# data[].attributes.body
Film

# data[].attributes.body
Film

# data[].attributes.attachment_link.title
Aquanet: Woda jest najważniejsza (wersja z napisami)

# data[].attributes.body
Film

# data[].attributes.attachment_link.title
Aquanet: Obieg wody w przyrodzie (wersja z napisami)

# data[].attributes.headline
30 najciekawszych pomysłów zajęć dla dzieci na 22 marca, Światowy Dzień Wody

# data[].attributes.subject
30 najciekawszych pomysłów zajęć dla dzieci na 22 marca, Światowy Dzień Wody

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
22 marca przypada Światowy Dzień Wody.

Jeśli zastanawiacie się, jak poprowadzić ciekawe zajęcia 22 marca, przychodzimy z gotowym rozwiązaniem. Na stronie Oszczędzanie wody - TupTupTup.org.pl zebraliśmy ponad 30 gier i zabaw dotyczących oszczędzania wody, łapania deszczówki. Na stronie Oszczędzanie wody - TupTupTup.org.pl znajdziecie:

1. PIOSENKĘ - piosenka „Każda Kropla Ważna Jest" Fundacji CultureLab, to idealny początek dnia. „Szu, szu świeci słońce, żadnej chmury. Szu, szu suche liście wręcz jak wióry. Szu szu wody coraz mniej w ogrodzie. Kto roślinom dziś pomoże?"

2. BAJKI EDUKACYJNE :

1. „Wodne podchody" - gdzie dzieci nauczą się podstawowych zasad dotyczących oszczędzania wody,

2. „W poszukiwaniu wody" - o myszce Terce, która dzięki nowej przyjaźni z szalonym naukowcem Tykiem dowie się jak bardzo drzewa wpływają na utrzymanie wody w glebie

3. „Woda w przyrodzie" - czyli bajka o potrzebie łapania deszczówki

3. PREZENTACJE

4. SZABLONY I FISZKI: karty zadań, fiszki, zgadywanki do druku

5. ZADANIA PLASTYCZNE - min. malowanie wodą,

6. EKSPERYMENTY

7. TEKSTY PRZEWODNIE

8. AUDIOBOOKI - Gdzie Jarosław Boberek i Krystyna Czubówna, przeczytają najpiękniejsze, wodne bajki specjalnie dla dzieci.

Jeśli jeszcze się wahacie, kliknijcie w przycisk i sprawdźcie sami! 30 pomysłó na ciekawe zabawy w Światowy Dzień Wody już na was czeka.

# data[].attributes.attachment_link.title
30 najciekawszych pomysłów zajęć dla dzieci na 22 marca, Światowy Dzień Wody - TupTupTup.org.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
22 marca przypada Światowy Dzień Wody. Jeśli zastanawiacie się, jak poprowadzić ciekawe zajęcia 22 marca, przychodzimy z gotowym rozwiązaniem. Na stronie Oszczędzanie wody - TupTupTup.org.pl zebraliśmy ponad 30 gier i zabaw dotyczących oszczędzania wody, łapania deszczówki. Na stronie Oszczędzanie wody - TupTupTup.org.pl znajdziecie: PIOSENKĘ - piosenka „Każda Kropla Ważna Jest" Fundacji CultureLab, to idealny początek dnia.

# data[].attributes.body
Animacja „Woda nie tylko w kranie” to zaproszenie dla dzieci do spojrzenia na kwestię wody na świecie z mniej oczywistej perspektywy. Wszystko, co wytwarza człowiek, potrzebuje wody. Najwięcej jej zużywamy nie w kranie, ale kupując rzeczy, do produkcji których była użyta.

# data[].attributes.attachment_link.title
Woda nie tylko w kranie - animacja edukacyjna | PAH

# data[].attributes.body
Pięć doświadczeń z solą, wodą i nie tylko.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ciekawe eksperymenty dla dzieci w domu – pięć doświadczeń z solą, wodą i nie tylko

# data[].attributes.body
Zdalne lekcje.

# data[].attributes.attachment_link.title
Woda – źródło życia - Zdalne lekcje - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Dziecko dowie się, dlaczego woda jest ważna dla ludzi, roślin i zwierząt oraz jak krąży w przyrodzie. Utrwali wielką i małą literę „W, w”, a także poćwiczy aktywne słuchanie poprzez udostępnione słuchowiska, bajki i filmy. Rozwiąże proste zadania matematyczne, porówna i uporządkuje zbiory oraz utrwa…

# data[].attributes.body
Artykuł.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ślad wodny - co to jest? - Fundacja Aeris Futuro

# data[].attributes.attachment_link.description
O tym ile naprawdę zużywamy wody mówi nam ślad wodny. Określa on sumę wody zużytej przez nas bezpośrednio i pośrednio (woda wirtualna).

