# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Digitale media zoals YouTube, Snapchat, LinkedIn, Tinder of Facebook worden door de ene verketterd en door de andere de hemel in geprezen. Veel hangt af van de kwaliteit van het aanbod en de vaardigheden om daar verstandig mee om te gaan. Mediawijsheid noemen we dat.

Dat begrip wordt op verschillende manieren gedefinieerd. Het komt er steeds op neer dat men optimaal gebruik weet te maken van de mogelijkheden van mediatoepassingen binnen verschillende levensdomeinen zoals leren, sociale contacten of gezondheid. Daarbij is het ook belangrijk te weten waar beperkingen en risico's liggen van die mediatoepassingen.

'Er ligt nog werk op de plank.'

Het jaarlijks Vlaams Mediawijs Congres brengt expertise daarover samen en maakt een stand van zaken op. Dit jaar gaat alle aandacht naar mediawijsheid binnen welzijnsorganisaties. Dat congres werd voorbereid door onderzoekers van UC Leuven-Limburg. Ze gingen onder andere in gesprek met sociale professionals uit de integrale jeugdhulp, de zorg voor personen met een beperking en het buitengewoon onderwijs. Zij wijzen de weg naar heel wat uitdagingen en aanbevelingen.

Infrastructuur en vaardigheden

Goed nieuws: de digitale wereld is anno 2019 geen onbekende voor sociale professionals en hun cliënten. Maar er ligt nog werk op de plank.

Toegang tot digitale media blijft in sommige organisaties een aandachtspunt. Een begeleider in de zorg voor personen met een handicap maakt zijn wens kenbaar: "Ook in de leefgroep zouden computers, laptops, tablets én goede wifi voorzien moeten worden."

Gericht investeren is een must. In de nodige hard- en software en internettoegang. Maar het gaat ook om het ondersteunen van cliënten zodat ze van deze infrastructuur gebruik kunnen maken.

Bovendien moeten welzijnsorganisaties zich online blijven profileren en ook langs deze weg communiceren met cliënten, stakeholders en netwerkpartners. Dit ligt in de lijn van het beleidsplan van de minister van Welzijn dat inzet op onlinehulpverlening.

Digitale participatie en online weerbaarheid

Welzijnsorganisaties moeten ook verder inzetten op online participatie van hun cliënten. Een jongere die in de jeugdhulp verblijft en feilloos de app van De Lijn kan gebruiken, moet voor die informatie niet langer aankloppen bij zijn begeleider. Voor iemand die omwille van een beperking minder mobiel is, opent Skype een nieuwe wereld.

Maar wie of wat zorgt ervoor dat deze mensen dat aanbod kennen en onder de knie krijgen?

Vorming en opleiding rond digitale media kunnen daarbij helpen. Maar ook een meer pragmatische ondersteuning bij het dagelijks gebruik van digitale media door cliënten. Een jeugdhulpverlener ziet dat zo: "Het zou een meerwaarde zijn als er binnen de voorziening aangepaste workshops georganiseerd kunnen worden. Begeleiders zijn daarbij enkel ter ondersteuning aanwezig."

'Vorming en opleiding kunnen helpen.'

Er bestaan al heel wat degelijk onderbouwde methodieken en lespakketten die mensen mediawijs op weg helpen. Zo werd vanuit het jeugdwerk Enter Escape ontwikkeld. Dat is een digitaal escape game voor kinderen en jongeren waarin veilig en verantwoord mediagebruik centraal staan. Probleem: vaak zijn deze initiatieven onvoldoende afgestemd op cliënten in zorg en welzijn.

Experten met voldoende voeling met deze cliënten moeten samen met welzijnsorganisaties zo'n aanbod ontwikkelen. Momenteel bestaan er enkele organisaties die, vaak op projectmatige basis, materialen en methodieken aanpassen zodat ze gebruikt kunnen worden in welzijnsorganisaties. Maar dat moet een permanent en duurzaam karakter krijgen, beter gericht op de noden van het werkveld.

Ook de overheid heeft hier een opdracht. Zij kan hogescholen en universiteiten stimuleren om hier een rol in op te nemen vanuit onderzoek naar mediawijsheid bij deze cliënten.

Mediawijsheid in DNA

Cliënten van welzijnsorganisaties moeten kunnen groeien in mediawijsheid. Gelukkig wordt die ambitie vandaag niet meer in vraag gesteld.

Het lijkt dan ook logisch dat welzijnsorganisaties mediawijsheid als een evidentie beschouwen. Ze moeten het een plaats geven op alle beleids- en werkniveaus.

Dat betekent dat bestuurders van welzijnsorganisaties voldoende financiële en beleidsruimte voorzien om mediawijsheid in te bedden in de organisatie. Dat is niet evident, zo stelt een jeugdhulpverlener: "Beleid moet mee zijn met sociale en digitale media, omdat het deel uitmaakt van het dagelijkse leven. Het wordt nog beschouwd als een pluspunt, maar zou dat niet meer mogen zijn."

Algemene richtlijnen op sector- of koepelniveau kunnen hier helpen. Op afdelingsniveau betekent dit onder meer gericht werken aan mediawijsheid via jaarplannen of leerlijnen. Op cliëntniveau betekent dit dat digitale mediawijsheid in de ondersteuning geïntegreerd wordt, niet als iets speciaals, maar ook hier als een inherent onderdeel van de relatie tussen cliënt en hulpverlener. Dat moet zichtbaar worden in (be)handelingsplannen maar ook in spelregels die samen met cliënten opgemaakt worden.

In de volgende beleidsnota van de minister van Welzijn zouden we mediawijsheid dan ook graag expliciet opgenomen zien. Hiermee zou het thema ook binnen het beleidsdomein Welzijn een plaats krijgen, naast de aandacht die het nu al krijgt in de plannen van de huidige ministers van Media en Onderwijs.

