# data[].attributes.body
In een online escape game hebben we te maken met een enorme plaag van Boekenwormen! Deze wormen eten de bladzijdes uit onze boeken op. Dit is natuurlijk een ramp voor alle papieren boeken in Nederland! Maar er is een oplossing. Weet jij deze te vinden? Speel de game, zoek mee en maak kans op een leuke prijs.

Meedoen is gratis via

# data[].attributes.body
Leerlingen bovenbouw VMBO hebben geen collectie boeken op school om laagdrempelig een keuze uit te maken.
De school maakt budget vrij voor aanschaf.
Leerlingen worden uitgedaagd om titels aan te dragen die hen aanspreken.
Een select gezelschap wordt testlezer en mag een basiscollectie samenstellen op de boekenmarkt.
Op de boekenmarkt presenteren regionale uitgevers en een boekwinkel hun selectie.
Leerlingen maken een lijst met favorieten waar de testlezers uit kiezen.
Testlezers gaan op bezoek bij de uitgevers om hun selectie verder aan te vullen en definitief te bestellen.
Contactpersoon:
PCC-Oosterhout: Gabriëlle Katuin
Part of Now: Iris Goedhart

# data[].attributes.body
Met een optreden van de fameuze band Ditiswatutis als vertrekpunt, zelf aan de slag met liedteksten.
Het programma dat door de band gespeeld wordt is gebaseerd op 'de boekenlijst'.
Contachtpersoon:
PCC-Oosterhout: Johan Dekker

# data[].attributes.body
Een schrijver en een illustrator gaan aan de slag met leerlingen om boek te maken op basis van hun eigen inbreng.
Contachtpersonen:
PCC-Oosterhout, Gabriëlle Katuin
Clavis: Charlotte de Lannée

# data[].attributes.headline
Leren debatteren in een stimulerende context

# data[].attributes.subject
Leren debatteren in een stimulerende context

# data[].attributes.body
Vovenbouw VMBO
Contactpersoon:
PCC-Oosterhout: Gabriëlle Katuin
Bibliotheek: Annemarie Kraaier

# data[].attributes.body
Contactpersoon:
PCC-Oosterhout: Gabriëlle Katuin
Bibliotheek: Annemarie Kraaier

# data[].attributes.headline
Hoe bepaal je wat een goed verhaal is en wat niet.

# data[].attributes.subject
Hoe bepaal je wat een goed verhaal is en wat niet.

# data[].attributes.body
Bovenbouw VMBO
Clavisbooks beoordeelt honderden manuscripten per jaar. Wanneer is een verhaal goed genoeg om een boek van te maken. En hoe bepaal je dat dan.
De uitgever aan de slag met leerlingen a.d.h.v. ingestuurde manuscripten.
Contachtpersonen:
PCC-Oosterhout, Gabriëlle Katuin
Clavis: Charlotte de Lannée

# data[].attributes.body
De oorspronkelijke start

# data[].attributes.body
van Esther Valent

# data[].attributes.body
Artikel uit Trouw via Marco

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Moet je pubers proberen boeken te laten lezen als ze er simpelweg geen trek in hebben? Kinderboekenschrijfster Jowi Schmitz gooit de handdoek in de ring. Blogs, films en reclame vertellen óók verhalen, schrijft ze. Bedenk eens zelf een verhaal met jongeren.

Jowi Schmitz

Lezen op de middelbare school: Het moet makkelijk, leuk - vooral leuk - zijn. Want als het jongeren bevalt, gaan ze het ook doen, is de ietwat hulpeloze hoop van alle leesbevorderende organisaties.

De CPNB (Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek) zet voor dit doel ieder jaar auteurs in. Die mogen in het kader van de Boekenweek voor Jongeren op scholen komen vertellen dat het heus meevalt met die boeken. Als het even kan, zoekt het CPBNB er een BN'er bij die een beetje kan schrijven. Want als een aantrekkelijke influencer het boek heeft geschreven, nou, dan is het vast leuk. Stichting Lezen heeft in dat kader 'De Weddenschap' bedacht, met nóg meer BN'ers, die maar liefst drie boeken in één schooljaar lezen om te laten zien dat het heus kan. Famke Louise is er één van. "En waarom ik meedoe aan deze weddenschap, is omdat ik eigenlijk helemaal niet van lezen hou. Maar lezen schijnt dus heel leuk te zijn", laat ze erover weten.

Logisch wel, die keuze voor een aantrekkelijke buitenkant. Want als je niet gewend bent naar de binnenkant te kijken, dan is dat hoe je je voorkeuren bepaalt. Groot nadeel: de meeste auteurs zijn oud, of een beetje lelijk, of allebei, en hun insta-account slaat nergens op: die vallen dus af. Het kan nog erger: de meeste auteurs van de leeslijst op de middelbare school zijn ook nog eens dood.