# data[].attributes.headline
Oblicz swój ślad wodny, korzystając z kalkulatora.

# data[].attributes.subject
Oblicz swój ślad wodny, korzystając z kalkulatora.

# data[].attributes.headline
Czym jest „ślad wodny”? Jak go ograniczyć?

# data[].attributes.subject
Czym jest „ślad wodny”? Jak go ograniczyć?

# data[].attributes.body
Artykuł.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na ślad wodny składa się zarówno nasze pośrednie, jak i bezpośrednie zużycie wody. Co kryje się pod tymi pojęciami? Sprawdźmy! Jak zużywamy wodę?
O tym, że przy myciu zębów należy zakręcać kran, słyszeliśmy już wielokrotnie - to przykład zużycia bezpośredniego. Mamy na nie bezpośredni wpływ i możemy w prosty sposób kontrolować ilość zużywanej przez nas wody. Zużycie bezpośrednie wiąże się z wykonywanymi przez nas czynnościami, m.in. myciem, praniem, zmywaniem, podlewaniem ogrodu.

Nasze wykorzystanie wody nie ogranicza się jednak tylko do czynności wykonywanych w kuchni, łazience czy ogrodzie. Codziennie przyczyniamy się do zużycia dużych ilości wody przy zakupie różnych produktów, od spożywanej żywności, papieru, ubrań, mebli, sprzętu po biopaliwa. W ten sposób pośrednio wpływamy na zasoby wodne na całym świecie.
Bezpośrednie zużycie stanowi tylko 3% śladu wodnego w skali światowej. Pozostałe 97% to tak zwane pośrednie zużycie wody. Czym jest pośrednie zużycie wody?
Czy pijąc kawę, zużywamy tylko tyle wody, ile znajduje się w filiżance? Niestety nie. Pośrednie zużycie wody oznacza wodę zużytą na wszystkich etapach jej produkcji. W przypadku owoców i warzyw będzie to np. woda niezbędna do wegetacji roślin, woda opadowa oraz woda zużyta przez rolników/sadowników do nawadniania upraw. W przypadku produktów przetworzonych do tej ilości trzeba doliczyć wodę wykorzystywaną w całym procesie produkcji.
Rodzaje śladu wodnego
Możemy wyróżnić 3 rodzaje śladu wodnego.

Zielony ślad wodny mierzy objętość wody opadowej, która została wykorzystana przez rośliny (np. podczas upraw rolnych i leśnych).

Niebieski ślad wodny oznacza objętość zużytej wody powierzchniowej i podziemnej, która stała się częścią danego produktu oraz wody, która wyparowała do atmosfery w wyniku wytwarzania produktu. W praktyce niebieski ślad wodny związany jest przede wszystkim ze zużyciem w przemyśle, przetwórstwie, a także jest to nasze domowe użytkowanie wody.

Szary ślad wodny określa objętość wody, która jest konieczna do rozcieńczenia zanieczyszczeń powstałych w procesie produkcji przynajmniej do poziomu obowiązujących standardów jakości.

Po co mierzy się ślad wodny?
Zdaniem twórcy koncepcji śladu wodnego, profesora Ariena Y.Hoekstra, zainteresowanie śladem wodnym wynika z faktu, że wpływ człowieka na środowisko można ostatecznie powiązać z konsumpcją ludzi, a problemy takie jak niedobór wody i zanieczyszczenie można lepiej zrozumieć i rozwiązać, biorąc pod uwagę całość produkcji i łańcuchy dostaw.

Ślad wodny pomaga nam zrozumieć, w jakim celu nasze ograniczone zasoby słodkiej wody są konsumowane i zanieczyszczane - czytamy na waterfootprint.org
Jak zmniejszysz swój ślad wodny?
Aby zmniejszyć swój ślad wodny, staraj się ograniczyć zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie zużycie tego jednego z najcenniejszych zasobów naturalnych.
Bezpośrednie zużycie wody ograniczysz:

1. Zakręcając kran podczas mycia zębów i mydlenia rąk.

2. Biorąc prysznic zamiast kąpieli w wannie (pamiętając, że podczas brania prysznica woda nie musi lecieć cały czas!).

3. Wybierając wodooszczędne urządzenia AGD.

4. Włączając urządzenia dopiero, gdy są zapełnione (ale nie przepełnione).

5. Jeśli zmywasz tradycyjnie, zakręcając kran lub używając miski.

6. Zbierając deszczówkę. Rośliny w ogrodzie bardzo ją lubią 😊

Pośrednie zużycie wody ograniczysz:

1. Kupując tylko potrzebne rzeczy, szczególnie jedzenie.

2. Ograniczając ilość wyrzucanego pożywienia poprzez wykorzystywanie w kuchni wszystkich dostępnych produktów, które nadają się jeszcze do spożycia.

3. Kupując artykuły o możliwie niskim śladzie wodnym.

4. Wybierając producentów, którzy dbają o zrównoważone zarządzanie zasobami wodnymi wykorzystywanymi w procesie produkcji.