Meer professionalisering

Medewerkers van welzijnsorganisaties worden uitgedaagd om mediawijsheid mee te ondersteunen. Maar ze missen nog de nodige bagage. Er is een duidelijke nood om nog sterker in te zetten op 'mediawijs' personeel.

'Ook lokale experten zijn nodig.'

Die noodzakelijke professionalisering situeert zich op meerdere niveaus. Alle professionals zouden zelf een basisniveau van mediawijsheid moeten kunnen voorleggen. Dat is een uitdaging voor opleidingen en bijscholing.

Ook lokale experten zijn nodig. Zij zetten binnen de eigen organisatie specifieke kaders uit. Binnen onderwijs vervullen mediacoaches die opdracht nu al. Er is ook nood aan een centraal aanspreekpunt dat externe expertise kan aanleveren. Deze experten kunnen het thema 'digitale mediawijsheid' vertalen naar de alledaagse situatie binnen deze welzijnsorganisaties. Zij kunnen ervoor zorgen dat 'lokale experten' door de bomen van 'mediawijze informatie' het bos blijven zien.

Expertise uitwisselen

Dat brengt ons bij het belang van informatie-uitwisseling. "Organisaties moeten informatie met elkaar uitwisselen. Zo kan je van elkaar leren en zien welke beleidslijnen en werkpraktijken andere organisaties uittekenen. Die doorstroming van informatie kan tot leuke situaties leiden', aldus een begeleider.

'Samenwerking moet gefaciliteerd worden.'

Het valt op dat welzijnsorganisaties nog vaak elk apart rond mediawijsheid aan de slag gaan, ondanks het feit dat ze veel thema's delen. Goede praktijken rond bijvoorbeeld het opmaken van een beleid rond mediawijsheid, samenwerken met ouders, uitwerken van educatief materiaal of ontdekken van bruikbare toepassingen worden onvoldoende gedeeld. Hier zou samenwerking gefaciliteerd moeten worden. Daarbij moet het netwerk van cliënten, bijvoorbeeld de ouders, betrokken worden.

Verschillende initiatieven maken zo'n uitwisseling tussen organisaties mogelijk: een gebruiksvriendelijke database of lerende netwerken, bijvoorbeeld.

Groeimarge

Welzijnsvoorzieningen gaan aan de slag rond mediawijsheid. Maar er is nog heel wat groeimarge.

Het zou een grote stap vooruit zijn, mocht de volgende minister van Welzijn mediawijsheid expliciet opnemen in zijn beleidsnota. Het opzetten van een structuur die mediawijsheid in welzijnsorganisaties ter harte neemt, is dan een volgende logische stap. Dit kan in samenwerking met de ministers van Media en Onderwijs. Ook hogescholen en universiteiten kunnen dit ondersteunen door het thema mediawijsheid voor kwetsbare groepen hoger op hun agenda te plaatsen. We kijken uit naar de toekomst!

# data[].attributes.attachment_link.title
'Anno 2019 moet iedereen aan de slag rond mediawijsheid'

# data[].attributes.attachment_link.description
Digitale media zoals YouTube, Snapchat, LinkedIn, Tinder of Facebook worden door de ene verketterd en door de andere de hemel in geprezen. Veel hangt af van de kwaliteit van het aanbod en de vaardigheden om daar verstandig mee om te gaan. Mediawijsheid noemen we dat. Dat begrip wordt op verschillende manieren gedefinieerd.

# data[].attributes.body
Uitbreiden van de jongerenredactie

Aanbeveling schrijven voor het Antwerps beleid rond Digitaal Jeugdwerk en Mediawijs jeugdbeleid

Grote on- en offline campagne rond positieve beeldvorming van jongeren in Antwerpen in samenwerking met het Antwerps Jeugdwerk - 2020

Bootcamp voor collega's

# data[].attributes.body
De jeugddienst bouwt aan een stad van, voor, door en met kinderen en jongeren.
In Antwerpen krijgen alle kinderen en jongeren maximale ontwikkelingskansen en een voor hen aantrekkelijk toekomstperspectief.

Ze krijgen de fysieke en mentale ruimte om zichzelf te zijn, te experimenteren, en te groeien.

De jeugddienst laat de stem en de belangen van kinderen en jongeren wegen op het beleid in de stad en de districten.

# data[].attributes.body
12 jaar werkzaam voor de jeugddienst Antwerpen

Momenteel projectmedewerker positieve beeldvorming en regisseur van het jeugdbeleid

Veel veranderingen: nieuwe schepen, nieuwe directeur, 2x nieuwe coördinatrice

# data[].attributes.attachment_link.title
Home - Link in de Kabel * digitale brug architecten

# data[].attributes.attachment_link.description
Link in de Kabel - alle jongeren mediawijs op de digitale brug.

# data[].attributes.body
16 interviews met jongeren

Social media als middel

Kies het juiste kanaal voor het juiste doel en creëer hier SAMEN met jongeren de juist look and feel - feedbackgroep met jongeren

STORYTELLING als methodiek

Ga op zoek naar een 'held' - verhaal met te overwinnen obstakels - altijd naam en leeftijd
Een verhaal zorgt er voor dat mensen blijven hangen

Jongeren tussen 14 en 30 jaar staan centraal - vertellen over hun talent, passie of engagement

Andere vorm van communicatie voor de jeugddienst: van aanbod/organisatie gericht naar jongeren centraal

uitvoerder: Stampmedia vzw - jongeren maken de video's en doen de interviews

# data[].attributes.attachment_link.description
Antwerpen 100% Jong - Floriaan vertelt over zijn passie acrogym

# data[].attributes.body
1. Definieer DIGITAAL JEUGDWERK en MEDIAWIJS JEUGDBELEID (Mediawijs, Stampmedia, Batlajong en Ambrassade)

2. Onderzoek de situatie en de noden binnen het jeugdwerk en het jeugdbeleid (Ambrassade, Bataljong en Mediaraven)

3. Richt een werkgroep Digitaal Jeugdwerk en Mediawijs Jeugdbeleid op (Mediawijs, Ambrassade, Bataljong, Stampmedia, Mediaraven ...)

