# data[].attributes.headline
Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος 

# data[].attributes.subject
Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος 

# data[].attributes.body
Εξίσου σημαντικό με το γεγονός καθαυτό της σύγκλησης της Εθνοσυνέλευσης ήταν και το πολιτειακό και διοικητικό έργο που παρήχθη από τους πληρεξούσιους και τους συνεργάτες τους.

Το Σύνταγμα χαρακτηρίστηκε προσωρινόν λόγω της ανάγκης καθησυχασμού των ευρωπαϊκών Αυλών στην –αρνητική για Επαναστάσεις– συγκυρία της εποχής, και της πρόθεσης των Ελλήνων να ψηφίσουν ένα αντίστοιχο οριστικό μετά την επίσημη αναγνώριση του κράτους τους.

Πρωτεύουσα θέση σ’ αυτό έχουν η διακήρυξη και διασφάλιση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων (Γενικά Δικαιώματα). Εδώ, περισσότερο από παντού, είναι προφανής ο διάλογος των φιλελεύθερων πολιτικών ηγετών της Επανάστασης με τα πρωτοπόρα συνταγματικά κείμενα της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επανάστασης. Είναι γεγονός πως πολλές από τις πλέον ριζοσπαστικές, δημοκρατικές διατάξεις των γαλλικών συνταγμάτων απουσιάζουν από το Σύνταγμα της Επιδαύρου. Η διστακτικότητα αυτή οφειλόταν στις σκληρές πολεμικές συνθήκες του Αγώνα, οι οποίες δεν επέτρεπαν την απρόσκοπτη εφαρμογή όλων των δημοκρατικών προταγμάτων, αλλά και στη μετριοπάθεια ή και συντηρητικότητα των συντακτών του Πολιτεύματος, οι οποίοι προσπαθούσαν να αποσυνδέσουν την εθνική και πολιτική διάσταση της Ελληνικής Επανάστασης από μηνύματα κοινωνικής ανατροπής.

Το Σύνταγμα προέβλεπε ένα σύστημα πολυαρχικό, αποτέλεσμα τόσο της καχυποψίας των επαναστατών απέναντι σε κάθε συγκεντρωτική εξουσία, όσο και των απαραίτητων συμβιβασμών των πολλών μνηστήρων της επαναστατικής ηγεσίας. Τα δύο ανώτατα όργανα της Υπερτάτης Διοικήσεως, το Εκτελεστικόν και το Βουλευτικόν αλληλοελέγχονταν, νομοθετούσαν και κυριαρχούσαν επί της διορισμένης κυβέρνησης, του Συμβουλίου των Μινίστρων. Τέλος, οριζόταν η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, αλλά η οριστική οργάνωσή της μετατίθετο για άλλους, πιο κατάλληλους καιρούς.

Το Προσωρινόν Πολίτευμα, ακόμα και μετά τον εμπλουτισμό του στην Εθνοσυνέλευση του Άστρους, όπου και ονομάστηκε Νόμος της Επιδαύρου, δεν κατόρθωσε να προσφέρει στους επαναστάτες τις προϋποθέσεις σταθερότητας που χρειάζονταν. Η αντίθεση Εκτελεστικού και Βουλευτικού, χωρίς να είναι η αιτία των εμφύλιων συγκρούσεων που ακολούθησαν, αποτέλεσε το πρόσχημά τους. Πολλές από τις αδυναμίες αυτές τελικά θα θεραπευτούν με το Σύνταγμα της Τροιζήνας, το Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος.

Η πραγματική, όμως, αξία του Συντάγματος της Επιδαύρου είναι έμμεση και μακροπρόθεσμη. Με τον πρώτο αυτόν καταστατικό χάρτη ξεκινούσε η μαθητεία των παλαιών ραγιάδων, ως πολιτών πλέον, στις αρχές του Κράτους Δικαίου. Σε μια περίοδο που ελάχιστα κράτη στον κόσμο διέθεταν γραπτά συντάγματα, οι Έλληνες επαναστάτες γίνονταν απόστολοι μιας νέας εποχής που αναδυόταν, αυτής των εθνικών κρατών, των πολιτικών δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.
Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΆΔΟΣ-ΚΕΙΜΕΝΟ

# data[].attributes.headline
Η κήρυξη της πολιτικής ανεξαρτησίας του ελληνικού έθνους - Το κείμενο(Φεβρουάριος 1822)

# data[].attributes.subject
Η κήρυξη της πολιτικής ανεξαρτησίας του ελληνικού έθνους - Το κείμενο(Φεβρουάριος 1822)

# data[].attributes.body
Α΄ Εθνοσυνέλευση, Ιανουάριος 1822, Πιάδα (Επίδαυρος)

# data[].attributes.attachment_link.title
Σύνταγμα της Επιδαύρου

# data[].attributes.headline
«Mάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος»

# data[].attributes.subject
«Mάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος»

# data[].attributes.body
"είναι καιρός να αποτινάξωμεν τον αφόρητον τούτον ζυγόν...να κρημνήσωμεν από τα νέφη την ημισέληνον, διά να υψώσωμεν το σημείον δι' ου πάντα νικώμεν, λέγω τον Σταυρόν [...] κινηθείτε, ω φίλοι, και θέλετε ιδεί μίαν κραταίαν δύναμιν να υπεραπισθή τα δίκαιά μας»
Προκήρυξη του Aλέξανδρου Yψηλάντη (1792-1828), «Mάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος», από το στρατόπεδο του Iασίου, στις 24 Φεβρουαρίου 1821. H πρώτη αυτή επίσημη διακήρυξη της Eλληνικής Eπανάστασης μας παραπέμπει στην αποτυχημένη απόπειρα που ενθάρρυνε ο μύθος της αναμενόμενης ρωσικής βοήθειας και η εσφαλμένη στρατηγικά άποψη ότι οι επίσης υπόδουλοι λαοί των Bαλκανίων θα έχυναν το αίμα τους για τη συνολική ανατροπή της Οθωμανικής κυριαρχίας. (Ιστορικά Αρχεία 114/2)
Μουσείο Μπενάκη

# data[].attributes.headline
Ο Χάρτης της Ελληνικής Επανάστασης 

# data[].attributes.subject
Ο Χάρτης της Ελληνικής Επανάστασης 

# data[].attributes.attachment_link.title
O Χάρτης της Ελληνικής Επανάστασης (1821-1832) by ΙΝFOKIDS.GR

# data[].attributes.attachment_link.description
TOUCH this image to discover its story. Image tagging powered by ThingLink

# data[].attributes.headline
Ως πότε παλικάρια.. μια εξαιρετική παρουσίαση από την συνάδελφο Sofia Zioga

# data[].attributes.subject
Ως πότε παλικάρια.. μια εξαιρετική παρουσίαση από την συνάδελφο Sofia Zioga

# data[].attributes.attachment_link.title
Ως πότε παλικάρια...

# data[].attributes.attachment_link.description
Book Creator is a simple tool for creating awesome digital books. Create your own teaching resources or have your students take the reins.

# data[].attributes.headline
Δημοτικό σχολείο Αγιάσου

# data[].attributes.subject
Δημοτικό σχολείο Αγιάσου

# data[].attributes.attachment_link.title
Η επανάσταση του 1821 σε Stop Motion από τη Στ' του Δ.Σ. Αγιάσου

# data[].attributes.headline
Όψεις της συμμετοχής στην Επανάσταση : Κλέφτες και αρματολοί...

# data[].attributes.subject
Όψεις της συμμετοχής στην Επανάσταση : Κλέφτες και αρματολοί...

# data[].attributes.headline
Η ζωή στην Οθωμανική αυτοκρατορία (3)

# data[].attributes.subject
Η ζωή στην Οθωμανική αυτοκρατορία (3)

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική ιστορία - Νεοελληνική τέχνη - Η ζωή των Ελλήνων στα χρόνια της Τουρκοκρατίας

# data[].attributes.headline
Οι ήρωες αλλιώς! (2)

# data[].attributes.subject
Οι ήρωες αλλιώς! (2)

# data[].attributes.body
Δείτε τους να "ζωντανεύουν" με τη βοήθεια της ψηφιακής τεχνολογίας!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Γαλανόλευκη Πατρίς

# data[].attributes.attachment_link.title
Οι ήρωες του 21 ζωντανεύουν με την βοήθεια της τεχνολογίας.

# data[].attributes.headline
Οι γυναίκες της επανάστασης 

# data[].attributes.subject
Οι γυναίκες της επανάστασης 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ψυχή μεγάλη και γλυκειά, μετά χαράς στο λέω:
Θαυμάζω τες γυναίκες μας και στ' όνομα τους μνέω.
(Διον. Σολωμού, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι).

Οι ιστορικοί μας δεν θεώρησαν διόλου απαραίτητο ν΄ ασχοληθούν με τη συμβολή των γυναικών στον Αγώνα.
Και τούτη η αδικία έγινε, παρότι τόσο πριν και κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, όσο και στα αμέσως επόμενα χρόνια, όταν το νεαρό Ελληνικό κράτος, πάλευε να οργανωθεί κουβαλώντας όλα τα προβλήματα που ακολούθησαν το σκοτάδι της Τουρκοκρατίας, αγωνίστηκε πολύ σκληρά η γυναίκα.

Αγωνίστηκε η γυναίκα, όσο κι ο άνδρας.
Αγωνίστηκε παραστέκοντας τον, πολεμώντας δίπλα του, πολεμώντας στη θέση του, πολεμώντας μονάχη και σε πολλές περιπτώσεις παίρνοντας αποφασιστική και σωτήρια πρωτοβουλία η ίδια.
Τις περισσότερες πληροφορίες τις αντλούμε δυστυχώς από ξένους συγγραφείς κι ακόμα και τότε, είναι συγκεχυμένες σε πολλές περιπτώσεις, όπως συγκεχυμένες ή άγνωστες παραμένουν κι οι μορφές τους, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Μια Μπουμπουλίνα, ή μια Μαντώ Μαυρογένους...

"Η Ελλάς ευγνωμονούσα"
Θεόδωρος Βρυζάκης

"Η Δόξα των Ψαρών"
Νικόλαος Γύζης

"Η Ελλάς στα ερείπια του Μεσολογγίου"
Ευγένιος Ντελακρουά

Άραγε ποιές ήταν; Πώς έζησαν, πώς πέθαναν, ποιές ήταν οι μάχες τους, η ζωή τους, τα αισθήματα, οι καημοί τους, τα κίνητρα κι ο χαρακτήρας τους;

Μόλις το 1933 η Σωτηρία Αλιμπέρτη, συγγραφέας και ερευνήτρια, ενδιαφέρθηκε σοβαρά να τις ψάξει, κι ασχολήθηκε συστηματικά με τις ηρωίδες εκείνες γυναίκες.
Επίσης -αργότερα- ο ιστορικός της Ιατρικής Γεώργιος Κ. Πουρναρόπουλος, θα περιλάβει στα γραπτά του τη συμβολή των γυναικών στην περίθαλψη τόσο των αγωνιστών, όσο και του σκλαβωμένου λαού και στη δημιουργία των πρώτων νοσοκομειακών μονάδων την περίοδο του Αγώνα.

Αντίθετα, ξένοι ιστορικοί και περιηγητές της εποχής μίλησαν για κείνες. Και κάποιοι τους αφιέρωσαν λαμπρές σελίδες.
Μαρτυρίες για τη φιλοπατρία και τον ηρωισμό των Ελληνίδων παρέχουν αυτόπτες μάρτυρες, ποιητές, συγγραφείς, φιλέλληνες αγωνιστές, ιστοριογράφοι και ζωγράφοι.
Ο Pouqueville, στην τετράτομη ιστορία του της "Αναγέννησης της Ελλάδας" εκφράζει το θαυμασμό του για τον ηρωισμό των αυτών των γυναικών και τη βαθειά του συγκίνηση για τις θυσίες, τις κακουχίες και τα μαρτύρια τους.
Ο Ginouvier, έγραψε στο Παρίσι για την ηρωίδα Μαντώ Μαυρογένους, μέσα από πληροφορίες και αφηγήσεις που έφταναν σε κείνον από φιλέλληνες αγωνιστές, που είχαν την τύχη να τη γνωρίσουν. Πολλοί ζωγράφοι θα εμπνευστούν από κείνες και θα τις αποτυπώσουν μέσα από διηγήσεις και μόνο.
Οι Γάλλοι Blancard και Fauriel, ο Άγγλος Eton, ο Γερμανός Bartholdy, οι Ιταλοί Ciampolini και Zechinni και Ελληνικής καταγωγής λογοτέχνες του εξωτερικού, μιλούν και γράφουν για τις γυναίκες του Αγώνα, φιλέλληνες αγωνιστές, όπως ο Auguste Fabre κι ο Holland καταθέτουν το θαυμασμό τους, ο Scheffer κι ο Friedel, τις ζωγραφίζουν.

Για να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε το βαθμό και την ποιότητα της συμμετοχής των γνωστών και άγνωστων γυναικών στον Ελληνικό αγώνα, πρέπει όμως να δούμε και ποιά ήταν η θέση τους μέσα στην κοινωνία στα τέλη του 18ου και την ανατολή του 19ου αιώνα.
Τη θέση της γυναίκας λοιπόν την εποχή εκείνη καθόριζαν οι άνδρες.
Η Ελληνίδα ήταν θυγατέρα, αδελφή, σύζυγος και μητέρα.
Στις αποφάσεις, στη διοίκηση, στο δημόσιο βίο, δεν μετείχαν, αφού η ανατολίτικη τούρκικη αντίληψη, επικρατούσε και στη σκλαβωμένη Ελλάδα, επομένως οτιδήποτε διαφορετικό θα ήταν αδιανόητο.
Ακόμα και στην Εκκλησία, ο ρόλος της είναι ανύπαρκτος ή μηδαμινός, παρότι σε κείνην εμπιστεύεται τη μετάδοση της πίστης και τη μέριμνα για την επιβίωση του Ελληνισμού.

Στην εκπαίδευση, η γυναίκα λαμβάνει την κοινή παιδεία, τα βασικά γράμματα, αν και το σύνηθες για τις περισσότερες, είναι να μην κατέχουν ούτε καν αυτά.
Στην οικονομία όμως, έχουμε μιαν αξιόλογη συμμετοχή των γυναικών, αφού στα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι γυναίκες των αγροτικών περιοχών, συμμετέχουν στις αγροτικές καλλιέργειες και στην κτηνοτροφία, είτε βοηθητικά είτε και πρωταγωνιστικά- όταν έλειπαν οι άνδρες στα βουνά καταδιωκόμενοι από τους Τούρκους, είτε όταν ταξίδευαν στο εξωτερικό για εμπορικούς λόγους. Μα τούτη είναι η εξαίρεση.

Η Ελληνίδα εργάζεται μέσα στο σπίτι, συνήθως στον αργαλειό και στο βελόνι για να καλύψει τις ανάγκες του νοικοκυριού της, να ντύσει, να ζεστάνει, να ομορφύνει, να στολίσει και να διαθέσει κι όσα μένουν από τα έργα της στη ντόπια αγορά, ώστε να ενισχύσει το φτωχικό της.
Στην οικογένεια, ο ρόλος της, περιορισμένος αλλά σημαντικός. Είχε τη φροντίδα του νοικοκυριού και την ευθύνη για την ανατροφή των παιδιών.

Στην κοινωνία της εποχής, δύο κατηγορίες γυναικών υπάρχουν:
- Οι απλές γυναίκες του λαού, περιορισμένες στο σπίτι, σύζυγοι και μητέρες και
- Οι της προνομιούχου τάξης, οικογενειών δηλαδή με οικονομική, κοινωνική ή πολιτική υπεροχή, που είχαν μεγαλύτερη μόρφωση και δυνατότητες ν΄ αναπτύξουν την προσωπικότητα, τα ενδιαφέροντα και την εξέλιξη τους.
Οι καπετάνισσες, για παράδειγμα, λόγω του κοινωνικού και μορφωτικού τους επιπέδου, ζούσαν σ΄ έναν ευρύτερο κοσμοπολίτικο χώρο, διατηρούσαν διασυνδέσεις, ταξίδευαν στο εξωτερικό, είχαν ενημέρωση και πληροφόρηση για το τι συνέβαινε στην Ευρώπη.
Κάποιες γυναίκες διατηρούσαν σχέσεις με τη Φιλική Εταιρεία - παρότι ελάχιστες είχαν μυηθεί σ' αυτήν, ήταν ενήμερες για τις νέες τάσεις που επικρατούσαν στην Ευρώπη μετά τη Γαλλική Επανάσταση, αλλά γνώριζαν και την Επανάσταση της Αμερικής.
Επίσης γνώριζαν την επαναστατική διακήρυξη του Ρήγα, που επηρεασμένη από την επίδραση των γαλλικών Συνταγμάτων του 1793 και 1795, προέβλεπε τη χειραφέτηση των γυναικών, τη στρατιωτική θητεία τους και την καθιέρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και για τα δύο φύλα.
Ανεξάρτητα όμως από όλα τούτα, στα τόσα χρόνια της σκλαβιάς, όταν κανένας δε γνώριζε αν θα ζει αύριο κι όταν η ζωή του σήμερα ήταν μια διαρκής κόλαση, όταν ο τούρκος όριζε και την αναπνοή τους, η Ελληνίδα κράτησε σεμνή και αυστηρή την οικογενειακή ζωή των Ελλήνων. Ήταν η σύζυγος, η μάνα, ήταν η δέσποινα του σπιτιού, που χάραζε βαθειά στην ψυχή των παιδιών κάθε νέας γενεάς την πίστη στο Χριστό, την αγάπη στην πατρίδα, την περιφρόνηση στη σκλαβιά και στο θάνατο.

Ο σεβασμός, η γενναιοψυχία, ο ηρωισμός, ο πόθος της ελευθερίας αποτελούσαν γνωρίσματα για όλες τις τάξεις, για όλα τα σπιτικά.
"Ηγιασμένη έστω η ψυχή των μητέρων εκείνων, αι οποίαι επί 400 έτη, τοσούτον ηρωισμόν αντέταξαν κατά της περικυκλούσης αυτάς ασελγούς των κατακτητών κτηνωδίας! Αι οποίαι αφού εστερήθησαν πάσαν βιωτικήν απόλαυσιν, εις έν και μόνον τον εαυτών βίον αφιέρωσαν, εις το να ανατρέφουν και να δωρίζουν κάθε φορά εις το έθνος, άνδρας αξίους του ανδρικού και του Ελληνικού ονόματος" (Δημ. Καμπούρογλου, Ιστορία των Αθηναίων, τόμ. Α ΄, σελ. 24).
Η Ελληνίδα της Τουρκοκρατίας απέδειξε ότι για δώδεκα γενεές -κι αλλού για δεκαέξι, η σκλαβιά δε σκούριασε την Ελληνική ψυχή. Απέδειξε ότι ο οργανισμός της Ελληνικής φυλής δεν είχε νοθευθεί, δεν είχε φθαρεί, δεν είχε λυγίσει, εξακολουθούσε να διατηρείται με αξιοθαύμαστη αντοχή και να μεταφυτεύεται από γενεά σε γενεά, ώσπου ναρθει η άγια μέρα.

Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα γεννιούνται δυο όψεις γυναικών της Επανάστασης:
- Οι ηγετικές γυναίκειες μορφές που πρωταγωνίστησαν στη μάχη, είτε ως καπετάνισσες είτε ως απλές πολεμίστριες.
- Οι απλές ανώνυμες Ελληνίδες, που έπαιξαν έναν επικουρικό και πιο παραδοσιακό ρόλο, αλλά πρόσφεραν εξίσου σημαντικά. Με θυσίες μεγάλες, με χέρια που κρατούσαν σφιχτά το ιερό κερί των αρχών, των αξιών, των παραδόσεων, αναμμένο. Που στάθηκαν στη σκιά προσφέροντας ό,τι μπορούσαν, που θυσιάστηκαν, αυτοκτόνησαν πριν ατιμαστούν, πρόσφεραν τα παιδιά τους στον Αγώνα ή τα πήραν μαζί τους στο θάνατο, μαζί στην Αθανασία.
Όλες συνέβαλαν ουσιαστικά στα πλαίσια των δυνατοτήτων τους. Όλες.
Ανώνυμες ή επώνυμες.
Κι είναι τόσες, που δε φτάνει, όχι αυτή η σελίδα, αλλά ούτε τόμοι ολόκληροι για να μιλήσει κανείς γι΄ αυτές.
Εδώ θα αναφερθούμε σε ελάχιστες, τιμώντας την προσφορά τους.