Oblicz swój ślad wodny, korzystając z kalkulatora na stronie https://waterfootprint.org/en/resources/interactive-tools/personal-water-footprint-calculator/personal-calculator-extended/ i podejmij odpowiednie kroki, aby go zmniejszyć.

Korzystaj ze środowiska, w tym z zasobów wodnych, w sposób rozważny i świadomy. Zwróć uwagę na to, ile wody wykorzystujesz bezpośrednio. Nie rób zbyt dużych zapasów artykułów żywnościowych, bo wiele z nich trafia później do kosza na śmieci. Zastanów się, w jaki jeszcze sposób możesz ograniczyć swój ślad wodny.

Pamiętaj, każde działanie, nawet z pozoru niewielkie, będzie miało ogromne znaczenie, jeśli będzie podejmowane przez wiele osób.

Ślad wodny na świecie
Zużycie wody w różnych krajach zależy nie tylko od posiadanych zasobów wodnych, ale także od stylu życia mieszkańców.
Ślad wodny a zmiany klimatu
Nieregularne opady i coraz częściej występujące długie okresy suche zmuszają nas do przemyśleń na temat sprawnego gospodarowania zasobami. Zasoby słodkiej wody w Polsce są mocno ograniczone, stąd konieczne jest podejmowanie dobrych praktyk związanych z podnoszeniem retencji, zbieraniem deszczówki, ograniczaniem powierzchni nieprzepuszczalnych oraz stosowanie nowoczesnych technologii, ograniczających zużycie wody w zakładach przemysłowych.

Źródła:

https://www.waterfootprint.org/media/downloads/WFN_presentation_schools.pdf
www.waterfootprint.org
UNESCO WWAP https://www.youtube.com/watch?time_continue=211&v=b1f-G6v3voA&feature=emb_logo

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest „ślad wodny"? Jak go ograniczyć?

# data[].attributes.attachment_link.description
Na ślad wodny składa się zarówno nasze pośrednie, jak i bezpośrednie zużycie wody. Co kryje się pod tymi pojęciami? Sprawdźmy! Jak zużywamy wodę? O tym, że przy myciu zębów należy zakręcać kran, słyszeliśmy już wielokrotnie - to przykład zużycia bezpośredniego. Mamy na nie bezpośredni wpływ i możemy w prosty sposób kontrolować ilość zużywanej przez nas wody.

# data[].attributes.body
Film edukacyjny.

# data[].attributes.body
Materiały edukacyjne dla przedszkoli.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Za siedmioma mrugnięciami okiem, tak blisko, że można sobie to łatwo wyobrazić, jest leśna kraina, w której wszystko się zaczyna. Mieszkają w niej Zdrojek i przyjaciele. Właśnie mają zebranie na polanie. To dobra okazja, żeby ich lepiej poznać!

# data[].attributes.attachment_link.title
Mamo, tato, wolę wodę! - Program dla przedszkoli

# data[].attributes.attachment_link.description
Za siedmioma mrugnięciami okiem, tak blisko, że można sobie to łatwo wyobrazić, jest leśna kraina, w której wszystko się zaczyna. Mieszkają w niej Zdrojek i przyjaciele. Właśnie mają zebranie na polanie. To dobra okazja, żeby ich lepiej poznać!

# data[].attributes.headline
Mali badacze - eksperymenty i doświadczenia z wodą

# data[].attributes.subject
Mali badacze - eksperymenty i doświadczenia z wodą

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć z dziećmi 6-letnimi.

# data[].attributes.headline
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej 

# data[].attributes.subject
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej 

# data[].attributes.body
Strona edukacyjna dla dzieci i nauczycieli.

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygotowaliśmy materiały, które każdy z uczniów z przyjemnością pozna. Zdobyta w ten sposób wiedza pozwoli przewidzieć pogodę a także uchronić się przed niebezpieczeństwem. Prezentujemy osiem lekcji pogodowych. Każda z nich składa się z prezentacji dla nauczyciela, którą może referować czytając ją lub prezentując na nośniku wideo.

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ziemia obserwowana z kosmosu ma barwę błękitną, gdyż aż 71% jej powierzchni pokrywa woda odbijająca niebieską część widma światła słonecznego. Ogromna ilość wody znajdującej się na Ziemi jest słona, a tym samym niezdatna do picia. Średnie zasolenie wody morskiej zależy od rodzaju zbiornika: otwarte wody oceanu zawierają około 33 g soli w litrze, wody Morza Śródziemnego - ok. 40 g/l, a wody Zatoki Perskiej aż 48 g/l. Zasoby wody słodkiej na Ziemi są stosunkowo niewielkie - stanowią jedynie 3% całej wody. Większość wody słodkiej, ok. 70%, zmagazynowana jest w lodowcach i śniegu głównie na Antarktydzie.

Polska jest jednym z krajów europejskich o najmniejszych zasobach wody pitnej w przeliczeniu na mieszkańca. Mniejsze zasoby wody na mieszkańca mają tylko Malta i Belgia. W naszym kraju na jedną osobę przypada ok. 1580 mIndeks górny 3 ³ wody na rok - tyle ile na statystycznego mieszkańca Egiptu.

