# data[].attributes.body
Rosalía de Castro (Santiago de Compostela 1837 - Padrón 1885)

(literatura gallega, postromanticismo).
Obras;
Cantares Gallegos (1863), Follas Novas (1880), A las orillas del Sar (1884).

Rosalía de Castro fue hija ilegítima de un sacerdote, por parte materna pertenecía a una familia de la nobleza santiaguesa.
Casada con Manuel Murguía en 1858, vivó en medio de penurias económicas, dedicada al hogar y a sus hijos, la muerte de su madre y la de uno de sus hijos fueron dos duros golpes para ella.
La obra de Rosalía de Castro se mueve entre una preocupación social y otra de carácter metafísico, equiparándose a Gustavo Adolfo Bécquer.
En 1857 escribe su primer libro, La Flor, una obra poética influenciada por los poetas románticos Aguirre, Pondal y Espronceda cuya temática es la que persiste a lo largo de su obra, el desengaño, la muerte y el pesimismo, seis años después escribe A mi madre, esta obra poética está compuesta por siete poemas en homenaje a su madre donde la desolación por la muerte queda patente a lo largo de toda ella.
Después de estos dos primeros libros escribe en el mismo año que el anterior Cantares Gallegos, su primera obra en lengua gallega que marcará la reinvindicación de la cultura de su Galicia querida.
En 1866 Rosalía escribe la novela Ruinas y en 1867 El caballero de las botas azules, tres años tarda en volver a escribir en gallego, fue en 1880 donde los poemas de carácter íntimo y social plantea problemas como la emigración y la soledad, esta obra fue Follas Novas.
1881 El primer loco, otra novela donde retoma la temática amorosa y la tendencia a la locura cuando no es correspondido.
En las orillas del Sar, en 1885, constituye su última obra publicada, el lenguaje simbílico de este poemario influyó en figuras posteriores como Machado, Rubén Darí y Juan Ramón Jiménez.

Rosalía de Castro es una de las figuras literarias más importantes dentro de la Literatura Gallega.

Su obra más importante fue Cantares Gallegos en 1863 porque supuso el inicio del movimiento del REXURDIMENTO en Galicia y fue influencia para otros escritores de la época.
Es Cantares Gallegos el primer libro íntegramente en gallego que marca el inicio del denominado Rexurdimento pleno. Asociada a la esfera popular, Rosalía utiliza esta dimensión para desarrollar una alegoría sobre la dignidad de Galicia; cultura, lengua y paisaje y su épica; emigración. No menos importante es la expresión de un valiente pensamiento crítico, especialmente social y feminista.

Como dato curioso destacar que último billete de 500 pesetas presentaba en el anverso el retrato de Rosalía de Castro.

"Adiós ríos, adiós fontes
adiós, regatos pequenos;
adiós, vista dos meus ollos,
non sei cándo nos veremos"

# data[].attributes.body
Portsmouth, 7 de febrero 1812
Gadshill Place, 9 de junio de 1870

(Literatura inglesa. Novela realista)

Principal representante del realismo inglés, (s. XIX) Dickens es uno de los autores más reconocidos  de la literatura universal y el más sobresaliente de la era victoriana. Fue maestro del género narrativo, al que imprimió ciertas dosis de humor e ironía. Su obra se caracteriza por las descripciones de personas y lugares, tanto reales como imaginarios así como por reflejar un sentimiento trágico de la vida practicando a su vez una aguda crítica social.

De familia humilde y el segundo de ocho hermanos, comenzó a asistir a la escuela a los nueve años aunque tuvo que abandonar debido al encarcelamiento de su padre por deudas que no podía pagar. A los once años se vio obligado  a trabajar en una fábrica de calzado llamada Warren’s boot-blacking factory, una experiencia que marcó su vida debido a las terribles condiciones en las que vivían y trabajaban las clases bajas. Prácticamente autodidacta, consiguió empleo como pasante de abogado en 1827, pero aspiraba ya a ser dramaturgo y periodista. Aprendió taquigrafía y, poco a poco, consiguió ganarse la vida con lo que escribía; empezó redactando crónicas de tribunales para acceder, más tarde, a un puesto de periodista parlamentario y, finalmente, bajo el seudónimo de Boz, publicó una serie de artículos inspirados en la vida cotidiana de Londres (Esbozos por Boz).

El mismo año se casó con Catherine Hogarth, hija del director del Morning Chronicle, el periódico que difundió prácticamente todas sus novelas creando una relación especial para con su público y consiguiendo una gran popularidad entre los lectores gracias a que éstos tenían la impresión de ir mano a mano con la pluma del autor.

Entre las novelas más populares de Charles Dickens  destacan:

Los papeles póstumos del Club Pickwick (1836-1837)

Oliver Twist (1837-1839)

Nicholas Nickleby (1838-1839)

La tienda de antigüedades (1840-1841)

Barnaby Rudge (1841)

Martin Chuzzlewit (1843-1844)

Dombey e hijo (1846-1848)

David Copperfield (1849-1850)

Casa desolada (1852-1853)

Tiempos difíciles (1854)

La pequeña Dorrit (1855-1857)

Historia de dos ciudades (1859)

Grandes esperanzas (1860-1861)

Nuestro común amigo (1864-1865)

Los papeles póstumos de Oliver Twist, segunda novela de Dickens, publicada hace muchos años, es uno de esos libros recomendables para cualquier tipo de lector y en cualquier momento. Su temática es eterna: la lucha del bien contra el mal, del hombre que intenta sobrevivir y adaptarse a la sociedad del momento que por ocasiones no termina de comprender ni aceptar. Mediante el sarcasmo Dickens denuncia con esta obra la hipocresía típica de la época de una manera brillante.

“Hay grandes hombres que hacen a todos los demás sentirse pequeños. Pero la verdadera grandeza consiste en hacer que todos se sientan grandes”

Con una  gran y profunda sensibilidad social y un enorme dominio de la lengua inglesa, Dickens ejercería una gran influencia en escritores posteriores, periodistas e incluso políticos, consiguiendo que se incorporaran en sus agendas todos aquellos problemas de los que el novelista  dio testimonio. Estelares historias y reconocidos personajes que llegaron a nuestras vidas, pero esta vez para quedarse con nosotros.

# data[].attributes.body
Por Verónica Hermida López.

Gabriel García Márquez nace en el año 1927 en Aracataca (Colombia) y muere hace tan solamente cinco años, esto es, en 2014.

Se trata de uno de los autores más importantes y reconocidos de la Literatura Hispanoamericana con un gran número de obras pertenecientes al género narrativo puesto que escribe novelas, así como relatos. Es importante destacar, en este punto, que se considera uno de los principales representantes del Realismo Mágico en cuya concepción fue definitiva la influencia del escritor Franz Kafka con su obra La metamorfosis.

Lo criaron sus abuelos y, los primeros años de su vida, fueron decisivos para su cosmovisión literaria que ya hemos mencionado. Los años 1948/1949 son decisivos para el autor puesto que se produce su ingreso en el mundo del periodismo: El Universal, El Heraldo. Este dato no solo es relevante para su vida, sino también para su obra literaria ya que, en algunas de sus obras, se observa una clara influencia del mundo periodístico. Además de ser escritor y periodista, también trabaja durante un tiempo en empresas de publicidad y adapta guiones cinematográficos.

Forma parte de un grupo de escritores conocido como El Grupo Barranquilla. Se trata de un grupo de amigos que leen compulsivamente prestando atención a las técnicas narrativas novedosas que se producían en Europa y Estados Unidos.

Un dato curioso es que entre los años 50 y 60, Gabriel García Márquez ya había publicado algunas de sus obras más destacadas tales como La hojarasca (1955), El coronel no tiene quien le escriba (1958), La mala hora (1962), Los funerales de la Mamá Grande (1962); pero todavía era un desconocido para una gran parte de los lectores. Fue gracias a su obra maestra, Cien años de soledad, publicada en 1967, que obtiene un éxito rotundo. De hecho, será esta la obra que le otorgue el Premio Rómulo Gallegos en 1972.

Otras novelas importantes son El amor en los tiempos del cólera (1985), Crónica de una muerte anunciada (1981), Noticia de un secuestro (1966), Del amor y otros demonios (1994), Memoria de mis putas tristes (2004), etc. Además, tal y como ya se ha mencionado al comienzo de este post, también es autor de relatos tales como La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada (1972) o Doce cuentos peregrinos (1993).

Para ir finalizando, hay que hacer hincapié en otros premios que le han sido otorgados tales como el Premio ESSO de Novela Colombiana por La mala hora en 1961, el Premio Cuarenta Años del Círculo de Periodistas de Bogotá en 1985 o el Premio Nobel de la Literatura en el año 1982, entre otros.

“No hay medicina que cure lo que no cura la felicidad.”

# data[].attributes.body
[Literatura Latina; epopea]
OBRAS:
Bucólicas (37 a. C.); Xeórxicas (29 a. C.); Eneida (19 a. C.).
Publio Virxilio Marón naceu no seo dunha familia de terratenentes dunha pequena aldea próxima a Mantua (Italia) que, curiosamente, na actualidade se chama igual que o poeta. Recibiu unha esmerada educación que lle permitiu formarse na arte da retórica y da poesía grazas ao patrocinio do político Mecenas (de quen procede o término polo que coñecemos a quen protexe a xoves artistas). Foi amigo persoal do tamén poeta Horacio e do que sería máis tarde o primeiro emperador  de Roma: Augusto.

Comezou escribindo poesía lírica imitando os modelos da literatura griega: compuxo as Xeórxicas e as Bucólicas, poemarios onde se reflicte de modo idealizado a vida tranquila e pausada dos pastores e se enxalza a vida tradicional no campo.

Estes libros, que por sí serían xa motivo para a súa posterior fama literaria, quedaron nun plano secundario pola que sería a súa obra máis decisiva e á que máis tiempo adicou: a Eneida.

Esta epopea (poema narrativo de longa extensión e contido épico) está estructurada en 12 partes e relata as peripecias do héroe troiano Eneas dende a súa fuxida da cidade, tras a entrada do exército grego, ata a súa chegada á costa italiana, asociándoa á fundación de Roma. Deste xeito, pode considerarse que Virxilio con esta obra daría continuidade ao relato homérico da Guerra de Troia (Ilíada), pero siguiendo o modelo narrativo da viaxe marítima da Odisea, da que tamén toma a división de forzas dentro do panteón: a oposición do deus do mar (Neptuno) e a protección da deusa do Amor (Venus). Como na Odisea, o heroe toma terra nun reino descoñecido por el (neste caso Cartago) onde goberna unha fermosa mujer (Calipso na Odisea; Dido na Eneida). Outro famoso episodio do texto de Virxilio é o descenso aos infiernos de Eneas para reencontrarse co seu padre Anquises, xa finado.

Aínda que no hai testemuños que acrediten a veracidade dos feitos, adoita dicirse que, nas súas últimas horas, Virxilio solicitou que fose queimado o manuscrito desta obra á que dedicara dez anos da súa vida posto que non estaba satisfeito co resultado final. Afortunadamente, ninguén atendeu esa petición.

Audentes Fortuna iuvat [A fortuna favorece aos valentes]

# data[].attributes.headline
William Skakespeare(Stratford on Avon, Reino Unido, 1564 - id., 1616)

# data[].attributes.subject
William Skakespeare(Stratford on Avon, Reino Unido, 1564 - id., 1616)

# data[].attributes.body
Literatura Universal, destacou en diversos xéneros: traxedias, comedias, obras históricas, fantasías, apócrifas e xuizos críticos.

A SÚA OBRA:
Shakespeare escribiu  un total de catorce comedias, dez traxedias e dez dramas históricos para representar nun escenario de teatro. Escribía sobre a dor, sobre a envexa e os caprichos humanos.
Ao principio foi coñecido por escribir obras sobre  personaxes históricos importantes de Inglaterra, reis e nobles. Máis tarde empezou a escribir sobre temas máis profundos e máis humanos.
Entre as súas obras máis famosas, podemos mencionar: Tito Andrónico (1593), Venus y Adonis (1593), La fierecilla domada (1594), El sueño de una noche de verano(1595), Trabajos de amor perdidos (1596), Romeo y Julieta (1597), Como gustéis (1599), Julio César (1599), El mercader de Venecia (1600), Mucho ruido y pocas nueces (1600), Noche de reyes (1601), Otelo (1603), Macbeth (1606), Rey Lear (1606), Antonio y Cleopatra(1607), Hamlet (1609) y La tempestad (1611).

Aínda que existe practicamente toda unha teoría literaria ao redor da dramaturxia e lírica de William Shakespeare, se fósemos resumir as súas características principais habería que resaltar, en primeiro lugar, un impresionante poder de síntese, axuntado a un uso exquisito, extenso e á vez preciso do idioma.
En segundo lugar, a ausencia dun xuízo de valor por parte do autor ás condutas e actitudes dos seus personaxes, o que é pouco usual nas obras da súa época.
Estes protagonistas encérranse en si mesmos, converténdose en personificacións das súas virtudes, defectos e obsesións .
Non só a súa obra foi amplamente traducida a case todos os idiomas, e representada no teatro ao longo destes séculos, senón que tamén se fixeron innumerables películas e foi a inspiración para óperas de gran calado.
" Es mejor ser rey de tu silencio que esclavo de tus palabras".

# data[].attributes.body
(Armea, Betanzos - primeira metade do S.XIII)
[Literatura galega: lírica medieval]
É unha das máis coñecidas soldadeiras da Galiza medieval. Nada coñecemos da súa arte.
Coñecemos, no entanto, a súa figura porque foi protagonista das cantigas de escarnio de diversos trobadores coetáneos; debido ao seu carácter e modo de vida, moi transgresor para a súa época, polo que foi foco das burlas do machismo imperante. Porén, conseguiu transcender a súa época e inspirar obras na literatura actual, que fan unha relectura da súa figura actualizándoa desde unha óptica liberadora e feminista: Catro poemas para catro gravados de Lorenzo Varela, Confusión e morte de María a Balteira de Marica Campo ou , a máis recente, A arte de trobar de Santiago Lopo, entre outras.

"Son vella, ai capelán"

# data[].attributes.body
(Monforte de Lemos 1958 - A Coruña 1996)
[Literatura galega: poesía do S.XX]

OBRA POÉTICA:

Poemas 1981/1991 (1992, Positivas).

Poesía última de amor e enfermidade (1995, Positivas).

Poemas para unha Loia (1997, Espiral Maior).

NARRATIVA:

Náufragos do paradiso (2011, Galaxia).

ENSAIO:

Modesta proposición e outros ensaios(2011, Xerais).

Verso solto da xeración poética dos 80. Moi influído polas literaturas centroeuropeas e a cultura Punk e Underground, Lois Pereiro é unha voz imprescindible da poesía galega das últimas décadas.
Comezou a publicar na revista "Loia" e participou nas antoloxías poéticas De Amor e  desamor.
O cerne na súa obra poética, marcada pola súa longa enfermidade, recóllese nos poemarios Poemas 1981-1991 (1992) e Poesía última de amor e enfermidade (1995), ambos editados pola editorial Positivas.
Na revista "Luces de Galiza" viron a luz os oito primeiros capítulos da súa novela inconclusa: Naufragos do paradiso.
No ano 2011 foi o autor homenaxeado no Día das Letras Galegas.

PODERÍA SER O MEU EPITAFIO

"Cuspídeme enriba cando pasedes por diante do lugar onde eu repouse,
enviándome unha húmida mensaxe de vida e de furia necesaria".

