w przypadku publikowania zdjęć przez szkołę, należy uzyskać zgodę zainteresowanego albo jego opiekunów prawnych (w przypadku niepełnoletnich).

Art. 5 oraz art. 7 RODO, art. 81 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 1994 r. nr 24, poz. 83), art. 23 kodeksu cywilnego.

Nauczyciel przypadkowo przesłał informacje o sytuacji jednego z uczniów do wszystkich rodziców. Przeprosił i poprosił o wykasowanie wiadomości. Czy RODO nakazuje szkole zrobić coś jeszcze?

To zależy, jakie dane udostępniono. O naruszeniu danych osobowych na pewno powinna być poinformowana osoba, której one dotyczą. Dodatkowo na mocy RODO administrator danych musi zgłaszać naruszenia ochrony danych osobowych prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Rozporządzenie definiuje naruszenie ochrony danych osobowych jako „naruszenie bezpieczeństwa prowadzące do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utracenia, zmodyfikowania, nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych przesyłanych, przechowywanych lub w inny sposób przetwarzanych". Przypadkowe udostępnienie danych ucznia to naruszenie poufności - polega na ujawnieniu danych osobowych nieuprawnionej osobie.

Zgłoszenie do prezesa UODO powinno nastąpić w miarę możliwości nie później niż w terminie 72 godzin od stwierdzenia naruszenia. Nie trzeba tego robić, jeśli jest mało prawdopodobne, żeby naruszenie powodowało uszczerbek w prawach lub wolnościach osób fizycznych. W przypadku przesłania np. oceny ucznia ze sprawdzianu wydaje się, że można uchylić się od tego obowiązku.

Bez względu na obrót sprawy na mocy RODO dyrektor dokumentuje wszelkie naruszenia ochrony danych osobowych. W dokumentacji powinny znaleźć się okoliczności naruszenia ochrony danych osobowych, jego skutki oraz podjęte działania zaradcze. Dokumentacja ta musi pozwolić organowi nadzorczemu weryfikowanie przestrzegania przepisów.

Więcej o obowiązku zgłaszania naruszeń ochrony danych osobowych: art. 33 i 34 RODO.

Organizuję bal absolwentów mojego liceum. Czy dyrektor może udostępnić mi dane kontaktowe do kolegów?

Nie, w świetle RODO domyślnie nie powinien tego robić. Dyrektor szkoły może udostępnić absolwentowi szkoły dane innych byłych uczniów tylko wtedy, gdy wcześniej te osoby wyrażą na to zgodę. Zaproszenia mogą im natomiast przesłać pracownicy szkoły, którzy uprawnieni są do przetwarzania ich danych.

Więcej: art. 6 ust. 1 lit. a RODO.

Córka bierze udział w konkursie organizowanym przez wydawnictwo. W zgodzie na jej udział trzeba zaznaczyć, że zgadzam się na przesyłanie ich oferty marketingowej - inaczej dziecko nie zostanie przyjęte. Czy to legalne?

Nie. W myśl RODO wykonanie umowy czy świadczenie usługi nie może być uzależnione od wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych, które nie są niezbędne do wykonania tej umowy. Tak byłoby w tym przypadku. Wątpliwości w konkretnych przypadkach można rozwiać, przesyłając pytanie do Urzędu Ochrony Danych Osobowych na adres zas@uodo.gov.pl.

Od początku roku szkolnego ciągle podpisuję na coś zgody. Czy to konieczne?

To zależy. Jeśli szkoła dotychczas postępowała z danymi uczniów ostrożnie i z uwzględnieniem przepisów prawa państwowego, prawdopodobnie zbierane przez nią zgody nie będą musiały zostać zdublowane (np. zgoda na publikację wizerunku dziecka). Jeśli jednak dopiero przy okazji wejścia w życie RODO dyrektor opracowuje politykę zarządzania danymi i dostosowuje się do prawa, zgody mogą być konieczne ze względu na organizację pracy placówki. Zgody na przetwarzanie danych muszą realizować wymagania określone w art. 7 RODO.

Jestem polonistką, tygodniowo sprawdzam 30 wypracowań lub klasówek. Robiłam to w domu. Czy mogę nadal?

Tak, jednak pod pewnymi warunkami. Zgodnie z art. 32 RODO, „uwzględniając stan wiedzy technicznej, koszt wdrażania oraz charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania oraz ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych o różnym prawdopodobieństwie wystąpienia i wadze zagrożenia, administrator i podmiot przetwarzający wdrażają odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, aby zapewnić stopień bezpieczeństwa odpowiadający temu ryzyku". Wynoszenie ze szkoły klasówek stwarza ryzyko ujawnienia danych uczniów, np. w przypadku zgubienia teczki z ich pracami. Nauczyciel musi więc zadbać o to, by klasówki odpowiednio zabezpieczyć. W sytuacji idealnej dyrektor powinien wprowadzić odpowiednie zapisy do regulaminu szkoły. Tak, by dla wszystkich zasady sprawdzania poza szkołą były jednakowe i jasne.

Warto pamiętać, że inni domownicy nie są uprawnieni do przetwarzania danych uczniów. Choć więc czasem nauczyciela kusi, by pokazać im fragment pracy ucznia, lepiej z tego zrezygnować.