Ik was altijd gretige kinderen gewend

Ieder jaar reizen een stuk of twintig schrijvers van young adult-boeken tijdens de jongerenboekenweek langs de middelbare scholen, onder de noemer: Literatour. Vijf scholen in een week, vier klassen per dag. Drie jaar geleden deed ik voor het eerst mee, omdat mijn young adult-boek Weg de prijs voor beste jongerenboek van het jaar had gewonnen. Tot dan toe was ik basisscholen gewend: altijd gretige kinderen. Natúúrlijk lezen die, of ze worden op zijn minst voorgelezen. Plaatjes, luisterboeken, alles wat een verhaal heeft.

"Wie houdt er van lezen?", vroeg ik naïef, die eerste dag in een havo 4-klas. Niemand reageerde. In veel vmbo-klassen word je voor zo'n vraag uitgejouwd, werd ik later gewaarschuwd. De afkeer is groot en afkeer betekent 'ontlezing' en ontlezing betekent op latere leeftijd dat je je haargroeimiddel voor vitamine D aanziet. Ik snap dat scholen ons met de moed der wanhoop uitnodigen, ik denk ook dat het al te laat is.

Dat voelt het CPNB misschien ook. Er wordt steeds strenger geselecteerd: zo veel mogelijk thrillerschrijvers, sprookjesschrijvers en voetbalboekenschrijvers. Maar, om bij dat laatste onderwerp te blijven: het helpt geen bal.

Het mooie nieuws: op iedere school zit wel één jongen of meisje dat met liefde leest. Ergens in die week, meestal in een vwo-klas, kom ik ze tegen. En het is waar, als je een beetje enthousiast doet, dan zegt de hele klas aan het einde van de les ietwat verbaasd dat het 'meeviel', maar ze zeggen ook dat het ze moeite kost. Om in een boek een verhaal uit al die woorden te destilleren.

Studenten hebben er ook geen zin in

Het is niet alleen de middelbare school, studenten hebben er ook geen zin in, in lezen. Studies Nederlands worden opgeheven en, zoals de hoogopgeleide 22-jarige Charlotte Remarque laatst in een uitstekend artikel in de Volkskrant opmerkte: je hebt er ook niet zo veel aan, aan het lezen van fictie. En dat is een groot bezwaar in een samenleving die wordt bepaald door overvolle agenda's en een voorkeur voor efficiëntie. Als het dan toch moet, dan liever de samenvatting.

Natuurlijk moeten jongeren praktisch leren lezen, dat staat buiten kijf. Daar zijn leesmethodes op bedacht. Die beginnen op de basisscholen en gaan over het vergroten van de woordenschat, grammatica, tekstbegrip. Hoe efficiënt die methodes zijn, daar verschillen de meningen over, maar over het algemeen: heel nuttig allemaal. Leuk heeft daar maar weinig mee te maken. Dat moet ook vooral zo blijven, dat 'leuk' bij het onder de knie krijgen van een taal niet voorop staat. Het is de categorie algoritmen bij wiskunde en het periodiek systeem bij scheikunde.

Wat mij betreft wordt er een uur per week verplicht gelezen en wordt het gelezene in leesclubjes besproken. Dat is nu niet zo, terwijl het zou moeten. Omdat je ook niet in een auto kunt rijden met alleen theorie. Meters maken, verhalen tot je nemen, verschillende stemmen leren kennen, heel nuttig. Wil je weten of het gelukt is, dan deel je potjes haargroeimiddel uit om te zien of ze er een slokje van proberen te nemen.

Volgens Arjen Lubach in zijn uitzending van 27 september is één methode, of leerdoel, de grote boosdoener van de ontlezing. Dat is het fenomeen 'begrijpend lezen'. Het telt voor de helft van je eindexamencijfer. Je leest een al dan niet literaire tekst en moet daar onmogelijke vragen over beantwoorden. Het gaat ver voorbij 'wat staat er eigenlijk?' en is een taal op zichzelf geworden. Een theoretisch doolhof dat zelfs hoogleraren Nederlands in de stress doet schieten. Er zijn docenten die erg stevig aan begrijpend lezen gehecht zijn: daarmee heb je tenminste iets te meten. Veel tijd gaat op aan dat meten, zoveel zelfs dat het daadwerkelijke lezen van een boek op school dramatisch is teruggelopen de laatste jaren.

De oplossing is volgens Lubach eenvoudig: het komt allemaal goed als we begrijpend lezen afschaffen. Dan stroomt de literatuurliefde weer terug in de jongeren.