4. Onderzoek hoe positieve beeldvorming van jongeren een peiler kan worden binnen Mediawijs Jeugdbeleid (Mediawijs, Bataljong, Stampmedia, Mediaraven en  ik? :) )

5. Bied meer ruimte voor het jeugdwerk binnen de opleiding mediacoach, een gebied dat verder ontgonnen kan worden! Bijv. rond burgerschap, rond gaming,  rond digitale skills, rond het bereiken van moeilijk doelgroepen

# data[].attributes.headline
Aanvullingen - wat kan digitaal jeugdwerk ook nog allemaal zijn? 

# data[].attributes.subject
Aanvullingen - wat kan digitaal jeugdwerk ook nog allemaal zijn? 

# data[].attributes.body
-        Informeren van doelgroepen: ons aanbod, partners ondersteunen in het verspreiden van informatie en het gebruiken van de juiste kanalen. Wil je jongeren bereiken, betrek ze dan!

-        Competentiegericht werken rond digitale skills: jeugdwerkers ondersteunen, medewerkers ondersteunen en doelgroepen ondersteunen-  werken aan e-inclusie

-        Positieve beeldvorming  en communitybuidling waarbij website en social media als kanalen dienen

-        Plaats van medialabs binnen het jeugdbeleid (coderen, creëren, experimenteren)

-        Gamification binnen het jeugdbeleid (games inzetten om te werken aan doelstellingen bijv: werken met qr codes op affiches rond de campagne)

-        Inspraak en participatie via digitale kanalen

-        Bereiken van nieuwe doelgroepen – afstand verkleinen – iedereen is digitaal? e-inclusie

-        Plaats van gevaren van het internet: fake news,  complottheorieën, cyberpesten en    sexting.

# data[].attributes.body
Nieuwe expressievormen (creeëren - product)

Nieuwe activiteiten  (proces, nieuwe speelvormen)

Nieuwe manieren  om te organiseren (tools)

Bron: De Ambrassade

# data[].attributes.body
2 Inspiratiedagen rond beeldvorming: wie zijn de jongeren de dag van vandaag + gender en beeldvorming en rol van het jeugdwerk in identiteitsvorming

Sprekers: Hanan en Taha - Allyens. Dalilla Hermans en Amra Dorjbayar

1e werkgroep jongerencommunicatie

padlet voor informatiedeling

aanvoerders van verhalen

Stampmedia: partner in beeldvorming

# data[].attributes.body
Gesloten facebookgroep opgericht voor info-uitwisseling en positieve beeldvorming
Collega's gaan op pad en trekken foto's van jongeren en werken zo mee aan de doelstelling positieve beeldvorming
Ondersteuning rond privacy en technische skills

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoe kan ik als bedrijf of organisatie het bereik van mijn sociale media vergroten? Hoe kan je de nieuwe mond-aan-mond stimuleren? Op die vragen hebben we een passend antwoord. Zet je medewerkers als ambassadeurs in, ook op sociale media. Het antwoord klinkt simpel. Maar dat is het niet. Toch loont het de moeite. Elke medewerker heeft zelf heel wat persoonlijke vrienden en volgers, wat voor jou bereik en zelfs potentieel nieuwe volgers betekent. En vervolgens gaat de sneeuwbal verder rollen.

Toon eerst wat er op jouw sociale media gebeurt

Stel, je krijgt een mail van je baas waarin die vraagt om posts van het bedrijf op Facebook en Twitter te gaan delen. Ga je dat onmiddellijk doen zonder te weten wat het bedrijf allemaal doet op sociale media? Nee toch. Organiseer een korte sessie of laat de verantwoordelijke voor het sociale media-beleid een mail rondsturen met voorbeelden en inspiratie. Pas als je weet hoe dat beleid in elkaar zit en tot welke resultaten het leidt, ga je zelf actiever zijn als medewerker. Laat medewerkers weten wat het opzet is, dan kunnen ze meehelpen, met 'content' maar ook met het delen van berichten.

Geef je medewerkers ook de knop van je sociale media in handen

Zou het trouwens geen uitstekend idee zijn om hen die gepassioneerd zijn door sociale media ook een deel verantwoordelijkheid te geven? Doordat ze betrokken worden, zal hun interesse nog vergroten. Bovendien kunnen ze ook zelf ideeën en voorstellen doen. Dat komt vervolgens de verscheidenheid in aanpak ten goede. Zo zet je medewerkers als ambassadeurs in op je sociale media. Je zou hen bijvoorbeeld perfect in een WhatsApp-groep kunnen betrekken. Betrokkenheid motiveert!

Duid op de grote kansen, maar ook op de gevaren

Door berichten te delen, gaat de sneeuwbal aan te rollen. Leuk als het gaat om positieve berichten. Opletten als het in de andere richting gaat, want dan krijgt het bericht ook een grote megafoon-functie. Duid de medewerkers op het feit dat wat hij of zij online publiceert uiteraard onder de persoonlijke verantwoordelijkheid van de medewerker valt. Ook dan zijn de deontologische regels en het arbeidsreglement van toepassing.

Deel als bedrijf ook berichten van je medewerkers-ambassadeurs

Eén richting werkt nooit bevredigend. Ook sociale media heeft nood aan kruisbestuiving. Heen en terug. Bovendien krijg je hierdoor nog extra goodwill van je medewerkers. Vraag hen niet alleen om berichten van het bedrijf te gaan delen en verspreiden. Kies er ook voor om berichten te delen van je werknemers die er zelf voor hebben gekozen om iets te plaatsen. Vervolgens zal je van die medewerker ook waardering krijgen. Doordat je hierop ingaat, krijg je ook een grote en diverser aanbod op je eigen tijdlijn.
Waarschijnlijk zie je niet alle berichten die medewerkers delen. Dit kan je verhogen door bijvoorbeeld te vragen dat ze jouw organisatie taggen (vermelden) in hun bericht of de link naar het bericht bezorgen (bijvoorbeeld in de WhatsApp- of Facebookgroep of per mail).