Inaczej sprawa ma się z dziennikami lekcyjnymi i arkuszami ocen. Dyrektorzy zwykle nie zgadzają się na to, by wynosić je poza szkołę. To może być uzasadniona praktyka - szkoda wynikająca z zagubienia, zniszczenia czy przekazania ich w nieodpowiednie ręce byłaby nieporównanie wyższa niż zagubienie klasówek. Choć więc nie jest to zabronione, może nie być częścią praktyki szkolnej.

Więcej na temat bezpieczeństwa danych: art. 32 RODO.

Co grozi dyrektorowi, który nie przestrzega postanowień RODO?

Skala konsekwencji w rozporządzeniu jest szeroka. Dyrektor jako administrator danych osobowych może otrzymać ostrzeżenie lub upomnienie od UODO. Urząd może też nakazać mu spełnienie roszczeń osoby, która zgłasza pretensje do sposobu przetwarzania jej danych, albo nakazać mu dostosowanie się do wymaganych przez RODO procedur. Może też nałożyć na dyrektora karę pieniężną. ©℗

# data[].attributes.attachment_link.title
RODO w szkole: 30 najważniejszych pytań i odpowiedzi

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy można podpisywać szafki dzieci? Ogłosić listę przyjętych na stronie internetowej szkoły? Pozwolić, by nauczyciel sprawdzał klasówki w domu? Rozwiewamy najważniejsze wątpliwości rodziców, uczniów, dyrektorów i nauczycieli dotyczące ochrony danych osobowych Problemem, jak stosować RODO, są nie tyle przepisy, ale brak pewności, jak je wdrożyć.

# data[].attributes.attachment_link.title
Internetowa baza tekstów prawnych OpenLEX

# data[].attributes.attachment_link.description
Dziennik Ustaw Dz.U.2019.1781 t.j. Akt obowiązujący Wersja od: 19 września 2019 r. Art. 107. - [Nielegalne przetwarzanie danych osobowych] - Ochrona danych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
25 maja 2018 r. zacznie obowiązywać unijne Rozporządzenie Ogólne o Ochronie Danych Osobowych (RODO). Media już nazwały je rewolucją w zasadach przetwarzania danych osobowych. Czy faktycznie nią jest? Warto zadać sobie to pytanie, bo nowe zasady dotyczą zarówno osób prywatnych, jak i przedsiębiorców oraz placówek oświatowych. Każdy dyrektor powinien zatem rozpocząć odpowiednie przygotowania.

Czym jest RODO

Rozporządzenie, nazywane GDPR (od angielskiej nazwy General Data Protection Regulation), a w Polsce znane pod nazwą RODO (Rozporządzenie Ogólne o Ochronie Danych Osobowych), Parlament Europejski oraz Rada Unii Europejskiej przyjęły 24 maja 2016 roku. Jego przepisy stosowane będą od 25 maja 2018 roku w całej Unii Europejskiej. RODO definiuje zasady przetwarzania, wykorzystywania i przechowywania danych osobowych. Robi to jednak w trochę odmienny sposób od dotychczasowych przepisów, które zastępuje. Przede wszystkim nie zawiera żadnych konkretnych wytycznych, dotyczących minimalnych środków technicznych i organizacyjnych, bo musiałyby one być przygotowane dla każdej branży osobno, a niebawem zapewne modyfikowane w celu dostosowania do zmieniających się warunków. Wynika to z intencji unijnych urzędników, którzy pragnęli unowocześnić regulację o ochronie danych osobowych, a jednocześnie stworzyć prawo, które będzie bardziej ponadczasowe i niezależne od rozwoju technologii.

Kogo dotyczą zmiany

Wytyczne obejmą wszystkie firmy i instytucje, które gromadzą i wykorzystują dane dotyczące osób fizycznych - zarówno duże korporacje, jak i rodzinne przedsiębiorstwa. Przepisy RODO wprowadzą także nowe i rozszerzone prawa obywateli: prawo do bycia zapomnianym, uprawnienie do żądania przeniesienia danych oraz wzmocnione prawo dostępu i wglądu obywatela w jego dane. Wzmocniona zostanie stała ochrona na każdym etapie, co najprawdopodobniej spowoduje mniej wycieków danych (więcej na ten temat w artykule: Po co nam RODO, czyli jak będą chronione nasze dane osobowe i co nam dają unijne regulacje). Większość z nas jednak nie odczuje tych zmian na co dzień, a jeśli tak, to w stopniu minimalnym. Natomiast placówek oświatowych nie ominą zmiany, jakie przyniosą nowe przepisy. W szkołach, przedszkolach i pozostałych placówkach oświatowych przetwarza się ogromne ilości danych osobowych - uczniów, nauczycieli, innych pracowników, a także rodziców. Oprócz danych takich jak imiona, nazwiska czy PESEL szkoła przetwarza także informacje o ocenach, frekwencji, uwagach, pochodzeniu rasowym czy etnicznym, przekonaniach religijnych, światopoglądzie oraz dane dotyczące zdrowia - one również powinny być należycie chronione.

Nie takie RODO straszne, jak je malują

Jak uniknąć problemów i łatwo wdrożyć zmiany w swojej szkole?