Lois Pereiro

# data[].attributes.body
(Barcelona, 25 de setembro de 1964)
[Narrativa; novela contemporánea]

OBRA:

Narrativa adulta: “O cementerio dos libros esquecidos” :tetraloxía  composta po “A sombra do vento”,”O xogo do Anxel”,”O prisioneiro do ceo” e o “labirinto dos espiritos”

Narrativa xuvenil: Serie “A triloxía da néboa” : composta por “o príncipe da néboa”, “ O pazo da medianoite” “As luces de setembro”, “Marina”,Rosa de lume”

Carlos Ruiz Zafón é un dos autores de novela contemporánea máis coñecidos de España, sendo a súa novela”A sombra do vento” un dos libros máis vendidos da última década, con máis de doce millóns de exemplares en todo o mundo.

A comezos da década dos 90 iniciou a súa carreira coma escritor con textos literarios adicados ó público infantil e xuvenil. Debutou coma novelista co “O príncipe de la néboa”, un título de  misterio galardonado co premio Edebé.
A SÚA OBRA:

Amante da novela do século XIX e influenciado por autores como  Fedor Dostoievski,Leon Tolstoi Charles Dickens, proseguíu a sua carreira con títulos de misterio  como “O Palacio Da Medianoche” (1994), “As luces de Septembro”  e “Marina” (1999)

En 2001 saiu á venda  “A sombra do vento”, novela que foi traducida a corenta e  cinco idiomas e convertida nun éxito de ventas nos  principais mercados editoriais do mundo. En 2008 publicou unha continuación, “O xogo do ánxo”, que logrou batir un récord ao obter unha tirada inicial de máis dun millón de exemplares. Xunto coas suas continuacións , “ O prisioneiro do ceo” (2011)  e” O labirinto de los Espíritus” (2016), compoñen a tetraloxía “O ceminterio dos libros esquecidos”

Coma dato curioso decir que foi grazas a insistencia de Terenci Moix, xuiz do  premio Fernando Lara 2000 que gañou Ángeles Caso con “Un longo silencio”,  que a editorial Planeta decidiu publicar “A sombra do vento”

“Hai peores cárceres que as palabras”- A sombra do vento

# data[].attributes.headline
Xohana Torres (Ferrol, 1929-Vigo, 2017) 

# data[].attributes.subject
Xohana Torres (Ferrol, 1929-Vigo, 2017) 

# data[].attributes.body
Literatura galega. Destaca como poeta (dentro da Xeración das Festas Minervais) e narradora (integrándose na Nova Narrativa Galega).
As súas obras máis importantes son a novela Adiós, María (1971) e os poemarios Estacións ao mar (1980) e Tempo de ría (1992).
Xohana Torres estudou Filosofía e Letras na USC onde foi alumna de Ricardo Carballo Calero. Na súa cidade natal, Ferrol, dirixiu o primeiro programa de radio destinado a mulleres (Teresa, 1956) e, tempo despois, o que foi o primeiro espazo cultural integramente en galego (Raíz e tempo).  Pola súa obra literaria, recibiu, entre outros galardóns, o Pedrón de Ouro (1972) e o Premio á creación da Xunta de Galicia (1992). En 2001 ingresa na Real Academia Galega.

Dentro da súa obra narrativa destaca a novela Adiós, María (1971, Premio Galicia do Centro Galego de Bos Aires) onde concede protagonismo á filla dun emigrado. O máis importante nesta novela é a profunda caracterización psicolóxica dos personaxes así como a denuncia da emigración e das súas consecuencias.
Con todo, Xohana Torres é máis coñecida como poeta grazas aos volumes Do sulco (1957), Estacións ao mar (1980, Premio da Crítica), Tempo de ría (1992), Ferrol, corazón de navío (2001) e Elexías a Lola (2016).

Nos seus poemarios é central a presenza do mar (dado que foi filla e muller de mariño), o amor pola terra natal, o mundo do íntimo e certas figuras familiares como a avoa Lola.
A obra que máis vai influír nas poetas que se dan a coñecer na década dos noventa  é Tempo de ría onde se reivindica un cambio de rol para a muller que debe ser máis activo e igualitario. Neste sentido, é referencial o poema “Penélope” que remata con este personaxe rompendo coa súa espera atávica en favor do seu dereito a navegar como se pode ver nos seus versos finais:

"Así falou Penélope:

“Existe a maxia e pode ser de todos.

¿A que tanto novelo e tanta historia?

EU TAMÉN NAVEGAR”.

# data[].attributes.body
(Suíza, 1892- Arxentina, 1938)

[Literatura hispanoamericana, movemento Postmodernista. Poesía]

OBRAS:

La inquietud del rosal (1916), El dulce daño(1918), Languidez (1920), Ocre (1925).

Vivió marcada por las estrecheces económicas, condicionada en la infancia por el alcoholismo de su padre y obligada a sobrevivir por sí misma desde pequeña. Siempre reconoció ser una mente varonil encerrada en un cuerpo de mujer. A pesar de los desengaños amorosos que sufrió, de considerar el sexo un estigma, de su nerviosismo hasta la paranoia y de las depresiones que padeció, dedicó su existencia a luchar contra las desventajas y discriminaciones de las mujeres con una prolífica obra como escritora y también como periodista.

Con 14 años estudia Magisterio y lo compagina con diferentes oficios. Su primer desengaño amoroso se produce con un hombre casado, 24 años mayor que ella, del que tendrá un hijo.

El primer libro de Alfonsina Storni se publicó en 1916, cuando era pobre, madre soltera, sin contactos adecuados y considerada poco atractiva según los estándares de la época. En sus obras, El dulce daño (1918), Irremediablemente (1919), y Languidez (1920) expresan sus frustraciones con los estereotipos de las mujeres. En la obra Tú me quieres blanca expresa su descontento con el hombre   hispanoamericano que quiere que las mujeres sean puras. En 1920 Alfonsina Storni ganó el Primer Premio Municipal de Poesía y el Segundo Premio Nacional de Literatura por Languidez. Sus obras Ocre y Poemas de amor expresan el resentimiento femenino hacia el hombre que simplemente busca la comodidad. Estos son poemas más cínicos e irónicos que los de obras anteriores y expresan su actitud cada vez más mordaz hacia los hombres.

Sufrió cáncer de mama. Con la enfermedad avanzada, comenzó a llamar al mar en sus poemas y habló sobre el abrazo del mar y la casa de cristal esperándola allí en el fondo. Un día, tomó un tren a Mar del Plata y se quedó en un pequeño hotel. Escribió el poema Me voy a dormir y lo envió a la redacción de La Nación. Mientras el público leía su poema, ella se suicidó en la playa La Perla en Mar del Plata en la madrugada  cuando tenía 46 años.

Su suicidio inspiró la canción Alfonsina y el mar, de Ariel Ramírez y Félix Luna.

"Hombre pequeñito que jaula me das. Digo pequeñito porque no me entiendes, ni me entenderás. Tampoco te entiendo, pero mientras tanto ábreme la jaula que quiero escapar. Hombre pequeñito, te amé media hora, no me pidas más.“

# data[].attributes.body
(Timisoara, Rumanía, 1953- )
Escritora rumana. Narrativa e poesía actual.
OBRAS:
- En tierras bajas (1990)
- El hombre es el gran faisán del mundo (1992)
- La bestia del corazón(1997)
. Todo lo que tengo lo llevo conmigo (2010).

Escribe en alemán.  Estudiou Filoloxía Xermánica e Románica . Tivo que fuxir do seu país pola súa defensa dos dereitos da minoría alemana na  Rumanía do dictador Ceaucescu. Desde 1987 vive en Berlín. Ademais doutros, en 2009 se lle concedeu o Premio Nobel de Literatura.  Escribe poesía, novelas e ensaios. A súa obra xira en torno á perda de identidade do ser humano en condicións extremas, como a guerra ou as dictaduras. En galego están traducidas dúas das súas obras: Randea do alento (Todo lo que tengo lo llevo conmigo en castelán) e O home é un grande faisán do mundo.
En Randea do alento se inspira no seu amigo, o poeta Oskar Pastior, para contar as vivenzas de Leo Auberg, deportado a un campo de traballo.A homosexualidade, a fame, as condicións de vida extremas, todo iso está presente cunha persoal  prosa poética  surrealista.
Como dato curioso, Herta Müller non quere que a fotografíen con flases (quizais pola lembranza das luces nos interrogatorios aos que foi sometida pola Securitate de Ceausescu).
Fragmento de Todo lo que tengo lo llevo conmigo:
"Una cosa es segura, pensé, el ángel del hambre conoce a sus cómplices. Los mima, luego los abandona a su suerte. Entonces se quiebran. Y él con ellos. Él es de la misma carne a la que engaña. También esta es su ley del equilibrio."

# data[].attributes.body
(Vilalba-Lugo, 1947-2016), o autor máis premiado e prolífico da literatura infantil e xuvenil galega, e tamén un dos máis combativos. Autor de máis de medio centenar de títulos, entre eles atopamos unha ampla variedade temática: dende narracións de medo (Cartas de inverno, Aire negro) ata novelas de anticipación (O centro do labirinto), pasando por outros que recollen historias realistas (Trece anos de Branca, Rapazas). Unha característica presente nunha boa parte dos seus libros é a irrupción dalgún elemento fantástico no mundo real (Cos pés no aire, As flores radiactivas, Amor dos quince anos, Marilyn, Avenida do Parque, 17, As fadas verdes), moitas veces adobada cunha abondosa carga de ironía e humor (O laboratorio do doutor Nogueira, Contos por palabras). Noite de voraces sombras, unha novela onde aborda o qué significou a guerra civil desde os ollos dunha rapaza de hoxe e a tan exitosa, Non hai noite tan longa.
Entre os numerosos galardóns cultivados destaca o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil concedido en 2008 ao seu libro O único que queda  é o amor, polo Ministerio de Cultura. Este mesmo libro e  Contos por palabras foron incluídos na  IBBY  Honour  List en 2010. Os recoñecementos chegáronlle de todas partes: estivo nomeado en catro ocasiones ao  Astrid  Lindgren Memorial e, en 2015 a Asociación de Escritores en  Lingua  Galega (AELG) propúxoo para o Premio Nobel de Literatura.
Deixounos Un mundo de palabras, compilación de artigos e conferencias súas que teñen en común o amor pola lectura e pola palabra, a defensa do papel das Bibliotecas, da lectura en voz alta, as reflexións sobre as lecturas obrigatorias... Asemade, amosános consellos para que o noso alumnado lea máis e apórtanos algunhas das súas experiencias persoais como profesor-lector.

Nas miñas novelas sempre hai algún personaxe ao que lle apaixona ler. É, digamos, unha das marcas da casa. Iso váleme para poder falar dos títulos que me gustan e que desexo compartir.

# data[].attributes.headline
Julio Gabriel Verne (Nantes, 8 de febrero de 1828-Amiens, 24 de marzo de 1905).

# data[].attributes.subject
Julio Gabriel Verne (Nantes, 8 de febrero de 1828-Amiens, 24 de marzo de 1905).

# data[].attributes.body
Tradición literaria: Literatura europea. Escritor, poeta e dramaturgo francés.

Xénero literario: Ciencia Ficción.

É autor de máis de 50 obras, as principais son: “Cinco semanas en globo” (1863), “Viaje al centro de la Tierra” (1864), “De la Tierra a la Luna” (1865), “Las aventuras del capitán Hatteras” (1866), “Los hijos del capitán Grant” (1867), “Veinte mil leguas de viaje submarino” (1869), “La vuelta al mundo en 80 días” (1872), “La isla misteriosa” (1874), “Miguel Strogoff” (1876), “Un capitán de quince años” (1878), “Las tribulaciones de un chino en China” (1879), “Escuela de Robinsones” (1882), “Norte contra Sur” (1887), “El castillo de los Cárpatos” (1992), “Aventuras de un niño irlandés” (1893), “La esfinge de los hielos” (1897), “El pueblo aéreo” (1901), “Los hermanos Kip” (1902), “Los piratas del Hálifax” (1903), “La invasión del mar” (1905)…
As súas obras adiántanse bastantes anos ao que ía suceder: a aparición do submarino e os foguetes que levarían ao home ata o noso satélite, os helicópteros, a Internet…

Podemos dicir que as súas obras pasan por tres etapas: Descubrimento, Madurez e Desencanto.

Naceu nunha familia burguesa na cidade de Nantes (Francia), Verne estudiou de xoven para continuar os pasos de seu pai: abogado. Cando remata a súa carreira, en vez de exercer de abogado, adícase a literatura e en París coñece aos Dumas, pai e fillo.

Seu pai deixa de financiar a súa estadía na capital francesa e Verne adícase a escribir obras de teatro. De seguro que apenas tiña cartos para alimentarse e isto provócalle certas enfermidades: incontinencia intestinal, parálise facial e diabete.

En 1857, casa cunha viuva rica, coa que  vai ter un fillo Michel Verne. O seu matrimonio en vez de axudalo, vaino angustiar rápidamente.

“Cinco semanas en globo”: Trata sobre un sabio, á vez doutor inglés, Samuel Fergusson, acompañado polo seu criado Joe e o seu amigo Dick, que desexan atravesar África nun globo de hidróxeno. O obxectivo principal é unir dúas expedicións terrestres realizadas anteriormente, e sobre todo, descubrir as fontes do río Nilo.

Na viaxe van a pasar diversas penalidades: sede, ataques de tribus, a perda de Joe, a destrucción do globo, chamado Victoria, a reconstrucción do mesmo, un furacán, o remolque por parte dun elefante…Cando volven a Inglaterra, son agasallados como héroes e reciben a medalla de ouro..

Dende 1979 é o autor máis traducido no mundo, despois de  Agatha Christie.

“…Graves inconvenientes para un joven cuya intención es alternar en sociedad y no en suciedad”.

Son un lector, desde cativo, das súas obras, xa que me entusiasman as aventuras, as viaxes e as ciencias.

José Manuel Pérez Ares, colefatima@edu.xunta.es

# data[].attributes.body
Portsmouth, 7 de febrero de 1812

Gadshill Place, 9 de junio de 1870

De familia humilde y el segundo de ocho hermanos, comenzó a asistir a la escuela a los nueve años aunque tuvo que abandonar debido al encarcelamiento de su padre por deudas que no podía pagar. A los once años se vio obligado  a trabajar en una fábrica de calzado llamada Warren’s boot-blacking factory, una experiencia que marcó su vida debido a las terribles condiciones en las que vivían y trabajaban las clases bajas. Prácticamente autodidacta, consiguió empleo como pasante de abogado en 1827, pero aspiraba ya a ser dramaturgo y periodista. Aprendió taquigrafía y, poco a poco, consiguió ganarse la vida con lo que escribía; empezó redactando crónicas de tribunales para acceder, más tarde, a un puesto de periodista parlamentario y, finalmente, bajo el seudónimo de Boz, publicó una serie de artículos inspirados en la vida cotidiana de Londres (Esbozos por Boz).

El mismo año se casó con Catherine Hogarth, hija del director del Morning Chronicle, el periódico que difundió prácticamente todas sus novelas creando una relación especial para con su público y consiguiendo una gran popularidad entre los lectores gracias a que éstos tenían la impresión de ir mano a mano con la pluma del autor.

