# data[].attributes.headline
ԱՐԱՐԱՆՑԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐ

# data[].attributes.subject
ԱՐԱՐԱՆՑԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐ

# data[].attributes.body
ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ ՎԱՉԻԿ(ՌԱՖԻԿ) (1961-1992թթ)

# data[].attributes.attachment_link.title
Без имен2и-1

# data[].attributes.headline
ԱՊԱՐԱՆՑԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐԸ

# data[].attributes.subject
ԱՊԱՐԱՆՑԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐԸ

# data[].attributes.headline
ԱՊԱՐԱՆԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐԸ

# data[].attributes.subject
ԱՊԱՐԱՆԻ ՀԵՐՈՍՆԵՐԸ

# data[].attributes.body
ՆԱՀԱՊԵՏ ՏՈՆՈՅԱՆ(ՖԵԴԻԱ)
(հոկտեմբերի 18, 1960, Ապարան - սեպտեմբերի 19, 1992, Ղոչազի բարձունք),
Սեպտեմբերի 19-ի առավոտյան ծանր վիրավորվում է Ապարանի վաշտի մեկ այլ մարտիկ՝ Գեդեոն Ղարիբյանը։ Ֆեդյան որոշում է նրան բուժկետ հասցնել։ Այդ ընթացքում հակառակորդի ուժերը շրջափակել էին Ղոչազի բարձունքը։ Վիրավոր Գեդեոնի հետ Ֆեդյայի ՈՒԱԶ մակնիշի մեքենան մտնում է անտառ և այդպես էլ այնտեղից դուրս չի գալիս։ Սեպտեմբերի 21-ին, ժամը 2։ 30-ին շրջափակումը վերացվում է։ Գտնվում են Ֆեդյայի և Գեդեոնի դիերը։ Հավանաբար Ֆեդյան իրենց պայթեցրել էր հենց մեքենայի մեջ, որից հետո միայն ազերիները նրանց մարմինները դուրս էին քաշել և անմարդկային դաժանությամբ խոշտանգել[2]։
Նահապետ Տոնոյանը ամուսնացած էր, ունի երեք զավակ։ Թաղված է Ապարանի եղբայրական գերեզմանատանը։ Պարգևատրվել է «Հայաստանի Հանրապետության» և Արցախի Հանրապետության առաջին աստիճանի մեդալներով, «Հատուկ գունդ», «Վազգեն Սարգսյան», «Սպարապետ Վազգեն Սարգսյան» շքանշաններով և «Առաջին գունդ», «Մայրական երախտագիտություն» մեդալներով։

# data[].attributes.attachment_link.title
800px-Նահապետ_Տոնոյան

# data[].attributes.headline
ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄ

# data[].attributes.subject
ՂԱՐԱԲԱՂՅԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄ

# data[].attributes.body
Հայ-ադրբեջանական պատերազմ, Արցախյան երկրորդ պատերազմ կամ 44-օրյա պատերազմ, պատերազմ Արցախի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև, որը սկսվել է սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի ռազմական ագրեսիայով և ավարտվել նոյեմբերի 10-ին Արցախի կապիտուլացիոն համաձայնագրով։ Արցախի Հանրապետությանը ռազմական աջակցություն է ցուցաբերել Հայաստանը, Ադրբեջանին՝ Թուրքիան։ Պատերազմը 1988 թվականին սկսված արցախյան հակամարտության վերջին էսկալացիան է, և ամենաարյունալին՝ առաջին պատերազմից հետո։

# data[].attributes.body
Հաստատվել է Արցախի գլխավոր խորհրդի կողմից 1992 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ։
Իրենից ներկայացնում է մի թևատարած արծիվ, որը կրում է Արտաշեսյանների արքայատոհմի թագը, իսկ գլխավերևում տարածվում են արևի ճառագայթները։ Կենտրոնում դրված է վահան, որի վրա պատկերված են Արցախի դրոշը (հորիզոնական դիրքով) և Ստեփանակերտի մոտ գտնվող «Մենք ենք մեր սարերը («Տատիկ և Պապիկ») հուշարձանը՝ Մեծ Քիրս լեռան ֆոնին։ Ներքևի մասում արծվի ճանկերի մեջ խաղողի վազեր են, թթենու պտուղներ, ցորենի հասկեր։ Վերևի կիսաշրջանաձև ժապավենի վրա արված է հայերեն մակագրություն՝ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն-Արցախ»։ Զինանշանի հեղինակն է Լավրենտ Ղալայանը։

# data[].attributes.body
Ստեղծված է Հայաստանի դրոշի նմանությամբ, ավելացված է սպիտակ եռանկյունաձև նախշանկար (հայկական գորգի նմանությամբ), որը խորհրդանշում է Արցախի՝ մայր Հայաստանից անարդարացիորեն բաժանումը և անկախության հռչակմամբ վերամիավորումը։ Կարմիր գույնը խորհրդանշում է անկախության համար հայ ժողովրդի թափած արյունը, կապույտ գույնը՝ Հայաստանի երկինքը, նարնջագույնը՝ ժողովրդի ստեղծարար աշխատանքը։

# data[].attributes.headline
եՍԱՅԻ ՀԱՍԱՆ ՋԱԼԱԼՅԱՆ

# data[].attributes.subject
եՍԱՅԻ ՀԱՍԱՆ ՋԱԼԱԼՅԱՆ

# data[].attributes.body
Եսայի Հասան Ջալալյանը եղել է 17- 18-րդ դարի հայ նշանավոր հոգևորական, պատմագիր, մատենագիր, հայ ազատագրական շարժման խոշոր երախտավոր։ Արցախի Հասան Ջալալյան իշխանական տոհմից:
Նրան են ենթարկվել Ղարաբաղը, Բարդան (Պարտավը), Շամախին, 1920 թվականից ՝ նաև Գանձակը, Շաքին, Ղաբալան (Կապաղակը) և այլն: Իսրայել Օրու մահից հետո գլխավորել է ազատագրական շարժումը, բանակցություններ վարել ռուսական կառավարության հետ:

# data[].attributes.headline
ԵՌԱԿՈՂՄ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ

# data[].attributes.subject
ԵՌԱԿՈՂՄ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ

# data[].attributes.body
2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ հայտարարություն է ստորագրել Արցախում ընթացող պատերազմը ժամը 01։00-ից դադարեցնելու մասին։
Հայտարարության բովանդակությունը հրապարակվել է Կրեմլի պաշտոնական կայքում։ Դրա համաձայն՝

1. Հայտարարվում է արցախյան հակամարտության գոտում կրակի և բոլոր ռազմական գործողությունների լիակատար դադարեցման մասին 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ Մոսկվայի ժամով 00:00-ից: Ադրբեջանի Հանրապետությունը և Հայաստանի Հանրապետությունը կանգ են առնում իրենց զբաղեցրած դիրքերի վրա։

2. Ակնայի (Աղդամի) շրջանը մինչև 2020 թվականի նոյեմբերի 20-ը վերադարձվում է Ադրբեջանի Հանրապետությանը։

3. Արցախի շփման գծի երկայնքով և Լաչինի միջանցքի երկայնքով տեղակայվում է Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմը (1960 զինծառայող, 90 զրահամեքենա, 380 միավոր ավտոմոբիլային և հատուկ տեխնիկա)։

4. Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորախումբը ծավալվում է հայկական զինված ուժերի դուրսբերմանը զուգահեռ։ Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմի գտնվելու ժամկետը 5 տարի է՝ հերթական 5-ամյա ժամանակահատվածով ավտոմատ երկարաձգմամբ, եթե կողմերից ոչ մեկը ժամկետի ավարտից 6 ամիս առաջ չհայտարարի այդ դրույթի կիրառումը դադարեցնելու մտադրության մասին։

5. Հակամարտության կողմերի կողմից պայմանավորվածությունների կատարման վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման նպատակով տեղակայվում է հրադադարի վերահսկման խաղաղապահ կենտրոն։

6. Հայաստանի Հանրապետությունը մինչև 2020 թվականի նոյեմբերի 15-ը[Ն 1] Ադրբեջանին է վերադարձնում Քարվաճառի (Քելբաջարի) շրջանը, իսկ մինչև 2020 թվականի դեկտեմբերի 1-ը՝ Բերձորի (Լաչինի) շրջանը։ Լաչինի միջանցքը (մոտ 5 կմ լայնությամբ), որն ապահովելու է Արցախի կապը Հայաստանի հետ, բայց միաժամանակ շրջանցելու է Շուշիին, մնում է Ռուսաստանի Դաշնության խաղաղապահ զորակազմի վերահսկողության տակ։ Կողմերի համաձայնությամբ առաջիկա երեք տարում կորոշվի Արցախի և Հայաստանի միջև կապ ապահովող Լաչինի միջանցքով ավտոմոբիլային երթևեկության նոր երթուղու կառուցման ծրագիրը, որին կհաջորդի այդ երթուղու պահպանման համար ռուսական խաղաղապահ զորակազմի վերաբաշխումը։ Ադրբեջանի Հանրապետությունը երաշխավորում է Լաչինի միջանցքով քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների երթևեկության անվտանգությունը երկու ուղղություններով։

7. Ներքին տեղահանված անձինք և փախստականները վերադառնում են նախկին ԼՂԻՄ տարածք և հարակից շրջաններ ՄԱԿ-ի փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի վարչության վերահսկողության ներքո։

8. Իրականացվում է ռազմագերիների և պատանդների, ինչպես նաև զոհվածների դիակների փոխանակում։

9. Տարածաշրջանում բացվում են բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերը։ Հայաստանի Հանրապետությունը երաշխավորում է Ադրբեջանի Հանրապետության և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության արևմտյան շրջանների միջև տրանսպորտային հաղորդակցության անվտանգությունը՝ երկու ուղղություններով քաղաքացիների, տրանսպորտային միջոցների և բեռների անարգել երթևեկություն կազմակերպելու նպատակով։ Տրանսպորտային հաղորդակցության վերահսկողությունն իրականացնում են Ռուսաստանի ԱԴԾ Սահմանապահ ծառայության մարմինները։

# data[].attributes.headline
«Մե՛նք ենք մեր սարերը»

# data[].attributes.subject
«Մե՛նք ենք մեր սարերը»

# data[].attributes.body
Հուշարձանի իրական անվանումը «Մե՛նք ենք մեր սարերը»‐ն է։ Արձանը շատերին հայտնի է որպես «Պապիկ-տատիկ», (արևմտահայերեն՝ Մամիկ և Պապիկ)։ Տեղադրվել է 1967 թվականին, գտնվում է բլրի գագաթին։ Քանդակագործն է Սարգիս Բաղդասարյանը, ճարտարապետ՝ Յուրի Հակոբյան։ Քանդակը պատրաստված է կարմիր տուֆից։ Այն խորհրդանշում է արցախյան հողի և ժողովրդի արմատների միջև արյունակցական կապը։ Հուշարձանն իրենից ներկայացնում է ավանդական տարազով տարեց արցախցի ամուսինների՝ ուս-ուսի, հպարտ ու անհողդողդ կեցվածքով ու սևեռուն հայացքով։ Կոթողը պատվանդան չունի։ Կարծես լեռնաբլուրը ճեղքվել է, և նրանք այդ ճեղքից բարձրացել, կանգնել են՝ ոտքերը ամուր դրած հայերի հողի մեջ։