Το 1475 η Λήμνος δέχθηκε την κατακτητική επίθεση των τούρκων, υπό την αρχηγία του Σουλεϊμάν πασά. Σώθηκε από μια νέα κόρη, την Μαρούλα Κλαδά που μόλις είδε τον αγαπημένο πατέρα της να σκοτώνεται από τους τούρκους, ζώστηκε τ΄ άρματά του και όρμησε εναντίον τους. Την ακολουθησαν συγκινημένοι και παρακινημένοι από την τόλμη της, οι συμπατριώτες της κι οι τούρκοι, έκπληκτοι και φοβισμένοι υποχώρησαν. Χάρη σ΄ εκείνη, η Λήμνος δεν έπεσε και συνέχιζε να παραμένει ελεύθερη.

Σεπτέμβριο του 1570 οι Τούρκοι κατέκτησαν την Κύπρο. Μετά την άλωση της Λευκωσίας, 2.000 νέοι και νέες αρπάχθηκαν και επιβιβάσθηκαν στα πλοία, για να πωληθούν δούλοι. Ανάμεσά τους και μία νεαρή Ελληνίδα, η Μαρία η Συγκλητική, καθώς δεν ήθελε να υποφέρει την ατιμία, αποφάσισε να εκδικηθεί τον κατακτητή κι έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη της γαλέρας όπου εκρατείτο. Η γαλέρα και δυο πλοία που ήταν αγκυροβολημένα δίπλα της, ανατινάχθηκαν στον αέρα, τα πολύτιμα λάφυρα κατεστραμμένα, διασκορπίστηκαν στη θάλασσα και στον αέρα και η λεία της σκλαβιάς, έγινε παρανάλωμα της φωτιάς.

Ελισάβετ Υψηλάντη, η μητέρα των Υψηλάντηδων, η "Πρωτομάνα των Φιλικών" έρχεται πρώτη να χρηματοδοτήσει τον αγώνα που ετοιμάζεται. Στις 16/2/1821 στο αρχοντικό της συγκεντρώνονται οι Φιλικοί για να αποφασίσουν την στιγμή της εξεγέρσεως. Η ηθική και υλική συμβολή της Υψηλάνταινας είναι τόση, που ο Αλέξανδρος συγκινημένος λέει στους άλλους εταίρους: "-Γράψτε στο τέλος της διακήρηξης "φιλώ το χέρι της μητρός μου".

Μαριγώ Ζαραφοπούλα
Μια γυναίκα ξεχωριστή, απo τις λίγες που μυήθηκαν την Φιλική Εταιρία στις αρχές του 1821.
Γεννήθηκε στα Ταταύλα της Κωνσταντινούπολης κι εκεί άρχισε κι η δράση τόσο η δική της, όσο και του αδελφού της Χατζή-Βασίλη Σαράφη, προτού ο Ασημάκης Θεοδώρου προδώσει τα μυστικά της οργάνωσης στις οθωμανικές αρχές.
Ανέλαβε, χρησιμοποιώντας τις γνωριμίες της με διάφορους αξιωματούχους, να πληροφορηθεί λεπτομέρειες για το συμβάν, κι έφερε σε πέρας την αποστολή της με απόλυτη επιτυχία.
Την Μαριγώ, χρησιμοποίησαν πολλές φορές για τη μεταφορά πολύτιμων εγγράφων. Και ήταν πολλές οι φορές, που έδωσε χρήματα στην Εταιρία της Πόλης, πήρε μυστικά απ' τους τούρκους και ταφερε στους Φιλικούς, έσωσε πατριώτες απ' την προδοσία του Ασημάκη και φυγάδευσε στελέχη του αγώνα σε στιγμές κινδύνου, όπως βεβαιώνουν οι Π. Μαυρομιχάλης και Δημ. Ορλώφ (ήταν υπεύθυνη για την απόδραση των γιων του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, που είχαν αιχμαλωτισθεί).
Συνεργάστηκε με τον Περραιβό, τον Παπαφλέσσα, το Χρυσοσπάθη και τον Αγγαλόπουλο.
Όταν αποκαλύφθηκε η συμμετοχή της στη Φιλική Εταιρεία, συνελήφθη, φυλακίστηκε και εξορίστηκε, ενώ ο αδελφός της καρατομήθηκε στις 23 Απριλίου 1823.
Μετά από απίστευτες ταλαιπωρίες, κατάφερε να φτάσει στην Ύδρα, φερνοντας μαζί της μεγάλο χρηματικό ποσό, το οποίο διέθεσε για τις ανάγκες της Επανάστασης.
Έπειτα πήγε στην Πελοπόννησο, όπου χρησιμοποιήθηκε από τους Κολοκοτρώνη και Υψηλάντη ως κατάσκοπος εντός της Τριπολιτσάς και του Ναυπλίου.
Τα επόμενα χρόνια, χρηματοδότησε την εκστρατεία του Φαβιέρου στην Κάρυστο καθώς και την αντίστοιχη του Χατζημιχάλη Νταλιάνη στην Κρήτη.

Ευφροσύνη Νέγρη, εργάστηκε δυναμικά για τη διάδοση των ιδεών της Φιλικής Εταιρείας κι οπως λέει η συγγραφέας Παρρέν: " Ειργάσθη, προς διάδοσιν των κυοφορουμένων τότε φιλελευθέρων ιδεών και η αίθουσα της απετέλει το κέντρον των μυστικών συναθροίσεων των μεμυημένων ομογενών. Υπό τας μυροβόλους ανθοδέσμας των πολυτελών δοχείων, εκρύβοντο τα εγχειρίδια* και τα όπλα, τα οποία κρυφά και μεταξύ δύο φιλοφρονήσεων μετεβιβάζοντο εις τους ήρωας, οίτινες υπό τοιούτων γυναικών ενεθαρρύνοντο εις την ευγενή και μεγάλην απόφασιν να πληρώσωσι με το αίμα τους την ελευθερία της χώρας των"].

Μόσχω Τζαβέλα, γεννήθηκε το 1760 και αγωνίστηκε το 1792 εναντίον του Αλή Πασά, στη μάχη της Κιάφας, ως αρχηγός 400 Σουλιωτισσών. Όταν οι τουρκαλβανοί αποπειράθηκαν να αιχμαλωτίσουν τις Σουλιώτισσες, αυτές τους επιτέθηκαν και κατάφεραν να τους τρέψουν σε φυγή. Ο ηρωισμός της Μόσχως έχει απαθανατιστεί στα δημοτικά τραγούδια. Η Μόσχω μετά την καταστροφή του Σουλίου ακολούθησε το δρόμο προς την Πάργα και από κει στα Επτάνησα. Πέθανε το 1803.
Η Τζαβέλαινα ήταν η γυναίκα του ηρωικού αρχηγού των Σουλιωτών Λάμπρου Τζαβέλλα, η θρυλική Μόσχω Τζαβέλλα, μάνα του Φώτου Τζαβέλλα και γιαγιά του Κίτσου Τζαβέλλα (ήρωα της επαναστάσεως του 1821 και Πρωθυπουργού) και της Φωτεινής Τζαβέλλα (την οποία παντρεύτηκε ο Γενναίος Κολοκοτρώνης, γιος του Γέρου του Μοριά).

Λένω Μπότσαρη
Πεντάμορφη και περήφανη καπετάνισσα, που έκλεισε με 200 γυναίκες στα Τζουμέρκα του Σέλτσου, την τελευταία πράξη του δράματος του Ζαλόγγου.
Όταν καταδιωγμένοι Σουλιώτες, 1.148 ψυχές, με αρχηγό τον Κίτσο Μπότσαρη, κινήθηκαν προς την Άρτα και απάγκιασαν στο Μοναστήρι του Σέλτσου, κοντά στον Αχελώο ποταμό περικυκλώθηκαν κι αποκόπηκαν από το μοναστήρι- τη μόνη θέση όπου θα μπορούσαν να οχυρωθούν και να κρατήσουν ακόμη (16 Απριλίου 1804), καταλαβαν πως δεν απέμενε παρά να πεθάνουν γενναίως μαχόμενοι. Πέφταν κατά δεκάδες μπροστά στα μάτια των γυναικών, που από το ύψος του μοναστηριού, αντιλήφθηκαν ότι έπρεπε μόνες τους να φροντίσουν για τον εαυτό τους. Όλες σπεύδουν ταχύτατα στο χείλος των απότομων βράχων, κάτω από τους οποίους ρέει ο Ασπροπόταμος, αποφασισμένες να γκρεμισθούν στα νερά του ποταμού. Αμύνθηκαν με μαχαίρια, πέτρες και ξύλα. Πολλές εσφάγησαν επί τόπου. Περί τις 160 και κατ' άλλους 200 έφθασαν στο χείλος των βράχων και γκρεμίστηκαν με τα παιδιά τους. Από τους 1.148 Σουλιώτες που ήρθαν από το Βουργαρέλι στο Σέλτσο, κατόρθωσαν να σωθούν 55 και κατ' άλλους 80 άνδρες και 2 γυναίκες, οι οποίοι αποσύρθηκαν στην Πάργα με τον ατρόμητο αρχηγό τους Κίτσο Μπότσαρη.
Μαζί τους και η Λένω, αδελφή του Γιάννη και του Μάρκου (του μετέπειτα μεγάλου Αρχηγού του Αγώνα). Πολέμησε γενναία στο Σέλτσο. στο πλευρό του αδελφού της Γιάννη.
Αφού σκοτώθηκε ο Γιάννης, κατάφερε να φθάσει κοντά στο θείο της, που πολεμούσε παρά τον Αχελώο. Πολεμώντας γενναία, σκότωσε πολλούς Τούρκους κι όταν πια περικυκλώθηκε, έπεσε στο ποτάμι και πνίγηκε, για να μην πέσει στα χέρια τους.
Το τραγούδι της Λένως όμως έμεινε:

"Όλες οι καπετάνισσες από το Κακοσούλι,
όλες την Άρτα πέρασαν, στα Γιάννινα τις πάνε,
σκλαβώθηκαν οι αρφανές, σκλαβώθηκαν οι μαύρες,
κι η Λένω δεν επέρασε, δεν την επήραν σκλάβα.
Μόν' πήρε δίπλα τα βουνά, δίπλα τα κορφοβούνια,
σέρνει τουφέκι σισανέ κι εγγλέζικα κουμπούρια,
έχει και στη μεσούλα της σπαθί μαλαματένιο.
Πέντε Τούρκοι την κυνηγούν, πέντε τζοχανταραίοι.
- Τούρκοι, για μην παιδεύεστε, μην έρχεστε σιμά μου,
σέρνω φουσέκια στην ποδιά και βόλια στις μπαλάσκες.
- Κόρη, για ρίξε τ' άρματα, γλύτωσε τη ζωή σου.
- Τι λέτε, μωρ' παλιότουρκοι και σεις παλιοζαγάρια;
Εγώ είμαι η Λένω Μπότσαρη, η αδερφή του Γιάννη,
και ζωντανή δεν πιάνουμαι εις των Τουρκών τα χέρια".

Χάιδω Σέχου, με το σπαθί στο χέρι και πρώτη στη μάχη, υπερασπίστηκε το Σούλι.
Η Χάιδω, κόρη του του Γιαννάκη Σέχου, απόγονου γνωστής οικογένειας Σουλιωτών, υπήρξε ανιψιά της ηρωίδας Δέσπως Μπότση. Η Χάιδω, που προκαλούσε το θαυμασμό με την ομορφιά της, πολέμησε από το 1792 ως την ημέρα που έπεσε το Σούλι. ΄Επαιρνε μέρος με τους άντρες σε όλες τις μάχες και συμμετείχε συχνά στα συμβούλια των οπλαρχηγών του Σουλίου.
Οι Σουλιώτες ορκίζονταν στο σπαθί του Φώτου και οι Σουλιώτισσες στο όνομα της Χάιδως.

Ο Αλή Πασάς των Ιωαννίνων, μετά την ήττα του το 1792, δεν εγκατέλειψε τις προσπάθειες να καταλάβει το Σούλι. Βλέποντας ωστόσο πως οι προσπάθειές του δεν είχαν αποτέλεσμα, πρότεινε να δωροδοκήσει τους Σουλιώτες να φύγουν. Κι εκείνοι απάντησαν:

"Δεν απερνάει εδώ φλουρί,
δεν απερνάει ασήμι,
εδώ περνάει το σπαθί,
το κλέφτικο ντουφέκι,
όπου τρομάζει τη Τουρκιά".

Μετά την εκστρατεία του Αλή Πασά εναντίον του Σουλίου το 1803, η κατάσταση των Σουλιωτών έγινε αδιέξοδη. Παρότι οι μάχες διεξάγονταν με επιτυχία από τους Σουλιώτες, η πολιορκία στένευε τόσο,που αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν με τον Αλή Πασά και ν΄αφήσουν τις εστίες τους. Ο Φώτος Τζαβέλλας και η Χάιδω Σέχου πέρασαν στην Κέρκυρα. Κατά μία εκδοχή, η Χάιδω πολέμησε με το βαθμό του ταγματάρχη, μαζί με τον Φώτο, στη μάχη της Νάπολης το 1805 κατά του Ναπολέοντα.

Η Αλεφάντω, που κάτω από την - κατ' ανάγκη - ανδρική της ενδυμασία έκρυβε μια ψυχή που αψηφούσε κάθε είδος κινδύνου και κακουχίας, μεταδίδοντας θάρρος στους άντρες πολιορκημένους. Χήρα η ίδια, συνελήφθη κατά την έξοδο του Μεσολογγίου μαζί με την μικρή της κόρη.

Η δοξασμένη Παπαδιά Κουρκουμέλη
Μετά την κατάληψη του Ντολμά, το Αιτωλικό παραδόθηκε, κι ο Ιμπραήμ υποσχέθηκε στους κατοίκους ότι δεν τους πείραζε "πλην ενός" που θα ήταν πρόσωπο δικής του επιλογής.
Ενώ οι κάτοικοι έβγαιναν, ένας Αλβανός είδε μια ωραία γυναίκα και φώναξε "Αυτή είναι!".
Την πήραν και την πήγαν στην σκηνή του Ιμπραήμ
"Η νεανίς αυτή ήτον ο εξαιρεθείς του συμβιβασμού άνθρωπος",
η Παπαδιά, η κόρη του Γιάννη Κουρκουμέλη, μνηστή του Τσερέπη, όταν ο Ιμπραήμ την πλησίασε ερωτικά, άρπαξε το γιαταγάνι του και μ΄ αυτό αυτοκτόνησε.

Μαργαρίτα Μπασδέκη, μια 20χρονη κοπέλα, που το 1878 έλαβε μέρος στη μάχη της Μακρινίτσας, η μορφή της επανάστασης του Πηλίου το 1878.
Η τουρκική δύναμη του Βόλου ήταν κανονικά 5.000 στρατιώτες, αλλά ο Ισκεντέρ Πασάς ζήτησε βοήθεια με αποτέλεσμα οι δυνάμεις του να υπερβούν τις 10.000.
Η ατρόμητη Μαργαρίτα, τίθεται επικεφαλής των Ελλήνων πολεμιστών, που συνολικά είναι 70 γυναίκες και 300 άνδρες, και δίνουν μια άνιση μάχη με τέτοιο ηρωισμό και αυτοθυσία, που ο πασάς δεν την ξέχασε ποτέ.

Βασιλική Τζαβέλα, γυναίκα του Κίτσου Τζαβέλα. Έζησε την πολιορκία του Μεσολογγίου και πήρε μέρος στις μάχες. Άοπλη βγήκε μαζί με τους άλλους και πολέμησε με νύχια και δόντια, με το πρωτότοκο παιδί της, το Δημητρό στον ώμο και έγκυος. Μέσα στην μάχη της έπεσε το παιδί νήπιο δέκα μηνών και το πιασαν οι Τούρκοι αιχμάλωτο, για να το ανταλλάξουν αργότερα έναντι σαράντα Τούρκων. Μετά την έξοδο η Βασιλική παντρεύτηκε τον Κίτσο στο Ναύπλιο. Τον ακολούθησε πιστά σε όλες τις μάχες και τις περιπέτειες του βίου του. Μετά τον θάνατο του συζύγου της η Βασιλική εγκαταστάθηκε σε μια χωριάτικη καλύβα στην Κηφισιά. Έζησε βίο εγκρατή, διαθέτοντας αφειδώς το υστέρημά της για την βοήθεια των φτωχών και των πεινασμένων. Ήταν μια από τις τελευταίες εκπροσώπους της μεγάλης εκείνης γενιάς των ηρωικών γυναικών της επανάστασης του 1821. Απεβίωσε στην Κηφισιά στις αρχές Απριλίου 1882.

Δόμνα Βισβίζη(1784-1850)
Λιγότερο γνωστή θαλασσομάχος ηρωίδα, η Δόμνα Βισβίζη, αφοσιωμένη στη Μεγάλη Ιδέα της Φιλικής Εταιρείας, μυημένη, μάνα τεσσάρων παιδιών, έγινε καπετάνισσα και πολέμησε ηρωικά.
Γεννήθηκε στον Αίνο της Θράκης. Πήρε μέρος στην Ελληνική Επανάσταση μαζί με τον άνδρα της, Χατζή Αντώνη Βισβίζη, στις θαλάσσιες επιχειρήσεις του Αγώνα στο Άγιο Όρος, στη Λέσβο και στη Σάμο. Με το θάνατο του άνδρα της, η Δόμνα Βισβίζη ανέλαβε η ίδια τη διοίκηση του πλοίου και συνέχισε τη δράση της στην περιοχή της Εύβοιας. Εξοπλισε και συντηρούσε το πλοίο της "Καλομοίρα" με δικά της χρήματα για τρία χρόνια. Μετά το τέλος του Αγώνα, της παραχωρήθηκε μία μικρή σύνταξη. Πέθανε στον Πειραιά.

Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος βεβαιώνει με έγγραφο του (Μάης 1822) πως η Δόμνα Βισβίζη έσωσε τους άνδρες του και τον ίδιο "δια της προμηθείας τροφίμων και πολεμοφοδίων, άνευ της οποίας ο στρατός του θα διελύετο".

"Η ευπειθεστάτη πατριώτισσα και δούλη, Δόμνα Βισβίζη"... Η υπογραφή της

Η μεγάλη Μπουμπουλίνα της θάλασσας!
Το όνομα της συμβολίζει ό,τι γενναίο έχει να επιδείξει η ιστορία της Ελληνίδας γυναίκας. Η παρουσία της πλανιέται στην πολιορκία του Ναυπλίου και της Τριπολιτσάς, στο Άργος, στη Μονεμβασιά. Στα ελληνικά στρατόπεδα ξεσηκώνει τον ενθουσιασμό των παλληκαριών, εμψυχώνει, πολεμά στο πλευρό του Κολοκοτρώνη, έφιππη και αρματωμένη ή όρθια πάνω στον "Αγαμέμνονα", το πρώτο πολεμικό σκάφος της Ελλάδας με τους Σπετσιώτες της.

Μαντώ Μαυρογένους, η ηρωίδα της Μυκόνου, πολέμησε και ανδραγάθησε στο νησί της, όπως και στην Εύβοια, στο Πήλιο και στη Φωκίδα. Είχε το βαθμό του Αντιστράτηγου, τεράστια διάκριση για την εποχή. Εάν δεν υπήρχαν οι μαρτυρίες των ξένων ιστορικών και φιλελλήνων, οι οποίοι είδαν και θαύμασαν τη γενναιοψυχία, τη φιλοπατρία και τη μοναδική αυταπάρνηση της εξαίσιας αυτής γυναίκας, τίποτα ίσως δεν θα γνωρίζαμε για τη Μαντώ Μαυρογένους. Οι Έλληνες ιστορικοί του περασμένου αιώνα την αγνόησαν.