W przyrodzie woda stale krąży pomiędzy zbiornikami wodnymi, atmosferą i powierzchnią lądów. Główne znaczenie dla tego zjawiska mają oceany. Ich powierzchnia stale paruje, a unosząca się do góry para wodna jest transportowana przez wiatr. Gdy powietrze się ochładza, para wodna skrapla się i powstają z niej chmury. Gdy drobne kropelki wody zawarte w chmurach połączą się w większe krople, spadają w postaci opadów atmosferycznych, które zasilają m.in. lądy. Woda opadowa częściowo wsiąka w glebę, a częściowo spływa do strumieni i rzek. Rzeki niosą ją do mórz i oceanów, skąd ponownie wyparuje.

Parowanie zachodzi także na lądach. Część wody opadowej gromadzi się w zbiornikach wody słodkiej, część nawilża glebę i jest pobierana przez rośliny. One także tracą wodę w procesie transpiracji, zwiększając wilgotność powietrza. Część wody opadowej wsiąka w grunt i gromadzi się w podziemnych ciekach na głębokości od kilku do kilkudziesięciu metrów. Woda ta przenikając przez warstwy skał, ulega samooczyszczeniu ze skażeń biologicznych, co oznacza, że nie zawiera na przykład bakterii. Takie wody, położone co najmniej na głębokości 3‑4 m, zasilają na przykład ujęcia wody pitnej.

Na dostępność wody wpływa nie tylko jej zużycie w gospodarstwach domowych oraz zakładach produkcyjnych. Ilość opadów na terenie Polski byłaby wystarczająca dla naszych potrzeb, gdyby nie skażenie środowiska wpływające bezpośrednio i pośrednio na jakość wód. Jego źródłem są przede wszystkim:

rolnictwo, w którym powszechnie stosuje się chemiczne środki pielęgnacji i ochrony roślin; ich pozostałości są wypłukiwane przez opady do rzek, skąd trafiają do ujęć wody;

przemysł wytwarzający szkodliwe pyły, gazy oraz ścieki; w ostatnich latach jego negatywny wpływ na stan środowiska zmniejszył się, co jest wynikiem stosowania coraz bezpieczniejszych technologii oraz stosowania różnorodnych i wydajnych filtrów wody i powietrza;

transport; wyciekające paliwa, spaliny, a nawet guma z opon ścieranych podczas jazdy trafiają do środowiska;

tzw. niska emisja, której głównym źródłem jest spalanie węgla w celach grzewczych, wskutek czego powstają gazy i pyły zanieczyszczające atmosferę, glebę i wodę; jednym z efektów skażenia atmosfery tlenkami siarki i azotu, powstającymi podczas spalania paliw kopalnych, są ; obniżają one pH gleby i zbiorników wodnych;

spalanie w gospodarstwach domowych śmieci, zwłaszcza odpadów zawierających elementy plastikowe; toksyczne produkty spalania zanieczyszczają powietrze, a tym samym glebę i wodę.

miasta i osiedla pozbawione kanalizacji lub nieposiadające oczyszczalni ścieków; nieszczelne szamba (zbiorniki do gromadzenia ścieków z gospodarstw domowych) podobnie jak nieoczyszczone ścieki powodują skażenie chemiczne i bakteriologiczne gleb i wód; wielkim problemem są także środki piorące, gdyż zawierają one substancje zwiększające żyzność wody, które sprzyjają rozmnażaniu się mikroorganizmów;

źle zabezpieczone wysypiska odpadów lub tzw. dzikie wysypiska śmieci, z których zanieczyszczenia wymywane są do wód gruntowych.

W efekcie prawie połowa polskich rzek zawiera wody o niezadowalającej jakości. Woda jest zasobem odnawialnym, podlega samooczyszczeniu, ale proces ten wymaga długiego czasu. Dlatego ilość dostępnej czystej wody stale się kurczy. Proces oczyszczania wody można przyspieszyć, np. poprzez wykorzystanie oczyszczalni ścieków. Woda po oczyszczeniu w oczyszczalniach może być ponownie wykorzystywana w przemyśle i gospodarstwach domowych.

Nadmierne zużycie wody w gospodarstwie domowym wynika często z drobnych zaniedbań, np. z nieszczelności instalacji. Przez cieknący czy za słabo zakręcony kran po kropelce wypływa rzeka wody. Często niepotrzebnie odkręca się wodę podczas takich czynności jak mycie zębów i naczyń. Również włączanie niezapełnionej pralki czy zmywarki skutkuje nadmierym i niepotrzebnym poborem wody.

W zakładach pracy czy dużych budynkach użyteczności publicznej czasem woda kapie z kranów, wycieka ze spłuczek, a faktów tych nikt nie zgłasza pracownikom odpowiedzialnym za instalację wodną. Zdarza się, że na wymianę uszczelek trzeba czekać nawet kilka tygodni. Oznacza to wymierne straty materialne i uszczuplenie zasobów wodnych.