Za przetwarzanie danych osobowych w szkole odpowiada dyrektor szkoły. Jest on odpowiedzialny za nadzór nad prawidłowym przetwarzaniem danych osobowych, w tym nad ich ochroną i prawidłowym wykorzystaniem. Dlatego pierwszym zadaniem dyrektora powinno być przeanalizowanie, czy i jak dane są chronione w prowadzonej przez niego placówce. Nie warto z tym zwlekać do 25 maja, bo spóźnienie może słono kosztować. Wdrażając nowe przepisy, można sięgnąć do dotychczasowej dokumentacji. Jeśli była należycie przygotowana, czyli dobrze został opisany proces przetwarzania danych i wdrożone zabezpieczenia, placówka będzie mogła z powodzeniem skorzystać z niej podczas wdrażania RODO.

Jakie ważne obowiązki nakłada na szkoły RODO?

Obecnie dyrektor może powołać administratora bezpieczeństwa informacji (ABI), czyli osobę, która odpowiada za zapewnienie przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych w szkole. RODO przewiduje instytucję inspektora ochrony danych (IOD), który posiada fachową wiedzę na temat prawa i praktyki z zakresu ochrony danych. Jego funkcje będą zbliżone do funkcji ABI, jednak powołanie IOD będzie obowiązkowe, czyli inaczej niż dotychczas. Może to być osoba zatrudniona w szkole lub osoba, która będzie pełnić funkcję IOD na podstawie umowy o świadczenie usług. Dodatkowo art. 37 ust. 3 RODO zezwala na powołanie przez „organy lub podmioty publiczne" wspólnego IOD. Będzie to jednak możliwe tylko wówczas, gdy pomimo wypełniania obowiązków, np. na rzecz kilku szkół jednocześnie, inspektor nadal będzie dostępny dla każdej z nich w stopniu, który nie wpłynie negatywnie na możliwość wykonywania jego obowiązków wskazanych w RODO.

Dyrektor powinien zweryfikować umowy z firmami zewnętrznymi dostarczającymi oprogramowanie online, którym powierzane są dane uczniów i pracowników. Szkoły zawierają umowy z wykonawcami oferującymi np. dzienniki elektroniczne, programy do obsługi sekretariatu, biblioteki szkolnej czy prowadzenia księgowości i kadr. Tym samym udostępniają im część danych w ramach procesu zwanego podpowierzeniem. Jest to konieczne ze względu na architekturę oprogramowania, które już prawie zawsze udostępniane jest szkołom jako usługa (tzw. model SaaS - z języka ang. Software as a Service), za pośrednictwem przeglądarki internetowej. Dlatego należy upewnić się, że dostawcy szkolnego oprogramowania przekazali szkole nowy wzór umowy powierzenia danych (zgodny z RODO), a także koniecznie zadbać o zawarcie takiej umowy przed 25 maja 2018 r. Należy również sprawdzić, czy umowa spełnia podstawowe wymogi RODO, w szczególności wskazuje przedmiot i czas przetwarzania danych, rodzaj danych osobowych, kategorię osób, których dane dotyczą oraz cel ich przetwarzania. Ważne jest, że umowy powierzenia danych mogą mieć formę zarówno tradycyjną - papierową, jak i elektroniczną. Samo rozporządzenie, ze względu na wspomnianą już zasadę neutralności technologicznej, nie podaje definicji formy elektronicznej. Wskazuje się jednak, że za prawidłowe i skuteczne zawarcie umowy powierzenia z wykorzystaniem Internetu należy uznać np. to w drodze akceptacji regulaminu, który - oprócz zasad, na jakich udzielona jest licencja - zawiera postanowienia dotyczące powierzenia lub też zupełnie odrębnego regulaminu powierzania danych osobowych.

Dyrektorzy są zobowiązani do wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, które będą zgodne z RODO. Powinni np. wprowadzić zasady rozliczalności danych osobowych czy przestrzeganie zasady minimalizacji. Warto dokonać aktualizacji dotychczasowej dokumentacji - polityki bezpieczeństwa oraz instrukcji zarządzania systemami informatycznymi. Choć RODO nie wymaga, aby je posiadać, mogą okazać się przydatne w obliczu wymogu wykazania, że dane są przetwarzane zgodnie z prawem.

RODO nakłada na administratorów danych obowiązek zgłaszania do właściwego organu (np. Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych) przypadków naruszeń. Powinno to się odbyć w ciągu 72 godzin od momentu wykrycia naruszenia, a przypadek musi być odpowiednio udokumentowany. Dodatkowo na szkole spoczywają obowiązki informacyjne, które wymagają opracowania specjalnych formularzy, w których trzeba będzie podać, kto i w jakim celu będzie przetwarzał dane. Muszą one też posiadać informację o możliwości złożenia skargi i podstawie prawnej przetwarzania.