Χαρίκλεια Δασκαλάκη
Οι Κρητικές δεν υστέρησαν σε τίποτα. Η ηρωική καπετάνισσα Χαρίκλεια Δασκαλάκη ανδραγάθησε στο Αρκάδι και ήταν η ψυχή της άμυνας του, ενώ τα τρία παιδιά της έπεσαν στις μάχες του 1866.
Η ηρωίδα ήταν κόρη, σύζυγος και μητέρα αγωνιστών. Ο σύζυγός της, Μιχαήλ Δασκαλάκης, ήταν απόγονος του Δασκαλογιάννη. Και οι τρεις γιοι της έπεσαν σε μάχες του 1866. Πρωταγωνίστησε στην πολιορκία του Αρκαδίου.
Οι οπλαρχηγοί που βρίσκονταν στην μονή, προεξάρχοντος του ηγούμενου Γαβριήλ και, όπως λένε μερικοί, με τη σύμφωνη γνώμη της Χαρίκλειας Δασκαλάκη, που συμμετείχε στα συμβούλια, αποφάσισαν να αντιταχθούν στην επίθεση του Μουσταφά Πασά μέχρις εσχάτων.
Την 8η Νοεμβρίου ο Μουσταφά μετέφερε από το Ρέθυμνο πυροβόλο μεγάλης ολκής, για να ρίξει τη σιδερένια πύλη της μονής. Άρχισε ο κανονιοβολισμός. Η Χαρίκλεια Δασκαλάκη, κλεισμένη σε ένα κελί με το γιο της Κωνσταντίνο και άλλους πολεμιστές, πολεμούσε ακατάβλητη και εμψύχωνε με το θάρρος της τους άλλους.
Τρεις φορές έτρεξε και αναστήλωσε τη σημαία του οπλαρχηγού γιου της, την οποία ρίχναν τα βόλια του εχθρού. Την τέταρτη, αφού έσπασε το κοντάρι, δίπλωσε τη σημαία, τη φίλησε και την έκρυψε στην αγκάλη της.
Ενώ εκείνη πυροβολούσε αδιάκοπα τους εχθρούς, ξαφνικά εχθρική σφαίρα πληγώνει το γιο της. "Για τόσο μικρό πράγμα!", του λέει η Χαρίκλεια. Η φωνή της μητέρας δίνει δύναμη και ζωή στο γιο της. Σηκώνεται, παίρνει το όπλο του και αρχίζει πάλι να πυροβολεί. Τα φυσίγγιά τους εξαντλούνται.
Η Δασκαλάκη, με απίστευτη ψυχραιμία και θάρρος, ανοίγει την πόρτα του κελιού, τρέχει κάτω από χαλάζι σφαιρών προς το πτώμα Τούρκου στρατιώτη, παίρνει τα φυσίγγιά του και επανέρχεται. Από τους 950 πολιορκημένους στη Μονή γύρω στους 100 μόνο σώθηκαν.
Η ηρωίδα σώθηκε κι επέζησε. Ενώ συνελήφθη μαζί με το γιο της, ο οποίος φονεύθηκε από τους Τούρκους, η Χαρίκλεια κατόρθωσε να διαφύγει. Μετά την επανάσταση εμφανίστηκε στην Αθήνα, κι έδωσε πολύτιμες πληροφορίες για την πολιορκία του Αρκαδίου και την αυτοθυσία των πολιορκημένων.
Η μόνη σωζόμενη φωτογραφία της, σε προχωρημένη ηλικία στην Αθήνα, χρησιμοποιήθηκε για να γίνει η προτομή της στην Αμνάτο, όπου και τιμάται η μνήμη της κάθε χρόνο.

Ένδοξη καπετάνισσα κι η Παντελιά Κωνσταντάκη από τη Μαλάξα, που διέπρεψε στην επανάσταση του 1897.

Η ηρωίδα Μανιάτισσα Κωνστάντια Ζαχαριά επί κεφαλής 250 παλληκαριών και λίγων γυναικών, αγωνίστηκε γενναία και ύψωσε στη Σπάρτη πρώτη τη σημαία της Επανάστασης δίνοντας το σύνθημα.

Η Σπαρτιάτισσα Σάββαινα, στο Βαλτέτσι, που διέτρεχε όλο το στρατόπεδο, και πολεμούσε πλάι στον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και τους άλλους οπλαρχηγούς.
Η Σταυριάνα Σάββαινα γεννήθηκε στο Παρόρι της Σπάρτης το 1772. Παντρεύτηκε τον Γιωργάκη Σάββα που τον απαγχόνισαν οι Τούρκοι στο Μυστρά κατά τις πρώτες μέρες της Επανάστασης. Η Σταυριάνα τον έθαψε, οπλίστηκε και κατατάχθηκε στο σώμα του Μαυρομιχάλη και τον ακολούθησε σε όλες τις μάχες. Εκτός απ το Βαλτέτσι, διακρίθηκε στην πολιορκία της Τριπολιτσάς και στη μάχη των Τρικόρφων.

Η Καλλιρρόη Παρρέν γράφει στην "Εφημερίδα των Κυριών" της 25-3-1890:

Η Σταυριάνα ήτο τεσσαρακοντούτις, μελαχροινή, ευειδής, με ύφος αρρενωπόν, με φωνή βροντώδη, με παράστημα στρατιώτου. Ετέθη υπό τας διαταγάς του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και πήγε στο Βαλτέτσι όπου επολιορκούντο οι Έλληνες. Η Σταυριάνα μόνη μεταξύ των ανδρών αψηφούσε τις σφαίρες και μετέφερε τις πυριτιδοβολές από προμαχώνος εις προμαχώνα.
Οι περί τον Κολοκοτρώνη Μαυρομιχάλης και Πλαπούτας δυσκολεύονταν να πιστέψουν ότι γυναίκα είχε τόσο θάρρος".

Επί Καποδίστρια πάρα πολλοί αγωνιστές υπέβαλαν προς τη Συνέλευση αιτήσεις και ζητούσαν να ληφθεί και για αυτούς κάποια πρόνοια. Στη συνέλευση παρουσιάστηκε η ίδια η Σάβαινα "η ηρωική Μανιάτισσα που είχε ζωστεί όπλα και είχε λάβει μέρος σε πολλές μάχες". Στην αναφορά της μεταξύ των άλλων έγραφε: "Το στάδιον της πολεμικής δόξας είναι βέβαια δια τους άνδρας, όταν όμως είναι λόγος περί σωτηρίας της πατρίδος, όταν όλη σχεδόν η φύσις συντρέχει προς υπεράσπισίν της, αι γυναίκες της Ελλάδος έδειξαν πάντοτε ότι έχουν καρδίαν να κινδυνεύσουν συναγωνιζόμεναι ως οι άνδρες, ημπορούν να ωφελήσουν μεγάλως εις τας πλέον δεινάς περιστάσεις..."
Ο Καποδίστριας, για τις υπηρεσίες της, της έδωσε χορηγία και έβαλε τα παιδιά της στο ορφανοτροφείο που μόλις είχε συσταθεί. Ο Όθωνας όμως την εγκατέλειψε και ζούσε από τιςσυνδρομές των οικογενειών των αγωνιστών.
Όταν πέθανε το 1868 η κυρά Σάββαινα, έκαναν έρανο στο Ναύπλιο για να την θάψουν.

"Λάκαινά τις, Σταυριανή ονομαζομένη, εθελόπονος συστρατιώτης υπό τον Κυριακούλην Μαυρομιχάλην και μετ' αυτού συναποκλεισθείσα εν Βαλτετσίω, μόνη ετόλμα συνεχώς εξέρχεσθαι από του ενός εις τον άλλον προμαχώνα και διένειμεν πυριτιδοβολάς, όπου η ανάγκη εκάλει, βαδίζουσα ως ανήρ και ομιλούσα ως στρατιώτης" γράφει απομνημονευματογράφος του "21".

Ζαμπέτα Κολοκοτρώνη, πρωτοκαπετάνισσα και μάνα του Θόδωρου, παίρνει μέρος σε μάχες, εμψυχώνει άνδρες και γυναίκες και παρακινεί τα παιδιά της στον Αγώνα. Πολέμησε και στη Μάνη, στους πύργους της Καστάνιτσας. Υπήρξε σπουδαία σύζυγος και μητέρα, ο Θόδωρος της είχε απεριόριστο σεβασμό.
Κορυφαία μορφή, κόρη οπλαρχηγού, γυναίκα ήρωα και μάνα ηρώων! Μα και η ίδια ήταν προσωπικά ηρωίδα, αφού πολέμησε και ανδραγάθησε στους πύργους της Καστάνιτσας, όπου και σκοτώθηκε ο άνδρας της ο Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης. Γέννησε κι ανάστησε τον γέρο του Μωριά, καθώς υφίστατο την αγωνία και την μανία σκληρών καταδιώξεων. Το 1770 "3 Απριλίου, ημέρα της Λαμπρής, στο βουνό, εις ένα δένδρο αποκάτω", σημειώνει ο ίδιος ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, στη Διήγηση συμβάντων της Ελληνικής φυλής.

Η Ρουμελιώτισσα Ασήμω Γκούρα, ηρωίδα στη μεγάλη πολιορκία της Ακρόπολης των Αθήνων (1826-27), γυναίκα του Φρούραρχου Γκούρα. Η Γκούραινα της Ακρόπολης.

Εκατοντάδες πολέμησαν σκληρά στις διάφορες φάσεις της Εθνεγερσίας, στρατιώτες φλογεροί, Κρητικές, Πελοποννήσιες, Ψαριανές, Χιώτισσες, Σουλιώτισσες.
Γυναίκες της Μακεδονίας, όπως η Καρατάσαινα και η Ζαφειράκη, που μαρτύρησαν κατά τον πιο τραγικό τρόπο για να μην αλλαξοπιστήσουν.
Μέσα από αυτές άντλησε δύναμη η Ελλάδα, χάρη σ αυτές έμεινε ζωντανή η πίστη κι η αφοσίωση στις πατροπαράδοτες αξίες, η αγάπη για την Πατρίδα, η προσήλωση στην Ορθοδοξία.

"Δεν τις βαραίνει ο πόλεμος", λέει ο Σολωμός,
"αλλ' έγινε πνοή τους
κι εμπόδισμα δεν είναι,
στις κορασιές να τραγουδούν,
και στα παιδιά να παίζουν".

Στον Αγώνα, η Ελληνίδα δεν υστέρησε σε τίποτα. Παρά το απρόσφορο κοινωνικό περιβάλλον, ξεπέρασε τη θέση που της επεφύλασσε η εποχή της, τον παραδοσιακό της ρόλο, την ως τότε κοινωνική πραγματικότητα κι ανέλαβε το νέο ρόλο που της επέβαλλε η εθνική της συνείδηση, η υπερηφάνεια της και η πίστη στα μεγάλα ιδανικά.
Έτσι καταξιώθηκε ιστορικά, ακόμα κι αν πολλοί επέλεξαν να το αποσιωπήσουν. Η παρουσία της γυναίκας στην Ελληνική Επανάσταση έδωσε το μέτρο της αυτοθυσίας, της ετοιμότητας, του πατριωτισμού.
Πόσες γυναίκες δεν πρόβαλαν στη φωτιά τα στήθη τους, πόσες δεν έγιναν η ηρωική οπισθοφυλακή, που κι αν δεν άρπαξε τα όπλα, κήρυξε με βροντερή φωνή την ελεύθερη εθνική συνείδηση.
Ολόκληρος ο γυναικείος πληθυσμός της προεπαναστατικής Ελλάδας ήταν έτοιμος να ξεσηκωθεί, να συμπαρασταθεί, να συμπαραταχτεί πλάι στους άντρες, να πάρει τα όπλα, βάζοντας πιο πάνω κι από το μητρικό φίλτρο, την πατρίδα και τη λευτεριά.

Όπως έγραψε ο Γάλλος ιστορικός Blancard:

"Στις Ελληνιδες οφείλεται ιδιαίτερη προσοχή και εκτίμηση... Κατά τον ιερό αγώνα της Ανεξαρτησίας,ατρόμητες όπως οι άνδρες, ρίχτηκαν στην πάλη, χωρίς καν ν' αποβλέψουν όπως εκείνοι, στη δόξα. Ζήτησαν την αμοιβή τους στις ταλαιπωρίες, με την πεποίθηση πως θυσιάζονται για ό,τι είχαν προσφιλές. Ο Μιαούλης, ο Καραϊσκάκης, ο Κανάρης και τόσοι άλλοι ήρωες του ένδοξου αγώνα είχαν εφάμιλλες τη Μόσχω, τη Δέσπω, την Μπουμπουλίνα, την Κωνστάντια Ζαχαρία, τη Μαντώ Μαυρογένους. Οι γενναίες αυτές γυναίκες αγωνίσθηκαν με ανδρεία και ηρωισμό για την πατρίδα τους και έλαβαν το στεφάνι της δόξας ή τη δάφνη του μαρτυρίου και τον ένδοξο θάνατο".

"Διαμάντω" του ομώνυμου κλέφτικου τραγουδιού:

"Ποιος είδε ψάρι στο βουνό και θάλασσα σπαρμένη,
ποιος είδε κόρη όμορφη στα κλέφτικα ντυμένη;
Δώδεκα χρόνους έκανε αρματολός και κλέφτης,
κανείς δεν την εγνώρισε πως ήταν η Διαμάντω.
Μια μέρα και μιαν εορτή και μια λαμπρήν ημέρα
βγήκαν να παίξουν το σπαθί, να ρίξουν το λιθάρι
κι όπως έπαιζαν το σπαθί, και ρίχναν το λιθάρι,
εκόπη το θηλύκι της κι εφάνη το βυζί της [...]".

"Δεν είν' εδώ το Χόρμοβο,
δεν είν' η Λαμποβίτσα,
εδώ είν' το Σούλι το κακό,
εδώ είν' το Κακοσούλι,
που πολεμούν μικρά παιδιά,
γυναίκες σαν τους άνδρες,
που πολεμάει η Τζαβέλαινα σαν άξιο παλικάρι.".

Σουλιώτισσες
Ελαιογραφία του Γεώργιου Μηνιάτη (1823-1895)

Ο "Χορός του Ζαλόγγου" (παραμονές Χριστουγέννων του 1803) αποτελεί αιώνιο σύμβολο για τη γυναίκα που προτιμά το θάνατο από την ατίμωση.
Τη γυναίκα - ηρωίδα, που "της Ελευθερίας ο έρως" τη σπρώχνει να θυσιάσει τον εαυτό της και τα παιδιά της, να αποχαιρετήσει παντοτινά και με τόσο τραγικό τρόπο τη "γλυκιά ζωή" και τη "δύστυχη πατρίδα":

"Στη στεργιά δεν ζει το ψάρι
ούτ' ανθός στην αμμουδιά
κ' οι Σουλιώτισσες δεν ζούνε
μέσ' τη μαύρη τη σκλαβιά".

Ποιος μπορεί να ξεχάσει το Δεκέμβριο του 1803,όταν η Δέσπω Σέχου-Μπότση, σύζυγος του Γιωργάκη Μπότση, κυνηγημένη από τους Τουρκαλβανούς μετά τη συνθηκολόγηση του Αλή πασά με τους Σουλιώτες, οχυρώθηκε με τις κόρες, τις νύφες και τα εγγόνια της στον πύργο του Δημουλά στη Ρηνιάσα και ύστερα από σθεναρή αντίσταση ανατίναξε τον πύργο για να μην παραδοθούν στον εχθρό;
Ο ηρωισμός της άλλωστε, έγινε δημοτικό τραγούδι:

Αχός βαρύς ακούεται, πολλά τουφέκια πέφτουν.
Μήνα σε γάμο ρίχνονται, μήνα σε χαροκόπι;
Ουδέ σε γάμο ρίχνονται ουδέ σε χαροκόπι.
η Δέσπω κάνει πόλεμο με νύφες και μ' αγγόνια.
Αρβανιτιά την πλάκωσε στου Δημουλά τον πύργο:
"Γιώργαινα, ρίξε τ' άρματα, δεν είναι εδώ το Σούλι.
εδώ είσαι σκλάβα του πασά, σκλάβα των Αρβανίτων".
"Το Σούλι κι αν προσκύνησε, κι αν τούρκεψεν η Κιάφα,
η Δέσπω αφέντες Λιάπηδες δεν έκαμε, δεν κάνει".
Δαυλί στο χέριν άρπαξε, κόρες και νύφες κράζει:
"Σκλάβες Τούρκων μη ζήσωμε, παιδιά μ', μαζί μου ελάτε",
και τα φυσέκια ανάψανε, κι όλοι φωτιά γενήκαν.

Η Μόσχω Τζαβέλα, σύζυγος του Λάμπρου, η Χάιδω Γιαννάκη Σέχου, η Δέσπω Σέχου-Μπότση, η Δέσπω Φώτου Τζαβέλα, η Ελένη Μπότσαρη, η Χρυσούλα Μπότσαρη και οι κόρες της Βασιλική και Αικατερίνη, αλλά και πολλές άλλες, τίμησαν την πατρίδα με την ηρωική στάση τους στις κρίσιμες για το Σούλι εποχές του διωγμού του Αλή πασά, αλλά και στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης.
Τη δράση της Μόσχως Τζαβέλλα τραγούδησε ο ποιητής λαός:

"Κοπέλες απ' τα Γιάννινα, νυφάδες απ' το Σούλι
τα μαύρα να φορέσετε, στα μαύρα να ντυθείτε.
Το Σούλι θα χαρατσωθεί, χαράτσι θα πληρώσει.
Τζαβέλαινα σαν τ' άκουσε βαριά της κακοφάνη.
Παίρνει και ζώνει το σπαθί και βάνει το ντουφέκι.
Παίρνει μολύβια στην ποδιά, στερνάρια στο ζωνάρι,
και κάνει δίπλα τα βουνά, δίπλα τα κορφοβούνια.
- Άιστε, παιδιά Σουλιώτικα, παιδιά Σουλιωτοπαίδια".

Στη διάρκεια της Επανάστασης, οι γυναίκες ως άμαχος πληθυσμός γίνονται θύματα της θηριωδίας του κατακτητή και υφίστανται την εκδικητική μανία του. Ύστερα από κάθε καταστροφή ακολουθούν φοβερές λεηλασίες και αιχμαλωσίες.
"Χιλιάδες γυναίκες, κορίτσια και αγόρια πουλιόνταν κάθε μέρα στο παζάρι. Πολλά απ' αυτά τα δυστυχισμένα πλάσματα αυτοκτόνησαν κατά τη μεταφορά. Βλέπεις γυναίκες να μη δέχονται τροφή μ' όλο που μαστιγώνονται, για να πεθάνουν από την πείνα", ανέφερε προς τη Levant Company ο Άγγλος πρόξενος στη Σμύρνη Φράνσις Ουέρι (Francis Werry).

Μοίρα σκληρή, που τη μοιράστηκαν τα γυναικόπαιδα όλης της Ελλάδας. Της Μακεδονίας, της Κρήτης, των Κυδωνιών, της Κάσου, των Ψαρών. Ανάμεσα στις Ψαριανές που κατάφεραν να σωθούν από το κύμα της τουρκικής θηριωδίας και μανίας ήταν η Δέσποινα Μανιάτη - Κανάρη, η αγαπημένη σύζυγος του πυρπολητή Κωνσταντή Κανάρη. Καθώς γνώριζε πολύ καλό κολύμπι, έπεσε στη θάλασσα μαζί με τα παιδιά της, ώσπου επιβιβάστηκε σε πλοίο και κατέφυγε με την οικογένειά της στην Αίγινα. Η Δέσποινα Κανάρη, πολύτιμη σύντροφος και συμπαραστάτης του γενναίου άντρα της, ήταν από τις ευγενικές γυναικείες φυσιογνωμίες του Εικοσιένα, που η παρουσία της πάντοτε είλκυε την προσοχή και το θαυμασμό των ξένων περιηγητών που επισκέπτονταν τότε την επαναστατημένη Ελλάδα.
Ο Πέκιο, που την πρωτοσυνάντησε στο σπίτι τους στην Αίγινα, σημειώνει τις πρώτες του εντυπώσεις: "Ενώ μιλούσαμε με τον Κανάρη, η σύζυγός του, με μητρική στοργή, θήλαζε ένα μωρό τριών μηνών, ονομαζόμενο Λυκούργο. Η μητέρα είναι Ψαριανή, με ωραίο σώμα, σοβαρή, με πρόσωπο γεμάτο μετριοφροσύνη - σωστή Αθηνά".