Algunas de las características de los textos de Charles Dickens son el humor, el sentimiento trágico de la vida, la ironía, la crítica social y las descripciones de personas y lugares, tanto reales como imaginarios.

Entre las novelas más populares de Charles Dickens se encuentran Papeles póstumos del Club Pickwick (1836 – 1837), Oliver Twist (1837 – 1839), Cuento de Navidad (1843), David Copperfield (1849 – 1850) y Grandes esperanzas (1860 – 1861).

Oliver Twist, segunda novela de Dickens  y a pesar de que fue publicada hace muchos años, es uno de esos libros recomendables para cualquier tipo de lector y en cualquier momento. Su temática es eterna: la lucha del bien contra el mal, del hombre que intenta sobrevivir y adaptarse a la sociedad del momento que por ocasiones no termina de comprender ni aceptar. Mediante el sarcasmo Dickens denuncia con esta obra la hipocresía típica de la época de una manera brillante.

“Hay grandes hombres que hacen a todos los demás sentirse pequeños. Pero la verdadera grandeza consiste en hacer que todos se sientan grandes”

# data[].attributes.body
(Sevilla, 1836- Madrid, 1870)

[Literatura Española: Romanticismo]

Autor por antonomasia do movemento romántico da Literatura Española. Malia que escribiu teatro e narrativa, o xénero polo que se lle recolece é a poesía. As súas composicións poéticas caracterízanse por ser breves e cunha linguaxe sinxela en aparencia, posto que a pesar de facer uso de múltiples metáforas e imaxes case sempre aluden a realidade ou a elementos da natureza ou a música. O máis importante desta linguaxe é a capacidade para suxerir, para provocar no lector un conxunto complexo de sentimentos e emocións. A esa brevidade e dinamismo axuda os recursos literarios sintácticos de repetición (anáforas, repeticións, paralelismos) e unha métrica variada caracterizada pola liberdade. Aínda que nalgúns poemas usa as estrofas de influencia italiana como a lira ou o soneto, na maior parte das súas composicións aparece o verso libre, con rima asonante e últimos versos máis curtos. Esta métrica acompañada das interrogacións e puntos suspensivos provoca unha sensación no lector de misterio e emoción.

Só algún dos seus poemas foron publicados en vida en xornais da súa época. Trala súa morte en 1871 publicouse Rimas. Este poemario, de temática totalmente romántica, recolle poemas do autor que tratan principalmente dous temas: a poesía e  o amor. A poesía aparece como unha forma de expresión inmediata de emocións íntimas ou de sentimentos.  O amor aparece nas súas dúas vertentes, no seu proceso inicial ilusionado causante das maiores alegrías ata o fracaso e o desengano amoroso.

Respecto a súa outra gran obra, Leyendas, tamén publicada postumamente, recolle un conxunto de relatos curtos de corte fantástico e ambientación tipicamente romántica (Idade media, mundo oriental, cargados de misterio, ambientes nocturnos)

Cantos nos seguimos preguntando “¿Qué es poesía? ¿Y tú me lo preguntas?

Poesía... eres tú...”

# data[].attributes.body
Naceu en Boston o 19 de xaneiro de 1809, fillo dun matrimonio de actores. Quedou orfo aos dous anos e foi adoptado por un comerciante de Richmond, John Allan, de quen tomou o apelido. Viviu en Escocia e Londres entre 1815 e 1820, onde aprendería “francés, historia latín e moita literatura” e tamén descubriría a amarga experiencia da soidade nun internado.

De volta a América continuou os estudos e matriculouse na Universidade de Virxinia, que abandoou a causa das débedas de xogo.

Como publicara sen éxito varios libros de versos, en 1832 empezou a escribir prosa de ficción na prensa, un ano despois gaña un premio co seu conto Manuscrito achado nunha botella.

Segue escribindo contos nunha revista literaria, como saída aos seus problemas financieiros, pero é despedico polos seus problemas co alcol.

En 1939 sae a luz o primeiro volumen de Contos do grotesco e o arabesco, e en 1841 Os crimes da rue Morgue, texto fundacional da novela policíaca, que presenta o prototipo de detective e as convencións clásicas do xénero.

En 1843 publica o Escaravello de ouro e vivindo en Nova York A carta roubada, coa reaparición do detective Dupin, unha das súas constantes nos contos de xénero policial.

Edgar Allan Poe é un dos mellores contistasde todos os tempos. Para Julio Cortázar, outro dos grandes especialistas do relato corto, Poe foi o gran mestre do conto literario moderno, porque revalorizou este xénero e escribiu relatos de grande forza expresiva e non menos calidade literaria.

Entre os contos de terror e fantásticos hay que destacar O gato negro, O pozo e o péndulo, O enterro prematuro, O ratrato oval, O corazón delator e Ligeia. Son relatos escalofriantes, cheos de oscuro simbolismo, que fascinaron a xeracións enteiras de lectores e escritores.

Cando un tolo parece completamente sensato, é xa ora de porlle a camisa de forza.

# data[].attributes.body
Por Javier López Quintáns

Ao longo da súa vida Emilia Pardo Bazán destacou por unha actitude innovadora, por unha característica curiosidade intelectual, e por un destacable empeño en estar ao día en moitos eidos. É considerada a introductora do pensamento do naturalismo de Zola en España (se ben certamento atenuado nos seus extremos) e transitou polo Realismo, Decadentismo, espiritualismo, etc. Cultivou poesía, teatro e prosa, pero debe a súa sona espcialmente a este último campo. Falamos de contos como "Geórgicas", "El ruido"...,  novelas como Los Pazos de Ulloa, La madre naturaleza, Insolación, Morriña, La Quimera... Foi presidenta do Ateneo de Madrid, contribuíu decididamente ao pensamento feminista, e chegou a catedrática de universidade como recoñecemento ao todos os seus logros.  Entre as súas obras, é emblemático Los Pazos de Ulloa, texto que mereceu os eloxios de Clarín (cando aínda eran amigos), unha Galicia embrutecida e primitiva na que a debilidade dunha señorita de cidade ponse de manifesto ante as leis dunha contorna totalmente allea. Moitas curiosidades se atribúen a esta autora, como que cando enviúva (despois de estar case que toda a súa vida separada formalmente) queda en casa en sinal de respeto, e escoita por un dos poucos teléfonos que había a cidade unha ópera en vivo. Xenio e figura...
"Todas las mujeres conciben ideas, pero no todas conciben hijos. El ser humano no es un árbol frutal que solo se cultive por la cosecha".

# data[].attributes.headline
Laura Gallego (Valencia, 11 de octubre de 1977)

# data[].attributes.subject
Laura Gallego (Valencia, 11 de octubre de 1977)

# data[].attributes.body
[Literatura española (Infantil e Xuvenil); Xénero narrativo]
OBRA:
Explorou gran parte dos xéneros literarios:
- Historias histórico-fantástico.
ciencia ficción.
2º- as fantasías épicas e a literatura infantil. Escribiu cuarenta obras entre as que destacan entre outras: Finis Mundi (1999), El cartero de los sueños (2001), Las hijas de Tara (2002), El coleccionista de relojes extraordinarios (2004), Max ya no hace reir (2004), Héroes por casualidad (2016) e a súa última obra que é El secreto de Shein (2018).
Con 11 anos, Laura Gallego comezou a escribir Zodiaccía, un mundo diferente, o cal tardou 3 anos en rematar pero non foi publicado.
Estudou filoloxía Hispánica en Valencia mentres escribía e enviaba os seus textos a editoriais e concursos, que non eran publicados ata que escribiu Finis Mundi (1999).
Ademais foi a fundadora da revista universitaria da Universidade de Valencia da que foi coordinadora dende 1997 ata 2010.
Posee un Premio Cervantes Chico e un Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil.
Algunhas das citas máis relevantes desta escritora son:
- "Si un libro es especial para alguien, vale la pena que lo hayan escrito".
- "Porque los jóvenes también tienen derecho a leer"

# data[].attributes.headline
Mariano José de Larra (Madrid, 1809 - 1837)

# data[].attributes.subject
Mariano José de Larra (Madrid, 1809 - 1837)

# data[].attributes.body
NEREA ÁLVAREZ MEILÁN
Escritor e xornalista español. Dentro do Romanticismo, Mariano José de Larra é o máximo expoñente do costumbrismo.

Artigos de costumes (Vuelva usted mañana, El castellano viejo, Entre qué gentes estamos,  El casarse pronto y mal, El día de los difuntos de 1836 ou La Nochebuena de 1836, entre outros), a novela histórica El doncel de don Enrique el Doliente  e o drama Macías.

Larra nace en Madrid durante a ocupación francesa e pasa algúns anos da súa solitaria infancia en Burdeos con seu pai. Trala amnistía de 1818, trasládanse de novo a Madrid, onde o seu pai traballa como médico persoal do irmán de Fernando VII. Estuda Medicina en Madrid, mais non remata a carreira e vaise a Valladolid a cursar Dereito, dura época na que se namora dunha muller que resultou ser a amante do seu pai."Fígaro" (así firmaba os seus artigos) foi un concienzudo xornalista cun continuo sentimento de vacío existencial. Tivo fracasos amorosos (ruptura matrimonial e abandono da súa amante Dolores Armijo) que xunto con esa dor por España que sentía leváronlle a rematar coa súa vida con 28 anos (unha bala na sien diante dun espello da súa casa) a mesma noite que a súa amante acude á súa casa para rematar a súa relación.

Larra é famoso polos seus artigos de costumes aparecidos nas publicacións "El Duende Satírico del Día" e "El Pobrecito Hablador". Ditas publicacións foron censuradas, mais continuou a súa labor como xornalista en "Revista Española", "El Observador", "El Redactor General" e "El Mundo", nos que engade crítica literaria e política. En 1834 publica a novela histórica El doncel de don Enrique el Doliente  e estrena o drama Macías, ambos baseados na tráxica e adúltera vida do poeta medieval Macías.

"Mi corazón no es más que otro sepulcro". El día de los difuntos de 1836.

# data[].attributes.body
[Literatura galega; narrativa]
OBRAS:
Unha estrela no vento (2000), Xardín de inverno (2012), O corazón de Xúpiter (2012), Recinto gris (2014), Escarlatina, a cociñeira defunta (2014, Premio Merlín de Literatura Infantil, Premio Nacional de Literatura 2015, Lista de Honra do IBBY 2015-2016), Inmundicia e Roñoso (2015), Un animal chamado néboa (2015), Esmeraldina, a pequena defunta (2016), Jules Verne e a vida secreta das mulleres planta (2016, Premio Lazarillo 2015, Premio White Ravens), A señorita Bubble (2017), Os arquivos secretos de Escarlatina (2017), As peripecias de Estravaganzza Pérez (2018), A balada dos unicornios (2018, Premio Lazarillo 2017).

Pertence á denominada por Manuel Bragado Xeración da Esperanza, na que podemos encadrar aqueles autores e autoras que publicaron a súa primeira obra ao redor dos comezos do século XXI.

Ledicia Costas é coñecida e recoñecida pola súa obra narrativa, dirixida a un público infantil, xuvenil e adulto.

Escritora viguesa licenciada en Dereito. Exerceu a avogacía ata que decidiu deixar a súa carreira a un lado para dedicarse de pleno á súa gran paixón: a literatura.

Pasa da poesía á novela, sen deixar os relatos de lado, ou a escrita a dúas mans, con Pere Tobaruela.

Ama a poesía, ademais de escribila tamén recita, pertence ao colectivo Poetas da Hostia. Así mesmo, é unha das coordinadoras da revista dixital de literatura infantil e xuvenil Criaturas.

Con Escarlatina, a cociñeira defunta, ademais de recibir o Premio Merlín, tamén logrou o Premio Nacional de Literatura. Esta obra supuxo un punto de inflexión na súa carreira, que só lle está a traer éxitos. Esta novela achega ao público infantil e xuvenil o tema da morte, desde un ton humorístico. Ademais ten o engado de contar cunha receita de cociña ao comezo de cada capítulo.

O libro de relatos Un animal chamado néboa, para un público xa adulto, amósanos unha autora que soubo documentarse para poder transmitirnos algúns episodios transcorridos durante a segunda guerra mundial.

O corazón de Xúpiter é unha novela para adolescentes e tamén para adultos, unha desas que engancha desde o principio. Unha relación na rede fará que a vida da protagonista cambie para sempre. Cunha linguaxe sinxela, achéganos o tema da precaución ao navegar por Internet.

Algunhas anécdotas que lle sucederon durante a súa nenez están hoxe presentes nos seus libros. Por exemplo, Román, un dos protagonistas de Escarlatina, mete o seu gato Dodoto na lavadora. Pois isto fíxoo tamén a súa avoa cando Ledicia era pequena, tivo que ir correndo a salvar o pobre do gato.
Outro detalle persoal é a súa paixón polos cemiterios, onde ten infinitas fotografías.

As súas charlas son sempre moi interesantes, non só polo que conta dos seus libros, senón tamén pola enerxía que transmite aos seus lectores e os ánimos que lles dá para que persigan os seus soños.

Isla voou igual ca un papaventos de cores que pelexa contra a treboada, con movementos torpes e desacompasados. (O corazón de Xúpiter)

Da súa man aprendín que hai que perseguir os soños, pelexar por aquilo no que un cre e non renderse xamais fronte ás adversidades. (Escarlatina, a cociñeira defunta)

Fíxase na nosa aparencia e nos resultados dos nosos exames e pensa que iso é máis que suficiente para distinguir os delincuentes dos futuros universitarios. Esquézase, profesora, ese método non é válido. (Unha estrela no vento)