Mij viel nogal op dat hij dit advies als tv-uitzending bracht

Op zich heeft hij een goed punt. En ik denk ook dat méér verplicht lezen zinvol is om de vaardigheid in lezen te bevorderen. Alleen, mij viel nogal op dat hij dit advies in de vorm van een tv-uitzending bracht. Hij had ook een essay kunnen schrijven - ik noem maar wat - hij is immers ook auteur.

Maar Arjen weet: zo'n essay leest niemand.

Alle docenten die ik het vraag, bekennen dat ze nauwelijks lezen voor hun plezier. Met goede redenen: ze hebben een jong gezin, ze móéten al zoveel lezen voor hun werk, ze hebben net een elektrische fiets gekocht en fietsen elke dag 50 kilometer naar hun werk. Als er tijd is, dan is er ook altijd iets anders te doen.

Jongeren hebben dat precies zo. De kloof tussen een boek en hun dagelijkse leven is enorm. Als ik op zo'n school zeg dat lezen een nieuwe wereld biedt, dat je er leert over mensen, over het leven, dan kijken ze me aan als een stel sportvissers. En ik ben die figuur die de vissers net heeft uitgelegd dat ballet goed is voor hun rug, omdat ze zoveel staan, namelijk. Er is altijd een kans dat een van die vissers zijn lieslaarzen uitwerpt en de balletschoentjes aansnoert, maar ik heb het nog nooit meegemaakt.

Wat mij betreft geven we het op.
Handdoek in de ring.
We lezen minder dan vroeger. Dat is nu eenmaal zo.
Dat is stap 1.

Daarna kunnen we tenminste met frisse blik naar het vak Nederlands kijken. Als boeken het niet zijn, wat dan wel? Nemen we meteen ook de studie Nederlands mee, want daar hebben ze ook last van gebrek aan enthousiasme.

Het is handig om 'boek' te vervangen door 'verhaal'

Om te beginnen zou het handig zijn om het woord 'boek', te vervangen door 'verhaal'. Het Nederlandse verhaal. In de Nederlandse taal. In alle vormen waarin die taal tot uiting komt. Theater, films, blogs, reclame. Wat ik vaak doe, als ik in een leeshatende klas kom, is een verhaal met ze maken. Gewoon hardop, niet in schriftjes of zo. Ter plekke verzinnen we iets, met als startpunt een boek of een serie of een film, dat blijkt voor dat verhaal, voor dat verzinproces, maar heel weinig uit te maken.

Er is geen jongere die het niet kan. Ze schudden het uit hun mouw, soms best goeie verhalen ook nog. Zijn ze verrast over, dat ze het zo goed kunnen.

Want creatief denken doen ze bijna nooit, op school. Niet dat creatief denken het hoofdonderdeel van het vak Nederlands moet worden, maar het is een ingang. Opdat ze zelf ontdekken hoe zo'n verhaal ontstaat. Ze zeggen na afloop vaak: "Ons zelfgemaakte verhaal in de vorm van een boek, ja, dát zouden we wel willen lezen. Maar nog liever maken we er een serie van. Mag dat?"

"Van mij mag dat", zeg ik dan.

Vanuit dat 'zelf doen', kun je gaan bespreken hoe ze werken, die verhalen. Aan de hand van films, vlogs, blogs, reclame, hier en daar een boek. De uiteindelijke vorm van zo'n verhaal maakt niet uit. Het inzicht wel.

De leerling moet het stukje 'leuk' er zelf bij verzinnen

Wie geen geduld heeft voor een boek maar wél begrijpt dat er verhalen zijn en dat ze diepere lagen kunnen hebben, zal nooit meer hetzelfde naar de wereld kijken.

Wie wél geduld heeft voor een boek, vindt die weg naar een boekwinkel vanzelf wel. Er worden immers boeken op school aangeboden. Dan moet de leerling het stukje 'leuk' er gewoon zelf bij verzinnen. Dat kunnen ze wel. Er zijn ook genoeg mensen die uiteindelijk van kunst gaan houden immers. Laat het ze zien, geef ze de keuze. Niet: dring het ze op.

Er zijn uitgevers die geen young adult-boeken meer uitgeven; jongeren kopen het zelf niet en om een jongere zo'n boek cadeau te doen, is een belediging.

Het failliet van het boek. Het doet heel veel mensen op veel manieren pijn. Waarom moeten we die oppervlakkige filmpjes, vlogs en blogs gelijkschakelen aan de literatuur, die vele malen dieper kan beschrijven wat er in iemands hoofd omgaat? Een boek dat allerlei gedachten en associaties op gang kan brengen; moeten we niet nog harder proberen?

Zie het als een route. Een route naar een nieuwe vorm. Als je jongeren iets leert over verhalen, levert dat op den duur wellicht zelfs betere filmpjes op.