Αξιοθαύμαστο θάρρος έδειξαν και οι Μεσολογγίτισσες "ελεύθερες πολιορκημένες", οι οποίες σε όλη τη διάρκεια της μακράς πολιορκίας του βοήθησαν με κάθε τρόπο στην άμυνα, στη μεταφορά υλικών για τα οχυρωματικά έργα, στην περίθαλψη των ασθενών και τραυματιών. Όταν αποφασίζεται η ηρωική έξοδος (10 Απριλίου 1826) μετά το φοβερό λιμό, ακολουθούν πολλές γυναίκες με αντρική ενδυμασία, κρατώντας από το ένα χέρι το σπαθί και από το άλλο το μωρό τους, ενώ οι άοπλες μπήκαν στη μέση της φάλαγγας μαζί με τα παιδιά . Αυτές οι γυναίκες είχαν την ίδια φρικτή τύχη όπως και οι άνδρες της Εξόδου κατά τη γνωστή φοβερή σύγχυση που επικράτησε, και όσες κατάφεραν να γυρίσουν στην πόλη αυτοκτόνησαν, σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.

Αυτή η περιορισμένη γυναίκα λοιπόν με την ελεγχομένη ζωή, έδωσε δείγματα μεγαλείου και επαναστατικής ετοιμότητας.
Πάλεψε στην πρώτη γραμμή της μάχης, με την ίδια υψηλή συνείδηση, τα ίδια ιδανικά, την ίδια παλληκαριά με τον άνδρα.
Θυσιάστηκε όπως κι εκείνος για την τιμή και τη λευτεριά, κι είναι αυτή, η μάνα που ανάθρεψε και γαλούχησε ήρωες.

Η προσφορά της Ελληνίδας στον Αγώνα του 1821-1829 για την ανεξαρτησία είναι μεγάλη και πολλαπλή. Η δράση της, οι ηρωικές της πράξεις, αποκαλύπτουν έναν κόσμο αξιών, ιδανικών και αλτρουισμού που κανείς δεν φανταζόταν ότι έκρυβε μέσα της.
Μπόρεσε να αναλάβει υπερήφανα τις ευθύνες που η πατρίδα απόθεσε στους ώμους της και να αναδειχθεί σε όλα τα επίπεδα όταν οι καιροί το απαίτησαν.

Είναι η ίδια γραμμή αίματος που ξεκινά από την αρχαιότητα, γεφυρώνεται με το 1821, περνά στα αλβανικά βουνά το 1940, και φτάνει ζωντανή κι ολοκόκκινη ως τις μέρες μας. Κληρονομιά του κεφαλομάντηλου που γίνηκε σημαία και μπαϊράκι όταν χρειάστηκε και θα γίνει και πάλι αν χρειαστεί.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ψυχή μεγάλη και γλυκειά, μετά χαράς στο λέω: Θαυμάζω τες γυναίκες μας και στ' όνομα τους μνέω.(Διον. Σολωμού, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι). Οι ιστορικοί μας δεν θεώρησαν διόλου απαραίτητο ν΄ ασχοληθούν με τη συμβολή των γυναικών στον Αγώνα.

# data[].attributes.headline
Η Πινακοθήκη του 1821

# data[].attributes.subject
Η Πινακοθήκη του 1821

# data[].attributes.body
Έλληνες και ξένοι ζωγράφοι

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η Καπετάνισσα της Ύδρας, γεννήθηκε μέσα στις φυλακές της Κωνσταντινούπολης στις 11 Μαΐου του 1771, όταν η μητέρα της Σκεύω, επισκέφθηκε τον τότε φυλακισμένο από τους Τούρκους κι ετοιμοθάνατο άντρα της, Σταυριανό Πινότση.
Ο πατέρας της φυλακίστηκε γιατί συμμετείχε στην επανάσταση της Πελοποννήσου το 1769-70 ( Ορλωφικά).
Μετά το θάνατο του Πινότση στην Κωνσταντινούπολη, μητέρα και κόρη επιστρέφουν στην Ύδρα. Τέσσερα χρόνια αργότερα η Σκεύω έρχεται σε δεύτερο γάμο με τον Σπετσιώτη καπετάνιο Δημήτριο Λαζάρου κι έτσι η Μπουμπουλίνα εγκαθίσταται στις Σπέτσες.

Από μικρή λατρεύει τη θάλασσα και τα καράβια και μαγεύεται από τις ιστορίες των ναυτικών αλλά κι από τους Θούριους του Ρήγα για την πατρίδα και τη λευτεριά. Είναι η αναμφισβήτητη αρχηγός ανάμεσα στα οκτώ ετεροθαλή αδέλφια της, δείχνοντας έτσι από νεαρή ηλικία τον ισχυρό χαρακτήρα της, το θάρρος και την αποφασιστικότητά της. Μελαχρινή, με αρχοντική κορμοστασιά, ατίθαση και επιβλητική, κάνει δύο γάμους, τον πρώτο στα 17 της χρόνια με τον Δημήτριο Γιάννουζα και τον δεύτερο στα 30 της με τον Δημήτριο Μπούμπουλη. Κι οι δύο όμως σύζυγοί της, Σπετσιώτες καπεταναίοι, σκοτώνονται σε ναυμαχίες με Μπαρμπερινούς πειρατές, που ήταν ο φόβος κι ο τρόμος εκείνης της περιόδου.
Το 1811 βρίσκει την Μπουμπουλίνα δύο φορές χήρα, μητέρα επτά παιδιών και κληρονόμο μιας πολύ μεγάλης περιουσίας σε πλοία, μετρητά και ακίνητα. Τα μετρητά και μόνο που της άφησε ο Μπούμπουλης ήταν πάνω από 300.000 τάλαρα - χρυσά Ισπανικά νομίσματα της εποχής. Την περιουσία αυτή όχι μόνο διατηρεί αλλά και αυξάνει με τη σωστή διαχείριση και το εμπόριο. Γίνεται μέτοχος σε διάφορα Σπετσιώτικα πλοία κι αργότερα ναυπηγεί και τρία δικά της. Μεταξύ αυτών ο περίφημος και ονομαστός "Αγαμέμνων", το πρώτο ελληνικό πολεμικό πλοίο του 1821, του οποίου η ναυπήγηση κόστισε 75.000 τάλαρα.

Ο δεύτερος σύζυγός της, ο Μπούμπουλης, έλαβε μέρος στο Ρωσσοτουρκικό πόλεμο στο πλευρό των Ρώσσων και πήρε μέρος με δικά του πλοία στη ναυμαχία κατά των Τούρκων στην Ίμβρο και την Τένεδο το 1807. Για τις υπηρεσίες του αυτές είχε μάλιστα παρασημοφορηθεί από τους Ρώσσους οι οποίοι του απένειμαν τον τίτλο του πλοιάρχου του Ρωσσικού Αυτοκρατορικού στόλου αλλά και τον τίτλο του επίτιμου Ρώσσου πολίτη. Με αφορμή τις πράξεις αυτές του Μπούμπουλη, η Τουρκία προσπαθεί το 1816 να δημεύσει την περιουσία της Μπουμπουλίνας, η οποία για να την σώσει, μεταβαίνει με το πλοίο της "Κοριέζος", στην Κωνσταντινούπολη.

Πρώτα συναντά τον Ρώσσο πρέσβη, κόμη Στρογγανώφ, από τον οποίο ζητά προστασία λόγω των υπηρεσιών του άντρα της προς τη Ρωσσία επιδεικνύοντας μάλιστα προς αυτόν, επιστολή του Ρώσσου ναυάρχου Σενιάρ, ο οποίος πιστοποιούσε τις υπηρεσίες του Μπούμπουλη. Επιπλέον τα πλοία της έφεραν τότε την Ρωσσική σημαία, βάσει της συνθήκης του Κιουτσούκ Καϊναρτζί, μεταξύ Ρωσσίας και Τουρκίας, το 1774. Ο Στρογγανώφ, γνωστός φιλέλληνας της εποχής, στην προσπάθεια του να τη βοηθήσει και για να αποφύγει την επικείμενη σύλληψή της από τους Τούρκους, τη φυγαδεύει στην Κριμαία, σε ένα αγρόκτημα που της παραχωρεί ο Τσάρος Αλέξανδρος Α' κι όπου η Μπουμπουλίνα ζει περίπου 3 μήνες.

Πριν φύγει για την Κριμαία, καταφέρνει και συναντά στην Κωνσταντινούπολη και τη Βαλιδέ Σουλτάνα, τη μητέρα του Τούρκου Σουλτάνου. Η Σουλτάνα πρέπει να εντυπωσιάστηκε πολύ από τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα της Μπουμπουλίνας, κι ετσι πείθει το γιό της Μαχμούτ Β', να υπογράψει ειδικό φιρμάνι με το οποίο εξασφαλίζεται η περιουσία της Μπουμπουλίνας και παύει πλέον ο φόβος συλλήψεώς της από τους Τούρκους. Μόλις η Μπουμπουλίνα μαθαίνει αυτό το νέο, φεύγει από την Κριμαία και επιστρέφει αμέσως στις Σπέτσες.

Κατά την παραμονή της στην Κωνσταντινούπολη αλλά ίσως και σε επόμενο ταξίδι της εκεί το 1818, έρχεται σε επαφή με τους Φιλικούς και μυείται στην Φιλική Εταιρεία. Η Μπουμπουλίνα είναι η μόνη γυναίκα που μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία, στο χαμηλότερο βαθμό μύησης, καθότι οι γυναίκες δεν γίνονταν δεκτές από τους Φιλικούς.

Έτσι λοιπόν, επιστρέφοντας στις Σπέτσες αρχίζει τις προετοιμασίες της για την Επανάσταση που πρόκειται να ξεσπάσει. Αγοράζει όπλα και πολεμοφόδια από τα λιμάνια του εξωτερικού, τα φέρνει κρυφά με τα καράβια της και τα αποθηκεύει σε διάφορες κρύπτες στο σπίτι της και στο νησί. Το 1820 τελειώνει στις Σπέτσες η ναυπήγηση του Αγαμέμνονα, της ναυαρχίδας της, μίας κορβέτας μήκους 48 πήχεων, οπλισμένης με 18 μεγάλου βεληνεκούς κανόνια.
Η ναυπήγηση του "Αγαμέμνονα" είχε σαν αποτέλεσμα να καταγγελθεί η Μπουμπουλίνα στην Πύλη, ότι ναυπήγησε κρυφά πολεμικό πλοίο. Η πολυμήχανη όμως Μπουμπουλίνα, όχι μόνο κατόρθωσε να τελειώσει την κατασκευή του Αγαμέμνονα, δωροδοκώντας με μεγάλο χρηματικό ποσό τον απεσταλμένο στις Σπέτσες Τούρκο επιθεωρητή, αλλά συγχρόνως κατάφερε να εξοριστούν από το νησί και οι άνθρωποι που την είχαν καταγγείλει.

Δυστυχώς η ναυαρχίδα της Μπουμπουλίνας είχε κι αυτή τραγικό τέλος όπως κι η καπετάνισσα. Το πλοίο, μετά το θάνατο της Μπουμπουλίνας δόθηκε από τους απογόνους της στο Ελληνικό κράτος. Μετονομάστηκε σε Σπέτσες και έγινε η ναυαρχίδα του νεοσυσταθέντος τότε από τον Καποδίστρια κρατικού στόλου. Κάηκε το 1831 στο ναύσταθμο του Πόρου από τον Μιαούλη, όταν αυτός έβαλε μπουρλότο και έκαψε σχεδόν όλο το κρατικό στόλο σε μια προσπάθειά του να μην πέσουν τα πλοία στα χέρια των αντιπάλων του, που στην προκείμενη περίπτωση ήταν οι κυβερνητικές δυνάμεις του Καποδίστρια.
Το 1819 η Μπουμπουλίνα επισκέπτεται και πάλι την Κωνσταντινούπολη, πιθανότατα για το θέμα της ναυπήγησης του Αγαμέμνονα. Εκεί έρχεται σε συνεννόηση με τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε' για την έναρξη της Επανάστασης, κι αργότερα συγκροτεί δικό της εκστρατευτικό σώμα από Σπετσιώτες, τα παλικάρια της, όπως τους φώναζε, τους οποίους συντηρεί η ίδια επί σειρά ετών, όπως και τα πληρώματά της. Όταν οι Έλληνες πολιορκούν το Ναύπλιο και κατόπιν την Τρίπολη, τους εφοδιάζει με τρόφιμα και πολεμοφόδια και έτσι ξοδεύει στα δύο μόλις πρώτα χρόνια της Επανάστασης, όλη την περιουσία της.

Στις 13 Μαρτίου του 1821, η Μπουμπουλίνα υψώνει τη δική της σημαία - τον αετό με την άγκυρα και τον Φοίνικα - στο κατάρτι του Αγαμέμνονα και την χαιρετίζει με κανονιοβολισμούς μπροστά στο λιμάνι των Σπετσών. Ο αετός με τα φτερά προς τα κάτω συμβολίζει το σκλαβωμένο Έθνος, που θα αναγεννηθεί όπως ο Φοίνικας, με τη βοήθεια του Nαυτικού που συμβολίζει η άγκυρα. Η Μπουμπουλίνα, το λάβαρό της, το είχε εμπνευσθεί από το λάβαρο των βυζαντινών αυτοκρατόρων Κομνηνών, που ήταν παρόμοιο. Στις 3 Απριλίου, ανήμερα των Βαΐων, επαναστατούν οι Σπέτσες, πρώτες από τα υπόλοιπα νησιά.

Η Μπουμπουλίνα επικεφαλής μοίρας πλοίων πλέει προς το Ναύπλιο κι αρχίζει τον ναυτικό αποκλεισμό του. Η αποβίβασή της στους Μύλους του Άργους μαζί με τους φλογερούς λόγους της και τον ενθουσιασμό της, ξεσήκωσαν τους Αργείους, κάνοντας τους να επιμείνουν στην πολιορκία του Ναυπλίου, ενός κάστρου απόρθητου, αποτελούμενου από τρία φρούρια - το Μπούρτζι, την Ακροναυπλία και το περίφημο Παλαμίδι - οπλισμένα συνολικά με τριακόσια κανόνια.

Οι επιθέσεις της εναντίον του Ναυπλίου ήταν μία σελίδα απαράμιλλου ηρωισμού. Αυτό φαίνεται κι από την αφήγηση του ιστορικού, αλλά και αυτόπτη μάρτυρα Ανάργυρου Χατζή-Αναργύρου, ο οποίος γράφει γι' αυτήν τα εξής: "...Μάλιστα δε το σπάνιο γεγονός εις τα χρονικά των εθνών, μία γυνή να επιστρατεύση, γυνή πλουσία, αποφασίσασα και πλοία και χρήματα και υιούς ολοκαύτωμα εις τον βωμόν της πατρίδος να προσφέρη. Αυτή δε η γυνή είναι η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, την οποίαν τα έθνη ανευφήμησαν και εχαιρέτισαν ως ηρωίδα. Ήτο δε πράγματι λεοντόθυμος. Το 1821, Δεκεμβρίου 4, εις την πολιορκίαν του Ναυπλίου, το ενθυμούμεθα, επιβαίνουσα σε ίδιον πλοίο της, μόνη διέταξε την έφοδο εις τας λέμβους κατά του φρουρίου.

Αύται δε επιτίθενται, αλλ' αι σφαίραι και οι μύδροι από των επιθαλασσίων προμαχώνων τας κανονοστοιχίας χαλαζηδόν επιπίπτοντες, υποχρεούν τους ανδρείους της να υποχωρήσωσι προς ολίγον. Εξανίσταται τότε η Αμαζών, επισκοπούσα από των εδωλίων της νήος, και τους βοά ...Είσθε λοιπόν γυναίκες και όχι άντρες; Εμπρός! Οι αξιωματικοί την υπακούουν, μάχονται, θνήσκουν, επανελθόντες εις την τάξιν, αλλ' εις μάτην, το φρούριο διά θαλάσσης ήτο απόρθητον. Διό μετέβη εις την ξηράν και εκεί εστρατήγει μέχρι της παραδόσεως του Ναυπλίου, τη 30 Νοεμβρίου 1822, συμμετέχουσα των έργων της πολιορκίας, οδηγούσα τα παλικάρια της, χορηγούσα τους θησαυρούς της."

Ο ιστορικός Ορλάνδος αναφέρει για την προσφορά της προς την πατρίδα: "...Ούτε πανταχού, ούτε και καθ' όλας τας εποχάς αναφαίνονται εν ταις επαναστάτεσι γυναίκες τοιαύται, έκτακτον έχουσαι τον χαρακτήρα και άξιαι να κινήσωσι τον θαυμασμό του κόσμου." Ένας άλλος δε ιστορικός, ο Ι. Φιλήμων, περιγράφοντας την τόλμη και γενναιότητα της Μπουμπουλίνας γράφει την ανεπανάληπτη φράση ότι "...ενώπιον αυτής ο άνανδρος ησχύνετο και ο ανδρείος υπεχώρη."

Εκτός της πολιορκίας του Ναυπλίου, η Μπουμπουλίνα παίρνει μέρος στο ναυτικό αποκλεισμό της Μονεμβασιάς και την παράδοση του κάστρου της. Τα πλοία της, πολιορκούν το Νεόκαστρο στην Πύλο και ανεφοδιάζουν το Γαλαξείδι, με κυβερνήτες τα παιδιά της.
Τα παλικάρια της πολεμούν στο Άργος, στην Τρίπολη, στα Δερβενάκια. Στην μάχη του Άργους παρά τον Χάραδρο ποταμό (Ξεριά), σώμα ολίγων Σπετσιωτών πολεμιστών με αρχηγό τον γιό της Μπουμπουλίνας, Γιάννο Γιάννουζα, αντιστάθηκε στις δύο και πλέον χιλιάδες Τουρκοαλβανών με επικεφαλής τον διαβόητο για τη βαρβαρότητα του, Βελή-μπέη, απεσταλμένο τότε του Χουρσίτ πασά της Τρίπολης, με εντολή την εκκαθάριση της Πελοποννήσου από τους επαναστατημένους Έλληνες.
Η μάχη ήταν άνιση κι εκεί έπεσε ως πραγματικός ήρωας, ο γιός της Μπουμπουλίνας. Ως άλλος Λεωνίδας, όρμησε πεζός πάνω στον έφιππο Βελή-μπέη τον έριξε κάτω από το άλογό του και τον τραυμάτισε με την σπάθα του θανάσιμα. Εχθρικό όμως βόλι εκείνη τη στιγμή, τον άφησε νεκρό. Η θυσία αυτή των Σπετσιωτών έδωσε το χρόνο στον άοπλο πληθυσμό του Άργους να τρέξει προς τους γύρω λόφους και να σωθεί.

Λίγες μέρες πριν από την πτώση της Τρίπολης η Μπουμπουλίνα καταφτάνει έφιππη μαζί με τους Σπετσιώτες της, στο ελληνικό στρατόπεδο έξω από την πόλη. Όλοι την υποδέχονται με ενθουσιασμό. Εκεί συναντά τον Κολοκοτρώνη. Αισθήματα αλληλοσεβασμού και φιλίας αναπτύσσονται μεταξύ τους σε τέτοιο ισχυρό βαθμό, ώστε αργότερα συγγενεύουν παντρεύοντας τα δύο παιδιά τους, Πάνο Κολοκοτρώνη και Ελένη Μπούμπουλη. Παίρνει μέρος ως ισάξια με τους άλλους οπλαρχηγούς στα πολεμικά συμβούλια και τις αποφάσεις. Της απονέμεται ο τίτλος της Καπετάνισσας και της Μεγάλης Κυράς. Μετά το θάνατό της, οι Ρώσσοι της απονέμουν και τον τίτλο της Ναυάρχου, έναν τίτλο με παγκόσμια μέχρι σήμερα μοναδικότητα για γυναικεία μορφή.

