# data[].attributes.attachment_link.readable_text
10 grudnia 1850 zmarł Józef Bem. Generał całe swoje życie poświęcił walce o wolność. Najpierw walczył o niepodległość Polski, a potem wspierał ruchy wolnościowe czasów Wiosny Ludów na Węgrzech, stając się bohaterem narodowym obu krajów.

- Bem był oficerem, którego trzeba uznać za bardzo zdolnego, niezwykle użytecznego w czasie wojny, ale niespokojnego ducha, kłopotliwego w okresie służby pokojowej - mówił na antenie PR historyk dr Janusz Osica.
Kmicic z artyleryjskim wykształceniem
Józef Bem urodził się 14 marca 1794 w Tarnowie. Po ukończeniu piętnastego roku życia wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego pod dowództwem ks. Józefa Poniatowskiego. Skończywszy dwustopniową Szkołę Artylerii i Inżynierii, w randze porucznika brał udział w kampanii napoleońskiej w 1812 roku.

Po upadku Napoleona i utworzeniu Królestwa Polskiego Józef Bem wstąpił do czynnej służby w armii. Był też wykładowcą w Szkole Zimowej Artylerii. Sławę zyskał w trakcie Powstania Listopadowego podczas zwycięskiej bitwy pod Iganiami i w bitwie pod Ostrołęką, gdy uratował polską armię przed całkowitym pogromem. Za te dokonania dostał nominację generalską i Złoty Krzyż orderu Virtuti Militari. Jednak, gdy powstanie upadło razem z wieloma jego członkami wyemigrował na zachód, do Francji.
Marzenia o polskim legionie
Emigracyjne lata Józefa Bema upływały pod znakiem podroży, studiów wojskowych i udziału w życiu politycznym Wielkiej Emigracji. Z racji wojennych zasług należał do grona wybitnych postaci, których działania przykuwały uwagę imigrantów. Znajdujący się pod wpływem księcia Adama Jerzego Czartoryskiego generał podejmował próby zorganizowania polskiego legionu na służbie jednego z państw europejskich.

Porażka polskiego ruchu narodowego w Galicji skłoniła Bema do wyjazdu do Wiednia. We wrześniu 1848 roku stanął na czele obrony miasta przed wojskami cesarskimi. Organizowanie przez niego naprędce oddziały gwardii narodowej nie były na dłuższą metę w stanie przeciwstawić się regularnym wojskom cesarskim. Stolica monarchii habsburskiej kapitulowała, a sam Bem, na którym ciążył już wyrok śmierci przedarł się na Węgry.
Wódz powstania węgierskiego
W listopadzie 1848 roku powierzono mu naczelne dowództwo armii węgierskiej w Siedmiogrodzie, walczącej z Austriakami. Teren działań Bema należał do szczególnie trudnych, ze względu na zamieszkującą go mozaikę narodowości, pośród których wielu było niechętnych węgierskiemu powstaniu. Dowodząc armią działającą w Siedmiogrodzie Bem odniósł szereg zwycięstw nad wojskami austriackimi, w ciągu trzech miesięcy opanowując niemal cały Siedmiogród.

- W całej kampanii wykazał umiejętności, które niegdyś stanowiły podstawę sukcesów Napoleona Bonaparte - mówił w audycji z cyklu "Kronika polska" prof. Jarosław Czubaty - umiejętność prowadzenia błyskawicznych marszów, koncentracji wojsk w decydującym miejscu i skuteczne użycie artylerii.

W okresie klęsk powstania, jako zwolennik kontynuowania walki Bem został mianowany naczelnym wodzem armii węgierskiej. Zdziałać mógł już jednak niewiele. 31 lipca 1849 został pokonany przez Rosjan pod Segesvárem, a ostateczną klęskę poniósł w sierpniu pod Temesvarem. W pierwszej z tych bitew śmierć poniósł węgierski poeta, adiutant Bema Sándor Petőfi.

Posłuchaj czy Józef Bem rzeczywiście był nieskazitelnym bohaterem?
Murat Pasza
Bem ranny przeszedł z częścią swych oddziałów na terytorium Turcji, gdzie podjął zaskakującą decyzję o przyjęciu islamu i przejściu na służbę armii tureckiej.

- Z pewnością na decyzji Bema zaważyły żądania o jego ekstradycję wysuwane pod adresem Turcji przez Rosję i Austrię. W liście do sułtana swą decyzję tłumaczył Bem przede wszystkim motywami politycznymi. Oświadczył, że jako Polak pragnie służyć przeciw Rosji, wspólnemu wrogowi Polski i Turcji - tłumaczył historyk.

Niewątpliwie Bem liczył na szybki wybuch wojny między Turcją, a Austrią bądź Rosją. Konflikt, który otwierałby przed nim nowe możliwości działania. Dla władz tureckich Bem stał się kłopotliwym gościem poprzez burzę dyplomatyczną, jaką rozpętał jego pobyt w Turcji.
Bem już jako Murat Pasza został internowany w syryjskim mieście Aleppo. Ostatnim czynem wojennym Bema było rozbicie oblegających miasto Beduinów. 10 grudnia 1850 zmarł na malarię.

Posłuchaj dyskusji historyków dr Janusza Osicy i Istvana Kovacsa o dokonaniach Józefa Bema w audycji z cyklu "Na historycznej wokandzie".