Beter een nieuwe, dynamische route dan tegen de klippen op de liefde voor boeken door die strotjes duwen. Sportvissers in een balletschool. Ik hou na dit jaar op met die Literatour. Dus of ik ooit nog op een middelbare school kom, weet ik niet. Maar ik beloof: mócht ik nog eens op bezoek komen, dan beweeg ik hun kant op. Wat nou boeken? Een hengel. Gaan we verhalen vissen.

Lees ook:

Taal is een natuurlijke levensbron die in verhalen spiegelt wat in het leven onzichtbaar blijft

Ontlezing baart schrijfster en musicus Ewa Maria Wagner zorgen, want taal hoort bij de mens als de nacht bij de dag. Zelf koos ze bewust voor Nederlands, waardoor ze wortelde.

Kinderen én leraren moeten weer plezier in lezen krijgen

Om het oprukkende analfabetisme te smoren, moeten kinderen weer plezier in lezen krijgen, aldus Johan Copier.
Essays uit Tijdgeest

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderen een boek laten lezen? Geef het toch op!

# data[].attributes.attachment_link.description
Moet je pubers proberen boeken te laten lezen als ze er simpelweg geen trek in hebben? Kinderboekenschrijfster Jowi Schmitz gooit de handdoek in de ring. Blogs, films en reclame vertellen óók verhalen, schrijft ze. Bedenk eens zelf een verhaal met jongeren. Jowi Schmitz Lezen op de middelbare school: Het moet makkelijk, leuk - vooral leuk - zijn.

# data[].attributes.body
Met deze prikkelende kreet daagde Martijn zijn leerlingen uit om met boeken bezig te gaan.

# data[].attributes.body
Dit leidde tot een poll en dat werkte dusdanig goed dat het de moeite waard lijkt om te herhalen en op te schalen naar andere klassen en scholen.

# data[].attributes.body
Dit leidt tot het Manuscripttraject met Clavis.

# data[].attributes.attachment_link.title
Begrijpend lezen | Zondag met Lubach (S12)

# data[].attributes.headline
Laten kinderen en leraren weer boeken gaan lezen

# data[].attributes.subject
Laten kinderen en leraren weer boeken gaan lezen

# data[].attributes.body
Trouw 30 september 2020

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kwart van onze leerlingen met een normale intelligentie kan aan het eind van de basisschool niet goed lezen: 25 procent is functioneel analfabeet. Op de helft (!) van het aantal basisscholen is het taalonderwijs niet op orde. Uit de rapportages van de Onderwijsinspectie blijkt dat leerlingen volstrekt onvoldoende worden toegerust voor de toekomst.

Taal is het voertuig van ons denken. Lezen verschaft toegang tot ongekende werelden en is een noodzakelijke voorwaarde om jezelf te ontwikkelen. Leren lezen is daarom de belangrijkste taak van het basisonderwijs. Voor de aanpak bestaat een protocol: taalonderwijs voor de hele klas, extra taalles voor de zwakke lezers en extra aandacht van een specialist voor achterblijvende leerlingen. De meeste scholen (80 procent) zeggen deze werkwijze uit te voeren, de praktijk volgens de Onderwijsinspectie: bij de helft van de scholen wordt slechts aandacht gegeven aan het eerste onderdeel en wordt er geen tijd ingeruimd voor extra instructie. En wanneer de zwakke leerlingen wel extra les krijgen, is de kwaliteit bij bijna de helft van de scholen onder de maat.

Op de basisschool is de aandacht voor leesmotivatie in de meeste gevallen leerlingafhankelijk. Leerlingen kiezen boeken, zij houden boekpresentaties en nemen onderling het initiatief tot het praten over boeken. Er zijn niet veel leerkrachten die frequent met leerlingen praten over de inhoud van boeken. Voorlezen is in de bovenbouw een sluitpost, klassenbibliotheken zijn regelmatig verouderd en leescoördinatoren richten zich eerder op landelijke leesprojecten en minder op de leescultuur in de klas.

Leesliefde

Veel aanstaande leraren blijken niet van lezen te houden. Onderzoekers van de pabo Zwolle ontdekten ook dat de leesfrequentie van de studenten gering is. Onderwijs in het 'leren lezen' is voor hen louter een technische exercitie die niet alleen negatief uitwerkt op de leesmotivatie, maar ook op de vaardigheid in het begrijpen van teksten.

Ook onderzoekster Margriet Chorus bracht de leesliefde bij studenten van roc's en pabo's in kaart. Zij concludeert dat studenten geen lezers zijn; de meesten zijn niet gewend aan boeken en besteden hun tijd liever aan telefoon, computer of tv. Lezen zien zij als een verplicht nummer, kinderboeken lezen ze al helemaal niet.