Στις 11 Σεπτεμβρίου του 1821 γίνεται μετά από πολιορκία η Άλωση της Τριπολιτσάς. Την πτώση της πόλης ακολουθεί μεγάλη σφαγή που κράτησε τρεις μέρες και τρεις νύχτες κι είχε αργότερα σαν αντίποινα τη σφαγή του πληθυσμού της Χίου από τους Τούρκους.
Τριάντα χιλιάδες κατά τους ιστορικούς οι νεκροί, γεμίζουν τους δρόμους και τα στενά. Το αίμα ρέει ποτάμι. Εν μέσω της φοβερής σφαγής, η Μπουμπουλίνα καταφέρνει και σώζει μόνη της το χαρέμι του Χουρσίτ, κρατώντας με την πράξη της αυτή, την υπόσχεση που έδωσε το 1816 στη Βαλιδέ Σουλτάνα στην Κωνσταντινούπολη, όταν εκείνη κατάφερε να σώσει την περιουσία της Λασκαρίνας από τη δήμευση. Η Μπουμπουλίνα της είχε τότε υποσχεθεί ότι εάν ποτέ κάποια Τουρκάλα ζητούσε τη βοήθειά της, θα έκανε κι αυτή ό,τι καλύτερο μπορούσε.

Μετά την πτώση του Ναυπλίου στις 30 Νοεμβρίου του 1822, η Μπουμπουλίνα εγκαθίσταται εκεί για περίπου δύο χρόνια, σε κλήρο γης που της παραχωρείται από το κράτος σαν αντάλλαγμα των υπηρεσιών της προς το έθνος. Προς τα τέλη του 1824 η χώρα σπαράσσεται από τα δεινά του δεύτερου και καταστροφικότερου εμφυλίου.

Η κυβέρνηση των Καπεταναίων των νησιών (κυβέρνηση Κουντουριώτη) υπερισχύει του Συνασπισμού των Κοτζαμπάσηδων και των Στρατιωτικών της Πελοποννήσου. Ο Πάνος Κολοκοτρώνης, τότε φρούραρχος του Ναυπλίου δολοφονείται κι ο ίδιος ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης συλλαμβάνεται και φυλακίζεται με άλλους οπλαρχηγούς στον Προφήτη Ηλία, μοναστήρι της Ύδρας.

Η Μπουμπουλίνα αντιδρά στη σύλληψη του Κολοκοτρώνη και ζητά την αποφυλάκισή του. Κρίνεται επικίνδυνη και συλλαμβάνεται δύο φορές από το Υπουργείο Αστυνομίας με εντολή να φυλακιστεί. Έγγραφη διαμαρτυρία της, υπάρχει στα Γενικά Αρχεία του κράτους προς το τότε Βουλευτικό Σώμα. Τελικά η Μπουμπουλίνα σχεδόν εξορίζεται στις Σπέτσες, αφού χάνει και τον κλήρο γης που της είχε παραχωρήσει το κράτος στο Ναύπλιο.

Ο Φεβρουάριος του 1825 βρίσκει τη Μπουμπουλίνα να ζει στο σπίτι της στις Σπέτσες, άνευ σχεδόν περιουσίας, πικραμένη με τις έριδες των πολιτικών και την έκβαση του αγώνα. Στις 12 Φεβρουαρίου αποβιβάζεται σχεδόν ανενόχλητος στην Πελοπόννησο ο Ιμπραήμ με 4.400 άντρες, δύναμη που οι Έλληνες ευκολότατα μπορούσαν να κατατροπώσουν άν δεν σπαράσσονταν τότε μεταξύ τους από τον δεύτερο εμφύλιο πόλεμο. Η δύναμη αυτή του Ιμπραήμ, ήταν το προγεφύρωμα της κύριας εισβολής που ακολούθησε και είχε σαν αποτέλεσμα την ανακατάληψη από τους Τούρκους του μεγαλύτερου και πάλι μέρους της Πελοποννήσου και τη σφαγή και τυραννία του πληθυσμού της για σχεδόν ακόμη τρία χρόνια. Μετά την αποβίβαση του Ιμπραήμ, οι πολιτικοί τρομοκρατημένοι βγάζουν τον Κολοκοτρώνη από την φυλακή και του αναθέτουν την αρχιστρατηγία.

Η φιλοπατρία της Μπουμπουλίνας υπερισχύει όλων των άλλων συναισθημάτων της, και ενώ κάνει πάλι προετοιμασίες για να λάβει μέρος στον καινούργιο αγώνα εναντίον του Ιμπραήμ, έρχεται το αναπάντεχο τέλος της. Πέφτει νεκρή από Σπετσιώτικο βόλι, στις 22 Μαΐου 1825 στο σπίτι του πρώτου άντρα της, του Γιάννουζα. Αιτία, μια λογομαχία της με άτομα από την οικογένεια Κούτση, λόγω της απαγωγής της κόρης του Χριστόδουλου Κούτση, Ευγενίας, από τον γιο της Μπουμπουλίνας Γεώργιο Γιάννουζα. Τα σκληρά και αμείλικτα λόγια της Καπετάνισσας είναι αρκετά για να οπλίσουν τελικά το χέρι, του αγνώστου λόγω σκότους, δολοφόνου.

Πηγή: Το Μουσείο των Σπετσών

# data[].attributes.attachment_link.description
Η Καπετάνισσα της Ύδρας, γεννήθηκε μέσα στις φυλακές της Κωνσταντινούπολης στις 11 Μαΐου του 1771, όταν η μητέρα της Σκεύω, επισκέφθηκε τον τότε φυλακισμένο από τους Τούρκους κι ετοιμοθάνατο άντρα της, Σταυριανό Πινότση. Ο πατέρας της φυλακίστηκε γιατί συμμετείχε στην επανάσταση της Πελοποννήσου το 1769-70 ( Ορλωφικά).Μετά το θάνατο του Πινότση στην Κωνσταντινούπολη, μητέρα και κόρη επιστρέφουν στην Ύδρα.

# data[].attributes.headline
Οι ήρωες αλλιώς (1)

# data[].attributes.subject
Οι ήρωες αλλιώς (1)

# data[].attributes.body
"Η Πρεσβεία της Γαλλίας είχε χορό. Πρώτος και καλύτερος από τους προσκεκλημένους ήταν ο Γέρος του Μοριά. Τον υποδέχθηκε εγκάρδια η Πρέσβειρα που όμως επειδή γνώριζε πολύ καλά την Ελληνική γλώσσα ήξερε και τι σημαίνει το πρώτο συνθετικό του επωνύμου του. Γι’ αυτό ντράπηκε και άρχισε να τον αποκαλεί με το δεύτερο μόνο συνθετικό. Καμμία αντίδραση από το Στρατηγό, μέχρι που κάποια στιγμή του είπε: «Καθίστε κύριε Κοτρώνη». Αμέσως αυτός γύρισε στην Πρέσβειρα και ρώτησε δήθεν με απορία: «Πώς να καθίσω εξοχοτάτη αφού εσείς μου κόψατε τον …. ;» και ανέφερε το πρώτο μέρος του σύνθετου ονόματος του." (Ανέκδοτα από τη ζωή του Κολοκοτρώνη)
(η εικόνα : "Κολοκοτρώνης προσευχόμενος", λιθογραφία του Καρλ Κράτσαιζεν)

# data[].attributes.attachment_link.title
Κολοκοτρώνης_Πρόσευχόμενος

# data[].attributes.headline
Η ζωή  στην Οθωμανική αυτοκρατορία 2

# data[].attributes.subject
Η ζωή  στην Οθωμανική αυτοκρατορία 2

# data[].attributes.body
Μιλιέτ

# data[].attributes.headline
Άνθρωποι και τόποι : ιστορικά ονόματα της επανάστασης στον παρακάτω κατάλογο

# data[].attributes.subject
Άνθρωποι και τόποι : ιστορικά ονόματα της επανάστασης στον παρακάτω κατάλογο

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Εταιρεία για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό

# data[].attributes.attachment_link.title
Ιστορικά ονόματα της Επανάστασης του 1821 - Εταιρεία για τον Ελληνισμό και τον Φιλελληνισμό

# data[].attributes.attachment_link.description
Φιλικός και αγωνιστής του 1821. Λέγεται ότι έδωσε πρώτος τη διαταγή για την έναρξη της Επανάστασης (18 Μαρτίου 1821). Ο Ασημάκης Ζαΐμης ήταν πατέρας του Ανδρέα Ζαΐμη του επιφανέστερου ίσως εκπροσώπου της γνωστής οικογένειας Ζαΐμη. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία από τον Γρηγόριο Δικαίο το 1819.

# data[].attributes.headline
Αλήθεια, άραγε, πώς είδαν οι Οθωμανοί την επανάσταση του 1821 στο ξεκίνημά της; Χμμμμμμ....ενδιαφέρον!(έπεται συνέχεια...)

# data[].attributes.subject
Αλήθεια, άραγε, πώς είδαν οι Οθωμανοί την επανάσταση του 1821 στο ξεκίνημά της; Χμμμμμμ....ενδιαφέρον!(έπεται συνέχεια...)

# data[].attributes.attachment_link.title
Το 1821 από την οθωμανική σκοπιά: Mια διαφωτιστική συζήτηση | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι "Οθωμανικές αφηγήσεις για την Ελληνική Επανάσταση" των Σοφίας Λαΐου και Μαρίνου Σαρηγιάννη φωτίζουν μια άγνωστη στο ευρύ κοινό πλευρά των γεγονότων. Μιλήσαμε μαζί τους.

# data[].attributes.headline
Στο Μουσείο υποδημάτων : τσαρούχι από τον τόπο σου..

# data[].attributes.subject
Στο Μουσείο υποδημάτων : τσαρούχι από τον τόπο σου..

# data[].attributes.attachment_link.title
Τσαρούχια από τον τόπο σου: η ιστορία, οι τύποι και η καταγωγή του ελληνικού τσαρουχιού | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Πριν γίνει ιστορικό σύμβολο, το τσαρούχι ήταν το πιο διαδεδομένο υπόδημα των χωρικών της ηπειρωτικής Ελλάδας. Από πού προήλθε και ποια είναι η ιστορία του;

# data[].attributes.headline
Η Επανάσταση του 1821 μέσα από τα τουρκικά σχολικά βιβλία σήμερα..

# data[].attributes.subject
Η Επανάσταση του 1821 μέσα από τα τουρκικά σχολικά βιβλία σήμερα..

# data[].attributes.body
2. https://cognoscoteam.gr/%CE%B7-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%B5%CE%B3%CF%87%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%84%CE%BF/

# data[].attributes.attachment_link.title
Πώς παρουσιάζεται η Eλληνική Eπανάσταση (1821) στα Τουρκικά σχολικά βιβλία

# data[].attributes.attachment_link.description
24grammata.com/ εκπαίδευση / ιστορία Κατσουλάκος Θεόδωρος και Τσαντίνης Κώστας Το κείμενο που ακολουθεί είναι μετάφραση του τουρκικού σχολικού εγχειριδίου (Emin Oktay, Tarih, Lise: III, έκδ. 1988, σσ. 237-240) και καταδεικνύει τον τρόπο που διδάσκονται οι γείτονες την κοινή μας Ιστορία. Τα σχόλια και οι υποσημειώσεις είναι των συγγραφέων Κατσουλάκου Θ.,Τσαντίνη Κ.

# data[].attributes.headline
Η ζωή στην Οθωμανική αυτοκρατορία, 1

# data[].attributes.subject
Η ζωή στην Οθωμανική αυτοκρατορία, 1

# data[].attributes.body
Εικόνες από τη ζωή στην οθωμανική Αθήνα

# data[].attributes.attachment_link.title
Όταν η Αθήνα ήταν οθωμανική επαρχία | LiFO

# data[].attributes.attachment_link.description
Δείτε 14 μεγάλες εικόνες που ρίχνουν φως σε μια σχετικά άγνωστη περίοδο της ιστορίας της πόλης μας.

# data[].attributes.headline
Το τεκμήριο του μήνα: 

# data[].attributes.subject
Το τεκμήριο του μήνα: 

# data[].attributes.body
Τρίπολη, 24 Μαϊου, 1825..Ο Κολοκοτρώνης στέλνει μια επιστολή στον "ηόν" του Ιωάννη Κολοκοτρώνη (χαϊδευτικά Γενναίον..) με την οποία τον διατάσσει να μεταβεί με τους στρατιώτες του στα Δερβενάκια .....

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Το 1821 στο ΕΛΙΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
Το τεκμήριο του μήνα: Επιστολή του Κολοκοτρώνη

# data[].attributes.attachment_link.description
Επιστολή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη προς τον γιο του Ιωάννη (Γενναίο), με την οποία διατάσσεται ο τελευταίος να μεταβεί με στρατιώτες στα Δερβενάκια. Τρίπολη, 24 Μαΐου 1825....

# data[].attributes.headline
Πώς "θυμόμαστε";;

# data[].attributes.subject
Πώς "θυμόμαστε";;

# data[].attributes.headline
Το Χρονικό της Επανάστασης

# data[].attributes.subject
Το Χρονικό της Επανάστασης

# data[].attributes.body
από Georgia Maragkou

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η 25η Μαρτίου είναι διπλή γιορτή.

Είναι θρησκευτική γιορτή γιατί γιορτάζει η εκκλησία μας τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου δηλαδή το χαρμόσυνο μήνυμα ότι θα γίνει η μητέρα του Χριστού.

Είναι όμως και εθνική γιορτή γιατί η πατρίδα μας γιορτάζει τον ξεσηκωμό του γένους μας ενάντια στους Τούρκους κατακτητές. Ο λαός μας έμεινε 400 περίπου χρόνια σκλαβωμένος από τους Τούρκους.

Συγκεντρώθηκαν λοιπόν οι οπλαρχηγοί στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας στις 25 Μαρτίου του 1821 και ορκίστηκαν κάτω από τη σημαία που έγραφε "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ" να αγωνιστούν για την απελευθέρωση της πατρίδας από τους Τούρκους.

# data[].attributes.attachment_link.description
Η 25η Μαρτίου είναι διπλή γιορτή. Είναι θρησκευτική γιορτή γιατί γιορτάζει η εκκλησία μας τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου δηλαδή το χαρμόσυνο μήνυμα ότι θα γίνει η μητέρα του Χριστού. Είναι όμως και εθνική γιορτή γιατί η πατρίδα μας γιορτάζει τον ξεσηκωμό του γένους μας ενάντια στους Τούρκους κατακτητές.

# data[].attributes.headline
Ο χάρτης των τραγουδιών για το '21..

# data[].attributes.subject
Ο χάρτης των τραγουδιών για το '21..

# data[].attributes.body
Γυμνάσιο Αμαρουσίου

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Γυμνάσιο Αμαρουσίου "Η Ελληνική Παιδεία"

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα δημοτικά τραγούδια του '21 by Γυμνάσιο Αμαρουσίου "Η Ελληνική Παιδεία"

# data[].attributes.attachment_link.description
TOUCH this image to discover its story. Image tagging powered by ThingLink

# data[].attributes.headline
Το ξέρατε αυτό; Το ξίφος του Οδυσσέα Ανδρούτσου είχε μήκος 98 εκατοστά και το έλεγαν ..."Ασήμω"! Ποια ήταν τα όπλα της επανάστασης; Πώς πολεμούσαν Έλληνες και Οθωμανοί; Βολτάρουμε στο Εθνικό ιστορικό Μουσείο!

# data[].attributes.subject
Το ξέρατε αυτό; Το ξίφος του Οδυσσέα Ανδρούτσου είχε μήκος 98 εκατοστά και το έλεγαν ..."Ασήμω"! Ποια ήταν τα όπλα της επανάστασης; Πώς πολεμούσαν Έλληνες και Οθωμανοί; Βολτάρουμε στο Εθνικό ιστορικό Μουσείο!

# data[].attributes.headline
Η κούπα τσαγιού και το σκάκι του Αλ. Υψηλάντη, το κερί από την ορκομωσία των Φιλικών, το "πολυεργαλείο" - σουγιάς του Μακρυγιάννη και η "τσότρα" του, τα "αξεσουάρ" της ενδυμασίας του Κολοκοτρώνη κ.ά. !  Bολτάρουμε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο!

# data[].attributes.subject
Η κούπα τσαγιού και το σκάκι του Αλ. Υψηλάντη, το κερί από την ορκομωσία των Φιλικών, το "πολυεργαλείο" - σουγιάς του Μακρυγιάννη και η "τσότρα" του, τα "αξεσουάρ" της ενδυμασίας του Κολοκοτρώνη κ.ά. !  Bολτάρουμε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο!

# data[].attributes.headline
Ο αιώνας των Επαναστάσεων 

# data[].attributes.subject
Ο αιώνας των Επαναστάσεων 

# data[].attributes.body
Γεώργιος Τσομπανέλλης, μαθητής Β' Γυμνασίου

# data[].attributes.headline
Η Χάρτα του Ρήγα

# data[].attributes.subject
Η Χάρτα του Ρήγα

# data[].attributes.headline
Το Λεξικό της Επανάστασης 

# data[].attributes.subject
Το Λεξικό της Επανάστασης 

# data[].attributes.body
Πασχάλης Κιτρομηλίδης

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς βιβλιοφάγος για να διαπιστώσει ότι ενόψει της 25ης Μαρτίου του 2021 κυκλοφορούν πολλές νέες ιστορικές εκδόσεις με θέμα την Ελληνική Επανάσταση. Αραγε πρόκειται για μια τάση αποκλειστικά συγκυριακή ή ταυτόχρονα σηματοδοτεί και μια μικρή ιστοριογραφική στροφή; Σύμφωνα με τον Πασχάλη Κιτρομηλίδη, ισχύουν και τα δύο. Η αναμονή της 200ής εθνικής επετείου, λέει ο ακαδημαϊκός και ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών, λειτουργεί κατ' αρχήν ως κίνητρο ώστε πολλοί ερευνητές να καταθέσουν τις μελέτες τους για το 1821. Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη.

"Επειδή η 150ετηρίδα της Επανάστασης το 1971 είχε γίνει αντικείμενο καπηλείας από τη δικτατορία, τώρα είναι ευκαιρία να τιμηθεί η επέτειος όπως της αρμόζει: ως μνημόνευση του αγώνα των Ελλήνων για ανεξαρτησία, τον οποίο εορτάζει πλέον η δημοκρατική Ελλάδα", τονίζει στην "Κ" ο κ. Κιτρομηλίδης και συνεχίζει: "Ετσι, πίσω από όλες αυτές τις δράσεις και τις εκδόσεις, υπάρχει και η ανάγκη να ξανασκύψουμε στην Ελληνική Επανάσταση και να τη στοχαστούμε σαν μια καταλυτικής σημασίας αλληλουχία γεγονότων που παρήγαγαν τη σύγχρονη Ελλάδα. Μετά το 1974, το θέμα είχε παραγκωνιστεί από τους ιστορικούς. Καλό θα ήταν βέβαια, εκτός από τις νέες δουλειές, να μην αγνοηθεί και το κεκτημένο της επιστημονικής γνώσης που έχουμε αποκτήσει μέχρι τώρα".

Η αναφορά στην κεκτημένη γνώση και στις νέες προσεγγίσεις δεν είναι τυχαία. Ανήμερα τη φετινή επέτειο του 1821 θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Harvard University Press (και κατόπιν από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) ένας τόμος 800 σελίδων σε επιμέλεια του Πασχάλη Κιτρομηλίδη και του ομότιμου καθηγητή Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνου Τσουκαλά, με τίτλο "The Greek Revolution. A Critical Dictionary" και με βασικό άξονα αυτόν ακριβώς τον συνδυασμό: "Παραίνεσή μου προς τους συγγραφείς του τόμου ήταν να σκεφτούν ποια είναι η συμβατική άποψη για το θέμα που ανέλαβαν και κατόπιν να το μελετήσουν, ώστε είτε να επιβεβαιώσουν την άποψη αυτή είτε να την αναθεωρήσουν", εξηγεί ο κ. Κιτρομηλίδης.