RODO poskromione

Nowe unijne przepisy wprowadzają zmiany dotyczące ochrony danych osobowych, ale nietrudno odnieść wrażenie, że część z nich całkowicie lub przynajmniej w części pokrywa się z przepisami obowiązującymi dotychczas w naszym kraju. Nie warto zatem wpadać w panikę na wieść o „rewolucji w ochronie danych osobowych". Przede wszystkim należy zapoznać się z obowiązkami, które RODO nakłada na administratorów danych osobowych i z odpowiednim wyprzedzeniem przystosować zarządzaną placówkę do wymogów. Ważne, aby pamiętać, że poprawna dokumentacja to tylko jeden z istotnych aspektów wprowadzanych zmian. Na sukces działań w kwestii ochrony danych osobowych wpłynie również uświadomienie zespołu. Przetwarzanie danych to proces ciągły, w którym biorą udział pracownicy szkoły - dlatego muszą stosować się do ustalonych zasad. To przecież oni na co dzień operują danymi osobowymi uczniów i innych osób zatrudnionych w szkole.

https://giodo.gov.pl/pl/
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32016R0679&from=PL (cały tekst RODO w języku polskim)
https://www.politykabezpieczenstwa.pl/pl/a/czym-jest-rodo-i-jakie-zmiany-wprowadza-nowa-ustawa-parlamentu-europejskiego
https://businessinsider.com.pl/firmy/przepisy/rodo-gdpr-regulacje-o-ochronie-danych-osobowych-zmiany-w-firmach/21p6svs

# data[].attributes.attachment_link.title
RODO - co oznacza dla szkoły, dyrektora i nauczycieli?

# data[].attributes.attachment_link.description
25 maja 2018 r. zacznie obowiązywać unijne Rozporządzenie Ogólne o Ochronie Danych Osobowych (RODO)....

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
25 maja rozpoczyna się stosowanie w Polsce unijnego Rozporządzenie Ogólnego o Ochronie Danych Osobowych (RODO). To największa zmiana w podejściu do ochrony danych osobowych od ponad dwudziestu lat. I nie dotyczy jedynie przedsiębiorców, ale każdego z nas. Warto wiedzieć, jakie daje nam prawa i dlaczego była potrzebna.

Po co nam RODO?

Serwisy społecznościowe, usługi mobilne, chmury obliczeniowe - to jedne z tych usług internetowych, które powodują, że nasze dane osobowe są przetwarzane i wykorzystywane na coraz więcej sposobów. Tym samym nasza prywatność jest coraz słabiej chroniona, a my często tracimy kontrolę nad informacjami na swój temat. Z badania przeprowadzonego przez Komisję Europejską wynika, że ponad 75% Europejczyków nie ufa portalom społecznościowym i wyszukiwarkom internetowym, połowa obawia się, że stanie się ofiarą oszustwa polegającego na niewłaściwym wykorzystaniu danych na ich temat, a zaledwie 15% przyznało, że ma poczucie pełnej kontroli nad swoimi danymi. Między innymi te liczby przemawiały za koniecznością znowelizowania obowiązującego od 1995 roku unijnego prawa w zakresie danych osobowych. Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej pracowała nad zmianami przez cztery lata, dając państwom Unii Europejskiej kolejne dwa lata na jej wprowadzenie w swoich krajach. Finalnie Rozporządzenie Ogólne o Ochronie Danych Osobowych (RODO) w Polsce ma zacząć obowiązywać od 25 maja 2018 roku. Jakie da nam prawa i co dla nas oznacza?

Łatwiejszy dostęp do danych

Aby firmy mogły przetwarzać nasze dane osobowe, czyli je zbierać, przechowywać, opracowywać, udostępniać czy usuwać, musimy najczęściej wyrazić na to wyraźną zgodę, np. zaznaczając w internetowym formularzu pole z potwierdzeniem wyrażenia zgody na przetwarzanie danych. System nie może zrobić tego za nas automatycznie. Po przekazaniu informacji mamy prawo do wglądu w dotyczące nas dane. Możemy dowiedzieć się, jakie informacje, w jakim celu, w jakim zakresie i przez kogo są wykorzystywane. Informacje te powinny zaś zostać nam przekazane w jasnej i zrozumiałej formie w ciągu miesiąca od otrzymania naszego wniosku w tej sprawie. Prawo do kontroli naszych danych osobowych nie jest niczym nowym, przysługiwało nam ono także na mocy obowiązującej od 1997 roku ustawy o ochronie danych osobowych. Warto jednak o nim przypomnieć także w kontekście nowych przepisów, które są mocniej ukierunkowane na chronienie informacji dotyczących obywateli UE. - RODO bowiem ma na celu przywrócenie klientom kontroli nad ich danymi osobowymi, co oznacza, że klient będzie miał prawo otrzymywać swoje dane osobowe w powszechnie używanym formacie, oraz będzie mógł swobodnie przekazać je innemu administratorowi - zauważa w rozmowie z „Business Insider Polska" Piotr Kochański, założyciel jednej z największych w Polsce firm prawniczych.

Żądanie przekazania danych

Jednym z praw, jakie zyskujemy, jeżeli jest to technicznie możliwe, jest prawo żądania przekazania naszych danych wskazanemu przez nas podmiotowi. Oznacza to, że każdy przedsiębiorca jest zobowiązany do przekazania, na naszą prośbę, informacji na nasz temat innej firmie. To dla nas znaczne ułatwienie na przykład w sytuacji, gdy będziemy chcieli te same dane udostępnić różnym podmiotom. - Jeżeli występuję do banku z wnioskiem kredytowym i będę chciał wystąpić do innego banku czy firmy pożyczkowej, będę mógł zażądać przekazania przez bank tego wniosku innym podmiotom - wyjaśnia w rozmowie z PAP dr Maciej Kawecki z Ministerstwa Cyfryzacji.