De studenten hebben onvoldoende kennis en vaardigheden om doordachte oordelen te vellen over de kwaliteit van kinder- en jeugdboeken. Docenten werken weliswaar hard, maar door de keuze van het onderwijsconcept 'Onderwijs op maat', trachten zij allemaal zelf het wiel uit te vinden en ontbreekt de meerwaarde van een constructieve samenwerking.

Jeugdromans

Wat lezen scholieren op de havo en vwo daadwerkelijk? Dankzij de beroemde leeslijst, door sommige columnisten afgedaan als een anathema, was letterkundige Jeroen Dera in staat in kaart te brengen wat leerlingen werkelijk lezen en hoe zij de boeken waarderen. De meest scorende boeken op de leeslijsten zijn vrijwel allemaal uit de 21ste eeuw, waarbij jeugdromans en thrillers hoger scoren dan literaire fictie. Hoe recenter het tijdvak, hoe hoger de leerlingen de boeken beoordelen en hoe hoger het percentage dat ze daadwerkelijk (naar eigen zeggen) van het boek lezen. Op het vwo dienen leerlingen drie boeken van voor 1880 op hun leeslijst te zetten, het zijn vrijwel altijd de titels die de leerlingen laag waarderen.

En de leraren? Hebben ze voldoende in huis? Niet allemaal, zo hoeft een hedendaagse tweedegraads docent Nederlands (bevoegd voor de eerste drie klassen van de middelbare school) niet meer te weten wie Multatuli is. Laat staan wat de man geschreven zou hebben.

Wat lezen de leraren? Om te beginnen concludeert Dera dat leraren Nederlands voor het overgrote deel geen veellezers zijn, het gemiddelde ligt op een of twee boeken per maand. Ze lezen vooral actuele boeken die succes op de literaire markt hebben. Hedendaagse boeken die wel goed ontvangen worden door de literaire kritiek maar niet goed verkocht worden, zijn en blijven bij een groot deel van de docenten onbekend.

Plezier

Er bestaat een grote vrijheid om het literatuuronderwijs in te richten. De verschillende visies zijn grofweg terug te voeren op een tweedeling: oriëntatie op de cultuurhistorie versus oriëntatie op de lezers. Deze laatste is veruit het populairst, ogenschijnlijk logisch. Om leesplezier te ontwikkelen moet je veel lezen en dat gaat niet goed lukken met boeken zonder aansprekende thema's in een voor de leerling ondoorgrondelijke stijl. De twee visies sluiten elkaar echter niet uit, maar zijn chronologisch complementair. Eerst dient de leeshonger gewekt, gestimuleerd en gevoed te worden met aansprekende teksten. Dat stimuleert een voedingsbodem om leerlingen onder leiding van een enthousiaste docent in te wijden in onze literaire meesterwerken.

Literaire canon

De uitweg uit de crisis laat zich samenvatten in enkele punten. Het taalonderwijs op de basisschool behoeft voldoende tijd, effectieve instructie en passende feedback; geen vernieuwing maar doen wat afgesproken is. Investeer op de lerarenopleidingen in leesbevordering en vergroot de literaire kennis bij docenten in de opleidingen. Stimuleer in het vmbo en de onderbouw havo/vwo de leeshonger.

Eerherstel voor de literaire canon en ruimte in het lesplan voor de bovenbouw havo/vwo om aandacht te geven aan hoogtepunten van de Nederlandse literatuur. En niet onbelangrijk: regel dat docenten Nederlands minder lessen geven en meer tijd krijgen om te lezen en universitaire collega's te ontmoeten zodat zij deskundig zijn en blijven.

De leescrisis laat zien dat niet het kind ziek is maar het onderwijs, gelukkig is de therapie overzichtelijk.

Johan Copier is schrijver en analist, en was werkzaam in het onderwijs.

Lees ook:

Hoe krijgen we scholieren weer aan het lezen, al is het maar een pizzafolder?

De leesvaardigheid en het leesplezier van Nederlandse jongeren dalen fors, blijkt uit internationaal onderzoek. Wat schort er aan ons onderwijs en hoe krijgen we scholieren weer de boeken in?

Of je wilt lezen, moet je zelf maar weten

Boeken lezen is fijn, en waarschijnlijk heb je er verder niets aan. En ik ga dat lekker niemand vertellen, je moet het zelf maar weten, aldus Gerwin van der Werf.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderen én leraren moeten weer plezier in lezen krijgen

# data[].attributes.attachment_link.description
Een kwart van onze leerlingen met een normale intelligentie kan aan het eind van de basisschool niet goed lezen: 25 procent is functioneel analfabeet. Op de helft (!) van het aantal basisscholen is het taalonderwijs niet op orde. Uit de rapportages van de Onderwijsinspectie blijkt dat leerlingen volstrekt onvoldoende worden toegerust voor de toekomst.