Μια ματιά στα περιεχόμενα του τόμου αρκεί για να γίνει προφανής η φιλοδοξία του εγχειρήματος: 46 δοκίμια, γραμμένα από 39 συγγραφείς (μεταξύ των οποίων ο Νίκος Αλιβιζάτος, η Μαρία Ευθυμίου, ο Ρόντρικ Μπίτον κ.ά.), καλύπτουν πεδία όπως τα ιστορικά συμφραζόμενα της Ελληνικής Επανάστασης, τα πρόσωπα που επηρέασαν ή επηρεάστηκαν από την πορεία της (όπως οι επώνυμοι αλλά και ανώνυμοι ήρωες και ηρωίδες), οι σημαντικές τοποθεσίες της (ακόμη και οι "αδικημένες", όπως η Σάμος, που έμεινε εκτός νεοσύστατου ελληνικού κράτους παρότι επί δέκα χρόνια αναχαίτιζε τις απόπειρες απόβασης των Οθωμανών), οι θεσμοί που ανέδειξε, αλλά και οι ιδέες που την επηρέασαν. Παρά τον υπότιτλο του τόμου, ωστόσο, δεν πρόκειται για λεξικό κλασικού τύπου με κωδικοποιημένα λήμματα, αλλά για ένα σύνολο μεγάλων δοκιμιακών συνθέσεων, στα πρότυπα του "Dictionnaire critique de la Révolution française" που είχε κυκλοφορήσει το 1989 στη Γαλλία, στη 200ετηρίδα της Γαλλικής Επανάστασης.

Ο ίδιος ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης συνέγραψε τα κεφάλαια για την Κρήτη, την Κύπρο και την επίδραση του Διαφωτισμού, καθώς και την εισαγωγή του τόμου. "Εκεί, προσπαθώ να τοποθετήσω το δράμα της Ελληνικής Επανάστασης στο ευρύτερο περίγραμμα της Εποχής των Επαναστάσεων", λέει στην "Κ" αναφερόμενος σε έναν όρο που εισήχθη από τον ιστορικό Ρόμπερτ Ρόσγουελ Πάλμερ και επεκτάθηκε από τον Ερικ Χόμπσμπαουμ. "Συζητώ για την έννοια υπό την οποία συνιστούν πράγματι επανάσταση αυτά που συνέβησαν στην Ελλάδα. Επίσης, τονίζω τη διεθνή σημασία της Ελληνικής Επανάστασης: μετά την επιβολή της Παλινόρθωσης στην Ευρώπη από το συνέδριο της Βιέννης, ο ξεσηκωμός των Ελλήνων το 1821 και το καταπληκτικό επίτευγμα της επιβίωσής του για δέκα χρόνια σηματοδότησε την αναβίωση της Εποχής των Επαναστάσεων στην Ευρώπη, που συνεχίστηκε με επαναστάσεις στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στην Ιταλία και κορυφώθηκε το 1848 με τη λεγόμενη "άνοιξη των ευρωπαϊκών λαών". Ολα αυτά συνδέονται με την Ελληνική Επανάσταση", υπογραμμίζει ο κ. Κιτρομηλίδης.

Θα μπορούσε, βέβαια, να αναρωτηθεί κανείς εάν τελικά το 1821 ήταν προϊόν της Εποχής των Επαναστάσεων ή κάτι σαν τομή. "Ηταν και τα δύο", αποκρίνεται ο κ. Κιτρομηλίδης. "Η Ελληνική Επανάσταση ήταν ένα πολύπλοκο και ευρέως διακλαδωμένο φαινόμενο. Σηματοδοτεί την εμφάνιση του νέου ελληνισμού στο προσκήνιο της Ιστορίας ως μοντέρνου έθνους που επιζητά τη δημιουργία του δικού του κυρίαρχου εθνικού κράτους. Ηταν μια μεγάλη καμπή, που λειτούργησε ως πηγή έμπνευσης όχι μόνο για του Ελληνες αλλά και για άλλους λαούς. Το "Greek Question" ήταν ένα από τα κεντρικά ζητήματα της διεθνούς διπλωματίας για δέκα χρόνια. Η φιλελληνική κίνηση στην Ευρώπη και στην Αμερική ήταν ένας τρόπος να ακουστεί το αίτημα της ελευθερίας των λαών, που εξέφραζαν τα αιτήματά τους διά των φιλελληνικών κινημάτων. Οταν οι Ιταλοί υποστηρίζουν την Ελληνική Επανάσταση, ζητούν και τη δική τους απελευθέρωση. Οταν οι Αμερικανοί υποστηρικτές του αγώνα των Ελλήνων μιλούν για ελευθερία των Ελλήνων, συγχρόνως εννοούν και τον τερματισμό της δουλείας στις ΗΠΑ".

Ποιο είναι όμως το νόημα μιας εθνικής, ενθυμητικής επετείου σε μια θεωρητικά ειρηνική, παγκοσμιοποιημένη κοινωνία; "Είναι εντελώς λάθος να νομίζουμε ότι η παγκοσμιότητα ενός μεγάλου φάσματος της ανθρώπινης δραστηριότητας έχει καταργήσει τα έθνη και τις εθνικές ταυτότητες", καταλήγει ο κ. Κιτρομηλίδης. "Οι λαοί που ζουν καταπιεσμένοι ως θύματα ακραίων ανισοτήτων στον πλανήτη επιζητούν την εθνική τους χειραφέτηση και αυτοδιάθεση. Στην Ευρώπη, σκεφτείτε το φαινόμενο του Ηνωμένου Βασιλείου με το κίνημα ανεξαρτησίας της Σκωτίας. Οι κοινωνίες της νεωτερικότητας παραμένουν εθνικές κοινωνίες. Το εθνικό αίσθημα παραμένει ισχυρό, αλλά χρειάζεται διαπαιδαγώγηση από υπεύθυνες πολιτικές και πνευματικές ηγεσίες, ώστε να μη γίνεται έρμαιο του λαϊκισμού και διάφορων ακραίων σχηματισμών, αλλά να παραμένει προσηλωμένο στις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατικής διακυβέρνησης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεν είναι ασύμβατα τα παραπάνω με το εθνικό συναίσθημα. Αυτό νομίζω ότι είναι και το νόημα της δικής μας εθνικής επετείου".
Διαβάστε επίσης:
* "Σκέψεις πάνω στο 1821" με τον Μαρκ Μαζάουερ
* Διεθνές συνέδριο για τον Αγώνα του 1821
* Η τέχνη πριν και μετά την Ιστορία

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Νικόλας Ζώης

# data[].attributes.attachment_link.title
Το λεξικό της Επανάστασης: Η διεθνής απήχηση του "Greek Question" | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.description
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς βιβλιοφάγος για να διαπιστώσει ότι ενόψει της 25ης Μαρτίου του 2021 κυκλοφορούν πολλές νέες ιστορικές εκδόσεις με θέμα την Ελληνική Επανάσταση. Αραγε πρόκειται για μια τάση αποκλειστικά συγκυριακή ή ταυτόχρονα σηματοδοτεί και μια μικρή ιστοριογραφική στροφή; Σύμφωνα με τον Πασχάλη Κιτρομηλίδη, ισχύουν και τα δύο.

# data[].attributes.headline
"Σκέψεις πάνω στο 1821" με τον Μαρκ Μαζάουερ

# data[].attributes.subject
"Σκέψεις πάνω στο 1821" με τον Μαρκ Μαζάουερ

# data[].attributes.body
λχ : πόλεμος ανεξαρτησίας ή επανάσταση;

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Συγγραφέας και επιμελητής πολλών βιβλίων με αντικείμενο την ελληνική και ευρύτερη βαλκανική ιστορία ("Στην Ελλάδα του Χίτλερ: Η εμπειρία της κατοχής", "Θεσσαλονίκη: Πόλη των φαντασμάτων", "Η Ελλάδα και η οικονομική κρίση του μεσοπολέμου", "Τα Βαλκάνια" κ.α.), ο Βρετανός ιστορικός και καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, Μαρκ Μαζάουερ, είναι ένας από τους πλέον ειδικούς αναφορικά με την πολυτάραχη ιστορία του ελληνικού έθνους. Μέλος της επιτροπής "Ελλάδα 2021", ο πολυγραφότατος ακαδημαϊκός θα δημοσιεύσει αργότερα αυτή τη χρονιά και την πραγματεία του για τον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα του 1821, "The Greek Revolution: 1821 and the Making of Modern Europe" ("Η Ελληνική Επανάσταση: To 1821 και η δημιουργία της νεότερης Ευρώπης").

Υπό την αιγίδα της πρεσβείας της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον, του ελληνικού προξενείου στη Βοστώνη και του μη κερδοσκοπικού πανεπιστημιακού οργανισμού College Year in Athens/Διεθνές Κέντρο Ελληνικών και Μεσογειακών Σπουδών, ο διακεκριμένος πανεπιστημιακός συνομιλεί με τον βοηθό διευθυντή στο Κέντρο Ελληνικών Σπουδών και λέκτορα Κοινωνικών Σπουδών του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, Νικόλα Πρεβελάκη, με αντικείμενο το πόσο έχει αλλάξει η αντίληψη μας για το 1821 υπό το φως των τελευταίων επιστημονικών μελετών, αναδεικνύοντας παράλληλα και τα ερωτήματα που συνεχίζουν να χρήζουν περαιτέρω έρευνας και απαντήσεων.

Όπως κάθε μείζον ιστορικό γεγονός, το 1821 επιδέχεται πολλαπλών αναγνώσεων και αποτελεί πεδίο διενέργειας πληθώρας συζητήσεων: Μεταξύ άλλων, απαντώντας στις ερωτήσεις του κ. Πρεβελάκη, ο Βρετανός ιστορικός θέτει στο τραπέζι τη σημασία αυτών καθαυτών των ιστορικών γεγονότων, το τι έχουν αυτά να μας πουν για κεντρικούς όρους του 19ου αιώνα, όπως είναι η "εθνικότητα" και ο "εθνικισμός", τους παράγοντες της θρησκείας και της πολιτικής και την επίδραση των ιστορικών αφηγήσεων στο πως αντιλαμβανόμαστε τη σημερινή κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα.

"Εθνική κυριαρχία": Τότε και τώρα

Θέτοντας τον όρο "εθνική κυριαρχία" στην καρδιά του ιστορικού του προβληματισμού, ο Βρετανός ιστορικός σημειώνει ότι η οικονομική κρίση που χτύπησε το ελληνικό κράτος το 2009 και η συνακόλουθη εφαρμογή ενός έξωθεν προγράμματος οικονομικής διάσωσης, υπήρξε η αφορμή για τον ίδιο να στραφεί στις απαρχές της νεότερης Ελλάδας. Όπως αναφέρει, το καθεστώς της τρόικας κατέστησε αμφίβολο το αν η Ελλάδα συνέχιζε να συνιστά ένα εθνικά κυρίαρχο κράτος με την παραδοσιακή έννοια, παρακινώντας τον να πάει πίσω στην εποχή που οι ελληνικοί πληθυσμοί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πάλευαν για την εθνική τους κυριαρχία και να δει πως αντιλαμβάνονταν την ουσία αυτού για το οποίο πίστευαν ότι μάχονται.

Επίσης, τονίζει ότι η εμπειρία της πανδημίας υπήρξε καθοριστική για τη διαμόρφωση της ματιάς του πάνω στην ιστορική εμπειρία του 1821, καθότι έφερε ξανά στο επίκεντρο της κοινωνικής ζωής τον παράγοντα του ανθρώπινου πόνου και της διαχείρισης αυτού σε επίπεδο κοινωνιών και όχι μόνο ατόμων. Σύμφωνα με τον ιστορικό, ο παράγοντας της αντοχής που επέδειξαν οι Έλληνες του '21 μπροστά στις κακουχίες και τον πόνο του αγώνα, αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση της ιστορικής σημασίας της Ελληνικής Επανάστασης. "Δεν είναι ότι απλά πυροδοτήθηκε μία επανάσταση, είναι ότι αυτή συνεχίστηκε περισσότερο απ' ό, τι περίμενε ο οποιοσδήποτε, περισσότερο απ' ό, τι περίμενε ο σουλτάνος, περισσότερο απ' ό, τι περίμεναν οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες, περισσότερο ακόμη κι απ' ό, τι περίμεναν πολλοί από τους λεγόμενους ήρωες της επανάστασης", αναφέρει χαρακτηριστικά.

Πόλεμος ανεξαρτησίας ή επανάσταση;

Στη συνέχεια, αναφερόμενος στη διαφωνία που είχε με τον εκδότη του αναφορικά με τον τίτλο που θα έχει το υπό έκδοση βιβλίο του, ο Μαζάουερ θέτει το εξής ερώτημα: Πόλεμος για ανεξαρτησία ή επανάσταση; Όπως σημειώνει, η Ελληνική Επανάσταση είναι περισσότερο γνωστή στο εξωτερικό ως "Ελληνικός Πόλεμος της Ανεξαρτησίας" (Greek War of Independence), όρο που ο εκδότης του πρόκρινε για τον τίτλο του βιβλίου. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ιστορικό, ένας πόλεμος είναι απαραίτητο να έχει τουλάχιστον δύο ευδιάκριτες αντιμαχόμενες πλευρές. Στην περίπτωση του ελληνικού απελευθερωτικού αγώνα, η ελληνική πλευρά δεν ήταν οργανωμένη ως ένα ξεκάθαρο στρατόπεδο, σημειώνει ο Μαζάουερ, τονίζοντας ότι αυτή η έλλειψη οργάνωσης συνιστούσε και ένα από τα κύρια προβλήματα του αγώνα, δίπλα σε αυτό των προφανών δυσχερειών που αντιμετώπιζε η ανθρώπινη επιβίωση.

Από την άλλη, από αυτόν τον αγώνα προέκυψε μία τελείως διαφορετική κοινωνία από εκείνη που υπήρχε προεπαναστατικά, ένα ευρωπαϊκό κράτος με θεσμούς και νόμους, το οποίο κατάφερε να δημιουργηθεί σε τόσο λίγα χρόνια λόγω της επαναστατικής διαδικασίας που συντελέστηκε. Σύμφωνα με τον Μαζάουερ, σε αυτές τις δύο παρατηρήσεις έγκειται το γεγονός ότι όταν μιλάμε για το 1821 μιλάμε για επανάσταση και όχι για πόλεμο. Μολαταύτα, όπως τονίζει, κατά τη διάρκεια των ίδιων των γεγονότων, ο όρος "επανάσταση" είχε σημασία μόνο στο πλαίσιο μορφωμένων κύκλων που βρίσκονταν κοντά στη Φιλική Εταιρεία, με τους Φιλικούς να επιχειρούν να κινητοποιήσουν τους υπόδουλους πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με αναφορές στη "δημιουργία του ρωμαίικου", τον "θρίαμβο του Χριστού" και την εκδίωξη του σουλτάνου από τη Βασιλεύουσα.

Διαφορετικά οράματα για τον αγώνα

Ερωτώμενος για τα διαφορετικά οράματα που συνυπήρχαν κατά τη διάρκεια της επανάστασης, ο Βρετανός ιστορικός υπογραμμίζει αρχικά ότι δεν υπήρχαν ξεκάθαρες εδαφικές βλέψεις στο πλαίσιο του αγώνα, τονίζοντας την κυριαρχία ενός "πανβαλκανικού" οράματος. Όπως σημειώνει, για τη Φιλική Εταιρεία και τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, ο ξεσηκωμός όλων των Ελλήνων ισοδυναμούσε με ξεσηκωμό όλων των Βαλκανίων, ένα όραμα παρόμοιο με το προγενέστερο πανβαλκανικό όραμα του Ρήγα Φεραίου. Η κεντρική διαφορά των δύο οραμάτων για ανεξαρτησία βρισκόταν στην προσέγγιση του ζητήματος της θρησκείας, με το όραμα των πρώτων να έχει στο επίκεντρο την ορθόδοξη πίστη και το όραμα του δεύτερου να προτάσσει την οικουμενικότητα, αντλώντας έμπνευση από τις αρχές του Διαφωτισμού.

Πέραν των διαφορετικών οραμάτων, ο Μαζάουερ κάνει λόγο και για τους διαφορετικούς σκοπούς διαφόρων κοινωνικών ομάδων, οι οποίες αναζητούσαν ξεχωριστά πράγματα μέσα από την επαναστατική διαδικασία. Για παράδειγμα, οι γαιοκτήμονες της Πελοποννήσου ήθελαν να διατηρήσουν τα προνόμια τους, χωρίς να δίνουν όμως λογαριασμό στον Σουλτάνο, ενώ οι χωρικοί ήθελαν να πάψουν να έχουν τους γαιοκτήμονες πάνω από το κεφάλι τους. Οι διαφορετικοί αυτοί σκοποί είχαν σαν φόντο και διαφορετικές αντιπαραθέσεις από περιοχή σε περιοχή, όπως το ξεκάθαρο δίπολο Χριστιανοί - Μουσουλμάνοι στον Μωριά και την πιο περίπλοκη τριπλή αντιπαράθεση της Ρούμελης (Χριστιανοί - Αλή Πασάς - Σουλτάνος ).

Ελληνικότητα και χριστιανοσύνη

Παρότι η πληθώρα στόχων, επιδιώξεων και ιδεών είναι φυσική σε κάθε επανάσταση, ο Μαζάουερ τονίζει ότι σταδιακά κατέστη κυρίαρχη η αντίληψη περί απόλυτης ταύτισης ελληνικότητας και χριστιανοσύνης, με την Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας να την διαχέει στους σκλαβωμένους πληθυσμούς μέσω των συνταγματικών της κειμένων, των πολιτικών της διακηρύξεων κ.λπ. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά, τη δεκαετία του αγώνα συνετελέσθη μία ταχεία αλλαγή στην ψυχοσύνθεση των υπόδουλων Ελλήνων, οι οποίοι εκ των υστέρων θα αντιλαμβάνονταν ως απολύτως ενιαία την ελληνική και χριστιανική τους ταυτότητα.

Είναι γνωστό πως η ελληνική πλευρά αυτής της ταυτότητας ήταν αυτή που κινητοποίησε πολλούς Ευρωπαίους να συνδράμουν την επανάσταση, οι οποίοι, θαυμάζοντας βαθιά τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, έτρεξαν στα οθωμανικά εδάφη για να βοηθήσουν τους σκλαβωμένους ανθρώπους τους οποίους αντιλαμβάνονταν ως ό, τι κοντινότερο στην Ελλάδα του Περικλή και του Λεωνίδα. Εντούτοις, όπως τονίζει ο Βρετανός πανεπιστημιακός, παρότι ισχυρό σε ορισμένους ευρωπαϊκούς κύκλους από την αρχή του ξεσηκωμού, το ρεύμα του Φιλελληνισμού δεν ακούμπησε τις μεγάλες δυνάμεις σε επίπεδο ηγεσιών παρά μόνο όταν έγινε σαφές ότι "οι Έλληνες αντέχουν και δεν θα υποχωρήσουν", συνειδητοποίηση που επέβαλε σε διεθνές επίπεδο το αίτημα τους για εθνική ανεξαρτησία. Το γεγονός αυτό, ο Μαζάουερ το χαρακτηρίζει ως "τον πρώτο θρίαμβο του εθνικισμού και του αιτήματος για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου έθνους κράτους στον κόσμο", τονίζοντας την ιστορική του σημασία, η οποία ξεπερνάει κατά πολύ τα "στενά" όρια της ελληνικής και οθωμανικής ιστορίας.
Παρακολουθήστε ολόκληρη τη διαδικτυακή συνομιλία: Διαβάστε επίσης:
* Ιστορίες ανθεκτικότητας από το 1821
* Μαρκ Μαζάουερ στην "Κ": Είστε λαός που ξέρει τι θα πει υπομονή
* Η τέχνη πριν και μετά την Ιστορία

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Διονύσης Κρόκος

# data[].attributes.attachment_link.title
"Σκέψεις πάνω στο 1821" με τον Μαρκ Μαζάουερ | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.description
Συγγραφέας και επιμελητής πολλών βιβλίων με αντικείμενο την ελληνική και ευρύτερη βαλκανική ιστορία ("Στην Ελλάδα του Χίτλερ: Η εμπειρία της κατοχής", "Θεσσαλονίκη: Πόλη των φαντασμάτων", "Η Ελλάδα και η οικονομική κρίση του μεσοπολέμου", "Τα Βαλκάνια" κ.α.), ο Βρετανός ιστορικός και καθηγητής στο πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, Μαρκ Μαζάουερ, είναι ένας από τους πλέον ειδικούς αναφορικά με την πολυτάραχη ιστορία του ελληνικού έθνους.