Toegevoegde waarde door de inzet van ambassadeurs

Stop niet met de vraag om de sociale media van het bedrijf op persoonlijke accounts te delen. Waarom wordt ook geen WhatsApp-groep opgericht om de vele ervaringen uit te wisselen? Om dit te bereiken moeten geïnteresseerden op alle niveau's kunnen meespreken. Dan krijgt jouw sociale media nog extra toegevoegde waarde. En daarover gaat het natuurlijk: toegevoegde waarde bieden en relevant zijn.
Betrek jouw medewerkers als ambassadeurs, het zal je geen windeieren leggen. Integendeel. Veel succes!!

Schakelen jullie al ambassadeurs in? Wat is jullie ervaring? Deel je het met ons?

Van plan om ambassadeurs in te schakelen en heb je hierbij hulp nodig? Aarzel niet ons te contacteren!

PS Ook voor politici en politieke partijen is dit een vaak gebruikte strategie. Hoe pak je dat aan? Hiervoor kan je inspiratie halen bij de Apptivisten-methode van GroenLinks in Nederland. Via een WhatsApp zendlijst worden geïnteresseerden en fans op de hoogte gehouden van updates uit de campagne. Ook als er een nieuwe video van Jesse Klaver online werd gezet, werd dit zo meegedeeld. Zo worden fans betrokken, is de kans groot dat ze op het bericht gaan klikken en waarschijnlijk ook gaan delen.

Helaas merken we ook dat het vaak niet zo evident is... omdat het algemeen kennisniveau van sociale media (zowel privé als professioneel) bedroevend laag is. Tijd om daar iets aan te doen! Dit komt zowel de medewerkers als de organisatie ten goede. Helaas zien we ook dat opleidingsbudget voor sociale media enkel voorzien is voor zij die professioneel de knoppen bedienen. Onze visie is hierin: iedereen goed op sociale media, dat zou het doel van elke organisatie moeten zijn!

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kan ik als bedrijf of organisatie het bereik van mijn sociale media vergroten? Hoe kan je de nieuwe mond-aan-mond stimuleren? Op die vragen hebben we een passend antwoord. Zet je medewerkers als ambassadeurs in, ook op sociale media. Het antwoord klinkt simpel. Maar dat is het niet.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Opleidingen
Van Storycanvas tot video Storytelling voor social profit en overheid
Verhalenmakers

Els Ameloot

Els Ameloot is all round marketing consultant, strateeg, coach én tegelijk producer en regisseur van ondertussen honderden video's voor talrijke organisaties en bedrijven (te bekijken op mov-i.be).

Els voegde vorig jaar het postgraduaat Digital Content & Journalism toe aan haar curriculum en is klaar voor de toekomst. Want traditionele marketing ligt ver achter ons: stop selling, start storytelling! ​

Rudy Pieters

Rudy Pieters is storyteller, schrijver en spreker. Als trainer en coach helpt hij organisaties hun eigen verhalen te vinden, zowel hun grote verhaal als hun vele kleine verhalen.

Een sterk verhaal brengt het publiek én de eigen medewerkers in beweging. Rudy leert organisaties technieken om zelf zo'n inspirerend verhaal te kunnen opbouwen en het te vertellen via alle beschikbare communicatiekanalen (online en offline).

Hij zet storytelling ook in om de missie, visie en strategie helder te krijgen, om organisaties te veranderen en vernieuwen en om de interne communicatie efficiënter te maken.

Zijn liefde voor verhalen ontdekte hij als journalist bij De Gentenaar, De Morgen, Knack en Radio 1. Hij schreef een boek over de diefstal van De Rechtvaardige Rechters en ontwikkelde een rondleiding over dat bijzondere verhaal. Sinds 2009 is hij consulent.

# data[].attributes.attachment_link.description
Van Storycanvas tot video Storytelling voor social profit en overheid Els Ameloot Els Ameloot is all round marketing consultant, strateeg, coach én tegelijk producer en regisseur van ondertussen honderden video's voor talrijke organisaties en bedrijven (te bekijken op mov-i.be). Els voegde vorig jaar het postgraduaat Digital Content & Journalism toe aan haar curriculum en is klaar voor de toekomst.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Verke is the national Centre of Expertise for Digital Youth Work in Finland. Verke's vision is to provide everyone who works with young people with the opportunity to use digital media and technology as part of their work. Verke aims to promote welfare, inclusion and equality among young people by means of digital youth work.

To put it simply, digital youth work means using digital media and technology for youth work. In the context of youth work, digitality should be understood not only as a media but also a content and operating environment.

The long-term goals of Verke's operations:

Knowledge of ways of using digital media and technology will increase and expand in the field of youth work

The structures of youth work will support the use of digital media and technology in youth work

Innovative services and concepts will be created in the field of youth work, using digital media and technology.

Verke's key forms of work:

Training and consultancy

Production and dissemination of information

Development of digital youth work together with actors in the field

The direct target audience of Verke's operations are actors in the field of youth work, particularly in municipalities, organisations and parishes.

Verke is one of the national centres of expertise established by the Ministry of Education and Culture. Verke is fully funded by the ministry. The current funding period for the Centres is 2018-2019. Verke's goals and operations are agreed in yearly discussions between Verke and the ministry. Verke's operations are managed by City of Helsinki Youth Division.

12 Youth work centres of expertise form a network supporting the implementation of the objectives set out in the National Youth Work and Youth Policy Programme 2017-2019. The centres are organised under the following priority areas:

1. Participation of young people

2. Social empowerment of young people

3. Digital youth work and information and counselling services for young people

4. Improvement of the quality and methods of youth work

Verke's annual goals are tied to its long-term goals.