# data[].attributes.headline
Federico García Lorca ((Fuente Vaqueros,​ Granada, 5 de junio de 1898-camino de Víznar a Alfacar, Granada, 18 de agosto de 1936)​[Literatura Española: lírica, teatro y prosa]OBRAS:  Lírica: Poema del cante jondo (1921), Romancero gitano (1928), Poeta en Nueva York (1930), LLanto por Ignacio Sánchez Mejías (1935)… Teatro: Mariana Pineda (1927), La zapatera prodigiosa (1930), El público (1930), Bodas de sangre (1933), Yerma (1934), La casa de Bernarda Alba (1936)… Prosa: Impresiones y paisajes (1918).Adscrito a la Generación del 27, fue el poeta de mayor influencia y popularidad de la literatura española del siglo XX. Como dramaturgo se le considera una de las cimas del teatro español del siglo xx, junto con Valle-Inclán y Buero Vallejo. Murió fusilado por las autoridades franquistas un mes después del golpe de Estado con el que tuvo lugar el inicio de la Guerra Civil Española . Su obra lírica, fruto de una fantasía e imaginación desbordantes, remite a una amplia tradición literaria, fundida con elementos de vanguardia. Fue un gran poeta y un gran dramaturgo. Como poeta presenta tres etapas: 1ª: importancia de lo popular y lo andaluz (Canciones, Romancero gitano, Poema del cante jondo). 2ª: influencia del surrealismo (Poeta en Nueva York). 3ª: últimas obras (Diván del Tamarit, Llanto por la muerte de Ignacio Sánchez Mejías, Sonetos del amor oscuro...). Como autor teatral pasa por etapas parecidas a su poesía. En un primer momento escribe obras próximas al Modernismo -Mariana Pineda- o de raigambre popular –La zapatera prodigiosa.  Después practica un teatro de vanguardia muy similar al de los autores europeos más importantes del momento, como Pirandello, y de ahí salen Así que pasen cinco años y El público.  La primera es una comedia que anula las convenciones espaciales y temporales del teatro realista; el humor, el lirismo y el ambiente onírico son las características de esta obra. La segunda obra despliega la historia de un amor homosexual: un hombre busca el amor completo y puro, pero se encuentra con ‘el público’ que no admite las relaciones distintas de las sancionadas por la iglesia y la moral tradicional.Por último, tenemos su momento de mayor esplendor (en los años 30) con la producción de lo que él llamó sus “tragedias andaluzas”: Bodas de sangre, Yerma y La casa de Bernarda Alba.  Bodas de sangre (1932) basada en un hecho real, sobre una pasión amorosa que desborda las normas sociales y los odios familiares, pero que conduce a la muerte a sus protagonistas. Se trata de la preparación de una boda y, cuando la unión se va a realizar, aparece el antiguo amor de la novia y ambos huyen. El novio inicia una persecución y en la pelea final los dos hombres mueren acuchillados.Yerma (1934) trata el drama de la mujer estéril. Yerma desea ser madre pero los hijos no llegan y comienza a desesperarse y a culpar a su marido de su infecundidad. En su afán por quedarse embarazada acude a romerías en busca del milagro. Pero ante lo inútil de sus intentos, mata a su marido perdiendo así la esperanza de ser madre.La casa de Bernarda Alba (1936) es la cumbre teatral de Lorca. Bernarda Alba, tras la muerte de su segundo marido, impone un severo luto de ocho años a sus cinco hijas, que prácticamente se ven enterradas en vida. La obra presenta un conflicto entre el autoritarismo de Bernarda Alba y el deseo de libertad de sus hijas.El teatro de Lorca, independientemente de la etapa de que se trate, se caracteriza por el mismo fondo trágico que encontramos en su poesía, por la presencia de la represión, el destino trágico y la muerte como temas recurrentes. En el aspecto formal, su técnica dramática (su puesta en escena) se va despojando de elementos decorativos hasta quedar reducida a lo esencial.  Estilísticamente encontramos una prosa muy poética y, al mismo tiempo, de gran dramatismo, debido al uso de símbolos como la luna o el caballo. Otro rasgo distintivo es la presencia de la música y de canciones y, ocasionalmente, del verso.CITAS:  "El teatro es poesía que sale del  libro para hacerse humana"."Voces de muerte sonaron cerca del Guadalquivir. Voces antiguas que cercan voz de clavel varonil.Les clavó sobre las botas mordiscos de jabalí. En la lucha daba saltos jabonados de delfín. Bañó con sangre enemiga su corbata carmesí, pero eran cuatro puñales y tuvo que sucumbir. "

# data[].attributes.subject
Federico García Lorca ((Fuente Vaqueros,​ Granada, 5 de junio de 1898-camino de Víznar a Alfacar, Granada, 18 de agosto de 1936)​[Literatura Española: lírica, teatro y prosa]OBRAS:  Lírica: Poema del cante jondo (1921), Romancero gitano (1928), Poeta en Nueva York (1930), LLanto por Ignacio Sánchez Mejías (1935)… Teatro: Mariana Pineda (1927), La zapatera prodigiosa (1930), El público (1930), Bodas de sangre (1933), Yerma (1934), La casa de Bernarda Alba (1936)… Prosa: Impresiones y paisajes (1918).Adscrito a la Generación del 27, fue el poeta de mayor influencia y popularidad de la literatura española del siglo XX. Como dramaturgo se le considera una de las cimas del teatro español del siglo xx, junto con Valle-Inclán y Buero Vallejo. Murió fusilado por las autoridades franquistas un mes después del golpe de Estado con el que tuvo lugar el inicio de la Guerra Civil Española . Su obra lírica, fruto de una fantasía e imaginación desbordantes, remite a una amplia tradición literaria, fundida con elementos de vanguardia. Fue un gran poeta y un gran dramaturgo. Como poeta presenta tres etapas: 1ª: importancia de lo popular y lo andaluz (Canciones, Romancero gitano, Poema del cante jondo). 2ª: influencia del surrealismo (Poeta en Nueva York). 3ª: últimas obras (Diván del Tamarit, Llanto por la muerte de Ignacio Sánchez Mejías, Sonetos del amor oscuro...). Como autor teatral pasa por etapas parecidas a su poesía. En un primer momento escribe obras próximas al Modernismo -Mariana Pineda- o de raigambre popular –La zapatera prodigiosa.  Después practica un teatro de vanguardia muy similar al de los autores europeos más importantes del momento, como Pirandello, y de ahí salen Así que pasen cinco años y El público.  La primera es una comedia que anula las convenciones espaciales y temporales del teatro realista; el humor, el lirismo y el ambiente onírico son las características de esta obra. La segunda obra despliega la historia de un amor homosexual: un hombre busca el amor completo y puro, pero se encuentra con ‘el público’ que no admite las relaciones distintas de las sancionadas por la iglesia y la moral tradicional.Por último, tenemos su momento de mayor esplendor (en los años 30) con la producción de lo que él llamó sus “tragedias andaluzas”: Bodas de sangre, Yerma y La casa de Bernarda Alba.  Bodas de sangre (1932) basada en un hecho real, sobre una pasión amorosa que desborda las normas sociales y los odios familiares, pero que conduce a la muerte a sus protagonistas. Se trata de la preparación de una boda y, cuando la unión se va a realizar, aparece el antiguo amor de la novia y ambos huyen. El novio inicia una persecución y en la pelea final los dos hombres mueren acuchillados.Yerma (1934) trata el drama de la mujer estéril. Yerma desea ser madre pero los hijos no llegan y comienza a desesperarse y a culpar a su marido de su infecundidad. En su afán por quedarse embarazada acude a romerías en busca del milagro. Pero ante lo inútil de sus intentos, mata a su marido perdiendo así la esperanza de ser madre.La casa de Bernarda Alba (1936) es la cumbre teatral de Lorca. Bernarda Alba, tras la muerte de su segundo marido, impone un severo luto de ocho años a sus cinco hijas, que prácticamente se ven enterradas en vida. La obra presenta un conflicto entre el autoritarismo de Bernarda Alba y el deseo de libertad de sus hijas.El teatro de Lorca, independientemente de la etapa de que se trate, se caracteriza por el mismo fondo trágico que encontramos en su poesía, por la presencia de la represión, el destino trágico y la muerte como temas recurrentes. En el aspecto formal, su técnica dramática (su puesta en escena) se va despojando de elementos decorativos hasta quedar reducida a lo esencial.  Estilísticamente encontramos una prosa muy poética y, al mismo tiempo, de gran dramatismo, debido al uso de símbolos como la luna o el caballo. Otro rasgo distintivo es la presencia de la música y de canciones y, ocasionalmente, del verso.CITAS:  "El teatro es poesía que sale del  libro para hacerse humana"."Voces de muerte sonaron cerca del Guadalquivir. Voces antiguas que cercan voz de clavel varonil.Les clavó sobre las botas mordiscos de jabalí. En la lucha daba saltos jabonados de delfín. Bañó con sangre enemiga su corbata carmesí, pero eran cuatro puñales y tuvo que sucumbir. "

# data[].attributes.headline
Luis Cernuda ( Sevilla 1902-México 1963)

# data[].attributes.subject
Luis Cernuda ( Sevilla 1902-México 1963)

# data[].attributes.body
[Literatura castelá: lírica e crítica do século XX]
Poeta e crítico literario da Xeración do 27.
Obras principais:
- Perfil del aire (1924-1927)
- Un río, un amor (1929)
- Los placeres prohibidos (1931)
- Donde habita el olvido (1933)
- En las nubes (1937-1940)
- Ocnos (1942)

É a voz máis íntima da Xeración do 27.
Toda a súa obra plantexa o conflicto romántico entre a realidade e o desexo; é dicir,  entre as aspiracións persoais e o mundo mezquino e os seus límites.
Temas como o amor, a beleza, a natureza, a fugacidade do tempo e o olvido, son moi importantes para el.
As súas tres etapas se dividen en búsqueda da poesía pura (Perfil del aire); influencia surrealista e romántica (Los placeres prohibidos) e a etapa do exilio (Vivir sin estar viviendo) .
En 1936 reúne a súa producción lírica ata ese momento baixo o título , La realidad y el deseo.
Viuse influido polas vangardas a través do cubismo nas súas primeiras obras e do surrealismo posteriormente como reflexa Perfil del aire e Los placeres prohibidos.
O seu surrealismo é atenuado, nunca de escritura automática ni de imaxes gratuitas senón traballando poemas e buscando a creación de maneira consciente.
Nos Placeres Prohibidos o surrealismo sérvelle para proclamar a súa homosexualidade, de maneira moi sinxela e atrevida coa intención de exaltar a beleza e o erotismo.Pronto se dará conta da imposibilidade dun amor ideal e publicará Donde habita el olvido.
Despois de 1936 publica libros relacionados coa historia do momento, primeiro no seu exilio inglés (Las nubes) e logo co americano (Como quien espera el alba).
O seu último libro, Desolación de la quimera, é unha recapitulación do temas anteriores(nenez, o amor, España, a soidade...) e tamén de despedida.
A súa vida estivo consagrada á súa escritura, á súa verdade íntima que a defendía contra aqueles que a cuestionaban:
“Yo solo he tratado, como todo hombre, de hallar la verdad, la mía, que no será mejor ni peor que la de los otros, sino solo diferente”.

# data[].attributes.headline
Antonio Cipriano José María Machado Ruiz. (Sevilla, 26 de xullo de 1875 - Coillure, Francia, 22 de febreiro de 1939).

# data[].attributes.subject
Antonio Cipriano José María Machado Ruiz. (Sevilla, 26 de xullo de 1875 - Coillure, Francia, 22 de febreiro de 1939).

# data[].attributes.body
Poeta, dramaturgo e narrador español, poeta emblemático da Xeneración do 98.

Obras en poesía: "Soledades: poesías” (1903); "Soledades, galerías, otros poemas"  (1907); "Campos de Castilla" (1912); "Páginas escogidas" (1917); "Poesías completas" ((1917); "Poemas" (1917); "Poesías completas (1899-1925)" ; "Poesías completas (1899-1930)"; "La guerra (1936-1937)"

Obras en teatro: "Desdichas de la fortuna o Julianillo Valcárcel" (1926); "Juan de Maraña"  (1927); "Las adelfas" (1928); "La Lola se va a los puertos" (1929); "La prima Fernanda" (1931); "La duquesa de Benamejí" (1932).

Estudou na Institución Libre de Enseñanza e posteriormente completa os seus estudos nos institutos San Isidro y Cardenal Cisneros. Realiza varias viaxes a París, onde coñece a Rubén Darío e traballa uns meses para a editorial Garnier.

En Madrid participa do mundo literario e teatral, formando parte da compañía teatral de María Guerrero e Fernando Díaz de Mendoza. En 1907 obten a cátedra de Francés en Soria. Tras unha viaxe a París cunha beca da Xunta de Ampliación de Estudios para estudiar filosofía con Bergson e Bédier, falece  a súa muller – coa que leva casado tres anos -  e este feito lle afecta profundamente. Pide o traslado a Baeza, onde continúa impartindo francés entre 1912 e 1919, e posteriormente se traslada a Segovia buscando a cercanía de Madrid, destino ó que chega en 1932. Durante os anos que pasa en Segovia colabora na universidade popular fundada en dita cidade.

En 1927 ingresa na Real Academia e un ano despois coñece á poetisa Pilar de Valderrama, la "Guiomar" dos seus poemas, coa que mantén relacións secretas durante anos.

Durante os anos vinte e trinta escribe teatro en colaboración co seu irmán Manuel. Na Guerra Civil Machado non permanece en Madrid xa que é evacuado a Valencia en novembro de 1936. Participa nas publicacións republicanas e fai campaña literaria. Colabora en Hora de España e asiste ó Congreso Internacional de Escritores para a Defensa da Cultura. En 1939 marcha a Barcelona, desde onde cruza os Pirineos ata Coillure. Alí falece ó pouco tempo da súa chegada.

Na evolución poética de Antonio Machado destacan tres aspectos: o entorno intelectual dos seus primeiros anos, marcado primeiro pola figura do seu pai, estudioso do folclore andaluz, e despois polo espíritu da Institución Libre de Enseñanza; a influencia das súas lecturas filosóficas, entre as que son destacables as de Bergson e Unamuno; e, en terceiro lugar, a súa reflexión sobre a España do seu tempo. A poética de Ruben Darío, aínda que máis acusada nos primeiros anos, é unha influencia constante.
"Si es bueno vivir, todavía es mejor soñar, y lo mejor de todo, despertar."

# data[].attributes.body
(Arxentina, 1932-México,1990)

[ Vangardista na Arte pop: novela]

Obras principais:

La traición de Rita Hayworth (1968), Boquitas pintadas (1969), The Buenos Aires Affair (1973), El beso de la mujer araña (1976), Pubis angelical (1979)...

A súa infancia transcorreu en General Villegas (Arxentina). Alí dous feitos influíron negativamente nesta etapa da súa vida: o nacemento dun irmá morto e pasar por un intento de violación por un xoven de 15 anos. Pero tamén na súa infancia - dende os catro anos-  accede ao cine, arte que marcará a súa narrativa e que provocará que estude as novas linguas desta manifestación artística (italiano, francés e alemán e, a partir de 1942, inglés). Tras emigrar a Bos Aires para face-lo bacharelato; accede a universidade (primeiro, Arquitectura durante seis meses; e logo, Filosofía e Letras, que si remata). Grazas a unha beca, estuda cine en Roma en 1956 e amplía os seus coñecementos cinematográficos en Nova York. En 1960 regresa a Bos Aires e a súa vida dedicouna a escritura e o cine. Precisamente unha das súas novelas foi  causa do exilio que o levaría a México, onde morre por un infarto de miocardio.

Inicia a súa andadura literaria con La traición de Rita Hayworth. A relación co cine é  manifesta no título (co nome da actriz), coma na técnica e na linguaxe empregadas. Segue a esta un novo éxito: Boquitas pintadas. E o cine volve a aparecer na terceira The Buenos Aires Affair, xa que a cada capítulo precédelle unha cita cinematográfica. Esta obra foi secuestrada e prohibida en Arxentina. De novo o cine en El beso de la mujer araña onde un homosexual relata argumentos de películas clásicas a un preso político. Tanto a segunda, coma a terceira novelas citadas e a seguinte, Pubis angelical,  foron levadas e adaptadas a sétima arte; esta última "best seller" en España. A esta séguenlle tres novelas máis, algunha peza teatral e dous guións de cine.

Destaca na súa obra a predilección po-las personaxes femininas, o uso da polifonía literaria e os monólogos interiores.

La traición de Rita Hayword, ambientada en Coronel Vallejos (recreación ficticia do seu pobo natal, General Villegas), narra a historia dun grupo de habitantes na pampa dende 1933 a 1948. Baixo o nome do protagonista, está un primo do autor. Conta a súa infancia e adolescencia: concretamente a iniciación amorosa dun adolescente a través de escenas de comedia rosa de Hollywood. Emprega diálogos directos, cartas, diarios íntimos e reflexións das personaxes. Nesta novela adianta as características da súa obra: experimentación narrativa e emprego de formatos e estereotipos de xéneros menores coma o folletín,  o radioteatro sentimental e as telenovelas.