Niewykorzystanym źródłem wody jest deszczówka. Może ona służyć na przykład do podlewania trawy czy spłukiwania toalet. Takie rozwiązanie zastosowano m.in. na Stadionie Miejskim we Wrocławiu. Deszczówka, która w miastach obmywa ulice, a potem trafia do kanalizacji, od razu staje się ściekiem. Tymczasem mogłaby być gromadzona i wykorzystana. Aby tak było, wystarczy na przykład budować ażurowe parkingi i zadbać, by powierzchnia chodników znajdowała się wyżej niż powierzchnia trawników.

Zużycie wody stale się zwiększa nie tylko z powodu wzrostu liczby ludzi. Obserwujemy stały wzrost potrzeb higienicznych (coraz większą dbałość, czasem nadmierną, o utrzymanie czystości), a także wzrost zapotrzebowania na różne dobra. Do wyprodukowania takich przedmiotów, jak np. chleb, zeszyt czy telefon, potrzeba wody. A my nabywamy wciąż więcej dóbr i wyrzucamy coraz więcej zużytych sprzętów, odzieży, przedmiotów jednorazowego użytku oraz niepotrzebnie kupionej żywności. Część używanych codziennie przedmiotów wytwarzamy w naszym kraju i do ich produkcji wykorzystujemy własne zasoby wody. Wtedy, gdy sprowadzamy towary wyprodukowane gdzie indziej, korzystamy z wody dostępnej na tamtym terenie.

By oszacować ilość zużywanej wody, biorąc pod uwagę nie tylko tę, która jest potrzeba do picia, mycia i prania, ale także do produkcji żywności, przedmiotów oraz urządzeń, wprowadzono pojęcie . Jest on miarą ilości wody niezbędnej do wyprodukowania określonego towaru. Ustalono na przykład, że do wytworzenia 1 kg czekolady potrzeba przeszło 17 tys. litrów wody. Jest ona niezbędna do wyhodowania krzewu kakaowca i przetworzenia jego owoców na kakao, a potem na czekoladę. Produkcja kakao zubożyła zasoby wodne np. Etiopii, w której między innymi są uprawiane kakaowce.

Zatem, aby oszczędzać wodę, nie wystarczy dbać jedynie o to, by woda niepotrzebnie nie płynęła z kranu. Każde działanie prowadzące do ograniczenia zakupów, np. naprawianie zepsutych urządzeń zamiast kupowania nowych czy wielokrotne wykorzystywanie opakowań lub innych przedmiotów, a przede wszystkich ograniczenie naszych często nieracjonalnych potrzeb, pomaga oszczędzać zasoby wody zarówno w naszym kraju, jak i na świecie.

Tylko 3% wody występującej na Ziemi to woda słodka.

Polska jest krajem o niewielkich zasobach wody pitnej w przeliczeniu na 1 mieszkańca, głównie z powodu silnego zanieczyszczenia wód lądowych.

Oszczędzanie wody polega między innymi na niedopuszczaniu do jej niepotrzebnego wypływu z instalacji wodnej, racjonalnym użytkowaniu oraz ograniczeniu ilości stosowanych nawozów sztucznych, środków ochrony roślin i detergentów.

Woda jest potrzebna w ogromnych ilościach do wytwarzania żywności i innych dóbr, dlatego niepotrzebne ich kupowanie oznacza marnowanie wody.

Państwa, które importują dużo żywności, zużywają zasoby wodne mieszkańców rejonów, z których ona pochodzi.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ziemia obserwowana z kosmosu ma barwę błękitną, gdyż aż 71% jej powierzchni pokrywa woda odbijająca niebieską część widma światła słonecznego. Ogromna ilość wody znajdującej się na Ziemi jest słona, a tym samym niezdatna do picia. Średnie zasolenie wody morskiej zależy od rodzaju zbiornika: otwarte wody oceanu zawierają około 33 g soli w litrze, wody Morza Śródziemnego - ok.

# data[].attributes.body
Strona edukacyjna, której celem jest dostarczenie wiedzy o wodzie, wzbudzenie emocji i zachęcenie do osobistego zaangażowania uczniów w sprawy środowiska. „Młody Hydrolog” ma wspomagać edukację formalną i jest oparty na podstawie programowej kształcenia ogólnego dzieci w klasach I-III szkoły podstawowej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mówiąc woda, najczęściej mamy na myśli przejrzystą, bezbarwną ciecz, która nie ma ani zapachu, ani wyraźnego smaku. Jednak bez niej życie nie byłoby możliwe. Znajdziesz ją wszędzie: w kranie, powietrzu, ziemi, jedzeniu, w każdym żywym organizmie, również w Tobie.