Prawo do bycia zapomnianym

Choć już wcześniej mieliśmy prawo, aby zażądać usunięcia naszych danych, jeżeli były one na przykład nieprawdziwe albo niekompletne, unijne rozporządzenie podkreśla nasze prawo do bycia zapomnianym. Co to oznacza? Jeżeli będziemy chcieli, aby firma przestała wykorzystywać nasze dane, możemy zażądać ich usunięcia. Ma ona obowiązek wymazania informacji na nasz temat ze swojej bazy, pod warunkiem jednak, że nie ma uzasadnionych powodów do ich przechowywania i przetwarzania. W praktyce oznacza to, że jeżeli z daną firmą łączy nas trwająca umowa (np. mamy aktywny abonament u danego operatora sieci komórkowej), nie możemy żądać od niej bycia zapomnianym. - Niektóre dane muszą być przez ileś lat przechowywane, np. wszelkiej bilingi w telekomunikacji, więc tutaj też nie będzie można tego zrobić - tłumaczył podczas konferencji na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach dr inż. Tomasz Bartuś. Zdaniem Komisji Europejskiej to narzędzie ma chronić naszą prywatność, a nie umożliwiać usuwanie informacji z przeszłości.

Obowiązek informowania o wycieku danych

Unijne regulacje nie tylko wprowadzają szereg ułatwień dla konsumentów, ale przede wszystkim wzmacniają ochronę naszych danych osobowych. Firma, której powierzamy nasze dane, czyli ich administrator, ma obowiązek poinformowania nas o każdym wycieku informacji (do czego wcześniej nie była zobowiązana). W jaki sposób chroni to nasze interesy? - Jeżeli otrzymamy np. informację o włamaniu do bazy danych usługodawcy i będziemy w stanie szybko zareagować, zmieniając skompromitowane hasło do innych usług - możemy dzięki takiej informacji ustrzec się przed poniesieniem poważnych szkód - pisze na stronie poradyodo.pl radca prawny Piotr Janiszewski. O naruszeniu naszych danych osobowych administrator powinien poinformować nie tylko nas, ale także odpowiedni organ nadzorczy (np. Głównego Inspektora Ochrony Danych Osobowych). - To też jest nasze prawo, ponieważ organ w konsekwencji doprowadzi do wszczęcia postępowania, które ma chronić prawa podstawowe obywateli - dodaje dr Kawecki.

Ochrona praw dzieci

Unijne regulacje sporo uwagi poświęciły także ochronie danych osobowych dzieci. To nowość. Zauważono, że nie zawsze są one świadome zagrożeń i konsekwencji wynikających z udostępniana swoich danych różnym podmiotom. Szczególnej ochronie podlegać więc będą dane osobowe dzieci wykorzystywane do celów marketingowych czy te niezbędne do korzystania z mediów społecznościowych. Dostawcy takich usług będą mieli obowiązek weryfikacji wieku swoich użytkowników. Jeżeli nie ukończyli oni 16 lat, konieczna będzie zgoda rodziców bądź opiekunów (UE daje państwom członkowskim możliwość obniżenia tej granicy w przyszłości do 13 roku życia). Informacje o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych będą zaś musiały być napisane językiem zrozumiałym dla dzieci, a więc w sposób krótki i czytelny, bez odwoływania się do prawnych formułek. Warto pamiętać, że rozporządzenie odnosi się nie tylko do Internetu. - Może dotyczyć np. szkół, w których często są robione zdjęcia, również z wycieczek. Na publikację tych zdjęć konieczna będzie zgoda opiekunów dzieci - wyjaśnia Tomasz Bartuś.

Powyższe wytyczne to najważniejsze przykłady z wielu uprawnień, jakie uzyskamy dzięki RODO. W jego preambule możemy przeczytać, że „ niniejsze rozporządzenie ma na celu przyczynić się do tworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz unii gospodarczej, do postępu społeczno-gospodarczego, do wzmacniania i konwergencji gospodarek na rynku wewnętrznym, a także do pomyślności ludzi ". Nie da się więc ukryć, że stanowi rewolucję nie tylko z punktu widzenia przedsiębiorstw ale także zwykłych obywateli.

źródła:

Reforma przepisów > Informacje ogólne, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, giodo.gov.pl

„RODO tuż za rogiem. Co dla przeciętnego Kowalskiego oznaczają nowe przepisy o ochronie danych osobowych", forbes.pl, 13.02.2018

Piotr Janiszewski, „Jakie nowe obowiązki informacyjne będzie miał administrator danych zgodnie z RODO", poradyodo.pl, 22.12.2016

„Piotr Kochański: RODO przywróci klientom kontrolę nad ich danymi", Business Insider Polska, 21.10.2017

# data[].attributes.attachment_link.title
Po co nam RODO, czyli jak będą chronione nasze dane osobowe i co nam dają unijne regulacje

# data[].attributes.attachment_link.description
25 maja rozpoczyna się stosowanie w Polsce unijnego Rozporządzenie Ogólnego o Ochronie Danych Osobow...