Este libro foi finalista en España do premio Biblioteca Breve Seix Barral. Mario Vargas Llosa, membro do xurado ameazou con renunciar si ganaba "ese arxentino que escribe como Corín Tellado". Sen embargo, o xornal Le Monde considerou que era unha das mellores novelas do ano.

" La muerte es lo peor porque la gente te olvida". Cita de Sangre de amor correspondido (1982)

# data[].attributes.headline
Luis Sepúlveda (Ovalle, 4 de octubre de 1949)

# data[].attributes.subject
Luis Sepúlveda (Ovalle, 4 de octubre de 1949)

# data[].attributes.body
[Literatura Hispanoamericana; contos e novelas]
OBRAS:
Crónica de Pedro Nadie, 1969
Cuaderno de viaje 1986
Un viejo que leía novelas de amor Patagonia Express, 1995

Historia de una gaviota y del gato que le enseñó a volar, 1996
Diario de un killer sentimental & Yacaré, 1998
Hot Line, novela, , 2002
La lámpara de Aladino,  2008
La sombra de lo que fuimos,  2009
"Historia de un caracol que descubrió la importancia de la lentitud" , 2018.
Luis Sepúlveda, escritor, xornalista e cineasta chileno naceu en Ovalle. Fillo de  Luis Sepúlveda, militante do Partido Comunista e de  Irma Calfucura, de orixe mapuche creceu no barrio de San Miguel de Santiago e estudou no Instituto Nacional, onde deu os seus primeiros pasos como literato animado por unha docente. Cunha vida política activa (de esquerdas), tivo un percorrido académico que lle permitiu ser polifacético e emprender proxectos nos que a xornalismo, a literatura e o cine se mesturan. Tras o golpe do estado do 11 de setembro do 73 (Pinochet) foi encarcelado e finalmente exiliado, o que lle permitiu manter contacto con varias correntes artísticas que, sen dúbida, marcaron a súa traxectoria.
A súa obra máis coñecida, e quizais a que o deu a coñecer, Un viejo que escribía novelas de amor (1992)  é unha historia repleta de aventuras ambientada na selva ecuatoriana, e no mundo dos indios shuar.   Seguíronlle Mundo del fin del mundo (1994), sobre a caza de baleas practicada por empresas xaponesas; Nombre de torero (1994), a súa primera novela negra; Patagonia Express (1995), un libro de viaxes; Historia de una gaviota y del gato que le enseñó a volar (1996), pensado para nenos , e finalmente o libro de relatos Desencuentros (1997)e Diario de un Killer sentimental (1998), abrindo , segundo a crítica,  novos camiños estilísticos e temáticos. A súa produción aínda continúa sendo fructífera na actualidade, atopándose entre os últimos títulos o conto  "Historia de un caracol que descubrió la importancia de la lentitud" (2018), fábula na que reflexiona sobre a velocidade coa vivimos hoxe en día. Toda esta produción literaria, con máis de 30 exitosos títulos valeulle numerosos premios entre os que é mester destacar o Gabriela Mistral de Poesía (1976) e o Premio Tigre Juan (1988) co que foi galardoada a que se considera a súa mellor novela: Un viejo que leía  novelas de amor.
Esta obra relata a historia de  Antonio José Bolívar Proaño , o protagonista, quen convive cos indios shuar e é aficionado á lectura das novelas de amor. O ecoloxismo e o respecto pola natureza son constantes nesta obra,  que nace da experiencia amazónica que tuvo Luis Sepúlveda xunto aos Shuar. Deste modo, a natureza que Luis intenta mostrar está provista dunha cantidade destacable de especies que se ven ameazadas polos buscadores de ouro, que levados pola avaricia, olvidan a importancia da natureza e o respecto pola cultura e tradición india. Ademais, nesta obra obsérvase constantemente a metaliteratura que o protagonista expón ao devorar como lector avizado na súa avanzada idade a biblioteca da mestra que lle abre as portas ao coñecemento. Así, realízase unha reflexión sobre historia e sobre xeometría, reflexións que finalmente sucumben á forza do amor, que como lector e como persoa lle permiten ao protagonista olvidar o pasado e prolongar atemporalmente o sentimento universal que nos fai sentir vivos.

"Fue el descubrimiento más importante de toda su vida. Sabía leer. Era poseedor del antídoto contra el ponzoñoso veneno de la vejez" (Un viejo que leía novelas de amor)

Soraya Cortiñas Ansoar
soraya.cortinas.ansoar@edu.xunta.es

# data[].attributes.body
Corriente: Postmodernismo.

Género destacado: novela.

Obras principales:

Los gozos y las sombras

Don Juan

La saga/fuga de JB
Biografía:

Nace en Ferrol. Tras varios cambios de residencia y diversas pausas en sus estudios, se coloca como profesor de historia en la Universidad de Santiago, de forma simultánea a su matrimonio y los nacimientos de sus hijos. A pesar de su pasado político (o precisamente por eso) se afilia a la Falange tras el golpe de Estado de Franco. En 1940 aprueba la oposición de enseñanza media. Durante décadas se dedica a la escritura, se casa por segunda vez, y da clase en distintos institutos y la escuela naval. Tras un breve paso por la universidad de Albany, regresa a la enseñanza secundaria. En 1975 ingresa en la RAE. En la década de los 80 llegan los reconocimientos y los premios.
Trayectoria literaria:

Su primera novela, Javier Mariño (1942) inicia lo que serán dos de sus constantes literarias: los problemas con la censura y la revisión de la historia y la mitología. Por otra parte, Los gozos y las sombras (1957-1962) trae consigo el tercero de sus vértices: el reconocimiento tardío.
Resumen de su obra principal:

La saga/fuga de J.B.: Relato mesiánico ubicado en Castroforte del Baralla, en donde desaparece el Cuerpo Santo sin que se haya dilucidado cuál de los cuatro J.B. vivos en ese momento será el Salvador. Todo ello a través de su alter ego José Bastida.
Dato curioso:

Como no podía ser de otra forma, en este caso el censor constató la estupidez franquista con su sentencia a La saga/fuga:

«De todos los disparates que el lector que suscribe ha leído en este mundo, éste es el peor. Totalmente imposible de entender, la acción pasa en un pueblo imaginario, Castroforte del Baralla, donde hay lampreas, un cuerpo Santo que apareció en el agua, y una serie de locos que dicen muchos disparates. De cuando en cuando, alguna cosa sexual, casi siempre tan disparatada como el resto, y alguna palabrota para seguir la actual corriente literaria. Este libro no merece ni la denegación ni la aprobación. La denegación no encontraría justificación, y la aprobación sería demasiado honor para tanto cretinismo e insensatez. Se propone se aplique el SILENCIO ADMINISTRATIVO.»

Cita literaria:

"La peor soledad que hay es el darse cuenta de que la gente es idiota."

Por Tatiana Giménez Lorenzo

# data[].attributes.body
Nacido en Orihuela (Alicante) en 1910 e morto en 1942 na prisión de Alicante, tras ter sido condenado a morte. Esa condena foille conmutada por 30 anos de prisión que non chega a cumplir pois morre de tuberculose. Poeta de orixe humilde e formación fundamentalmente autodidacta, considérase un epígono da Generación del 27 (inda que por idade non pertenecería a esta xeración) dada a súa relación persoal con algúns dos seus membros. Firmemente comprometido coas súas ideas, cando estala a Guerra Civil combate activamente no lado republicano, nun compromiso que levaría ata as últimas consecuencias.
As súas obras son:
Perito en Lunas (1933)
El rayo que no cesa (1936) que inclúe a coñecida elexía ao seu amigo Ramón Sijé.
Viento del pueblo (1937)
Cancionero y romancero de ausencias (1938).
Nanas de la cebolla (1939).
El rayo que no cesa é unha obra de contido amoroso na que o poeta experimenta co soneto e onde se mistura a influencia dos clásicos (dende os cancioneiros medievais ata Góngora), cunha voz profundamente sensible e orixinal.
Este rayo ni cesa ni se agota:
de mí mismo tomó su prodedencia
y ejercita en mí mismo sus furores.

# data[].attributes.body
Literatura hispanoamericana. Novela, conto e memorias.

Obra máis destacada: La casa de los espíritus (1982). Outras obras: De amor y de sombra (1984), Cuentos de Eva Luna (1989), Paula (1994), Hija de la fortuna (1998), Retrato en sepia (2000), La ciudad de las bestias (2002), El Zorro: Comienza la leyenda (2005), El cuaderno de Maya (2011), Más allá del invierno (2017), etc.

Isabel Allende é unha escritora chilena con nacionalidad eestadounidense. É membro da Academia estadounidense das Artes e das Letras e é unha autora superventas, as súas obras teñen sido traducidas a 42 idiomas e leva vendido uns 72 millóns de exemplares.

Comezou a súa carreira literaria no periodismo, en Chile e en Venezuela. En 1982 publicou La casa de los espíritus, que é das obras máis recoñecidas da literatura hispanoamericana. Tras esta novela escribiu moitas máis novelas, e algunhas coleccións de contos, que chegaron a ser éxitos internacionais. En 2010 foille concedido o Premio Nacional de Literatura de Chile.

A súa obra máis destacada, La casa de los espíritus narra a vida da familia Trueba durante catro xeracións, co trasfondo dos movementos sociais e políticos do periodo poscolonial en Chile. O punto de partida é o diario de Clara, no que contará as súas vivencias e as dos seus achegados, e que moitos anos despois descubrirá a súa neta Alba, quen poñerá a historia por escrito.

Así comeza a novela:

“Barrabás; llegó a la familia por vía marítima, anotó la niña Clara con su delicada caligrafía. Ya entonces tenía el hábito de escribir las cosas importantes y más tarde, cuando se quedó muda, escribía también las trivialidades, sin sospechar que cincuenta años después, sus cuadernos me servirían para rescatar la memoria del pasado y para sobrevivir a mi propio espanto.” Isabel Allende, La casa de los espíritus.

Das obras literarias mencionadas máis arriba, unha delas é unha novela xuvenil que podería ser lida nos últimos anos da secundaria ou no bacharelato: La ciudad de las bestias, que xunto con El reino del dragón de oro y El bosque de los pigmeos, constitúen a triloxía Las memorias del águila y del jaguar.

# data[].attributes.body
[Literatura francesa – Novela, ensaio e teatro - Lliteratura infantil e xuvenil]

OBRAS:

Novelas de la serie Malaussène
- La felicidad de los ogros, Madrid, Jucár, 1989

- El hada carabina, Bogotá, Norma, 1996

- La pequeña vendedora de prosa, Barcelona, Thassalia, 1997

- El señor Malaussène, Bogotá, Norma, 1998

- Los frutos de la pasión, Barcelona, Mondadori, 2001

- Entre moros y cristianos, Barcelona, Debolsillo, 2013

Literatura infantil e xuvenil

· La mirada de lobo, Bogotá, Norma, 1997

· Increíble Kamo, Madrid, SM, 1997

· Kamo y yo, Madrid, SM, 1998

· Perro, perrito, Bogotá, Norma, 1998

·Gracias, Barcelona, El Aleph, 2009

Memorias
· Mal de escuela, Barcelona, Mondadori, 2008

· Diario de un cuerpo, Barcelona, Mondadori, 2012

Daniel Pennac naceu en Marrocos nunha familia militar. Pasou a súa infancia en terras africanas e a súa xuventude en Niza. Graduouse en letras e decidiu dedicarse ao ensino.

Escritor e mestre de profesión, comezou escribindo literatura infantil  e xuvenil.  En 1985 publicou “La felicidad de los ogros”, a primeira novela dunha serie dedicada á Malaussène, que é unha serie de novela negra chea de humor e que deulle recoñecemento internacional.

No seu libro Como en una novela en 1992, incluíu os dereitos do lector: un decálogo que remata cun deber que resume todos os anteriores: “ Non burlarse nunca de aqueles que non len se queres que algún día lean”

Na súa obra Mal de escuela  en 2007, trata o tema da escola e a educación dende o punto de vista dos malos alumnos (como se consideraba el cando era pequeno). A súa experiencia como profesor, axúdalle a comprender ao alumno e tamén a ver o punto de vista dende o alumno. Pennac cree que algúns profesores non se esforzan cos malos alumnos, que non fan nada para cambialos pola única razón de que sempre obtiveron malas notas. Pennac cree que todos os profesores deberían facer máis caso aos malos alumnos adicándolles a mesma ou máis atención que aos que teñen mellor rendemento.

O autor propón como solución unha serie de recursos para atender aos malos alumnos: o que fracasa, o que non comprende...creando un vínculo entre o profesor e o alumno para que este alumno poda expresar as súas ideas e pensamentos dunha forma diferente.

"Ler cámbianos e iso xa é unha forma de cambiar o mundo”

# data[].attributes.headline
DAVID SAFIER (1966, Bremen) Novelista internacional

# data[].attributes.subject
DAVID SAFIER (1966, Bremen) Novelista internacional

# data[].attributes.body
Esquema cronolóxico das súas obras:

·        Maldito Karma (2007)

·        Jesús me quiere (2008)

·        Yo, mi, me... contigo ( 2010)

·        Una familia feliz (2011)

·        ¡Muuu! (2012)

·        28 días (2014)

·        Más Maldito Karma (2015)

·        Y colorín, colorado... Tú (2017)

·        La balada de Max y Amelie (2018)

É un novelista e guionista alemán cun gran éxito inernacional, sobre todo, polas súas novelas cómicas. David Safier estudou periodismo e no ano 1996 traballou como guionista na televisión o que se verá reflexado en moitas das súas obras. Colaborou en diferentes series alemanas, como Mein Leben und Ich (Mi vida y yo), Nikola e Berlin. Ademais, foi galardoado con diferentes premios coma o Grimme, o Premio TV de Alemania e un Emmy á mellor comedia internacional nos Estados Unidos.

Como novelista iniciouse no 2007, con Maldito Karma, a comedia que lle dará gran éxito internacional, que se publicará en español no 2009. Cabe destacar que, a súa segunda novela, Jesús me quiere, publicarase en español no ano 2010 e será levada ao cine.

Na obra de Maldito Karma, vense diferentes pinceladas que se poden relacionar coa proximidade do autor coa televisión, xa que a protagonista é una presentadora de este medio. Trátase dunha obra que pretende facer reflexionar ao lector sobre o comportamento humano e as relacións que existen entre obrar e esperar algo a cambio. Este obra ten unha narración sinxela chea de toques de humor que atrapa ao lector ata o final.

Unha cita do autor é a seguinte:
“O tempo que perdes cos teus medos, non o recuperas xamáis”.

Silvia Cid Feijoo

# data[].attributes.headline
Gioconda Belli (Managua, 9 de diciembre de 1948)

# data[].attributes.subject
Gioconda Belli (Managua, 9 de diciembre de 1948)

# data[].attributes.body
Por Lúa I. Cordón
TRADICIÓN LITERARIA:
Literatura contemporánea hispanoamerica.
GÉNEROS LITERARIOS:
Poesía y novela.
OBRAS MÁIS DESTACADAS:

Línea de fuego (1978) - Poesía

La mujer habitada (1988) - Novela

Poesía reunida (1989) - Poesía

Sofía de los presagios (1990) - Novela

El ojo de la mujer (1991) - Poesía (Antología)

Sortilegio contra el frío (1992)

Waslala (1996) - Novela

Apogeo (1997) - Poesía

El país de las mujeres (2010) - Novela

En la avanzada juventud (2013) - Poesía

El intenso calor de la luna (2014) - Novela

Las fiebres de la memoria (2018) - Novela

RECENSIÓN BIO-BIBLIOGRÁFICA: Gioconda Belli, poetisa y novelista nicaragüense, vivió en el seno de una familia acomodada, su padre, Humberto Belli, era empresario y su madre, Gloria Pereira, fue fundadora del Teatro Experimental de Managua. Desde muy joven creyó en la lucha armada, fue miembro del Frente Sandinista de Liberación Nacional, tuvo que abandonar a sus hijos y salir huyendo de su país. Finalmente, dejó de lado la política y se fue a vivir a Estados Unidos con su actual marido norteamericano.