# data[].attributes.body
Scenariusz zajęć.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Woda jest niezwykłą substancją. Jako jedyna występuje na Ziemi w trzech stanach skupienia. Bez niej życie na Ziemi byłoby niemożliwe. W jaki sposób można dbać o jej zasoby?

że woda jest związkiem chemicznym;

że cząsteczka wody jest zbudowana z jednego atomu tlenu i dwóch atomów wodoru;

że woda w temperaturze pokojowej jest cieczą.

opisywać obieg wody w przyrodzie;

wyjaśniać, na czym polega uzdatnianie wody;

przedstawiać proces oczyszczania ścieków;

prezentować sposoby oszczędzania wody i uzasadniać konieczność racjonalnego gospodarowania jej zasobami.

Woda jest jedną z bardziej rozpowszechnionych substancji w przyrodzie. Powierzchnia Ziemi jest prawie w 71% pokryta wodą. Z tego aż 97% to woda mórz i oceanów. Pozostała część wody jest uwięziona w lodowcach, trwałej pokrywie śnieżnej i zmarzlinie, tworzy rzeki i zbiorniki wodne, znajduje się w wodach podziemnych, glebie, powietrzu oraz jest składnikiem organizmów żywych.

Jedynie 2,5% objętości wód naturalnych stanowią wody słodkie, które są niezbędne do życia wszystkich organizmów. Pozostałe 97,5% to wody słone (morza i oceany, słone jeziora oraz wody podziemne), które nie mają znaczenia, jeśli chodzi o zaopatrzenie ludzkości w wodę pitną. Nazwa „woda słona" wywodzi się od smaku wody morskiej, który pochodzi głównie od rozpuszczonego w niej chlorku sodu. Nie jest ona zdatna do picia, a jej przyjmowanie może być bardzo niebezpieczne - organizm musi zużyć na wydalenie wprowadzonych z nią substancji więcej wody niż otrzymał w wypitej porcji.
„Woda słodka" zawiera znacznie mniej rozpuszczonych substancji chemicznych. To z niej otrzymuje się wodę pitną.

Żywność liofilizowana
Jedną z metod konserwacji żywności jest pozbawienie jej wody poprzez odparowanie (suszenie) po jej zamrożeniu z zastosowaniem obniżonego ciśnienia. W tych warunkach woda ulega sublimacji i produkt żywnościowy zostaje pozbawiony wody w 70-96%, a jego masa staje się co najmniej dziesięciokrotnie mniejsza. Niedobór wody w produkcie powstrzymuje rozwój mikroorganizmów. Żywność liofilizowana jest przeznaczona dla himalaistów, alpinistów, żeglarzy i żołnierzy.

Zbierz około 100 g liści i dokładnie je zważ. Następnie rozłóż liście w ciepłym miejscu i pozostaw je do wysuszenia. Ponownie sprawdź ich wagę. Oblicz ubytek masy, odpowiadający ilości wody, którą zawierały zebrane liście.

Woda jest jedynym związkiem chemicznym, który na Ziemi występuje w trzech stanach skupienia. W wodach powierzchniowych i podziemnych stanowi ciecz, w atmosferze jest gazem, a w opadach (śniegu, gradzie) oraz lodowcach i zmarzlinie istnieje w stanie stałym.

Woda jest nieodzowna do życia roślin, zwierząt i ludzi. W hierarchii wszystkich potrzeb życiowych organizmów znajduje się na pierwszym miejscu. Istnieją nawet mikroorganizmy, które mogą żyć bez tlenu, ale bez wody nie są w stanie. Woda jest najważniejszym składnikiem organizmów, na przykład stanowi około 60-70% masy ciała człowieka. Jest niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania: bierze udział w regulowaniu temperatury ciała, transporcie składników odżywczych, produktów przemiany materii oraz we wszystkich reakcjach biochemicznych zachodzących w organizmie.

Czysta woda nie występuje w przyrodzie. Można ją otrzymać w wyniku destylacji. Nazywa się ją . W wodzie występującej na Ziemi rozpuszczone są substancje, które znalazły się na drodze jej obiegu. Z tego względu wody naturalne są wodnymi roztworami. Woda opadowa (deszcz, śnieg, grad) zanim zetknie się z powierzchnią Ziemi, w zasadzie powinna być pozbawiona rozpuszczonych substancji stałych. Tak dzieje się jednak tylko na obszarach wolnych od zanieczyszczeń wywołanych działalnością człowieka czy erupcją wulkanów. Wody naturalne mogą zawierać składniki zarówno pożądane, jak i szkodliwe dla organizmów żywych, tzw. zanieczyszczenia. Ograniczają one zasoby wodne i stwarzają zagrożenie dla rozwoju roślin oraz zdrowia zwierząt i człowieka.