Do you need consultation in developing your digital youth work practice?
Send us an email at: info@verke.org!

# data[].attributes.attachment_link.description
Verke Verke is the national Centre of Expertise for Digital Youth Work in Finland. Verke's vision is to provide everyone who works with young people with the opportunity to use digital media and technology as part of their work. Verke aims to promote welfare, inclusion and equality among young people by means of digital youth work.

# data[].attributes.body
online video-stratiegie van de stad Gent

# data[].attributes.attachment_link.description
Een hart voor cultuur, onderzoekend, enthousiast én tussen 16 en 26 jaar oud? Zin om je kritische blik te delen? Meld je dan nu aan voor RUIS, de jongerenwerking van de Antwerpse bibs, cultuurcentra en culturele ontmoetingscentra.

# data[].attributes.body
Technische ondersteuning
Groepsvorming
Privacy
Positieve beeldvorming
Verzekering

toekomst:
uitbreiden van de groep
werken aan groepsvorming en mede-eigenaarschap
vaste structuur
opstart instagram-kanaal

# data[].attributes.body
MIJNLEUVEN

# data[].attributes.attachment_link.description
De MIJNLEUVEN media-crew is een groep gedreven fotografen, redacteurs en illustratoren die er hun missie van maken om Leuven, en alle noemenswaardige dingen die er gebeuren, letterlijk en figuurlijk in beeld te brengen. Dat doen ze op de MIJNLEUVEN-website, in het MIJNLEUVEN magazine en via alle mogelijke MIJNLEUVEN-kanalen.

# data[].attributes.body
Betrekken + begrijpen = bereiken
=> Ken je doelgroep

Digital Natives

- generatie Z 0-17 jaar - doeners
- generatie Y 18-36 - dromers
- generatie einstein
opgegroeid met de informatietechnologie van het digitale  tijdperk
off- en online identiteit vallen bijna samen

Merk- gericht

Op zoek naar authenticiteit - geen jongerentaal gebruiken

sociaal en  geglobaliseerd

maatschappelijk betrokken - social media als middel om menig te verspreiden en om gelijkgezinden te zoeken en om mensen bijeen te brengen offline - youth for climate

diversiteit is een feit

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kinderen houden vooral van spelletjes spelen en video's kijken, terwijl jongeren ongebonden aan één sociaal netwerk met elkaar connecteren. Hun online en offline wereld zijn sterk met elkaar verweven en de smartphone is de meest gekozen brug tussen die werelden. Apestaartjaren is een tweejaarlijks onderzoek naar het mediabezit en gebruik bij kinderen tussen 6 en 12 jaar en jongeren tussen 12 en 18 jaar in Vlaanderen.

Veel kinderen hebben een eigen tablet

"Veel kinderen hebben een digitaal toestel dat niet met andere gezinsleden gedeeld wordt", zegt Hadewijch Vanwynsberghe van Mediawijs. "56% van de kinderen heeft een eigen tablet, 53% heeft een eigen smartphone." Een groot verschil met 2016. Toen had slechts 18% een eigen tablet en 41% een eigen smartphone. Dat de tablet aan populariteit wint, is geen wonder. "Ik vind de tablet leuker dan de computer omdat er op de tablet veel spelletjes staan." zegt de 7-jarige Kenneth.

Spelletjes en filmpjes op Ketnet

Kinderen gebruiken hun toestellen vooral om spelletjes te spelen en video's te kijken. Ketnet heeft dat goed begrepen: in hun digitale omgeving kunnen kinderen spelletjes spelen, filmpjes kijken en connecteren met leeftijdsgenoten.

Ketnet speelt zo perfect in op wat kinderen zo leuk vinden en is daarom vooral bij kinderen zo'n populair platform. 43% van de Vlaamse kinderen gebruikt Ketnet.

Kantelmoment tablet naar smartphone

Gemiddeld zijn jongeren 12 jaar oud wanneer ze voor het eerst hun eigen smartphone hebben. Bij veel jongeren is die leeftijd een kantelmoment van hoe zij digitale media gebruiken.

Waar kinderen hun toestellen vooral gebruiken om te spelen en om video's te kijken, daar gebruiken jongeren uit de middelbare school hun toestel eerder om te connecteren met vrienden.

Monopolie van Facebook brokkelt af

Facebook is daar lang niet meer het enige sociale netwerk voor. Het monopolie van Facebook brokkelt langzaam af. Jongeren gebruiken het sociale netwerk bovendien heel passief: ze kijken en reageren eerder dan dat ze zelf posten.

Toch gebruikt 82% van de jongeren Facebook nog. Dat is iets minder dan in 2016, waar 87% van de jongeren actief was op Facebook. "Een facebookprofiel is voor jongeren vergelijkbaar met een e-mailadres" zegt Delphine Bastien van Mediaraven. "Het is praktisch om het te hebben, maar eigenlijk doe je er weinig mee."

Facebook moet het digitale speelveld nu veel meer delen met Instagram, Snapchat en YouTube. 79% van de middelbare schooljongeren vind je nu ook op Snapchat. 79% is actief op Instagram en 77% op YouTube. Jongeren gebruiken al die sociale netwerken door elkaar. De smartphone is vaak het toestel om die digitale platformen te bezoeken.

YouTube is van alle leeftijden

Youtube is het enige sociale netwerk dat bij alle leeftijden even populair is. Kinderen en jongeren houden ervan om filmpjes te kijken en met een enorme, diverse hoeveelheid aan video's beantwoordt YouTube daar helemaal aan. Jongeren vinden er bovendien heel wat rolmodellen. Vroeger genoten vooral filmsterren en popartiesten veel aanzien, nu zijn daar ook heel wat YouTubers bij.