Hoy, a sus 70 años, su bibliografía sobre el tema del feminismo es ya casi inabarcable. Desde sus iniciales poemas, en los que abordaba el cuerpo y la sensualidad de la mujer, hasta su primera novela, La mujer habitada, que superó el millón de ejemplares en países tan alejados de su cultura latina como es Alemania. O incluso su novela más reciente, El país de las mujeres, en la que habla de un país gobernado exclusivamente por ellas. Pero lo más llamativo de esta gran poetisa es que, pese a su lucha militante en el feminismo, jamás dejó de incluir al hombre en sus poemas. Un claro ejemplo puede ser este, titulado precisamente, De la mujer al hombre.

De todo su legado, cabe destacar E l país de las mujeres, un libro feminista en el que un grupo de mujeres quiere hacerse con el poder y... ¿cómo cambian las cosas cuando es el sexo conocido como débil es el que tiene el control? Hay mucho de venganza por todos los casos de violencia, abuso y subestimación que han vivido las mujeres a lo largo de la historia. Además, la novela es entretenida, es una idea muy interesante para contar con otro punto de vista y despertar polémica, así como para  alertar sobre el descontento de las mujeres.

"La vida intensa a diario me convence de lo efímero de las derrotas".

# data[].attributes.body
Massachusets, 1904-1991
Literatura infantil; poesía (S. XX)

Principais obras: The cat in the hat, Horton hears a Who, Green eggs and ham, How the Grinch stole Christmas, The Lorax.

Comezou a divulgar os seus primeiros textos e debuxos na súa época universitaria. Publicou o seu primeiro libro en 1937, aínda que xa tiña publicados textos e debuxos en revistas coñecidas como “Vanity fair” ou “Life”. Destaca pola súa obra adicada ao público infantil, aínda que foi tamén un exitoso creador publicitario e caricaturista político.

A súa obra destaca tanto polos textos (nos que inventa palabras para as súas criaturas, combina as palabras creando versos case imposibles de traducir con éxito) e as ilustracións (trazos moi característicos do autor, carentes de liñas rectas e con rasgos comúns) como polos temas tratados (a propia identidade (Horton), a non discriminación (The Sneetches), o coidado da natureza (The Lorax)...).

Unha das súas obras máis popular é The cat in the hat (Traducida como El gato garabato) na que dous irmáns pasan o tempo aburridos, sen saber qué facer, ata que aparece o gato, que lles amosa formas novas de divertirse, deixando todo recollido ao rematar. Esta obra xurdíu despois de publicarse una noticia que destacaba a dificultades de lectura dos rapaces e rapazas a partir de primeiro. Seuss foi retado a escribir un conto que tivese, como máximo, as 348 palabras que, supostamente, un rapaz debía coñecer aos 6 anos.  Dr. Seuss escribíu entón (en 1957) “The cat in the hat” utilizando 225 palabras daquela  lista. O reto repetíuse en 1960. Esta vez a proposta era escribir un libro con non máis de 50 palabras distintas, e así víu a luz “Green eggs and ham”.

Outra obra destacable foi “The Sneetches”. Nesta historia vemos como estas criaturas viven divididas nunha praia, onde as que teñen estrela no ventre teñen privilexios e os que non a teñen non poden acceder a eles. Non se comunican entre sí. Díse que o autor inspirouse na súa participación na II Guerra Mundial e en como tratar o tema coa rapazada.

Obras traducidas: El gato garabato, Cómo el Grinch robó la navidad, Huevos verdes con jamón, ¡Oh! ¡Qué lejos llegarás!, U pez, dos peces, pez rojo, pez azul, ¿Qué animal será el ideal?, El Lorax, Horton escucha a un Quien.

“The more that you read

the more things you´ll know.

The more that you learn,

the more places you´ll go”

[Cuanto más leas, más cosas sabrás. Cuanto más aprendas, más lejos llegarás]

“I can read with my eyes shut”

# data[].attributes.headline
Jules Verne e a vida secreta das mulleres planta ( Ledicia Costa)

# data[].attributes.subject
Jules Verne e a vida secreta das mulleres planta ( Ledicia Costa)

# data[].attributes.body
Resulta fantástica a mezcla de realidade e ficción. Xoga un papel fundamental a lectura dentro da lectura...non hai máis que ver que Jules Verne forma parte do propio título e é un dos protagonistas da historia.

# data[].attributes.body
(Barcelona, 25 de setembro de 1964)

É un dos autores de novela contemporánea máis coñecidos de España, sendo a súa novela”A sombra do vento” un dos libros máis vendidos da última década, con máis de doce millóns de exemplares en todo o mundo.

A comezos da década dos 90 iniciou a súa carreira coma escritor con textos literarios adicados ó público infantil e xuvenil. Debutou coma novelista co “O príncipe de la néboa”, un título de  misterio galardonado co premio Edebé.
A SÚA OBRA:

Amante da novela do século XIX e influenciado por autores como  Fedor Dostoievski,Leon Tolstoi Charles Dickens, proseguíu a sua carreira con títulos de misterio  como “O Palacio Da Medianoche” (1994), “As luces de Septembro”  e “Marina” (1999)

En 2001 saiu á venda  “A sombra do vento”, novela que foi traducida a corenta e  cinco idiomas e convertida nun éxito de ventas nos  principais mercados editoriais do mundo. En 2008 publicou unha continuación, “O xogo do ánxo”, que logrou batir un récord ao obter unha tirada inicial de máis dun millón de exemplares. Xunto coas suas continuacións , “ O prisioneiro do ceo” (2011)  e” O labirinto de los Espíritus” (2016), compoñen a tetraloxía “O ceminterio dos libros esquecidos”

Coma dato curioso decir que foi grazas a insistencia de Terenci Moix, xuiz do  premio Fernando Lara 2000 que gañou Ángeles Caso con “Un longo silencio”,  que a editorial Planeta decidiu publicar “A sombra do vento”

“Hai peores cárceres que as palabras”- A sombra do vento

# data[].attributes.body
( Ourense 1897-Vigo 1979)

[Renovación narrativa de posguerra.Liña realista]

OBRAS

En galego :
A Esmorga ( 1959)
Os Biosbardos ( 1962)
Xente ó Lonxe ( 1972 )

En castelán:
La catedral y el niño ((1948 )
Los miedos ( 1961) finalista do premio Nadal.

Nado en Ourense, comeza a traballar ós 15 anos no xornal Diario de Orense e frecuenta os faladoiros de Vicente Risco a quen considera o seu mestre e que influiu nel de maneira notable.

Emigra a Arxentina con 19 anos , alí exerce de xornalista e completa a súa formación desenvolvendo unha importante actividade cultural : Crea a Irmandade Nacionalista galega, participa na revista Nós con diversas publicacións e intervén na creación de editoriais como Céltiga ou Terra.Tralo estoupido da guerra civil apoiará á República e ós exiliados republicanos.
Durante este período intensifícase a súa participación en diversos actos culturais tanto como conferenciante como como profesor en diversas universidades.

O seu regreso a Galicia faise efectivo a partir do ano 1965.Non atopou o apoio que el pensaba merecía e a pesar das tímidas axudas económicas , os últimos anos de Blanco Amor  foron bastante menesterosos ( debía de escribir ata catro artigos diarios para sobrevivir) demandando axudas entre diversos colectivos da cidade ( homes de negocios, intelectuais..).

Estamos ante un narrador seródio , a súa obra principal  A Esmorga  publícase na Arxentina  cando o escritor ten xa  60 anos .O seu escaso éxito fixo que acabase vendéndose polos mercadillos a fin de compensar os gastos da edición.A España chega a finais dos anos sesenta e aceptouse a súa publicación previa censura dalgúns párrafos do libro .

A Esmorga recrea un universo marxinal que se desenvolve na cidade de Auria ( Ourense) e na que todo ( a chuvia, o alcohol , a violencia) conduce e precipita ós protagonistas cara o tráxico final. O discurso esta conformado pola declaración que un dos protagonistas, Cibrán Canedo, fai ante un xuíz a quen nunca escoitamos. Como anécdota dicir que Blanco Amor afirmaba tela escrito en tres mañás de domingo xa que non tiña tempo pois traballaba para editorial Emecé. Obra icónica da narrativa galega foi  Levada ó cine por Gonzalo Suarez ,estreouse en 1977 .

Cita

“ Orense me apretaba como un zapato a las japonesas, pero las vivencias de aquellos años no me abandonaron. Orense está en todas mis novelas, en las escritas hasta ahora y en las que se me están ocurriendo.Es para mí lo mismo que Dublín para Joyce.” La patria del hombre es su infancia , dice Rilke “

# data[].attributes.body
(1797-1851)

Romanticismo inglés

Frankenstein

Poreserpina (teatro en verso)

Midas (teatro en verso)

Mathilda (narración larga

Valperga (novela)

El último hombre (novela)

Perking Warbeck (novela)

Lodore (novela)

Falkner (novela)

La vida de Mary transcurrió condicionada en gran medida por la personalidad de sus padres, ambos filósofos. De muy joven, se fugó con el que sería su marido, el poeta Percy Shelley. Después de un periplo por Europa, regresaron a Inglaterra. Posteriormente, vivieron varios años en Italia y tras quedarse viuda regresó a Inglaterra con su hijo, momento en el que se convirtió en escritora  de forma profesional

El título original de su novela más importante es Frankenstein o el Moderno Prometeo y la escribió con solo veinte años. La idea de la novela surgió de un concurso  de relatos entre amigos, entre los que estaba Lord Byron,  en Ginebra. La obra se convirtió en un éxito inmediato y hoy es una de las obras más conocidas y proliferan distintas adaptaciones cinematográficas. Es considerada por algunos como pionera de la ciencia ficción, pero también, muestra de la novela gótica con notas realistas. El éxito de su obra cumbre hace oscurecer la relevancia del resto de sus novelas.

Curiosidad: En Roma se puede visitar la casa donde vivieron Mery y su marido que hoy es un museo.

Cita: “No deseo que las mujeres tengan más poder que los hombres, sino más poder sobre sí mismas!”.

(Ana Orol González)

# data[].attributes.body
(Zamora, 1926 – Zamora, 2012)

[Poeta, dramaturgo e ensaísta en castelán da segunda metade do século XX e comezos do XIX]

Obras máis representativas

Ensaio

Lalia. Ensayos de estudio lingüístico de la sociedad (1973)

¿Qué es el Estado? (1977)

Hablando de lo que habla. Estudios de lenguaje (1989)

Contra la Realidad. Estudios de lenguas y cosas (2002)

Lírica

Sermón de ser y no ser (1972)

Del tren (83 notas o canciones) (1976; 1981)

Canciones y soliloquios (1976; 1982)

Relato de amor (1980)

Al burro muerto (1998)

Teatro

Iliu Persis. Tragicomedia musical en una noche (1976)

Baraja del rey don Pedro (1998)

La rana y el alacrán (2008)

Loco de amor (2010)

Nado en Zamora, estuda Filoloxía Clásica na Universidade de Salamanca. Posteriormente, e con só 22 anos, doutórase cunha tese sobre prosodia e métrica antigas. En 1953 gaña unha cátedra de linguas clásicas na Universidade de Sevilla e en 1964 outra na Universidade Complutense de Madrid. Polo seu apoio ás revoltas estudiantís que se manifestaban contra a dictadura franquista, en 1965 é expulsado da universidade xunto con outros catedráticos como Enrique Tierno Galván e José Luis López Aranguren. Marchará ao exilio establecéndose en París, onde traballará como profesor universitario e tradutor. Trala morte de Franco recupera a súa cátedra en Madrid, onde exercerá a docencia ata a súa xubilación. Durante moitos anos animou unha tertulia política no Ateneo madrileño e apoiou activamente o Movemento do 15-M. Faleceu aos 86 na súa Zamora natal.

A produción literaria de Agustín García Calvo abrangue os principais xéneros literarios. Como ensaísta escribiu numerosos libros e artigos sobre temas tan diversos como a gramática e a teoría da linguaxe, a lóxica, a física, a teoría política ou a teoloxía. O denominador común a todos eles é unha demoledora crítica ao poder e as súas institucións (o Estado, a familia, a parella, o diñeiro, a democracia parlamentaria…) desde unha óptica que se podería definir como libertaria.

A súa obra poética caracterízase por dúas influencias fundamentais: por unha banda, a da literatura grecolatina, que se manifesta principalmente no coidado do ritmo e no emprego de metros clásicos alleos á tradición castelá; e, por outra, a da literatura popular ou tradicional, á que acude para mergullarse no sentir do pobo, forza que se opón, segundo el, ao poder.

A súa produción teatral bebe da traxedia grega e trata temas como o amor, a liberdade e o tempo.
Entre os seus títulos é preciso salientar Baraja del rey don Pedro. Esta peza de teatro é probablemente a que mellor sintetiza os rasgos fundamentais da estética e do ideario de García Calvo. A obra, en apariencia, pertence ao subxénero do drama histórico, pois aborda os derradeiros intres da vida do rei Pedro I de Castela, quen, por mor dunha traición, morre a mans do seu medio irmán Enrique de Trastámara. Porén, este episodio é unha mera excusa do autor para explorar, a través da análise das pulsións e teimas do monarca, algúns dos seus temas de reflexión máis habituais. Así, a esculca da figura de Pedro I a través dos catro paus da baralla —copas, espadas, ouros e bastos— permítelle a García Calvo abordar, respectivamente, as problemáticas do esquecemento, da guerra, do diñeiro e do desexo sexual, confrontadas coa morte que as reduce á nada. Alén das temáticas recorrentes, o lirismo continuado, a métrica de inspiración clásica e a clara influencia dos tráxicos gregos e de Shakespeare fan desta obra unha das máis logradas e paradigmáticas do autor.

Por último, é convinte sinalar a súa importante labor como tradutor e autor de versións rítmicas de autores como Homero, Lucrecio, Sófocles, Shakespeare, Valéry e Brassens.

Curiosidades

-Recibiu tres Premios Nacionais: o de Ensaio en 1990 por Hablando de lo que habla, o de Literatura Dramática en 1999 por Baraja del rey don Pedro e, finalmente, o concedido ao conxunto da súa obra como tradutor, en 2006.

-Moitos dos seus poemas foron musicados, entre outros, por Chicho Sánchez Ferlosio, Amancio Prada e Antonio Selfa.

-Foi o autor da letra do Himno da Comunidade de Madrid.

Cita representativa

Libre te quiero, / como arroyo que brinca / de peña en peña. / Pero no mía.