# data[].attributes.headline
Alle leraren moeten academisch zijn geschoold in strijd tegen slechte leesvaardigheid (Science Guide

# data[].attributes.subject
Alle leraren moeten academisch zijn geschoold in strijd tegen slechte leesvaardigheid (Science Guide

# data[].attributes.body
Wat vinden we daarvan?

# data[].attributes.attachment_link.title
Alle leraren moeten academisch zijn geschoold in strijd tegen slechte leesvaardigheid - ScienceGuide

# data[].attributes.attachment_link.description
Om de leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen te verbeteren, moet de pabo academisch worden, zeggen wetenschappers in de Tweede Kamer.

# data[].attributes.body
Waar ik mijn dochter van 15 op stuk zie gaan is dat ze boeken moet lezen die ze echt niet leuk vindt en ze moet ze ontleden op een manier die het laatste restje plezier eruit drukt. En dat voor iemand die in de bibliotheek in Langedijk alles wat haar interesseerde uit had en die ik daarna naar Alkmaar stuurde om de volgende bieb leeg te lezen. Ze is sinds een jaar gestopt met lezen! Ze leest nu alleen nog in vakanties omdat ze dan kan lezen wat zij leuk vindt.

# data[].attributes.body
Hier hetzelfde. Dochter was sinds groep 4 de avi uit. Dan maar plusboeken. Dat is een maand leuk. Ze mocht eigen boeken mee. Nu niet meer. School heeft een prachtige leesbieb maar helpen met zoeken naar wat leuk is, gebeurt niet. Bovendien mogen de boeken natuurlijk wel uitdagend zijn voor kids die lezen leuk en makkelijk vinden. De huidige hoos met graphic novels is een uitkomst voor kids die lezen helemaal niet leuk vinden maar het genre ‘Dagboek van een muts’ voor goede lezers is natuurlijk hopeloos. Het weer laten ‘landen’ van wat je hebt gelezen is ook zo eentje, zo belangrijk maar totaal weg (op technisch begrijpend lezen na). Voor dochter specifiek is het zoeken naar een boek dat past bij haar sociale wereld en pittige/complex is wat betreft taal. Als die niet zelf mag kiezen dan haakt die ook af. Goede vraag wel om naar het VO mee te nemen als we daar dit jaar gaan kijken! Mini onderzoekje;)

# data[].attributes.body
Je hebt leeskinderen en je hebt leefkinderen. Val die leefkinderen vooral niet teveel lastig met boeken (Annie M.G. Schmidt)

# data[].attributes.attachment_link.description
Volg de debatten van de Tweede Kamer live met extra debat- en sprekersinformatie via Debat Direct.

# data[].attributes.body
De trucs als 'signaalwoorden en tips over structuur' zijn een doel op zich geworden. "Leraren Nederlands zijn minder bezig met kinderen echte dingen leren of  kinderen inspireren, dan met dit soort trucs om het examen maar te halen".
Zou dat exemplarisch zijn voor veel onderdelen die achteruit hollen in het onderwijs? (Wim)

# data[].attributes.body
Dochter komt net mopperend uit school (en ze heeft Lubach niet gezien). Smijt twee boeken op tafel. “Die moet ik na de herfstvakantie uit hebben.” Daarna loopt ze stampend naar boven. (Note: Ze las tot een jaar geleden altijd drie boeken in 1 vakantie). Haar punt is: “hoezo zoekt een docent mijn boeken uit. Ik bepaal zelf wel wat ik lees.” Ik heb de boeken bekeken. Het is misschien niet eens zo’n slechte keus van die leerkracht. Zeer goed bedoeld de plank mis slaan.

# data[].attributes.headline
Meer Netflixen en minder lezen: is dat wel zo erg? 

# data[].attributes.subject
Meer Netflixen en minder lezen: is dat wel zo erg? 

# data[].attributes.body
Trouw 25 juni 2020

# data[].attributes.attachment_link.title
Meer Netflixen en minder lezen: is dat wel zo erg?

# data[].attributes.attachment_link.description
Is het echt zo erg - vraagt het filosofisch elftal zich af - dat er meer genetflixt wordt en minder gelezen?

# data[].attributes.headline
Arnoud Kuipers: Lubach legt de vinger op de zere leesplek

# data[].attributes.subject
Arnoud Kuipers: Lubach legt de vinger op de zere leesplek

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Arnoud Kuijpers
Docent Nederlands, blogger en maker educatieve video's op YouTube

Hoewel Arjen Lubach de draak met me steekt, ben ik hem eeuwig dankbaar

Arjen Lubach maakte zondag in Zondag met Lubach een item over het gebrek aan leesplezier bij onze jeugd. Daarbij gebruikte hij onder andere fragmenten uit mijn YouTube-filmpje waarin ik leerlingen de tips en tricks van het eindexamen Nederlands uitleg. Hoewel Arjen Lubach de draak met me steekt en zijn overtuigende verhaal inhoudelijk niet altijd helemaal klopt, ben ik hem eeuwig dankbaar. Ik zal uitleggen waarom.