YouTube is overigens ook het populairste streamingsplatform. Om muziek te luisteren is de website bij jongeren een pak populairder dan Spotify of Apple Music. Ook om series of films te kijken krijgt YouTube de voorkeur boven Netflix of Popcorntime.

Privacy beschermen vanuit een buikgevoel

Wanneer kinderen en jongeren surfen, zoeken en chatten op het internet, laten ze onbewust en vaak ongewild digitale voetsporen na. Als gevolg hiervan kan heel wat van hun online activiteit teruggeleid worden naar hun persoonlijke informatie.

Hun eigen privacy en die van anderen beschermen kinderen en jongeren meestal vanuit een buikgevoel. 59% van de jongeren maakt gebruik van de voorziene privacyinstellingen en weinig jongeren of kinderen praten erover met ouders of leeftijdsgenoten.

Dat wil niet zeggen dat ze zichzelf niet beschermen, leert de 16-jarige Tammy: "Ik heb twee accounts op Instagram. Ik heb een account voor echte vrienden, daarop volgen maar 70 mensen mij. En op het andere account heb ik 700 à 800 volgers. Op mijn privé-account kan ik lelijke foto's zetten, en op dat andere niet"

Meisjes zijn voorzichtiger dan jongens

Meisjes zijn bovendien voorzichtiger dan jongens bij wat ze delen online: ze maken sneller gebruik van privéberichten om informatie te delen, untaggen zichzelf sneller en accepteren minder snel een vriendschapsverzoek.

Ook met de privacy van hun vrienden zijn meisjes meer begaan dan jongens. Meisjes delen minder informatie over vrienden die dat liever niet hebben. Ze maken iets sneller afspraken met leeftijdsgenoten of ouders en vragen sneller toestemming vooraleer ze iets delen dan jongens.

Jongens (26%) zijn minder slachtoffer of omstaander van gênante foto's dan meisjes (34%). Bovendien stijgt het aantal slachtoffers of omstaanders van privacyinbreuken volgens leeftijd: 19% van de 14-jarigen, 36% van de 15-16 jarigen en zelfs 41% van de 17-18 jarigen. Wellicht verklaart dit waarom meisjes sneller bezorgd over hun privacy dan jongens, al kan het ook zijn dat meisjes een foto sneller als gênant ervaren.

Sharenting: geen probleem voor jongeren?

Ook ouders lijken hun weg gevonden te hebben naar sociale media. Volgens 78% van de jongeren zijn hun ouders actief op sociale platformen. 57% van de ouders deelt online, hoofdzakelijk op Facebook, informatie over hun kinderen. 58% van de ouders vraagt hiervoor geen toestemming. Het is wel opmerkelijk dat slechts één vijfde van de jongeren daar echt problemen mee hebben. Vooral het posten van gênante, hoofdzakelijk lelijke foto's van zichzelf, vinden ze niet leuk.

Moeten we ons zorgen maken?

Kinderen, jongeren én volwassenen zijn duidelijk zoekende in hun omgang met digitale media. Maar in dialoog kunnen ze er samen wel aan uit geraken. We zijn ervan overtuigd dat hier nog heel wat ruimte ligt. Mediaraven en Mediawijs bieden daarom een aantal bouwstenen om de digitale kloof tussen jong en oud te overbruggen.

1. Wees mee

We kunnen het belang van digitale media in de leefwereld van kinderen en jongeren niet compleet negeren, om dan - vingers gekruist - te hopen dat het wel goed komt op het vlak van mediawijsheid, digitale competenties en weerbaarheid. Als volwassenen zich beter inleven in de digitale leefwereld van jongeren en kinderen, dan is de kans groot dat de jongste generaties in de toekomst digitaal weerbaarder zijn.

2. Maak afspraken

Praat met jongeren over wat ze doen en zien op online media en maak samen evenwichtige afspraken. Een gesprek over wie zich waar aan ergert en wie wat leuk vindt, kan leiden tot een duidelijke set afspraken. Smartphonegebruik en digitale media moeten net centraal staan in onze ontmoetingen met kinderen en jongeren, niet weggemoffeld in kluisjes of kistjes.

3. Doe eens digitaal

Kinderen en jongeren brengen digitale media ook in de klas, sportclub, jeugdbeweging of kinderopvang binnen. Tijd om mediawijsheid op de agenda te zetten en digitale media af en toe in activiteiten te gebruiken. Er is een zee van mogelijkheden om te experimenteren, falen en leren en vooral om samen straffe dingen te doen en ons nog beter te amuseren

# data[].attributes.attachment_link.title
De opvallendste trends uit Apestaartjaren 2018

# data[].attributes.attachment_link.description
Kinderen houden vooral van spelletjes spelen en video's kijken, terwijl jongeren ongebonden aan één sociaal netwerk met elkaar connecteren. Hun online en offline wereld zijn sterk met elkaar verweven en de smartphone is de meest gekozen brug tussen die werelden.

# data[].attributes.body
Tijdens mijn zoektocht stuitte ik vaak op grenzen, op het ontbreken van informatie, op onduidelijkheden over termen.

Wat is digitaal jeugdwerk?
Wie is hierin expert?
Wat is mediawijsheid binnen het jeugdwerk?
Hoe kan mediawijsheid en digitaal jeugdwerk ingezet worden om de doelstellingen binnen het jeugdbeleid te realiseren?
Wat kan de rol van een mediacoach hierin zijn? Minder concreet maar meer beleidsmatig - wie kan het kader aanbieden?

Hebben de jeugdwerkers de juiste skills om hiermee aan de slag te gaan?
Wie ondersteunt jeugdwerkers in het verbeteren van hun digitale competenties?
Hebben medialabs ruimte binnen het jeugdwerk en hoe kunnen zij meewerken aan de doelstellingen binnen het jeugdwerk?
Benut het jeugdwerk de mogelijkheden van digitaal jeugdwerk?