# data[].attributes.headline
Τόποι μνήμης της ελληνικής Επανάστασης 

# data[].attributes.subject
Τόποι μνήμης της ελληνικής Επανάστασης 

# data[].attributes.body
Οι πόλεις

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τόποι μνήμης

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
επανάσταση 1821

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τμήμα πολιτικής επιστήμης & ιστορίας

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟΠΟΙ ΜΝΗΜΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ 1821 - ΠΟΛΕΙΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
Τόποι μνήμης της Ελληνικής επανάστασης 1821. Ερευνητικό Πρόγραμμα από το Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας (ΚΕΝΙ) του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

# data[].attributes.headline
Το κίνημα του Διαφωτισμού και η ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας

# data[].attributes.subject
Το κίνημα του Διαφωτισμού και η ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική ιστορία - Το κίνημα του διαφωτισμού και η ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας

# data[].attributes.headline
Φιλελληνισμός και απαρχές του αγώνα της Ανεξαρτησίας 

# data[].attributes.subject
Φιλελληνισμός και απαρχές του αγώνα της Ανεξαρτησίας 

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική ιστορία - Φιλελληνισμός & απαρχές του Αγώνα Ανεξαρτησίας

# data[].attributes.headline
Η ιστορική διαδρομή και το όραμα του Ρήγα

# data[].attributes.subject
Η ιστορική διαδρομή και το όραμα του Ρήγα

# data[].attributes.headline
Τόποι μνήμης της Ελληνικής Επανάστασης

# data[].attributes.subject
Τόποι μνήμης της Ελληνικής Επανάστασης

# data[].attributes.body
Οι ήρωες

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τόποι μνήμης

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
επανάσταση 1821

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
τμήμα πολιτικής επιστήμης & ιστορίας

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟΠΟΙ ΜΝΗΜΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ 1821 - ΠΡΟΣΩΠΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
Τόποι μνήμης της Ελληνικής επανάστασης 1821. Ερευνητικό Πρόγραμμα από το Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας (ΚΕΝΙ) του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

# data[].attributes.headline
Μορφές και γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης 1821-1829

# data[].attributes.subject
Μορφές και γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης 1821-1829

# data[].attributes.body
Μουσείο Μπενάκη

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελληνική ιστορία - Μορφές και γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης 1821-1829

# data[].attributes.headline
Ώρα για επαναστατική δράση! Παίζουμε το παιχνίδι της Ελληνικής Επανάστασης!

# data[].attributes.subject
Ώρα για επαναστατική δράση! Παίζουμε το παιχνίδι της Ελληνικής Επανάστασης!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ελληνική

Επανάσταση

Οδηγίες

ΚΑΛΩΣΗΛΘΑΤΕ ΣΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ!!!Κάθε παίκτης ή κάθε ομάδα επιλέγει έναν ήρωα για πιόνι.Πατήστε το διαδραστικό ζάρι! Ξεκινάει όποιος φέρει τον μεγαλύτερο αριθμό.Μετακινείστε το πιόνι στο αντίστοιχο τετράγωνο. Οιερωτήσειςείναι τα σημεία με πολύχρωμααστεράκια!Προσοχή !Σε κάθε δοκιμασία ο παίκτης πρέπει να δώσει απάντηση σε μια ερώτηση του κουιζ ! Αν ο παίκτης πέσει πάνω σε ερώτηση και την απαντήσει σωστά, συνεχίζει να παίζει ρίχνοντας ξανά το ζάρι. Εάν χάσει, πάει 2 τετράγωνα πίσω και συνεχίζει ο επόμενος παίχτης.Σε περίπτωση που το πιόνι βρεθεί πάνω σε "Νίκη" (Μπλε πινέζα) αυτόματα ο παίκτης μεταφέρει το πιόνι του στην επόμενη "Νίκη" και παίζει ο επόμενος παίχτης.Τα τετράγωνα που έχουνΧ2 ή Χ3 δείχνουν ότι ο παίχτης ρίχνει το ζάρι και προχωράει το διπλάσιο ή το τριπλάσιο που θα φέρει . Αν για παράδειγμα, φέρει 2 (Χ2), θα προχωρήσει 4 τετράγωνα ή αν φέρει 6 (Χ3), θα προχωρήσει 18 τετράγωνα!.Νικητής είναιαυτός που θα φτάσει πρώτος στο τέρμα!

1821

x2

x2

x2

x3

ΤΕΡΜΑ

//CACHE FENETRE AU CLIC setTimeout(function() { document.getElementsByClassName('icon-close')[0].click() }, 10); document.getElementById('genially-view-modal').style.visibility = "hidden"; //DEFINIT VARIABLES var hsrd = document.querySelectorAll(".hasard"); var idInterval var fois = 1; var lance = 0; var valeur; var avoir; var acacher; //FONCTION LANCE AUTRE FONCTION TOUTES LES 150 ms function lancer() { if (lance == 0) { lance = 1 idInterval = setInterval(tourne, 150); } else { return false; } } //FONCTION QUI AFFICHE TEMPORAIREMENT ET ALEATOIREMENT function tourne() { // CACHE TOUT for (var i = 0; i

Πρεπει να απαντήσεις σε 1 ερώτηση

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ 1 ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ !

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, πρέπει να πας πίσω στην αφετηρία!

ΚΑΝΤΕ ΜΙΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ

Έχεις χρόνο 0:60 να ανοίξεις για να βρεις ένα όμοιο ζευγάρι!

Συγχαρητήρια !!!Εάν θέλεις να μάθεις περισσότερα για την ελληνική επανάσταση πάτησε εδώ

https://video.link/w/hYUQb

Έχεις χρόνο 0:60 να ανοίξεις για να βρεις ένα όμοιο ζευγάρι!

Έχεις χρόνο 0:60 να ανοίξεις για να βρεις ένα όμοιο ζευγάρι!

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Έπεσες σε ενέδρα των Τούρκων, ρίξε το ζάρι και πήγαινε προς τα πίσω τόσα τετράγωνα πρέπει να πας πίσω !

Νίκη σταΔολιανά της Αρκαδίας με αρχηγό τονΝικηταρά στις 18Μαΐου 1821

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΗΡΩΑα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ 1821 by Nina Archonti by Archonti on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Ελληνική Επανάσταση Οδηγίες ΚΑΛΩΣΗΛΘΑΤΕ ΣΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ!!!Κάθε παίκτης ή κάθε ομάδα επιλέγει έναν ήρωα για πιόνι.Πατήστε το διαδραστικό ζάρι! Ξεκινάει όποιος φέρει τον μεγαλύτερο αριθμό.Μετακινείστε το πιόνι στο αντίστοιχο τετράγωνο. Οιερωτήσειςείναι τα σημεία με πολύχρωμααστεράκια!Προσοχή !Σε κάθε δοκιμασία ο παίκτης πρέπει να δώσει απάντηση σε μια ερώτηση του κουιζ !

# data[].attributes.attachment_link.title
Το έθνος και η θρησκεία σε μια προκήρυξη του Παπαφλέσσα

# data[].attributes.attachment_link.description
Προκήρυξη του Παπαφλέσσα ως Υπουργού Εσωτερικών το 1823 προς τους Έλληνες της Δυτικής Εκκλησίας των Κυκλάδων Και οι φυσικοί, και όσοι ει...

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ελληνική επανάσταση μέσα από τα μάτια των Οθωμανών

# data[].attributes.attachment_link.description
Λεωνίδας Μοίρας Η ελληνική επανάσταση μέσα από τα μάτια των Οθωμανών Εκδόσεις Τόπος Αθήνα 2020 Κώστας Θεριανός "[...] η φλόγα τη...

# data[].attributes.headline
“Hμείς, το ελλην

# data[].attributes.body
“Hμείς, το ελληνικόν έθνος των χριστιανών, βλέποντες ότι μας καταφρονεί το οθωμανικό γένος και σκοπεύει όλεθρον εναντίον μας, πότε μ’ ένα και πότε μ’ άλλον τρόπον, αποφασίσαμεν σταθερώς ή να αποθάνωμεν όλοι ή να ελευθερωθώμεν και τούτον ένεκα βαστούμεν τα όπλα εις χείρας, ζητούντες τα δικαιώματα μας…“

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Γράφει ο Παναγιώτης Σκορδάς
"Hμείς, το ελληνικόν έθνος των χριστιανών, βλέποντες ότι μας καταφρονεί το οθωμανικό γένος και σκοπεύει όλεθρον εναντίον μας, πότε μ' ένα και πότε μ' άλλον τρόπον, αποφασίσαμεν σταθερώς ή να αποθάνωμεν όλοι ή να ελευθερωθώμεν και τούτον ένεκα βαστούμεν τα όπλα εις χείρας, ζητούντες τα δικαιώματα μας..."

Με αυτά τα λόγια οι Έλληνες της Πελοποννήσου στις 26 Μαρτίου 1821 δήλωναν στους προξένους την αμετάκλητη απόφασή τους να πολεμήσουν, για να αποτινάξουν τον τουρκικό ζυγό. Παράλληλα, ζητούσαν τη βοήθεια "όλων των χριστιανών βασιλείων" στο δίκαιο αγώνα τους. Λίγες μέρες νωρίτερα είχε ξεσπάσει η Επανάσταση.

Η έναρξη της Επανάστασης στην Ελλάδα δεν πραγματοποιήθηκε σε μια μέρα μόνο ούτε συγχρόνως σε όλες τις περιοχές, αν και είχε οριστεί ως μέρα γενικής εξέγερσης η 25η Μαρτίου. Πολλοί παράγοντες και τοπικές ιδιομορφίες συνετέλεσαν, ώστε η Επανάσταση να αρχίσει πριν από την 25η Μαρτίου και ακόμη άλλες περιοχές να προηγηθούν στην εξέγερση και άλλες να ακολουθήσουν, η έναρξη δηλαδή της Επανάστασης να γίνει σταδιακά, να κλιμακωθεί σε χρόνο μικρότερο από δυο μήνες, ενώ μεμονωμένες εξεγέρσεις έγιναν και αργότερα.

Η Επανάσταση στην Ελλάδα άρχισε από την Πελοπόννησο. Μέσα σε λίγες μέρες, από 21 έως 28 Μαρτίου, είχε γενικευτεί και είχε επεκταθεί σε όλες τις επαρχίες της, οι οποίες κινήθηκαν με την ίδια προθυμία. Ο χρόνος της έναρξής της προσδιορίστηκε από τις ειδικές συνθήκες σε κάθε επαρχία και από τα τοπικά επεισόδια που είχαν προηγηθεί. Σύσσωμη η Πελοπόννησος και μεγάλο μέρος της ανατολικής Στερεάς είχαν ως τα τέλη Μαρτίου ξεσηκωθεί. Από τα νησιά το πρώτο που επαναστάτησε ήταν οι Σπέτσες. Συγχρόνως ή αμέσως μετά την επανάσταση των Σπετσών ύψωσαν επαναστατική σημαία και τα γειτονικά τους νησιά, Πόρος, Αίγινα και Σαλαμίνα. Στις 10 Απριλίου επαναστάτησαν και τα Ψαρά, που μαζί με την Ύδρα και τις Σπέτσες αποτελούσαν την κύρια ναυτική δύναμη του έθνους.

Ενώ λοιπόν η Επανάσταση άρχισε να επεκτείνεται και στα νησιά, στη Λέσβο η τουρκική διοίκηση πήρε σειρά από μέτρα, για να αποτρέψει τη μεταλαμπάδευσή της. Ο καπετάν Πασάς εξέδωσε διαταγή "να επιδειχθεί δύναμη και να τρομοκρατηθούν και οι άλλες (μη επαναστατημένες) περιοχές. Οι περιουσίες των επαναστατών να κατάσχονται και να εξανδραποδίζονται οι οικογένειές τους". (Ν. Μοσχόπουλου, Η Ελληνική Επανάσταση κατά τους Τούρκους ιστορικούς, Αθήνα I960).
Τα ίδια γεγονότα συνέβησαν και στη Λέσβο. Οι Τούρκοι, έχοντας υπόψη τους τις κινήσεις των Φιλικών της Μυτιλήνης, εξαπέλυσαν κύμα τρομοκρατίας με συλλήψεις, φυλακίσεις και εκτελέσεις. Όσοι ήταν ανακατεμένοι στις επαναστατικές ετοιμασίες κατέφυγαν στα βουνά.

Αν αφαιρέσουμε κάποιες μικρές προσπάθειες ξεσηκωμού στη Λέσβο, το επαναστατικό κίνημα, μ' όλο το προπαρασκευαστικό του στάδιο, δεν μπόρεσε να εξελιχθεί ως την τελευταία του φάση, τον ένοπλο αγώνα. Παρ' όλο που οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης ήδη από τις αρχές του αιώνα είχαν γίνει γνωστές στο νησί, παρ' όλο που τα τραγούδια του Ρήγα είχαν αρχίσει να τραγουδιούνται από τους Λέσβιους, παρ' όλο που ο Βενιαμίν ο Λέσβιος και ο Παλαιολόγος Λεμονής είχαν μεταφέρει στη Λέσβο τις επαναστατικές ιδέες της "Φιλικής Εταιρείας" και είχαν μυήσει αρκετούς ντόπιους, η Λέσβος δεν μπόρεσε να εξεγερθεί μαζί με την υπόλοιπη Ελλάδα το 1821. Ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης στο άρθρο του "Η Λέσβος κατά το 1821" (περ. "Τα Ψαρά", 37,38,39, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 1983) προσδιορίζει τους βασικούς λόγους που εμπόδισαν την εξέγερση της Λέσβου. "Στο νησί δεν υπήρχε αντάρτικο, κλέφτες και αρματολοί, ο στρατιωτικός δηλαδή πυρήνας, που θα σήκωνε το βάρος των πολεμικών επιχειρήσεων εναντίον ενός στρατού οργανωμένου, εκπαιδευμένου και εξοπλισμένου. Τα μυαλά του "μάνα, σου λέω δεν μπορώ τους Τούρκους να δουλεύω" δεν έλειψαν ποτέ, και στους χρόνους του ξεσηκωμού πλήθυναν, αλλά δεν υπήρχε στρατιωτική παράδοση, απαραίτητη για μια επιτυχημένη διεξαγωγή του αγώνα... Ο ανεφοδιασμός του νησιού σε όπλα και πυρομαχικά, και γενικά η διατήρηση του μετώπου σ' αυτό, θα 'ταν συνεχώς υπό την αίρεση του τουρκικού στόλου, που εύκολα και γρήγορα θα κατέβαινε από τις βάσεις του στα Στενά. Ακόμα και η απέναντι Μικρασία ήταν ακένωτη πηγή ενισχύσεων για τους Τούρκους και κοντινή. Πεινασμένοι και φανατισμένα άτακτα στίφη ήταν πρόθυμα να περάσουν από τη Μικρασία στα νησιά για πλιάτσικο και ανεμπόδιστη σφαγή. Τα τρία μεγάλα κάστρα, Μυτιλήνης, Μολύβου, Σιγρίου, καλά οχυρωμένα και εφοδιασμένα, θα 'πρεπε να πολιορκηθούν από στεριά και θάλασσα, για να πέσουν. Ο διοικητής της Μυτιλήνης είχε τα δικά του πλοία, και στο σημερινό Δημοτικό Κήπο υπήρχαν ναυπηγεία σουλτανικά που 'φτιαχναν και φρεγάδες ακόμα".

Σύμφωνα με πολλούς ερευνητές εκείνης της περιόδου, η γεωγραφική θέση της Λέσβου στάθηκε ένας σοβαρός ανασταλτικός παράγοντας στην εξέγερση της. Η Λέσβος βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τα μικρασιατικά παράλια και τα στενά των Δαρδανελίων και επομένως ήταν εύκολη η καταστολή της επανάστασής της με στρατεύματα, που μπορούσαν να μεταφέρουν οι Τούρκοι με ευχέρεια από το απέναντι μέρος. Εκτός απ' αυτό, η γεωγραφική της θέση είχε δημιουργήσει δυο πολύ σοβαρά εμπόδια στην εξέγερσή της: ότι χρησιμοποιήθηκε κατά τα χρόνια της Επανάστασης από τον τουρκικό στόλο ως ναυτική βάση και ότι το νησί θεωρήθηκε θέση στρατηγικής σημασίας και ενισχύθηκαν από την αρχή σημαντικά οι φρουρές του με επιπρόσθετους στρατιώτες. Φιλοτουρκική γαλλόφωνη εφημερίδα, η "Le Spectateur Oriental" (Ανατολικός Θεατής), που έβγαινε στη Σμύρνη κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, αναφέρει στο φύλλο της 19ης Απριλίου 1821 ότι 3.000 Τούρκοι υπό τη διοίκηση ενός πασά έφτασαν στη Μυτιλήνη και εγκαταστάθηκαν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε κάθε ελληνικό σπίτι να βρίσκεται ανάμεσα σε δυο σπίτια που επιτάχθηκαν από τους στρατιώτες (Στρατή I. Αναγνώστου, Ανεξερεύνητες γραπτές πηγές της Λέσβου κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, περ. "Ελιόφως", τεύχος 8-9, 1994).

Παρ' όλες αυτές τις αντίξοες συνθήκες πραγματοποιήθηκαν και στη Λέσβο αρκετές πολεμικές επιχειρήσεις τόσο κατά τον πρώτο χρόνο της Επανάστασης, όσο και αργότερα. Από αυτές τις επιχειρήσεις ξεχωρίζει η πυρπόληση του τουρκικού δίκροτου στην Ερεσό από τον Παπανικολή στις 27 Μαΐου 1821. Η είδηση της πυρπόλησης προκάλεσε θύελλα ενθουσιασμού στους κατοίκους της Λέσβου, οι οποίοι όμως δεν πρόλαβαν να αντιδράσουν, αφού οι Τούρκοι προχώρησαν αμέσως σε συλλήψεις, σφαγές και εκτελέσεις. Η ομαδική σφαγή, γνωστή με το όνομα "μεγάλο τζουλούσι", που πρέπει να έγινε την ίδια μέρα με την πυρπόληση του δίκροτου, αποδεικνύει την εκδικητικότητα των Τούρκων, αλλά και την αποφαστικότητά τους να μην επιτρέψουν να πάρει διαστάσεις ο ξεσηκωμός στο νησί.

Από αυτό τον αγώνα δεν έλειψε η Αγιάσος. Σύμφωνα με το Στρατή Αναγνώστου, στο φύλλο της 17 Μαΐου 1822 της παραπάνω φιλοτουρκικής γαλλόφωνης εφημερίδας σημειώνονται τα παρακάτω: "Η Λέσβος έχει 67 ελληνικά και τουρκικά χωριά. Μεταξύ αυτών των χωριών το Πλωμάρι με 4.000 σπίτια και η Αγιάσος με πάνω από 2.000 σπίτια είναι τα πιο σημαντικά και ολωσδιόλου κατοικημένα από Έλληνες. Και τα δυο αυτά χωριά προσχώρησαν στην ελληνική Επανάσταση και ο πασάς του νησιού βάδισε εναντίον τους" (Στρατή I. Αναγνώστου, ό.π.).

Κάτω από αυτές τις συνθήκες δε θα καρποφορήσει καμιά πολεμική επιχείρηση. Η Λέσβος δε θα μπορέσει να επαναστατήσει. Θα υπομείνει τον τουρκικό ζυγό για άλλα 90 χρόνια. Η πολυπόθητη λευτεριά θα έρθει για το νησί μας το 1912.

αρχική δημοσίευση περιοδικό ΑΓΙΑΣΟΣ, 87

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
επικαιρότητα

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Λέσβος κατά την επανάσταση του 1821 | Lesvosnews.net

# data[].attributes.attachment_link.description
Γράφει ο Παναγιώτης Σκορδάς "Hμείς, το ελληνικόν έθνος των χριστιανών, βλέποντες ότι μας καταφρονεί το οθωμανικό γένος και σκοπεύει όλεθρον εναντίον μας, πότε μ' ένα και πότε μ' άλλον τρόπον, αποφασίσαμεν σταθερώς ή να αποθάνωμεν όλοι ή να ελευθερωθώμεν και τούτον ένεκα βαστούμεν τα όπλα εις χείρας, ζητούντες τα δικαιώματα μας..."