# data[].attributes.attachment_link.title
Stres, presja, odpowiedzialność za uczniów. Jak sprostać tym wyzwaniom?

# data[].attributes.attachment_link.title
Dziecko z zaburzeniami koncentracji uwagi. Obraz dziecka z ADHD w szkole. Metody pracy.

# data[].attributes.attachment_link.description
Program spotkania:1. Koncentracja uwagi - czym (NIE) jest?2. Objawy zaburzonej koncentracji uwagi w szkole i w domu.3. Obraz dziecka z ADHD.4. Rola nauczycie...

# data[].attributes.attachment_link.description
Jesteśmy jedyną organizacją w Polsce, która kompleksowo zajmuje się problematyką przemocy i wykorzystywania seksualnego dzieci.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dostosowanie wymagań edukacyjnych na lekcjach języków obcych
Dostosowanie wymagań edukacyjnych na lekcjach języków obcych
Uczniowie z dysleksją są zaliczani do uczniów ze specyficznymi potrzebami edukacyjnymi, a zatem mają szanse radzić sobie w szkole pomimo trudności w uczeniu się, jeżeli ich problem zostanie dostrzeżony
i zrozumiany przez właściwie przygotowanych nauczycieli, gdy uczą się według programu dostosowanego do ich możliwości, stylu uczenia się metodami, które uwzględniają ich słabe i mocne strony, przy zastosowaniu rozwiązań organizacyjnych oraz gdy są oceniani stosownie do swoich możliwości.

Profesor Albert Galaburda stwierdził, że osoby z dysleksją powinny być uważane nie za mające trudności w uczeniu się, ale za osoby, które mają odmienne zdolności. Te słowa przywracają wiarę w osiągnięcie sukcesu. A jest on możliwy, jeśli będziemy realizować zasadę, że nie ucznia będziemy dopasowywać do szkoły tylko szkołę dostosujemy do specjalnych potrzeb uczniów i ich stylu uczenia się.

Poniżej przedstawiam wymagania edukacyjne z języków obcych dostosowane do potrzeb uczniów ze specyficznymi trudnościami w nauce:
1. Słuchanie
a) słuchanie i poznawanie słownictwa i zwrotów
-umożliwić kilkakrotne wysłuchanie słownictwa i zwrotów
- wspomagać słuchanie obrazem lub gestami
- zapisywać nowe słownictwo i struktury gramatyczne używając kolorów i rysunków
- możliwość jednoczesnego słuchania i śledzenia tekstu z wodzeniem palcem po nim
-wydłużyć czas na nauczenie się nowego materiału
- nowy materiał należy podzielić na mniejsze partie
- słownictwo i zwroty nagrać w celu ponownego odtworzenia i nauczenia się poprawnej wymowy w domu
b) uzupełnianie danych na podstawie usłyszanego tekstu
- umożliwić śledzenie słuchanego tekstu
c) rekonstrukcja dialogów na podstawie tekstu słuchanego
- podać zwroty i słownictwo potrzebne do wykonania zadania
- kilkakrotne wysłuchanie dialogów
- podanie wysłuchanie dialogów
d) nauka poprawnej wymowy
- nagrać słowa i zwroty do odtworzenia w domu
- indywidualna praca z uczniem
e) odpowiadanie na pytania na podstawie wysłuchanego tekstu
- możliwość kilkakrotnego wysłuchania i następnie zobaczenia testu
2. Czytanie
a) czytanie tekstu
- wydłużyć czas na przeczytanie tekstu
- dostosować długość tekstu i wielkość czcionki do potrzeb ucznia
- dodatkowo wytłumaczyć słownictwo i zwroty
b) wybór prawidłowej odpowiedzi na pytania do tekstu
- pytania ukierunkować na najważniejsze informacje
- wykonać mapę tematu
c) poprawność czytania
- wydłużyć czas na przygotowanie się do czytania
- umożliwić czytanie o lekcji
- nie wzywać do czytania z zaskoczenia, wbrew woli ucznia
3. Mówienie
a) poprawna wymowa
- nagrać uczniowi słownictwo i zwroty do odtworzenia po lekcji
- indywidualna praca z uczniem
b) literowanie wyrazów
- zapisać wyrazy
c) odpowiedź, wypowiedź ucznia
- umożliwić mówienie po lekcji, nie przed zespołem klasowym
- wydłużyć czas na przygotowanie i zastanowienie się
- zezwolić na wgląd do notatek
- umożliwić wspomaganie się zapisanym słownictwem i zwrotami
- podać przykłady zdań, wypowiedzi
- wspomagać wizualizacją i gestami
- zezwolić na odpowiedź z ławki
- zezwolić na wypowiedź w grupie/w parach
4. Pisanie
a) pisanie dyktand
- nie oceniać błędów ortograficznych
- nie oceniać negatywnie pisma za niski poziom graficzny
- wydłużyć czas na pisanie i autokorektę
b) uzupełnianie tekstów, dialogów, zdań gramatycznych
- podać na marginesie potrzebne wyrazy, struktury, zwroty
c) samodzielne pisanie
- przypomnieć struktury zdań, zwrotów, słownictwo
- wspólnie ułożyć plan pisanego tekstu
- ustalić struktury tekstu
- zezwolić na pisanie według wzoru
- wydłużyć czas na pisanie
- zezwolić na pisanie ze słownikiem
- jeśli pisanie stanowi dużą trudność, należy wiadomości egzekwować głownie poprzez odpytywanie.