Porównaj ilość substancji rozpuszczonych w różnych rodzajach wód: destylowanej, mineralnej, wodociągowej, morskiej, deszczowej, z rzeki (jeziora), kałuży. W tym celu na płytkę szklaną (szalkę Petriego lub taflę lustra) nanieś w różnych miejscach jednakową liczbę kropli każdego z w wymienionych rodzajów wody. Dopilnuj, aby próbki nie mieszały się ze sobą. Odstaw płytkę do czasu całkowitego odparowania z nich wody. Porównaj suche pozostałości po każdej z nich. Oceń, który rodzaj wody zawierał najwięcej rozpuszczonych w niej substancji?

Przygotowanie do spożycia wody pobranej z ujęć nazywa się uzdatnianiem wody. Proces ten przeprowadza się w tzw. stacjach uzdatniania wody. Ich zadaniem jest oczyszczenie wody w taki sposób, aby jej jakość odpowiadała wymaganiom sanitarnym.

Film rozpoczyna schemat procesu uzdatniania wody. Od lewej strony rozpoczyna go rura ze strzałką skierowaną w prawo i napis Źródło wody podziemnej. Pierwszy duży zbiornik opisany jest Napowietrzanie i zawiera na dnie dwa wloty powietrza. Od niego odchodzi rura do kolejnego zbiornika z napisem Filtracja i czterema poziomymi pasami symbolizującymi filtry. Po prawej stronie w dolnej części zbiornika odchodzi rura do wąskiego wysokiego zbiornika z napisem dezynfekcja i trzeba elementami na dnie uwalniającymi gaz. Ostatni element po prawej stronie to duży zadaszony zbiornik z podpisem Zbiornik wody czystej. W dalszej części filmu kamera dokonuje zbliżenia na każdy z tych elementów po kolei, a na ekranie pojawia się opis znaczenia tego elementu i jego zasady działania.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna schemat procesu uzdatniania wody. Od lewej strony rozpoczyna go rura ze strzałką skierowaną w prawo i napis Źródło wody podziemnej. Pierwszy duży zbiornik opisany jest Napowietrzanie i zawiera na dnie dwa wloty powietrza. Od niego odchodzi rura do kolejnego zbiornika z napisem Filtracja i czterema poziomymi pasami symbolizującymi filtry. Po prawej stronie w dolnej części zbiornika odchodzi rura do wąskiego wysokiego zbiornika z napisem dezynfekcja i trzeba elementami na dnie uwalniającymi gaz. Ostatni element po prawej stronie to duży zadaszony zbiornik z podpisem Zbiornik wody czystej. W dalszej części filmu kamera dokonuje zbliżenia na każdy z tych elementów po kolei, a na ekranie pojawia się opis znaczenia tego elementu i jego zasady działania.

Jednym z przejawów racjonalnej gospodarki wodą jest oczyszczanie wód skażonych niechcianymi substancjami. Wszystkie ścieki, niezależnie od rodzaju (komunalne bądź przemysłowe), zawsze oczyszcza się, zanim zostaną odprowadzone do rzeki, jeziora, morza czy gruntu. Usuwanie niepożądanych substancji znajdujących się w wodzie odbywa się w tzw. oczyszczalniach ścieków.

W oczyszczalni ścieki surowe przemieszczają się przez kolejne obiekty wyposażone w odpowiednie urządzenia, w których następuje stopniowe usuwanie niepożądanych substancji.

Ogólny widok oczyszczalni ścieków Przy omawianiu podświetlają się wymieniane elementy. Tu najpierw podświetla się na schemacie ogólnym pierwszy element (kraty i sita), a następnie pojawiają się ich zdjęcia na pierwszym planie. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Na schemacie ogólnym podświetla się kolejny element - piaskownik. Następnie na pierwszym planie pojawiają się zdjęcia piaskownika. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Na schemacie ogólnym podświetla się kolejny element osadnik wstępny. Następnie na pierwszym planie pojawiają się zdjęcia osadnika wstępnego. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się kolejny element - komora osadu czynnego. Pojawia się zdjęcie komory osadu czynnego. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się kolejny element - osadnik wtórny. Pojawia się zdjęcie osadnika wtórnego. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się kolejny element - komora fermentacji. Pojawia się zdjęcie zbiornika metanu lub komory ferementacyjnej .Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się woda, która płynie przez wszystkie etapy i wpływa do rzeki.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Ogólny widok oczyszczalni ścieków Przy omawianiu podświetlają się wymieniane elementy. Tu najpierw podświetla się na schemacie ogólnym pierwszy element (kraty i sita), a następnie pojawiają się ich zdjęcia na pierwszym planie. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Na schemacie ogólnym podświetla się kolejny element - piaskownik. Następnie na pierwszym planie pojawiają się zdjęcia piaskownika. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Na schemacie ogólnym podświetla się kolejny element osadnik wstępny. Następnie na pierwszym planie pojawiają się zdjęcia osadnika wstępnego. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się kolejny element - komora osadu czynnego. Pojawia się zdjęcie komory osadu czynnego. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się kolejny element - osadnik wtórny. Pojawia się zdjęcie osadnika wtórnego. Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się kolejny element - komora fermentacji. Pojawia się zdjęcie zbiornika metanu lub komory ferementacyjnej .Po chwili powrót do schematu ogólnego. Powrót do schematu ogólnego podświetla się woda, która płynie przez wszystkie etapy i wpływa do rzeki.