De essentie van het item van Lubach is als volgt: het niveau van leesvaardigheid en het leesplezier van de Nederlandse leerlingen holt achteruit ondanks dat in de lessen Nederlands de meeste aandacht uitgaat naar begrijpend lezen. Natuurlijk had Lubach ook andere oorzaken voor het afnemende leesniveau kunnen noemen, zoals de afleiding door de mobiele telefoon en het gebrek aan algemene kennis. Toch maakt Lubach tijdens de aflevering op een voortreffelijke manier duidelijk dat begrijpend lezen oninspirerend is en dat het niet voor beter tekstbegrip zorgt. Maar waarom doen we het dan? Waarom zijn we al jaren aan het 'begrijpend lezen', terwijl de leesvaardigheid er niet beter van wordt?

De grootste boosdoener in dit verhaal is in mijn ogen de inhoud van het eindexamen Nederlands dat sinds 2015 volledig uit begrijpend lezen bestaat. Hoe je het wendt of keert: docenten en scholen worden afgerekend op examenresultaten en dat betekent in de lespraktijk dus 'oefenen met teksten'. Vreselijk. Begrijp me niet verkeerd, het lezen van een actuele teksten in de klas is echt van toegevoegde waarde. De ellende begint op het moment dat leerlingen de vragen bij de tekst moeten maken. En raar maar waar: ik vermoed dat leerlingen door het trainen in begrijpend lezen, juist minder begrijpen van wat ze lezen.

Ik denk dat een groot aantal docenten Nederlands hun lessen leesvaardigheid anders zou willen aanvliegen, maar niet weet hoe. Ik denk dat ook de overheid het anders zou willen, maar niet weet hoe. En dus doen we allemaal maar wat, of doen we net alsof we weten wat goed is en volgen we braaf de methode waarin teksten met een aantal oninteressante vragen staan geformuleerd.

Zelf ben ik voorstander van het bespreken en bediscussiëren van een actuele tekst waarin we niet alleen een tekst lezen, maar ook de gehele context bestuderen. Ik heb echter geen flauw idee of mijn leerlingen daarmee goed zijn voorbereid op het examen Nederlands. Wil je als docent enigszins houvast, dan leer je de leerlingen de examentrucjes aan. Dan valt ons in ieder geval niets te verwijten. Ik weet het: het is een rare manier van doen en past eigenlijk totaal niet bij het onderwijs dat we in Nederland zouden moeten en willen geven. Wordt het dan niet eens hoog tijd voor verandering?

Waar ik Arjen Lubach daarom zo dankbaar voor ben, is dat hij in een kwartier laat zien wat er mis is met het huidige leesvaardigheidsbeleid in het onderwijs en dat het hoge urgentie moet krijgen om dat te verbeteren. Hij is overigens niet de eerste, want al lang bepleiten docenten Nederlands een andere inhoud van het vak en het eindexamen. Dat Nederlands al jaren als een van de saaiste vakken door leerlingen wordt gezien, hangt in mijn ogen direct samen met het vele begrijpend lezen.

Een paar jaar geleden trokken een paar actieve collega's en ik de stoute schoenen aan. Sindsdien hebben we met enige regelmaat met Cito en College voor Toetsen en Examens (CvTE) om de tafel gezeten. Zij zijn namelijk verantwoordelijk voor de inhoud van de examens. Samen hebben we gekeken óf en hoe het examen Nederlands anders kan. Ik kan u vertellen: het veranderingsproces gaat moeizaam en in mijn ogen in slakkentempo. Het duurt veel te lang voordat er ook maar een komma in het geheel veranderd is. Een radicale omslag zou het beste zijn.

Ik hoop voor onze leerlingen, voor hun leesplezier en -niveau, maar ook voor alle hardwerkende docenten Nederlands, dat deze aflevering een doorbraak is om het eindexamen Nederlands, alsmede de inhoud van ons vak rigoureus te veranderen.

Praat mee

onze spelregels.

Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is. Inloggen / registreren

Reacties (53)

Sorteren op:

# data[].attributes.attachment_link.title
Lubach legt de vinger op de zere leesplek - Joop - BNNVARA

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoewel Arjen Lubach de draak met me steekt, ben ik hem eeuwig dankbaar.

# data[].attributes.body
Sprak net een dislektiisu bouwmeestur dii plijt voor fooneetiis sgrijvun als rumeedii 😁

# data[].attributes.body
23 april 2021 Overleg PCC-Oosterhout met Gabriëlle, Johan, Iris en Wim. Inventarisatie van actuele wensen en ideeën.
Op basis daarvan zijn de kolommen hiernaast bijgewerkt.
Wie wil aanhaken of iets wil toevoegen graag contact opnemen met iris@partofnow.nl

# data[].attributes.headline
Rechts hiervan in geel per kolom een vraag, idee of uitdaging, met de uitdagers die er werk van willen maken.