Pamiętajmy, że uczniowie ze specyficznymi trudnościami w nauce doświadczyli już wielu niepowodzeń związanych z nauką języka ojczystego.
A w związku z tym, mogą mieć uprzedzenia i zahamowania w nauce języka obcego. Trzeba poświęcić im więc dużo uwagi oraz sprawić, aby nauka języka była przyjemnością i zabawą, a jednocześnie powinna dostarczyć im wiele satysfakcji i zadowolenia. Z takim podejściem nauczyciela, język obcy nie będzie aż taki obcy.

Renata Lemańczyk
doradca metodyczny języka niemieckiego

# data[].attributes.attachment_link.title
Dostosowanie wymagań edukacyjnych na lekcjach języków obcych | CEN Koszalin

# data[].attributes.attachment_link.description
Dostosowanie wymagań edukacyjnych na lekcjach języków obcych Uczniowie z dysleksją są zaliczani do uczniów ze specyficznymi potrzebami edukacyjnymi, a zatem mają szanse radzić sobie w szkole pomimo trudności w uczeniu się, jeżeli ich problem zostanie dostrzeżony i zrozumiany przez właściwie przygotowanych nauczycieli, gdy uczą się według programu dostosowanego do ich możliwości, stylu uczenia się metodami, które uwzględniają ich słabe i mocne strony, przy zastosowaniu rozwiązań organizacyjnych oraz gdy są oceniani stosownie do swoich możliwości.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Arkusz dostosowania wymagań do indywidualnych potrzeb rozwojowych

i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia
Metryczka/ dane
ucznia
Imię i nazwisko ucznia: Klasa: 1 Rok szkolny: Uwagi dodatkowe: Zindywidualizowana Ścieżka Kształcenia Podstawa dostosowania wymagań Ocena indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych
ucznia
Słabe strony, trudności, deficyty, zaburzenia Mocne strony ucznia, zainteresowania, predyspozycje
Rozwój intelektualny kształtuje się poniżej przeciętnych możliwości wiekowych. Profil poznawczy wewnętrznie zróżnicowany, mało harmonijny. Wyniki badań należy traktować z dużą ostrożnością, gdyż dziewczynka w trakcie procesu diagnostycznego była bardzo niespokojna, zlękniona, reagowała

płaczem, często przerywała badanie.

Poniżej wyników przeciętnych kształtuje się jakość myślenia pojęciowego, umiejętność abstrahowania i porównywania istoty

pojęć oraz pamięć wzrokowa.

Na niskim poziomie kształtuje się jakość myślenia przyczynowo - skutkowego na materiale obrazkowym, a także poziom wiadomości ogólnych o otaczającym świecie, będący efektem edukacji formalnej oraz efektem stymulacji środowiskowo - kulturowej. Czynnik ten wciąż rozwija się w stopniu wyższym niż inne przez większą część życia, dlatego też intensywna stymulacja w tym obszarze, polegająca na zapewnieniu bogatego w informacje środowiska i pobudzania ciekawości poznawczej może istotnie przyczyniać się do

zwiększania szans edukacyjnych.

Na bardzo niskim poziomie opanowane jest myślenie matematyczne. Uczennica napotyka duże trudności w obszarach pracy na materiale liczbowym wymagającym rozumowania arytmetycznego, pamięci mechanicznej liczb i

Do mocnych stron uczennicy należą zdolność odróżniania szczegółów istotnych od nieistotnych na materiale obrazkowym, zdolność reprodukcji przyswojonej wiedzy, a także antycypacja produktu końcowego. Wyniki te mieszczą się w przedziale wyników przeciętnych w odniesieniu do normy wiekowej.

koncentracji uwagi słuchowej. Pamięć robocza, odpowiadająca za sprawne analizowanie i przetwarzanie informacji docierających do uczennicy w danej chwili, rozumienie norm i konwencji społecznych, a także analiza i synteza wzrokowa kształtują się także na

bardzo niskim poziomie.

Cele do pracy − kształtować motywację do wysiłku umysłowego, − rozwijać funkcje wzrokowo - przestrzenne, − kształtować funkcje słuchowo - językowe, − utrwalać litery w powiązaniu z obrazkami, − uczyć czytania metodą sylabową, − rozwijać dojrzałość myślenia matematycznego, − stymulować rozwój ogólny, − bogacić słownictwo, − doskonalić technikę czytania, − usprawnić technikę pisania, − stymulować rozwój sfery werbalnej, − kształtować umiejętności rozwiązywania zadań tekstowych, − utrwalać bieżące treści. Sposób dostosowania wymagań wynikających z realizowanych przez nauczycieli programów

nauczania
Edukacja polonistyczna

dostosowanie poziomu trudności zadań szkolnych i domowych do indywidualnych możliwości ucznia (dawanie mniejszej ilości zadań, o mniejszym stopniu trudności),

dzielenie materiału na mniejsze części, aby ułatwić dziecku ich zapamiętanie i odtworzenie,