Wody naturalne, występujące w przyrodzie, są roztworami różnych substancji stałych i gazów.

Najwięcej substancji zawiera woda morska, najmniej - woda z opadów atmosferycznych.

Wody naturalne są narażone na zanieczyszczenia. Są to ścieki komunalne i przemysłowe, odcieki z wysypisk śmieci, spływające z pól podczas opadów roztwory zawierające nawozy i środki ochrony roślin, a także substancje przedostające się do środowiska wodnego podczas rzadkich, ale mających duży zasięg, groźnych w skutkach katastrof morskich i kataklizmów.

Stacje uzdatniania wody to zakłady, w których woda jest przygotowywana do spożycia.

Ujęcia wody pitnej są położone na obszarach chronionych.

Wszystkie ścieki są oczyszczane w tzw. oczyszczalniach ścieków.

Z uwagi na małe zasoby dostępnej wody słodkiej należy oszczędzać wodę pitną.

Dowiedz się, z jakiego ujęcia jest doprowadzana woda do miejsca twojego zamieszkania. Jeśli możesz, odwiedź to miejsce i sprawdź, czy rzeczywiście teren ten znajduje się pod ochroną. Ustal, czy woda pobierana jest ze źródła powierzchniowego, czy z podziemnego.

Sprawdź, gdzie w twojej okolicy znajduje się oczyszczalnia ścieków. Dowiedz się, jakimi metodami są oczyszczane ścieki? Gdzie jest odprowadzana woda powstała po ich oczyszczeniu?

Przeprowadź rozmowę z członkami twojej rodziny lub przyjaciółmi. Oceń, w jakich dziedzinach życia nieracjonalnie gospodarują wodą. Przygotuj plakat przekonujący do oszczędnego korzystania z wody.

woda otrzymana w wyniku destylacji; nie zawiera rozpuszczonych substancji

Oddzielane w procesie oczyszczania ścieków osady są zbierane i w zależności od rodzaju oczyszczalni są przeznaczane do fermentacji lub poddawane wysokiej temperaturze. Najczęściej wykorzystuje się pierwszą metodę zagospodarowywania osadów, czyli rozkład pod wpływem mikroorganizmów. Z zawartej w osadach materii organicznej powstaje biogaz, który stanowi biopaliwo do produkcji energii elektrycznej lub/i cieplnej często tylko na potrzeby oczyszczalni. Pozostałość po fermentacji jest używana jako kompost, np. do tworzenia ziemi nadającej się pod rabatki i trawniki.

Spalanie osadów jest rzadziej spotykanym zabiegiem. Przeprowadza się go w wysokiej temperaturze (ok. 850°C) w specjalnie skonstruowanych piecach. W ten sposób zmniejsza się ilość odpadów powstałych po oczyszczaniu ścieków.

Ze względu na to, że 1/3 ludności świata mieszka na terenach objętych deficytem wody, a 11% populacji nie ma zapewnionego dostępu do czystej wody pitnej, oszczędzanie wody wydaje się być bardzo uzasadnionym działaniem. Woda jest niezbędna dla naszego organizmu i każdej formy życia na Ziemi. Dlatego trzeba dbać o jej zasoby. Nie chodzi o to, aby odmawiać sobie dostępu do wody i przyjemności korzystania z niej, ale o kontrolowanie jej zużycia podczas wykonywania codziennych czynności.

# data[].attributes.attachment_link.description
Woda jest niezwykłą substancją. Jako jedyna występuje na Ziemi w trzech stanach skupienia. Bez niej życie na Ziemi byłoby niemożliwe. W jaki sposób można dbać o jej zasoby? że woda jest związkiem chemicznym; że cząsteczka wody jest zbudowana z jednego atomu tlenu i dwóch atomów wodoru; że woda w temperaturze pokojowej jest cieczą.

# data[].attributes.body
Animowany film edukacyjny.

# data[].attributes.headline
Woda - o tym, dlaczego powinniśmy ją oszczędzać

# data[].attributes.subject
Woda - o tym, dlaczego powinniśmy ją oszczędzać

# data[].attributes.body
Prezentacja multimedialna z podstawowymi informacjami.

# data[].attributes.body
Prezentacja multimedialna, mówiąca o znaczeniu wody w przyrodzie, prezentuje także obieg wody w przyrodzie i rodzaje wód na świecie.

# data[].attributes.body
Film animowany dla dzieci przedstawiający losy 2 kropelek.

# data[].attributes.body
Broszura.

# data[].attributes.body
infografika

# data[].attributes.body
infografika

# data[].attributes.body
infografika

# data[].attributes.body
infografika

# data[].attributes.body
wersja zaawansowana

# data[].attributes.body
wersja podstawowa