# data[].attributes.body
Esta muller, bióloga, xornalista e escritora, naceu en Compostela no ano 1970. Actualmente é unha figura moi coñecida en Galicia polo seu traballo na TVG onde presenta o espazo semanal A revista.
Entre a súa obra (infantil, xuvenil e para o público adulto) débense destacar títulos coma O tempo do revés, Vou ter un irmán!, Teño uns pés perfectos, As horas roubadas ou Os nenos da varíola. As súas obras podémolas atopar tamén traducidas ao castelán, ao catalán, ao italiano ou ao polaco.
Tamén é autora de obras de ensaio e divulgación entre as que cito Ecoloxía na aula e Queres ser xornalista?.
Autora moitas veces galardoada con prestixioxos recoñecementos coma o Premio Frei Martín Sarmiento, Premio Lazarillo de Creación Literaria ou o Premio Fervenzas Literaias.
N´Os nenos da varíola, Solar parte dus feitos históricos de vital importancia para a humanidade e ao tempo moi descoñecidos: a expedición que en 1803 emprende o doutor Balmis e Isabel Zendal. Novélase a estadía nun orfanato dos 22 nenos que protagonizaron a expedición. A novela remata precisamente cando o barco cos nenos zarpa de A Coruña cara a América. Os nenos levarán, brazo a brazo, o virus e polo tanto a vacina da varíola a América.
"Cando a fame é tanta que o estómago retórcese de dor, un fai calquera cousa para comer".

(Jesús R.)

# data[].attributes.body
Naceu o 24 de outubro de 1957 na Coruña. Iniciouse como xornalista aos 15 anos, escribindo para o diario O Ideal Galego. Cando finalizou a secundaria viaxou a Madrid para estudar Ciencias da Información. Tras licenciarse foi colaborador habitual dos xornais O País e A voz de Galicia. Despois foi presentador do faro, un programa de debate. Autor de poesía, narrativa e ensaio. Activista; foi socio fundador de Greenpeace en España, e ocupou cargos directivos na organización durante varios anos. Durante o desastre do Prestige foi un dos que participaron na creación da plataforma Nunca Máis. En 2009 foi elixido membro da Real Academia Galega e en
outubro de 2011, distinguido co título de doutor honoris causa pola Universidade da Coruña.

Algunas das súas obras máis representativas son:

Poemas
Libro de Entroido (1979)
Balada nas praias do Oeste (1985)
Mohicania (1987)
Ningún cisne (1989)
El pueblo de la noche (1997)

Do descoñecido ao descoñecido, obra poética 1980-2003 (2003)

La desaparición de la nieve (2009)

Guindillasomiedo (2013)
Narrativa:
Un millón de vacas (1989)

Los comedores de patatas (1992)
En salvaje compañía (1994)
¿Qué me quieres, amor?
El pueblo de la noche (1997)
El lápiz del carpintero (2001)

A man dos paíños (2000)
Las llamadas perdidas (2003)

Contos de Nadal (2003)

Los libros arden mal (2006)

Cuentos de un invierno (2006)

Todo es silencio (2010)

Lo más extraño (2011)

Teatro:

El héroe (2006)

O lapis do carpinteiro é unha das novelas de maior éxito do escritor galego Manuel Rivas que deu lugar á película do mesmo título, dirixida por Antón Reixa e protagonizada por Tristán Ulloa e María Adánez.
Pódese enmarcar dentro da tendencia da novela lírica. Trátase dunha novela curta que narra a historia dun amor en tempos de guerra entre os personaxes de
Marisa Mallo, filla dunha familia de dereitas, e o médico republicano Daniel dá Barca, preso no cárcere de Santiago de Compostela.

Lo único bueno que tienen las fronteras son los pasos clandestinos."El lápiz del carpintero" (1998)

Verónica Lemos Martínez

# data[].attributes.headline
DAVID SAFIER (1966, Bremen) Novelista internacional

# data[].attributes.subject
DAVID SAFIER (1966, Bremen) Novelista internacional

# data[].attributes.body
Esquema cronolóxico das súas obras:

·        Maldito Karma (2007)

·        Jesús me quiere (2008)

·        Yo, mi, me... contigo ( 2010)

·        Una familia feliz (2011)

·        ¡Muuu! (2012)

·        28 días (2014)

·        Más Maldito Karma (2015)

·        Y colorín, colorado... Tú (2017)

·        La balada de Max y Amelie (2018)

É un novelista e guionista alemán cun gran éxito inernacional, sobre todo, polas súas novelas cómicas. David Safier estudou periodismo e no ano 1996 traballou como guionista na televisión o que se verá reflexado en moitas das súas obras. Colaborou en diferentes series alemanas, como Mein Leben und Ich (Mi vida y yo), Nikola e Berlin. Ademais, foi galardoado con diferentes premios coma o Grimme, o Premio TV de Alemania e un Emmy á mellor comedia internacional nos Estados Unidos.

Como novelista iniciouse no 2007, con Maldito Karma, a comedia que lle dará gran éxito internacional, que se publicará en español no 2009. Cabe destacar que, a súa segunda novela, Jesús me quiere, publicarase en español no ano 2010 e será levada ao cine.

Na obra de Maldito Karma, vense diferentes pinceladas que se poden relacionar coa proximidade do autor coa televisión, xa que a protagonista é una presentadora de este medio. Trátase dunha obra que pretende facer reflexionar ao lector sobre o comportamento humano e as relacións que existen entre obrar e esperar algo a cambio. Este obra ten unha narración sinxela chea de toques de humor que atrapa ao lector ata o final.

Unha cita do autor é a seguinte:
“O tempo que perdes cos teus medos, non o recuperas xamáis”.

Silvia Cid Feijoo

# data[].attributes.headline
EDGAR ALLAN POE
Boston 19 de xaneiro de 1809- Baltimore 1849
Conto, iniciador da novela policíaca
OBRAS:  Contos do grotesco e o arabesco,  Os crimes da rue Morgue,  Escaravello de ouro, A carta roubada,

# data[].attributes.subject
EDGAR ALLAN POE
Boston 19 de xaneiro de 1809- Baltimore 1849
Conto, iniciador da novela policíaca
OBRAS:  Contos do grotesco e o arabesco,  Os crimes da rue Morgue,  Escaravello de ouro, A carta roubada,

# data[].attributes.headline
Boston 19 de xaneiro de 1809- Baltimore 1849
Conto, iniciador da novela policíaca
OBRAS:  Contos do grotesco e o arabesco,  Os crimes da rue Morgue,  Escaravello de ouro, A carta roubada.
Naceu en Boston o 19 de xaneiro de 1809, fillo dun matrimonio de actores. Quedou orfo aos dous anos e foi adoptado por un comerciante de Richmond, John Allan, de quen tomou o apelido. Viviu en Escocia e Londres entre 1815 e 1820, onde aprendería “francés, historia latín e moita literatura” e tamén descubriría a amarga experiencia da soidade nun internado.
De volta a América continuou os estudos e matriculouse na Universidade de Virxinia, que abandoou a causa das débedas de xogo. 
Como publicara sen éxito varios libros de versos, en 1832 empezou a escribir prosa de ficción na prensa, un ano despois gaña un premio co seu conto Manuscrito achado nunha botella.
Segue escribindo contos nunha revista literaria, como saída aos seus problemas financieiros, pero é despedico polos seus problemas co alcol.
En 1939 sae a luz o primeiro  volumen de Contos do grotesco e o arabesco, e en 1841 Os crimes da rue Morgue, texto fundacional da novela policíaca, que presenta o prototipo de detective e as convencións clásicas do xénero.
En 1843 publica o Escaravello de ouro e vivindo en Nova York A carta roubada, coa reaparición do detective Dupin, unha das súas constantes nos contos de xénero policial.

Edgar Allan Poe é un dos mellores contistasde todos os tempos. Para Julio Cortázar, outro dos grandes especialistas do relato corto, Poe foi o gran mestre do conto literario moderno, porque revalorizou este xénero e escribiu relatos de grande forza expresiva e non menos calidade literaria.
Entre os contos de terror e fantásticos hay que destacar O gato negro, O pozo e o péndulo, O enterro prematuro, O ratrato oval, O corazón delator e Ligeia. Son relatos escalofriantes, cheos de oscuro simbolismo, que fascinaron a xeracións enteiras de lectores e escritores.

"Cando un tolo parece completamente sensato, é xa ora de porlle a camisa de forza."

# data[].attributes.subject
Boston 19 de xaneiro de 1809- Baltimore 1849
Conto, iniciador da novela policíaca
OBRAS:  Contos do grotesco e o arabesco,  Os crimes da rue Morgue,  Escaravello de ouro, A carta roubada.
Naceu en Boston o 19 de xaneiro de 1809, fillo dun matrimonio de actores. Quedou orfo aos dous anos e foi adoptado por un comerciante de Richmond, John Allan, de quen tomou o apelido. Viviu en Escocia e Londres entre 1815 e 1820, onde aprendería “francés, historia latín e moita literatura” e tamén descubriría a amarga experiencia da soidade nun internado.
De volta a América continuou os estudos e matriculouse na Universidade de Virxinia, que abandoou a causa das débedas de xogo. 
Como publicara sen éxito varios libros de versos, en 1832 empezou a escribir prosa de ficción na prensa, un ano despois gaña un premio co seu conto Manuscrito achado nunha botella.
Segue escribindo contos nunha revista literaria, como saída aos seus problemas financieiros, pero é despedico polos seus problemas co alcol.
En 1939 sae a luz o primeiro  volumen de Contos do grotesco e o arabesco, e en 1841 Os crimes da rue Morgue, texto fundacional da novela policíaca, que presenta o prototipo de detective e as convencións clásicas do xénero.
En 1843 publica o Escaravello de ouro e vivindo en Nova York A carta roubada, coa reaparición do detective Dupin, unha das súas constantes nos contos de xénero policial.

Edgar Allan Poe é un dos mellores contistasde todos os tempos. Para Julio Cortázar, outro dos grandes especialistas do relato corto, Poe foi o gran mestre do conto literario moderno, porque revalorizou este xénero e escribiu relatos de grande forza expresiva e non menos calidade literaria.
Entre os contos de terror e fantásticos hay que destacar O gato negro, O pozo e o péndulo, O enterro prematuro, O ratrato oval, O corazón delator e Ligeia. Son relatos escalofriantes, cheos de oscuro simbolismo, que fascinaron a xeracións enteiras de lectores e escritores.

"Cando un tolo parece completamente sensato, é xa ora de porlle a camisa de forza."

# data[].attributes.body
AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ Vilalba-Lugo, 1947-2016)
[ Literatura galega; narrativa]
OBRA:
Autor dunha extensa obra, 68 libros, Agustín Fernández Paz publicou, entre outros textos, Contos por palabras (1991), Premio Lazarillo; Trece anos de Branca (1994), Premio Edebé de literatura xuvenil 1994; Cartas de inverno (1995), Premio Rañolas; Aire negro (2000), Premio Protagonista Xove 2001; Corredores de sombra (2006), Premio Frei Martín Sarmiento; Fantasmas de luz (2011) ou A viaxe de Gagarin (2014). O seu último libro, en 2015, foi A neve interminable. Cartas de inverno, 1995 (acadou en 2016 a cifra de máis de 100.000 exemplares vendidos, fito que só acadou na ficción galega outra novela, Memorias dun neno labrego, de Xosé Neira Vilas) . Novela desenvolta en forma  epistolar, a través de diversas voces narradoras que, como bonecas rusas, vanse sucedendo ao longo do libro. Unha novela de terror, ben estruturada e narrada con bo pulso, na que destaca a lograda progresión do relato, que gaña intensidade e misterio en cada páxina. Nela, o escritor Xabier Louzao volve a Galicia, tras unha longa estancia en  Quebec, e atópase coas cartas que, durante a súa ausencia, foi enviando o seu amigo Adrián, un famoso pintor. Nelas, Adrián fálalle con entusiasmo da súa nova casa, un antigo e illado edificio onde agora reside, tras realizar unha completa reforma. Aos poucos, o ton das cartas vai adquirindo unha progresiva inquietude, que desemboca nun terror manifesto ante os estraños acontecementos que, segundo Adrián, suceden na mansión. Xabier decide acudir en axuda do seu amigo e viaxa ata o lugar onde se atopa a casa. Agustín Fernández Paz é o autor máis verquido a outros idiomas da literatura galega, o máis premiado da literatura infantil e xuvenil galega e, tamén, un dos máis combativos. Entre a súa obra atopamos unha ampla variedade temática: dende narracións de medo como Cartas de inverno ou , Aire negro ata novelas de anticipación como O centro do labirinto, pasando por outros que recollen historias realistas (Trece anos de Branca, Rapazas). Unha característica presente nunha boa parte dos seus libros é a irrupción dalgún elemento fantástico no mundo real (Cos pés no aire, As flores radiactivas, Amor dos quince anos, Marilyn, Avenida do Parque, 17, As fadas verdes), moitas veces adobada cunha abondosa carga de ironía e humor (O laboratorio do doutor Nogueira, Contos por palabras). Noite de voraces sombras, unha novela onde aborda o qué significou a guerra civil desde os ollos dunha rapaza de hoxe e a tan exitosa, Non hai noite tan longa...
Deixounos tamén Un mundo de palabras, compilación de artigos e conferencias súas que teñen en común o amor pola lectura e pola palabra, a defensa do papel das Bibliotecas, da lectura en voz alta, as reflexións sobre as lecturas obrigatorias.
Entre os numerosos galardóns que recibiu destaca o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil concedido en 2008 ao seu libro O único que queda  é o amor, polo Ministerio de Cultura e en 2015 a Asociación de Escritores en  Lingua  Galega (AELG) propúxoo para o Premio Nobel de Literatura.

“Só se pode ser universal dende as propias raíces”

# data[].attributes.body
Entrada realizada por Verónica Hermida López.
[Literatura Contemporánea. Narrativa Hispanoamericana]
OBRAS:
La hojarasca (1955), El coronel no tiene quien le escriba (1958), La mala hora (1962), Los funerales de la Mamá Grande (1962), Cien años de soledad (1967), El amor en los tiempos del cólera (1985), Crónica de una muerte anunciada (1981), Noticia de un secreto (1966), Del amor y otros demonios (1994), Memorias de mis putas tristes (2004), Yo no vengo a decir un discurso (2010).

Se trata de uno de los autores más importantes y reconocidos de la Literatura Hispanoamericana con un gran número de obras pertenecientes al género narrativo puesto que escribe novelas, así como relatos. Es importante destacar, en este punto, que se considera uno de los principales representantes del Realismo Mágico en cuya concepción fue definitiva la influencia del escritor Franz Kafka con su obra La metamorfosis.

Nace  en Aracatara (Colombia). Lo criaron sus abuelos y, los primeros años de su vida, fueron decisivos para su cosmovisión literaria que ya hemos mencionado. Los años 1948/1949 son decisivos para el autor puesto que se produce su ingreso en el mundo del periodismo: El Universal, El Heraldo. Este dato no solo es relevante para su vida, sino también para su obra literaria ya que, en algunas de sus obras, se observa una clara influencia del mundo periodístico. Además de ser escritor y periodista, también trabaja durante un tiempo en empresas de publicidad y adapta guiones cinematográficos.

Forma parte de un grupo de escritores conocido como El Grupo Barranquilla. Se trata de un grupo de amigos que leen compulsivamente prestando atención a las técnicas narrativas novedosas que se producían en Europa y Estados Unidos.

Un dato curioso es que entre los años 50 y 60, Gabriel García Márquez ya había publicado algunas de sus obras más destacadas tales como La hojarasca (1955), El coronel no tiene quien le escriba (1958), La mala hora (1962), Los funerales de la Mamá Grande (1962); pero todavía era un desconocido para una gran parte de los lectores. Fue gracias a su obra maestra, Cien años de soledad, publicada en 1967, que obtiene un éxito rotundo. De hecho, será esta la obra que le otorgue el Premio Rómulo Gallegos en 1972.