# data[].attributes.headline
Το αφιέρωμα της Αποστολής 

# data[].attributes.subject
Το αφιέρωμα της Αποστολής 

# data[].attributes.attachment_link.title
Το αφιέρωμα της ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821

# data[].attributes.headline
Γυναίκες και Επανάσταση 

# data[].attributes.subject
Γυναίκες και Επανάσταση 

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Λεόντειος Σχολή Νέας Σμύρνης

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Ρόλος των γυναικών κατά την επανάσταση του 1821

# data[].attributes.headline
Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας - Φωτόδεντρο

# data[].attributes.subject
Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας - Φωτόδεντρο

# data[].attributes.headline
Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας 

# data[].attributes.subject
Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρίας

Στόχος της μυστικής αυτής εταιρείας ήταν ο συντονισμός αλλά και η κινητοποίηση όλων των δυνάμεων για την αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού και η απελευθέρωση των Ελλήνων. Οι πρωτεργάτες της βάσισαν το μοντέλο οργάνωσής της στις μυστικές οργανώσεις της εποχής και αυτός ακριβώς ο χαρακτήρας της είναι που εξηγεί εν μέρει τον περιορισμένο και -πολλές φορές- αμφίσημο χαρακτήρα των τεκμηρίων που άφησε πίσω της.

Για να μπορέσουμε σιγά- σιγά να μπούμε στη λογική του τρόπου επικοινωνίας μεταξύ των μελών της Φιλικής Εταιρείας θα πρέπει αρχικά να κατανοήσουμε τον κρυπτογραφικό κώδικα που είχαν εφεύρει.

Αρχικά, λοιπόν, οι Φιλικοί χρησιμοποιούσαν τα γνωστά γράμματα του αλφαβήτου αλλά με φωνητική αξία διαφορετική. Πιο αναλυτικά το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας είχε ως εξής:

Επειδή, ωστόσο, αυτό θα μπορούσε να "σπάσει" εύκολα κάπου εδώ αρχίζει η κρυπτογράφηση. Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό από το αλφάβητο λείπουν τα γράμματα Η και Υ τα οποία αντικαθιστούσε συνήθως το Ι για να γίνεται πιο σύνθετη η αποκρυπτογράφηση.

Επίσης υπάρχουν και οι παρακάτω "πονηριές". Σε κάποιες απεικονίσεις του αλφάβητου το ΟΥ μπαίνει στη θέση του Ω το οποίο αντικαθιστούσαν με τον αριθμό 8 που ίσχυε για το Ο (όμικρον). Τα γράμματα Ξ και Ψ τα αντικαθιστούσαν με το ΚΣ και το ΠΣ και συνεπώς η κρυπτογράφηση τους είναι το "άθροισμα" αυτών των γραμμάτων που αμέσως γινόταν 4α και 9α αντίστοιχα.

Αν έχετε λίγο χρόνο θα μπορούσατε και εσείς να αποκρυπτογραφήσετε το: γ35343 ωβη3οω3η !

Σημαντικά πρόσωπα και τοποθεσίες πίσω από κωδικές ονομασίες

Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό ένα κρυπτογραφημένο αλφάβητο ήταν μια καλή αρχή αλλά από μόνο του δεν θα ήταν αρκετό. Έτσι τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας είχαν δημιουργήσει και μια σειρά από κωδικές ονομασίες για πρόσωπα, τοποθεσίες ακόμα και πράγματα που είχαν ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη του αγώνα.

Έτσι, σε ότι αφορά τα πρόσωπα,
ο Αθανάσιος Τσακάλωφ ήταν ο Α.Β. ο Νικόλαος Σκουφάς ήταν ο Α.Γ. ο Εμμανουήλ Ξάνθος ήταν ο Α.Ζ.
Επιπλέον, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης = Καλός

ο Καποδίστριας = ο Ευεργετικός,

ο Παπαφλέσσας = ο Αρμόδιος.

Κάποιο σημαντικό πρόσωπο θα μπορούσε να έχει ακόμα και αριθμούς. Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ήταν ο Αναγνωσταράς ήταν ο 108, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης ήταν ο 110, ο 113 ,οι Φαναριώτες = Οινοπόται οι Αρχιερείς της Συνόδου =Δυστυχείς
Ο ι Πρόκριτοι του Μοριά = Εκδικητικοί,

ρώσος αυτοκράτορας Αλέξανδρος = φιλάνθρωπος!

* * *

Πέρα από τα πρόσωπα, ωστόσο, σημαντικό ρόλο είχαν και τα πράγματα οπότε άξιζαν κι αυτά τη δική τους κρυπτογράφηση.

Όπως αναφέρεται στο βιβλίο "Όσα δεν γνωρίζατε για την Τουρκοκρατία και την Επανάσταση του 1821"

"βροχή" ήταν η Μυστική Αρχή της Εταιρείας,

"προίκα" ήταν η στρατιωτική βοήθεια,

"τραγουδιστής" ήταν το κανόνι,

"αγκάθι" ήταν ο εχθρός,

"δακτυλίδιον" η λόγχη,

"δένδρα" τα τουφέκια,

"κύκλωψ" ο κατάσκοπος,

"ίππος" το μικρό καράβι-βάρκα,

"καμήλα" το εμπορικό πλοίο,

"ελέφας" το καράβι,

"κοπάδι" ο στόλος,

"νότες" τα πολεμοφόδια,

"ποιηταί" οι Έλληνες του στόλου,

"σύννεφα" τα μέλη της Εταιρείας και

"χορευταί" τα κλέφτικα στρατεύματα!

Τέλος, χρησιμοποιούσαν αριθμούς για να μιλήσουν για ένα μέρος. Το 2 ήταν η Πελοπόννησος, το 5 ήταν οι Σπέτσες, το 6 η Ύδρα, το 20 τα Γιάννενα, το 26 η Ρούμελη, το 39 το Βουκουρέστι, το 51 το Γαλάτσι, το 62 η Κωνσταντινούπολη, το 66 η Μυτιλήνη, το 68 η Σμύρνη και το 83 η Τεργέστη!

<<<<<<<< ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ και ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ >>>>>>>>

Συνθηματικά και... παντομίμες αναγνώρισης

Και επειδή όλα τα παραπάνω στη συντριπτική πλειονότητά τους αφορούσαν γραπτά μηνύματα είναι καιρός να περάσουμε και στις κατ' ιδίαν συναντήσεις που ήταν ίσως και το πλέον επικίνδυνο κομμάτι της επικοινωνίας μεταξύ των μυημένων επαναστατών της Φιλικής Εταιρείας.

Όταν δύο άτομα συναντιόνταν και ήθελαν να εξακριβώσουν αν ο συνομιλητής τους είναι μυημένος χρησιμοποιούσαν τον παρακάτω συνθηματικό τρόπο:

Ο ένας (πάντα όσο τον δυνατόν πιο διακριτικά γινόταν) έβαζε την αριστερή παλάμη του μέσα στη δεξιά κι έκανε τάχα, πως έπλενε τα χέρια του. Ο άλλος έπρεπε αμέσως να βάλει τα δύο δάχτυλα του δεξιού του χεριά μέσα στην αριστερή χούφτα.

Αν ο πρώτος ήθελε να κουβεντιάσει για ζητήματα της Φιλικής έπρεπε πρώτα να βάλει κι αυτός τα δύο δάχτυλα του δεξιού του χεριού στην αριστερή του παλάμη και μετά να πιάσει και τα δύο χέρια του συντρόφου του, λέγοντας:

- Έχεις κανένα τσιγάρο;

Ο δεύτερος έπρεπε απαραίτητα ν' απαντήσει: - Τσιγάρο; Όχι! Έχω όμως τσαρούχι!...

Επίσης, αν κάποιος μετέφερε ένα προφορικό μήνυμα σε κάποιον άλλον του έκανε νεύμα με το χέρι (φέρνοντας το δάχτυλο στο κάτω χείλος) ότι θέλει να του μιλήσει. Αν εκείνος ήταν μυημένος "απαντούσε" κινώντας το χέρι του προς το πτερύγιο του αυτιού του, για να δηλώσει έτσι ότι είναι πρόθυμος να ακούσει!

Στη συνέχεια, πιάνονται από τα χέρια και ο πρώτος έλεγε:

- Από πολύ το επιθυμούσα!

- Και εγώ ομοίως, απαντούσε ο δεύτερος....

Έπειτα για επιβεβαίωση έλεγαν και μερικά συνθηματικά γράμματα τόσο ο κομιστής του μηνύματος όσο και ο... δέκτης:

Ο πρώτος φιλικός έλεγε: λ
Ο δεύτερος πρόσθετε: α
Ο πρώτος: ν
Ο δεύτερος: τ
Ο πρώτος: ο
Ο δεύτερος: ν.

Αυτό που δεν γνωρίζουμε είναι αν η λέξη που προέκυπτε από τον συγκεκριμένο "διάλογο" -το "λαντον"- είχε κάποιο ειδικό νόημα ή ήταν τυχαίο άθροισμα των έξι γραμμάτων. Με τον ίδιο τρόπο, οι ιερείς αναγνωρίζονταν μεταξύ τους, σχηματίζοντας τη λέξη: "Χακίκι".

Hits: 2448

# data[].attributes.attachment_link.title
Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρίας

# data[].attributes.attachment_link.description
Στόχος της μυστικής αυτής εταιρείας ήταν ο συντονισμός αλλά και η κινητοποίηση όλων των δυνάμεων για την αποτίναξη του Οθωμανικού ζυγού και η απελευθέρωση των Ελλήνων. Οι πρωτεργάτες της βάσισαν το μοντέλο οργάνωσής της στις μυστικές οργανώσεις της εποχής και αυτός ακριβώς ο χαρακτήρας της είναι που εξηγεί εν μέρει τον περιορισμένο και -πολλές φορές- αμφίσημο χαρακτήρα των τεκμηρίων που άφησε πίσω της.

# data[].attributes.headline
Φωτόδεντρο - Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας 

# data[].attributes.subject
Φωτόδεντρο - Το κρυπτογραφικό αλφάβητο της Φιλικής Εταιρείας 

# data[].attributes.attachment_link.title
Ίδρυση και οργάνωση της Φιλικής Εταιρείας - Το κρυπτογραφικό αλφάβητο

# data[].attributes.attachment_link.description
Τίτλος: Ίδρυση και οργάνωση της Φιλικής Εταιρείας - Το κρυπτογραφικό αλφάβητο

# data[].attributes.headline
ΕΙΠ - Το αλφάβητο των Φιλικών 

# data[].attributes.subject
ΕΙΠ - Το αλφάβητο των Φιλικών 

# data[].attributes.attachment_link.title
Re-two design: "Χαρούμενοι με το Πλαίσιο και το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού" | Ελληνικο Ιδρυμα Πολιτισμου

# data[].attributes.attachment_link.description
Η δημιουργική ομάδα "Re-two design" σημειώνει για τη σχεδίαση της επετειακής έκδοσης ημερολογίου 2021 από το Πλαίσιο, με αφορμή την επέτειο των 200 ετών της ελληνικής επανάστασης του 1821: "Φέτος, με αφορμή την 200η επέτειο της ελληνικής επανάστασης, σχεδιάσαμε τις ατζέντες του Πλαισίου για το 2021.

# data[].attributes.headline
Το 21 αλλιώς: εκπαιδευτικές δραστηριότητες 

# data[].attributes.subject
Το 21 αλλιώς: εκπαιδευτικές δραστηριότητες 

# data[].attributes.headline
Δραστηριότητες 

# data[].attributes.subject
Δραστηριότητες 

# data[].attributes.headline
Παιχνίδι προσανατολισμού για το 21

# data[].attributes.subject
Παιχνίδι προσανατολισμού για το 21

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΗΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

# data[].attributes.headline
"Επιθυμία Ελευθερίας" (από 2.45)

# data[].attributes.subject
"Επιθυμία Ελευθερίας" (από 2.45)

# data[].attributes.attachment_link.title
«Επιθυμία Ελευθερίας» στη Θεσσαλονίκη

# data[].attributes.headline
Μουσείο Μπενάκη

# data[].attributes.subject
Μουσείο Μπενάκη

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ VIDEOS: ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙ, Επανάσταση και Ήρωες, 1821 - 1831

# data[].attributes.headline
Μπενάκη Μουσείο 

# data[].attributes.subject
Μπενάκη Μουσείο 

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ VIDEOS: ΕΝΟΤΗΤΑ Ι, Ελληνισμός και Τουρκοκρατί, 1770 - 1821

# data[].attributes.headline
Ιστορία Γ΄ Λυκείου (βιβλίο μαθητή)

# data[].attributes.subject
Ιστορία Γ΄ Λυκείου (βιβλίο μαθητή)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ρωσίας στη σχεδιαζόμενη επανάσταση των Ελλήνων. Γνώριζε πολύ καλά τις αρνητικές διαθέσεις των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης προς τις ρήξεις με τη νομιμότητα και τις ανατροπές, όπως αυτή που σχεδίαζαν οι πατριώτες της Οδησσού, ενώ ήταν πεπεισμένος ότι η υποστήριξη της Ρωσίας προς το ελληνικό εγχείρημα θα έβλαπτε την ελληνική υπόθεση, επειδή θα έστρεφε τις άλλες δυνάμεις εναντίον της Ρωσίας.

Επαναστατικές εστίες προκλήθηκαν από τους αποστόλους της Εταιρείας σε πολλά μέρη της επικράτειας του Οθωμανού σουλτάνου, προκειμένου να επιτευχθεί γενική εξέγερση στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, όπου κατοικούσαν ή παρεπιδημούσαν πολλοί Έλληνες, ιδίως μάλιστα στις πόλεις της Μολδαβίας και της Βλαχίας. Στην Πελοπόννησο, στη Μακεδονία, στην Ήπειρο, στη Θεσσαλία, στη Στερεά Ελλάδα, στην Κρήτη, στην Κύπρο και στα νησιά του Αιγαίου, παντού, οι Έλληνες ύψωσαν τη σημαία με τον σταυρό και κατήγγειλαν την εξουσία του σουλτάνου ως παράνομη, αυθαίρετη και τυραννική, διακήρυξαν δε την απόφασή τους να πολεμήσουν για την ελευθερία τους. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης στη Μολδαβία και τη Βλαχία, ο Εμμανουήλ Παππάς στη Μακεδονία, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Γρηγόριος Δικαίος ή Παπαφλέσσας έβαλαν φωτιά στις ευρωπαϊκές κτήσεις του σουλτάνου. Η αγριότητα με την οποία αντέδρασε ο τελευταίος στην πρόκληση των Ελλήνων απέτρεψε το ενδεχόμενο μεσολάβησης μεταξύ των δύο μερών, κατέστησε τους Έλληνες εμπολέμους και, εν μέρει, έκρινε και την έκβαση της επανάστασης.

Η επανάσταση στις Ηγεμονίες. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης διέβη τον ποταμό Προύθο και εισήλθε στη Μολδαβία, στις 22 Φεβρουαρίου 1821, επικεφαλής στενών συνεργατών του. Στην πρωτεύουσα της Ηγεμονίας, στο Ιάσιο, συνεργάστηκε με τον Φαναριώτη ηγεμόνα Μιχαήλ Σούτσο. Την προηγουμένη, στις 21 Φεβρουαρίου, είχε διεξαχθεί η πρώτη μάχη μεταξύ Τούρκων και Ελλήνων, περίπου 150 Κεφαλονιτών ναυτών κυρίως, με επικεφαλής τον Βασίλειο Καραβιά, στο Γαλάτσι, όπου οι Έλληνες επαναστάτες υπερίσχυσαν και τερμάτισαν την τουρκική κυριαρχία.

Η κατάσταση στις δύο Ηγεμονίες, τη Μολδαβία και τη Βλαχία, ήταν περίπλοκη. Στους θρόνους ηγεμόνευαν, με σουλτανική εντολή, Φαναριώτες, οι οποίοι διατηρούσαν στην υπηρεσία τους πλήθος Ελλήνων και άλλων χριστιανών της Μακεδονίας, της Ηπείρου, της Βουλγαρίας, της Σερβίας, του Μαυροβουνίου* και, φυσικά, της Μολδαβίας και της Βλαχίας. Αυτοί όλοι, έμποροι, γραμματείς εμπόρων, διοικητικοί υπάλληλοι, ναύτες και φοιτητές

Απόσπασμα από την Επαναστατική Προκήρυξη του Αλέξανδρου Υψηλάντη "ΜΑΧΟΥ ΥΠΕΡ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΔΟΣ! Η ώρα ήλθεν, ω Άνδρες Έλληνες! Προ πολλού οι λαοί της Ευρώπης πολεμούντες υπέρ των ιδίων Δικαιωμάτων και ελευθερίας αυτών, μας επροσκάλουν εις μίμησιν. Αυτοί, καίτοι οποσούν ελεύθεροι, επροσπάθηοαν όλαις δυνάμεσι να αυξήσωσι την ελευθερίαν και δι' αυτής πάσαν αυτών την Ευδαιμονίαν. Οι αδελφοί μας και φίλοι είναι παντού έτοιμοι [...]. Ας ενωθώμεν λοιπόν με ενθουσιασμόν! Η Πατρίς μάς προσκαλεί! Η Ευρώπη προσηλώνουσα τους οφθαλμούς της εις ημάς, απορεί διά την ακινησίαν μας. Ας αντηχήσωσι λοιπόν όλα τα Όρη της Ελλάδος από τον Ήχον της πολεμικής μας Σάλπιγγος, και αι κοιλάδες από την τρομεράν κλαγγήν των Αρμάτων μας. Η Ευρώπη θέλει θαυμάση τας ανδραγαθίας μας, οι δε τύραννοι ημών, τρέμοντες και ωχροί θέλουσι φύγει απ' έμπροσθέν μας. Οι φωτισμένοι λαοί της Ευρώπης ενασχολούνται εις την αποκατάσταση της ιδίας ευδαιμονίας και πλήρεις ευγνωμοσύνης διά τας προς αυτούς των Προπατόρων μας ευεργεσίας επιθυμώσι την ελευθερίαν της Ελλάδος. Ημείς, φαινόμενοι άξιοι της προπατορικής αρετής και του παρόντος αιώνος, είμεθα ευέλπιδες να επιτύχωμεν την υπεράσπισιν των δικαίων αυτών και βοήθειαν πολλοί εκ τούτων φιλελεύθεροι θέλουσιν έλθη διά να συναγωνισθώσι με ημάς. Κινηθήτε, ω φίλοι, και θέλετε ιδή μίαν Κραταιάν δύναμιν να υπερασπισθή τα δίκαια μας! [...] Εις τα όπλα λοιπόν, φίλοι, η Πατρίς Μάς Προσκαλεί!
Αλέξανδρος Υψηλάντης Την 24η Φεβρουαρίου 1821. Εις το γενικόν στρατόπεδον του Ιασίου ".

# data[].attributes.attachment_link.title
3. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 - ΕΝΑ ΜΗΝΥΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

# data[].attributes.attachment_link.description
Ρωσίας στη σχεδιαζόμενη επανάσταση των Ελλήνων. Γνώριζε πολύ καλά τις αρνητικές διαθέσεις των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης προς τις ρήξεις με τη νομιμότητα και τις ανατροπές, όπως αυτή που σχεδίαζαν οι πατριώτες της Οδησσού, ενώ ήταν πεπεισμένος ότι η υποστήριξη της Ρωσίας προς το ελληνικό εγχείρημα θα έβλαπτε την ελληνική υπόθεση, επειδή θα έστρεφε τις άλλες δυνάμεις εναντίον της Ρωσίας.

# data[].attributes.headline
Ευγενίδειο Ίδρυμα

# data[].attributes.subject
Ευγενίδειο Ίδρυμα

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
`Ιδρυμα Ευγενίδου

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Ναυμαχία του Ναυαρίνου: Η επιχείρηση που καθόρισε την έκβαση του Αγώνα

# data[].attributes.attachment_link.description
Το video αναπτύχθηκε από το Ίδρυμα Ευγενίδου στο πλαίσιο του έργου ΝΑΥΣ για να πλαισιώσει τα ναυπηγικά μοντέλα και τις εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας των πλοίων του Ναυαρίνου στην επετειακή έκθεση "Τρέξε πάνω εις τα κύματα της φοβεράς θαλάσσης". 1821, ο Αγώνας στη θάλασσα.

# data[].attributes.headline
Πολεμικό Μουσείο Αθηνών

# data[].attributes.subject
Πολεμικό Μουσείο Αθηνών

# data[].attributes.attachment_link.title
Η  ΝΑΥΜΑΧΙΑ  ΤΟΥ  ΝΑΥΑΡΙΝΟΥ