Heeft positieve beeldvorming een plaats binnen digitaal jeugdwerk?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kampen rond artificiële intelligentie, een robotweek, een zomerweek rond digitale kunsten of een Dojo van Coderdojo (een snelgroeiende jeugdvereniging rond games, coderen, apps en software). Het bestaat tegenwoordig allemaal.

We kunnen stellen dat er in het jeugdwerk alsmaar meer digitale ingrepen zijn. Net zoals er een 'nieuwe taal' ontstaat in de culturele sector, ontstaan er nieuwe vormen van jeugdwerk. Maar hoe gaan we om met al deze nieuwigheden? Wat zijn de vragen en noden van jeugdwerkers daarbij? We kijken eerst even naar wat we allemaal wel al weten over digitaal jeugdwerk. Daarna bekijken we welke stappen we moeten zetten als sector om digitaal jeugdwerk verder vorm te geven.

Houvast

Er is gelukkig al heel wat houvast rond digitaal jeugdwerk. Digitaal jeugdwerk is bovendien niet eens een 'aparte vorm' van jeugdwerk dus over 'digitaal jeugdwerk' an sich spreken, voelt wat raar aan. Op Europees niveau dacht men al na wat digitaal jeugdwerk inhoudt. Er werd gesleuteld aan een definitie van (digitaal) jeugdwerk, een set van competenties daarvoor en aanbevelingen voor het beleid van elk land. Wie meteen aan de slag wil kan zich laten inspireren door de honderden goeie praktijken en het vormingsmateriaal dat er rond werd ontwikkeld. Er is ook een Europees netwerk rond digitaal jeugdwerk om expertise te delen en praktijken uit te wisselen. En zoals we opgelucht kunnen lezen bij Youthlink Scotland: jeugdwerkers hoeven geen digitale experten te zijn, maar er zijn wel fantastische opportuniteiten in de digitale wereld. In Finland ontwikkelde Verke, het expertisecentrum van Finland rond digitaal jeugdwerk richtlijnen voor digitaal jeugdwerk en daarbij een instrument voor zelfevaluatie.

Uit de publicatie van Verke kan je verschillende interessante vragen halen die ook aan onze jeugdwerkorganisaties gesteld kunnen worden.

Werken we in een cultuur van nieuwsgierigheid en experiment? Hebben we een open, flexibele en onbevooroordeelde houding tegenover de mogelijkheden van digitale media en technologie voor jeugdwerk?

Is er een strategische planning die de ontwikkeling van digitaal jeugdwerk op lange termijn ondersteunt?

Werken we doelgericht met digitale media in het jeugdwerk?

Is er een kwaliteitscheck? Is het nodige materiaal beschikbaar? (tools, infrastructuur, etc.)

Hebben jeugdwerkers de nodige digitale skills?

Werken we voldoende samen rond digitaal jeugdwerk?

Bevorderen digitale mogelijkheden inclusief werken in jeugdwerk?

Worden digitale competenties van jongeren versterkt in het jeugdwerk?

Digitaal jeugdwerk in drie stappen

Om jeugdwerkorganisaties te ondersteunen in hun zoektocht naar digitale mogelijkheden, organiseert De Ambrassade, samen met Cultuurconnect jaarlijks Dig It Up. Op dit inspiratiefestival verkennen we samen met collega's uit tal van sectoren de horizonten van digitale en online tools voor kunst- en cultuurbeleving. Het blijkt niet zo makkelijk, om jeugdwerkers daar naartoe te lokken. Daarom stellen we ons de vraag. Waar is de nood het hoogst? Wat zijn de vragen van jeugdwerkers?

Willen ze geïnspireerd worden of dingen uitproberen? Willen ze connecties leggen met boeiende bedrijven/organisaties die hun verder kunnen helpen? Of zijn er vooral vragen rond mediawijsheid? En misschien belangrijker, weten we waar we naar toe willen met de digitale mogelijkheden van het jeugdwerk en jeugdwerkbeleid?

Om op deze vragen te antwoorden voerden we gesprekken met, Niels Goovaerts van Artforum, Joos Callens van Mediaraven, Marlies De Cock van Nerdlab, Stefaan Vandelacluze van Mooss & Hannes Vanhaverbeke van Cultuurconnect. We kwamen te weten dat deze organisaties aanvoelen dat ook in het jeugdwerk keihard ingezet moet worden op digitaal jeugdwerk. Gezien de online wereld niet meer afgescheiden is van de wereld waarin jonge mensen hun tijd doorbrengen, moet ook het jeugdwerk een plek krijgen in de digitale leefwereld van kinderen en jongeren. Jeugdwerk gaat over ontmoetingen, interactie en groepsactiviteiten. Het is dan maar normaal dat jongeren hier ook online mee bezig kunnen zijn.

Elke digitale innovatie zorgt ervoor dat we anders gaan werken, onszelf anders gaan organiseren, anders leven en anders nadenken. Er is eensgezindheid over het feit dat er wel een soort van inhaalbeweging nodig is in het jeugdwerk. We moeten samenwerken om telkens mee te zijn met de mogelijkheden van digitale innovaties. Als jeugdwerkorganisaties zouden we ' lean' of ' agile moeten zijn. De essentie van jeugdwerk, ligt daar nochtans wel dicht in de buurt.

We zijn het er dus over eens dat jeugdwerk ook moet inzetten op de digitale leefwereld van kinderen en jongeren. Maar hoe? We kunnen beginnen met volgende 3 belangrijke stappen. En dit doen we best samen, en niet in elke organisatie apart.

STAP 1: Verduidelijking brengen: Wat betekent digitaal jeugdwerk en welke mogelijkheden brengt het met zich mee?

Eerst en vooral is er nood aan een woordenschat, een jargon om over digitaal jeugdwerk te praten. Door altijd over 'digitale mogelijkheden' of 'digitaal jeugdwerk', gaan we voorbij aan een complexere realiteit.