Otras novelas importantes son El amor en los tiempos del cólera (1985), Crónica de una muerte anunciada (1981), Noticia de un secuestro (1966), Del amor y otros demonios (1994), Memoria de mis putas tristes (2004), etc. Además, tal y como ya se ha mencionado al comienzo de este post, también es autor de relatos tales como La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada (1972) o Doce cuentos peregrinos (1993).

Para ir finalizando, hay que hacer hincapié en otros premios que le han sido otorgados tales como el Premio ESSO de Novela Colombiana por La mala hora en 1961, el Premio Cuarenta Años del Círculo de Periodistas de Bogotá en 1985 o el Premio Nobel de la Literatura en el año 1982, entre otros.

“No hay medicina que cure lo que no cura la felicidad.”

# data[].attributes.headline
María Victoria Moreno Márquez (1939-2005)

# data[].attributes.subject
María Victoria Moreno Márquez (1939-2005)

# data[].attributes.body
Literatura infantil e xuvenil galega
Valencia de Alcántara, Cáceres, 1 de maio de 1939 / Pontevedra, 21 de novembro de 2005.

Editora, tradutora, conferenciante, escritora de literatura infantil e xuvenil galega e profesora de ensino secundario en institutos de Lugo, Sanxenxo e Pontevedra, mesmo chegou a ser libreira.

Obras destacadas:

·         Mar adiante, 1973.

·         A festa no faiado, 1983.

·         Leonardo e os fontaneiros, 1986.

·         Anagnórise, 1989: O seu texto máis coñecido vinte veces reeditado e traducido a varias linguas.

·         Cataventos, 1989.

·         Guedellas der seda e liño, 1999.

O seu período vital iníciase un mes despois do remate da Guerra Civil española e a súa historia e vivencias persoais están baseadas na mobilidade xeográfica, dende a súa nenez ata o seu pasamento, debido a que os seus proxenitores tiñan orixes diversas e, as circunstancias obrigáronos a desprazarse dende Estremadura a Cataluña, Madrid, pasando tamén polas provincias de Segovia, Lugo, Ourense e ata chegar a Pontevedra, estación e estadía final, desta destacada e polifacética mestra.

Todas estas peripecias fixeron que a súa existencia fose enriquecéndose nun humanismo actual, reflectido non só nas súas obras senón tamén nas súas aulas, nun magnífico tacto e delicado coidado de todo o que a rodeaba, onde ela era a condutora das estrelas mimadas.

Encantábanlle os baños de xuventude, que lle servían para elaborar e recrear o seu ulterior mundo literario e transmitía paixón, pola creación e a re-creación, á rapazada.

Trataba as linguas minorizadas con moita atención, cariño e dozura, feito que a conducía á propagación do seu coñecemento, desenvolvemento, transmisión e ensino, en períodos de máxima dificultade para aquelas.

Pioneira na publicación e divulgación de obras en galego, dirixidas á xente nova, louvada polo público e a crítica, aínda que tivo certos conflitos cos dirixentes da época, nos estertores do franquismo.

Algúns trazos fundamentais da súa obra son o lirismo, a conversión dos animais en protagonistas, dos que era moi amante, e a crítica a un ensino vetusto.

Na súa obra máis salientable, Anágnorise, reflicte algúns aspectos da súa vida, léase a viaxe, os personaxes, un rapaz e unha muller, que están vencellados ás súas angueiras diarias e onde se glosan aspectos, presentes hogano, na vida diaria: as ideas machistas, a crítica social, a pasaxe á idade adulta...

A narración parte do propio protagonista, dándolle a voz e concedéndolle a súa pluma para que o rapaz manifeste con confianza as súas inquedanzas e os aspectos que máis lle preocupan.

Por outra banda, tamén os diálogos nos son familiares e tenros, froito do seu sosego, paciencia e cortesía e que permiten comprender can preocupada estaba pola xuventude, o seu presente e, mesmo o futuro, sen desatender ese trance tan tormentoso, en xeral, para os adolescentes, que representa mudar a pel, o período transitorio entre deixar de ser neno e convertirse en adulto.

“As persoas estamos feitas para levar adiante os proxectos máis fermosos”. Anagnórise.

# data[].attributes.headline
María Victoria Moreno Márquez (1939-2005)

# data[].attributes.subject
María Victoria Moreno Márquez (1939-2005)

# data[].attributes.body
Literatura infantil e xuvenil galega

# data[].attributes.headline
María Victoria Moreno Márquez (1939-2005)

# data[].attributes.subject
María Victoria Moreno Márquez (1939-2005)

# data[].attributes.body
Literatura infantil e xuvenil galega

# data[].attributes.body
Poeta, pintora, escritora e ensaísta. Doutora en Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela.
Profesora de ensino secundario en diversos institutos de Galicia e docente no Reino Unido.
A pesar de que na súa casa non había libros, empezou a escribir á idade de 8 anos para que a poesía non se lle acabara nunca.
OBRA POÉTICA:
A teta sobre o sol (1996). Esta é a palabra revolucionaria dos poetas e o grito dos amantes nos segundos eternos do orgasmo.
Nós nus (1997). Simbolización da nudez.
A cousa vermella ( 2004)
Cráter (2011). Premio da Crítica da Poesía en galego 2011.
Feliz Idade (2019). Premio Nacional de Poesía 2020.
Ademais das obras poéticas, participa en obras colectivas e é cultivadora de ensaios (sobre a obra de Claudio Rodríguez Fer, Novoneyra...), é autora dun libro de arte compartida, Magnolia.

Cráter: libro que encerra sensualidade e erotismo.

Feliz Idade: obra escrita ao longo de 7 anos. É un retrato vitalista que festexa o amor e a existencia máis alá do tempo. Relaciona o nacemento da súa filla e o falecemento do seu pai.

Presenta ecos literarios da tradición galega coa forte pegada de Rosalía de Castro no seu achegamento á terra.

O libro relaciona a maternidade e a morte coa memoria histórica.

A poeta recoñece que no poemario se establece unha loita contra o poder que silencia aos subalternos.

Di que ela mira o campo dende o rego, non coma Manuel María, Novoneyra ou Otero que a miran dende a ventá.

Reflicte a melancolía da súa aldea natal abandonada ao silencio implacable, sen xente e sen animais nas casas.

De aí a súa cita:

“Non vai poder xurdir unha poética da terra porque é un mundo en descomposición”.

# data[].attributes.body
Olga Novo ( Proba do Brollón , 1975)

Poeta, pintora, escritora e ensaísta.

Doutora en Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela.

Profesora de ensino secundario en diversos institutos de Galicia e docente no Reino Unido.

Curiosidades: empezou a escribir á idade de 8 anos para que a poesía non se lle acabara nunca. Na súa casa non había libros.
OBRAS POÉTICAS:

- A teta sobre o sol( 1996). Esta obra é a palabra revolucionaria dos poetas e o grito dos amantes nos segundos eternos do orgasmo.

- Nós nus ( 1997). Fai aquí a poeta unha simbolización da desnudez.

- A cousa vermella ( 2004).

- Cráter (2011). Premio da Crítica da Poesía en galego 2011.

- Feliz idade (2019). Premio Nacional de Poesía 2020.

Ademais das obras poéticas, participa en obras colectivas e é cultivadora de ensaios (sobre a obra de Claudio Rodríguez Fer, Novoneyra...), é autora dun libro de arte compartida, Magnolia.

Cráter: libro que encerra sensualidade e erotismo.

Feliz Idade: obra escrita ao longo de 7 anos. É un retrato vitalista que festexa o amor e a existencia máis alá do tempo. Relaciona o nacemento da súa filla e o falecemento do seu pai.

Presenta ecos literarios da tradición galega coa forte pegada de Rosalía de Castro no seu achegamento á terra.

O libro relaciona a maternidade e a morte coa memoria histórica.

A poeta recoñece que no poemario se establece unha loita contra o poder que silencia aos subalternos.

Di que ela mira o campo dende o rego, non coma Manuel María, Novoneyra ou Otero que a miran dende a ventá.

Reflicte a melancolía da súa aldea natal abandonada ao silencio implacable, sen xente e sen animais nas casas.

De aí a súa cita:

“Non vai poder xurdir unha poética da terra porque é un mundo en descomposición”.

# data[].attributes.body
(16 diciembre 1975 – 18 julio 1817)

Tradición literaria
Romanticismo inglés

Recesión biográfica

Séptima hija de una familia de ocho hermanos, su padre se encargó personalmente de su educación; en la amplia biblioteca familiar conoció la obra de Daniel Defoe, Samuel Richardson, Henry Fielding, Laurence Sterne  y otras figuras de la incipiente narrativa inglesa.

En 1801, los Austen se trasladaron a Bath y, tras la muerte del cabeza de familia, en 1805, primero a Southampton y luego a Chawton, un pueblo de Hampshire, redactó la mayoría de sus novelas. La suya fue una vida sin grandes acontecimientos, apenas sin nada que turbara la placidez de una existencia pequeño burguesa y provinciana; sólo muy de tarde en tarde realizaba algún que otro viaje a Londres. Tampoco llegó a contraer matrimonio.

Trayectoria literaria

Apacible, sereno y equilibrado es también su modo de novelar, la minuciosa y sutil ironía con que describe el ambiente que la rodea, el de la alta clase rural del sur de Inglaterra. La intriga narrativa suele ser de poca importancia, por lo que el interés de sus obras reside en los diferentes matices psicológicos de sus personajes, interpretados con gran agudeza, y en la descripción amable y comprensiva, pero no carente de maliciosa ironía, del ambiente social en que sitúa sus criaturas, que no es otro que el suyo propio, el de la burguesía acomodada.

Las seis novelas que escribió conviene agruparlas en dos períodos:

·       Primer período: En él, vieron la luz una serie de títulos, algunos de los cuales tardaron más de quince años en ser editados. Éste fue el caso de Orgullo y prejuicio (Pride and prejudice), considerada la mejor de sus novelas, cuya redacción emprendió el año 1796, aunque no se publicaría hasta 1813. En ella, Austen relata la historia de las cinco hermanas Bennet y las tribulaciones de sus respectivos amoríos.

También son de este período Sentido y sensibilidad (Sense and sensibility, 1811), centrada otra vez en la historia de dos hermanas y sus asuntos amorosos, y caracterizada por su realismo; La abadía de Northanger (Northanger Abbey, 1818), por último, es una especie de parodia sobre la novela gótica, tan en boga a finales del siglo XVIII.

·       Segundo período: empezó en 1811, y marcó su recuperación tras doce años de esterilidad creadora con El parque de Mansfield (Mansfield Park, 1814), Emma(1816) y Persuasión (Persuasion, publicada póstumamente). Todos ellos narran los enredos románticos de sus tres heroínas, tratados con gracia y profundidad. Tiempo después de su muerte aparecieron varias novelas incompletas, como Los Watson, Fragmentos de una novela, Plan para una novela y su correspondencia, publicada bajo el título de Cartas.

Jane Austen contó desde un principio con una acogida excelente para sus novelas, en un momento en que la temática romántica parecía agotada. Son relatos en que predominan la observación incisiva y los detalles meticulosos en una trama que consigue dar fuerza a acontecimientos en apariencia triviales y cotidianos, y que rescatan, incluso para los personajes secundarios, un cierto sentido de universalidad que tan gratos los hizo a los lectores y por los cuales la escritora se convirtió en uno de los grandes difusores de la novela británica.

Obras:

Obras cortas

Lady Susan

Los Watson

Sanditon (incompleta)

Novelas

Sentido y sensibilidad (1811)

Orgullo y prejuicio (1813)

Mansfield Park (1814)

Emma (1815)

La abadía de Northanger (1818) póstuma

Persuasión (1818) póstuma

Resumen de Orgullo y prejuicio

Orgullo y prejuicio narra las aventuras y desventuras amorosas de las hermanas Bennet, centrándose en el personaje de Elizabeth, a través de las cuales la autora nos presenta con comicidad la sociedad de su tiempo y coloca a la mujer en un lugar más notorio que el que le correspondía en su época con la figura de la protagonista.

La singular relación que se da entre Lizzy y Darcy es sin duda el mayor atractivo de la obra, ya que el lector se ve atraído durante todo el relato por ésta, que pasa por fases muy dispares hasta llegar por fin a la aceptación del amor por parte de los dos. A pesar de que muchos consideran romántica la historia que nos plantea Austen, la autora parece alejarse del prototipo de narración amorosa que se acostumbraba a dar. Los protagonistas tropiezan, cometen errores. Es más bien una visión realista de lo que puede llegar a ser un romance entre dos personas, donde quizá las cosas no lleguen a salir siempre como deseamos.

Por lo que respecta a la parte de sátira de la novela, Jane Austen utiliza como recurso indispensable la ironía; la caracterización de sus personajes y de la época en general está plagada de agudos comentarios de la escritora, que acostumbra a ridiculizar los aspectos frívolos de la sociedad en la que vive. El patetismo de muchos de sus personajes da el toque cómico a la obra, hecho que contrarresta el tono más formal que se da al relato de los romances. Un ejemplo claro lo vemos en los padres de la protagonista: la señora Bennet, una "mujer de escasa inteligencia, pocos conocimientos y humor voluble"; y el señor Bennet, una extraña mezcla de "vivo ingenio, humor sarcástico, reserva y extravagancia". La particular relación de dos personajes tan diferentes origina divertidas situaciones familiares que amenizan la lectura y hacen que la obra sea algo más que una simple historia de entresijos amorosos.

Centrar su obra en un mundo limitado, el que ella conocía, ha sido criticado, pero esto unido a la precisión de Austen al describir nos permite percibir casi a la perfección el entorno de sus personajes, e incluso también a los mismos, que aparecen sujetos a un retrato que nos hace conocerlos con exactitud.

Por otra parte, el personaje de Elizabeth es bastante inverosímil para el contexto que se nos describe. Lejos de parecerse al resto de mujeres de la obra, que se muestran superficiales, ignorantes e incluso pueriles, Lizzy es inteligente, racional a la vez que algo romántica, pero también inconformista. Su visión de la vida se puede considerar muy moderna, reflejo del pensamiento de Austen que, al igual que ella, vivió un romance que no cuajó por problemas económicos y no estuvo dispuesta a casarse con un hombre del que no estaba enamorada. Sin embargo, para Elizabeth las cosas acaban mucho mejor que para la autora, que no vio buen fin a su vida amorosa.

Citas literarias de Orgullo y prejuicio:

“Es una verdad universalmente conocida, que un hombre soltero de gran fortuna tiene que desear una esposa”.

“Cualquiera en su sano juicio se habría vuelto loco por ti”

“La distancia es nada cuando uno tiene una motivación”

Datos curiosos

Empezó más temprano de lo que se cree: Su primera novela fue publicada en 1811, cuando tenía 35 años. Sin embargo,  comenzó a escribir borradores de novelas, poesías y obras de teatro desde los 11 años para entretener a su familia en casa.

Si bien se le reconoce por retratar personajes femeninos que sufren por las presiones de la sociedad, en sus primeros escritos también hablaba de otro tipo de mujeres: adolescentes que se emborrachaban y hasta chicas que se quitaban los novios.

(Ana Lago Arenas)