# data[].attributes.subject
Rechts hiervan in geel per kolom een vraag, idee of uitdaging, met de uitdagers die er werk van willen maken.

# data[].attributes.body
Voor leerlingen, studenten, pedagogisch medewerkers, leerkrachten, docenten en andere leergierigen.
Ben jij de potentiële partner die daar ook iets mee kan en wil, reageer, denk mee en maak er samenwerk van.

# data[].attributes.headline
Rechts hiervan in groen de vragen, ideeën en uitdagingen die zijn opgepakt door één of meerdere partners.Voeg jouw activiteit of pilot toe. Lees mee of doe mee.

# data[].attributes.subject
Rechts hiervan in groen de vragen, ideeën en uitdagingen die zijn opgepakt door één of meerdere partners.Voeg jouw activiteit of pilot toe. Lees mee of doe mee.

# data[].attributes.headline
Rechts hiervan in blauw,, concrete ideeën, bestaand aanbod en materiaal van werkplaatspartners in en buiten het onderwijs. Om nieuwe partners te ontdekken,om je te laten inspireren, om te benutten wat er is, maar vooral ook de uitdaging om al samenwerkend nieuwe vormen te vinden.

# data[].attributes.subject
Rechts hiervan in blauw,, concrete ideeën, bestaand aanbod en materiaal van werkplaatspartners in en buiten het onderwijs. Om nieuwe partners te ontdekken,om je te laten inspireren, om te benutten wat er is, maar vooral ook de uitdaging om al samenwerkend nieuwe vormen te vinden.

# data[].attributes.headline
Rechts hiervan in blauw,, concrete ideeën, bestaand aanbod en materiaal van werkplaatspartners in en buiten het onderwijs. Om nieuwe partners te ontdekken,om je te laten inspireren, om te benutten wat er is, maar vooral ook de uitdaging om al samenwerkend nieuwe vormen te vinden.

# data[].attributes.subject
Rechts hiervan in blauw,, concrete ideeën, bestaand aanbod en materiaal van werkplaatspartners in en buiten het onderwijs. Om nieuwe partners te ontdekken,om je te laten inspireren, om te benutten wat er is, maar vooral ook de uitdaging om al samenwerkend nieuwe vormen te vinden.

# data[].attributes.body
Inventarisatie van behoeften en mogelijkheden met taaldocenten van PCC-Oosterhout in coronatijd.

GEEN
behoefte bij de docenten aan extra activiteiten en interventies.
Het is nu een kwestie van overleven.
Het is al prachtig als de vier geplande projecten straks kunnen worden uitgevoerd.

WEL
alle projecten onder de noemer 'Verhalen' brengen, waardoor het minder op 'les' lijkt en er samenhang komt in de projecten.

WEL
nu al werkend kijken welke kansen we zien voor later om
- leerlingen actief te betrekken door hun inbreng leidend te maken in  b.v. themakeuze.
- verbindingen te maken met andere vakgebieden als beeldend, muziek, film etc.
- externe partijen als schrijvers, filmers, illustratoren, kunstenaars te betrekken via Cultuur Primair. (Dat gebeurt nu ook  al via de projecten van Clavis.)

BEL of MAIL
als er toch spontaan nu al kansen ontstaan of als er iets is dat gefixt moet worden.
wim@partofnow.nl
06-54 25 54 62

# data[].attributes.body
Op verzoek van en i.s.m. Esther Valent, informatieconsulent van Bibliotheek Kennemerwaard hebben we In 2020 drie verkennersbijeenkomsten georganiseerd rond het 'Leesoffensief'.
Met de betrokkenen en aanwezigen spitste het zich al snel toe op het lezen met pubers.
"Hoezo Lezen?!'
Daar zijn diverse initiatieven uit voortgekomen die dankzij Covid 19 een tijd op de plank zijn gelegd. Zie hiernaast de uitwerking.

# data[].attributes.body
Contactpersoon:
Annemarie Kraaier

# data[].attributes.headline
Projecten en trajecten om lezen praktisch en theoretisch te ondersteunen.

# data[].attributes.subject
Projecten en trajecten om lezen praktisch en theoretisch te ondersteunen.

# data[].attributes.body
Contactpersoon:
Charlotte de Lannée de Betrancourt

# data[].attributes.headline
Ontwikkelingsgericht werken ook aan lezen

# data[].attributes.subject
Ontwikkelingsgericht werken ook aan lezen

# data[].attributes.body
Contactpersoon:
Inge Haarsma