We onderscheiden alvast drie werelden vol mogelijkheden, maar wie weet zijn er nog veel meer:

1. Nieuwe expressievormen (creëren - product): Heel wat digitale expressievormen die kinderen en jongeren gebruiken, vinden ook hun plaats in het jeugdwerk. Bijvoorbeeld, een kamp rond games ontwikkelen, Ai, etc. Maar ook het ontstaan van organisaties als CoderDojo, Nerdlab rond digitale mogelijkheden.

2. Nieuwe activiteiten (upgraden/opleuken - proces): In het grote en gevarieerde aanbod van jeugdwerkorganisaties ontstaan er heel wat nieuwe mogelijke activeiten. Bv. geocaching, gsmspel, games, etc.

3. Nieuwe manieren om ons te organiseren (tools): We maken ons werk makkelijker op allerlei manieren (gedeelde agenda's, documenten online, CiviCRM, etc.), meer gestroomlijnd, we communiceren over ons aanbod. Maar naast vervanging van analoge mogelijkheden ontstaan steeds meer mogelijkheden die de jeugdwerkbeleving kunnen transformeren. Daar kun je geen analoge evenknie tegenover zetten. bv. het nieuwe jeugdinformatieplatform WAT WAT.

STAP 2: Inspireren met voorbeelden van digitaal jeugdwerk op de drie niveaus

Hoe kom je tot impactvol jeugdwerk waarin digitale kansen optimaal worden benut? Een eerste stap is altijd om te de sector te informeren en inspireren. Zoals op Dig It Up kunnen we inspirerende voorbeelden een prominente plaats geven en netwerkmomenten organiseren om contacten te leggen en interdisciplinaire teams samen te stellen rond bepaalde uitdagingen. Jeugdwerkorganisaties weten best wel wat hun visie is en wat ze willen bereiken. Maar daarom weten ze nog niet hoe ze die visie kunnen versterken met digitale tools.

STAP 3: Samenwerking opzetten over sectoren heen

Het is niet eenvoudig om zonder veel middelen en extra tijd grote digitale transformaties door te voeren. We zouden heel gericht samenwerkingen kunnen opzetten rond concrete digitale innovatieve projecten. Ook door het departement Cultuur, Jeugd & Media wordt gesuggereerd om samen te werken. Digitale transformatie heeft in nagenoeg alle sectoren disruptieve effecten, zo lezen we in hun Reflecties.
Waar het vandaag gaat over VR/AR/MR, AI en blockchain, gaat het morgen wellicht alweer over iets anders. De klemtonen en aandachtspunten veranderen snel. De trendgevoelige en snel wisselende omgeving maakt het niet eenvoudig om mee te zijn met alle digitale ontwikkelingen. Bovendien vergt innovatie een experimentele mindset en ruimte en durf om risico te nemen. De Vlaamse overheid kan deze ruimte bieden via investeringen in een goede basisinfrastructuur, het promoten van good practices, stimuleren van cross-sectorale praktijken en door subsidies te verlenen die experiment aanmoedigen. Experimenten moeten lean en agile zijn, en snel corrigeerbaar, en praktijken toepasbaar en opschaalbaar. Cultuurbrede operationalisering kan een van de uitgangspunten zijn.

Besluit

Kortom er zijn steeds meer digitale paden die we kunnen bewandelen. Namelijk, kinderen en jongeren informeren, kinderen en jongeren de ruimte en de mogelijkheden geven om jong te zijn, om zichzelf te ontwikkelen, om te experimenteren, om netwerken op te bouwen en vriendschappen te sluiten. Voor kinderen en jongeren bestaat er geen onderscheid meer tussen de online en offline wereld. Daarom moet jeugdwerk actief deel uit maken van deze wereld. We moeten de kansen die er liggen met ons beide handen grijpen.

Neem experten bij de hand, zet samenwerkingen op, experimenteer, leer!

Ken of organiseer je zelf inspirerende praktijken waar digitale mogelijkheden in het jeugdwerk op een vernieuwende manier worden benut? Heb je zelf interessante documentatie over digitale mogelijkheden in jeugdwerk en in vrije tijd? Mail ze naar Line Ostyn.

Wil je verder inspiratie opdoen rond digtale mogelijkheden om aan de slag te gaan met kinderen en jongeren? Kom dan zeker naar Dig It Up, dé inspiratiedag rond digitale innovatie. De inschrijvingen worden geopend midden december. Maar je kan 26 februari nu al aankruisen in je agenda!

# data[].attributes.attachment_link.title
Digitaal jeugdwerk: hoe trekken we dat op gang?

# data[].attributes.attachment_link.description
Kampen rond artificiële intelligentie, een robotweek, een zomerweek rond digitale kunsten of een Dojo van Coderdojo (een snelgroeiende jeugdvereniging rond games, coderen, apps en software). Het bestaat tegenwoordig allemaal. We kunnen stellen dat er in het jeugdwerk alsmaar meer digitale ingrepen zijn.

# data[].attributes.body
Waarom?
jongeren zijn op zoek naar positieve voorbeelden
Jongeren maken mee de stad
Jongeren krijgen vaak te maken met foute beeldvorming
Jongeren willen getalenteerde jongeren zien en geïnspireerd raken

Visie
De jeugddienst wil, samen met haar partners, werken aan het positief in beeld brengen van jongeren uit Antwerpen zodat jongeren het gevoel hebben dat er meer ruimte voor hen is om jong te zijn in de stad, en dat dit geapprecieerd wordt.

Ze doet dit door jongeren zelf aan het woord te laten, door jongeren meer inspraak te geven in de gebruikte communicatiekanalen van de jeugddienst  en door jongeren zelf een deel van de communicatie op zich te laten nemen.

De nadruk zal hierbij liggen op ‘Young talents – Young potentionals’ – jongeren die andere jongeren inspireren.