dawanie możliwości zaprezentowania swojej wiedzy i nabytych umiejętności w celu wzmocnienia poczucia własnej wartości,

stwarzanie sytuacji, w których uczeń będzie miał możliwość odnoszenia sukcesów,

utrwalanie z dzieckiem zdobytych wiadomości i umiejętności poprzez częste ich powtarzanie i przypominanie,

dawanie więcej czasu na odpowiedzi ustne i samodzielne prace pisemne,

pomaganie podczas wypowiedzi ustnych w doborze słownictwa, naprowadzanie poprzez pytania pomocnicze,

w trosce o prawidłowy rozwój sfery emocjonalno-społecznej częste wzmacnianie ucznia, tworzenie atmosfery życzliwości i bezpieczeństwa, dbanie o prawidłowe relacje z rówieśnikami,

wydłużenie czasu na odpowiedź, przeczytanie lektury,

wskazywanie wybrane fragmenty dłuższych tekstów do opracowania w domu i na nich sprawdzanie techniki czytania,

zmniejszenie ilość, stopnia trudności i obszerności zadań,

pisanie z pamięci/ze słuchu przeprowadzane w wolniejszym tempie (danie uczniowi czasu na przygotowanie się do pisania poprzez podanie mu trudniejszych wyrazów, a nawet wybranych zdań),

prace pisemne i dyktanda będą oceniane bardziej liberalnie pod względem poprawności graficznej i ortograficznej,

zmniejszenie obszerności prac pisemnych ze szczególnym zwróceniem uwagi na poprawne pisanie liter oraz właściwe ich łączenie w wyrazach,

ocenianie za zdobytą wiedzę i wysiłek włożony w opanowanie zdobytych wiadomości i umiejętności w zakresie edukacji polonistycznej,

możliwie często stosować pochwałę i zachętę,

utrzymanie stałego kontaktu z rodzicami ucznia, ukierunkowywanie ich na pracę w domu, przekazywanie informacji o postępach dziecka w nauce,

Religia

zawsze uwzględniać trudności ucznia,

w miarę możliwości pomagać, wspierać, dodatkowo instruować, naprowadzać, pokazywać na przykładzie,

dzielić dane zadanie na etapy i zachęcać do wykonywania malutkimi krokami,

nie zmuszać na siłę dośpiewania, czy wykonywania ćwiczeń sprawiających

uczniowi trudność,

dawać więcej czasu na opanowanie danej umiejętności, cierpliwie udzielać instruktażu,

nie krytykować, nie oceniać negatywnie wobec klasy,

podczas oceniania brać przede wszystkim pod uwagę stosunek ucznia do przedmiotu, jego chęci, wysiłek, przygotowanie do zajęć w materiały, niezbędne pomoce itp.

włączać do rywalizacji tylko tam, gdzie uczeń ma szanse.

Dostosowanie wymagań edukacyjnych dotyczy programu nauczania - nie może polegać na obniżaniu wymagań wynikających z podstawy programowej. Warunki organizacji kształcenia, dostosowanie przestrzeni edukacyjnej do potrzeb ucznia
Wskazane jest objęcie uczennicy w szkole pomocą psychologiczno - pedagogiczną w formie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia.

Uczennica nie może brać udziału w zajęciach edukacyjnych: edukacja polonistyczna, edukacja matematyczna, język angielski wspólnie z klasą.
Metody i zasady pracy z uczniem
Preferowane metody pracy ucznia podczas zajęć i sposoby prezentowania wiedzy np. pokaz, ćwiczenia praktyczne, gry dydaktyczne, projekt, preferowane zasady - indywidualizacji, dzielenia partii materiału na mniejsze części, stopniowania trudności, systematyczności. Należy formułować krótkie pytania, odpowiedzi, polecenia, nie wdawać się z uczniem w dyskusję - w zamian umawiać się na omówienie interesujących

ucznia szczegółów po lekcjach, podczas konsultacji.

Formy pracy Indywidualna, praca z pomocą nauczyciela, stosowanie pytań pomocniczych, naprowadzających, wydłużenie czasu na opracowanie przez ucznia danej partii materiału lub zagadnienia, praca zespołowa. Środki dydaktyczne Modele, plansze, gry, rebusy, teksty z lukami, liczmany, audiobooki, korzystanie z komputera, multimedia. Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych

Ocenianie zgodne z zasadami obowiązującymi w szkole ze szczególnym zwróceniem uwagi na aktywność i wysiłek włożony w wykonanie zadania oraz przyrost wiedzy i umiejętności. Ocenianie z poszczególnych przedmiotów na płaszczyźnie indywidualnej. W ocenianiu bierze się pod uwagę zaangażowanie i włożony wysiłek, przygotowanie do zajęć, stopień opanowania materiału, rozwój umiejętności i świadomości językowej, wrodzone predyspozycje i

deficyty ograniczające postęp w nauce.

# data[].attributes.attachment_link.title
Arkusz dostosowania wymagań - Profil poznawczy wewnętrznie zróżnicowany, mało harmonijny. Wyniki - Studocu

# data[].attributes.attachment_link.description
Art 70 Kosntytucji RP opracowanie streszczenie artykułu konstytucji arkusz dostosowania wymagań do indywidualnych potrzeb rozwojowych edukacyjnych oraz