# data[].attributes.attachment_link.description
10 grudnia 1850 zmarł Józef Bem. Generał całe swoje życie poświęcił walce o wolność. Najpierw walczył o niepodległość Polski, a potem wspierał ruchy wolnościowe czasów Wiosny Ludów na Węgrzech, stając się bohaterem narodowym obu krajów.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
platform system manage digital libraries

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
poznan foundation of scientific libraries

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólnoeuropejskie zjawisko, jakie stanowiła Wiosna Ludów, odbiło się na ziemiach polskich stosunkowo słabym echem. W Wielkim Księstwie Poznańskim i Galicji zdobyto się na postulowanie autonomii, a walki w obronie narodowych dążeń prowadzono na niewielką skalę. Ograniczona aktywność Polaków wynikała z doświadczeń dopiero co stłumionych wystąpień roku 1846 - pamiętano sprawność pruskiej policji i okrucieństwo Austriaków.

# data[].attributes.headline
Quiz - wiosna ludów na ziemiach polskich

# data[].attributes.subject
Quiz - wiosna ludów na ziemiach polskich

# data[].attributes.attachment_link.title
Wiosna Ludów na ziemiach polskich - sprawdź się

# data[].attributes.attachment_link.description
Test Wiosna Ludów na ziemiach polskich, podrozdział podręcznika Historia WSZPWN dla Klasa III. Przygotuj się do klasówki i sprawdzianu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przedstawiciele arystokracji i inteligencji, by nie dopuścić do radykalizacji ruchu, utworzyli delegację obywatelską dla legalnego przeprowadzenia żądań ludności. Weszli do niej m.in. Adam Potocki, Stanisław Jabłonowski, Wincenty Wolf, Józef Brodowicz. Delegacja wymogła na komisarzu, hrabim Maurycym Deymie, otwarcie więzień i uwolnienie więźniów politycznych przebywających tam od 1846 roku. Na wolności znalazło się około 90 osób.

Decyzję o formowaniu Gwardii Narodowej, której dowódcą wybrano w Krakowie Piotra Moszyńskiego, ziemianina z Wołynia, byłego członka Towarzystwa Patriotycznego i zesłańca do Tobolska. Komitet dla zorganizowania gwardii narodowej zawiązał się też we Lwowie, co wywołało entuzjazm wśród mieszkańców miasta. Przewodzili mu tam Józef Dzierzkowski i Jan Dobrzański. Na żądanie gubernatora Stadiona komitet rozwiązał się jednak tego samego dnia.

Ogólnoaustriacka amnestia cesarska otwarła bramy więzień przed patriotami polskimi, którzy przybywali do Galicji wypuszczani na wolność z twierdz Kufstein i Spielberg (cytadela Brna). Szczególnie licznie zjawiali się w Krakowie, korzystając z otwartej kilka miesięcy wcześniej linii kolejowej.

Na dworcu owacyjnie witali ich mieszkańcy, a w kościołach odprawiano nabożeństwa dziękczynne za ich powrót. Wśród emigrantów znajdowali się wybitni działacze Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego z Francji, m.in. Wiktor Heltman, Teofil Januszewicz, Józef Wysocki, Leon Zienkowicz, w których w Galicji widziano przywódców nowego powstania. Gen. Franciszek Sznajde przywiózł ze sobą nawet większą grupę częściowo uzbrojonych emigrantów.

Podobny nastrój udzielił się wkrótce mieszkańcom Lwowa, którzy przywdziewali stroje narodowe i przypinali białe kokardy. Miejscowe środowisko demokratycznych działaczy szlacheckich i inteligenckich wykorzystało powszechny entuzjazm do podniesienia sprawy narodowej.

W redakcji "Dziennika Mód Paryskich" wyłożono petycję do cesarza, ułożoną przez Franciszka Smolkę, Floriana Ziemiałkowskiego i Roberta Heferna, a podpisaną następnie przez 12 tys. lwowian. Znalazły się w niej żądania likwidacji przywilejów stanowych, wprowadzenia wolności słowa, zniesienia pańszczyzny, usunięcia obcej biurokracji, spolszczenia szkół, zwołania sejmu galicyjskiego.

Petycję wręczono przybyłemu do Lwowa gubernatorowi Franzowi Stadionowi, który zwolnił około 150 więźniów politycznych i zezwolił na wysłanie deputacji do Wiednia. Do tej ostatniej przyłączali się po drodze delegaci innych miast galicyjskich. Przedstawicieli Krakowa wyłonił Komitet Obywatelski, złożony z 15 osób z Józefem Krzyżanowskim na czele. Przewagę w Komitecie uzyskała inteligencja, ale starosta Krieg zakazał im po kilku dniach wszelkiej działalności.

Artykuł pochodzi z kategorii: Drogi do wolności

# data[].attributes.attachment_link.description
Przedstawiciele arystokracji i inteligencji, by nie dopuścić do radykalizacji ruchu, utworzyli delegację obywatelską dla legalnego przeprowadzenia żądań ludności. Weszli do niej m.in. Adam Potocki, Stanisław Jabłonowski, Wincenty Wolf, Józef Brodowicz. Delegacja wymogła na komisarzu, hrabim Maurycym Deymie, otwarcie więzień i uwolnienie więźniów politycznych przebywających tam od 1846 roku.

# data[].attributes.body
„Rzeź galicyjska”
Jan Nepomucen Lewicki

# data[].attributes.body
Wiosna ludów na ziemiach polskich