# data[].attributes.body
Nauczyciel to człowiek, który wskazuje drogi poznania, uczy, jak pokochać wiedzę, kształtuje postawę moralną; to osoba, którą cieszą sukcesy podopiecznych. Nauczyciel to nie tylko zawód, to powołanie. Nauczanie i wychowanie to misja.[9]

W związku z przytoczonymi powyżej słowami, w  swojej pracy jako nauczyciela chciałabym kierować się wybranymi założeniami dyskursów: humanistyczno-adaptacyjnego, konstruktywistyczno-rozwojowego oraz konstruktywistyczno-społecznego.

Dyskurs humanistyczno-adaptacyjny

Jest opozycyjną reakcją na nasilone korekcyjno- interwencyjne działania dorosłych wobec dzieci i na powagę rzeczywistości, przenikniętej moralizatorstwem dorosłych i urzędniczą pilnością wymaganą od uczniów, rzeczywistości, jaką szkoła oferuje dzieciom. Powstał na gruncie prób „pozostawienia dzieciom dzieciństwa” i afirmacji klimatu „pokoju dziecięce go” jako sprzyjającego specyfice rozwojowej pierwszych dziesięciu lat życia.[10]
Chciałabym sprawić by moje podejście do ucznia opierało się na:

autentycznej komunikacji i otwarciu na jego potrzeby;

wspieraniu wiary we własne możliwości;

pomaganiu w osiągnięciu właściwej samooceny;

wspieraniu w zachowaniu odrębności, indywidualności i niepowtarzalności przy jednoczesnym wykształceniu zdolności do przestrzegania  obowiązujących w środowisku społecznym norm i zasad;

traktowaniu ucznia podmiotowo - jako centrum zainteresowania.

Z dyskursu konstruktywistyczno-rozwojowego pragnęłabym zaczerpnąć następującą inspirację:

tworzyć wiedzę ucznia m.in. poprzez umożliwienie mu samodzielne dochodzenie do prawdy badawczej poprzez aktywne eksperymentowanie, ponieważ wiedza jednostki tworzona jest  drogą jej osobistych, badawczych działań i ciągłego krytycznego weryfikowania przyjętych wcześniej hipotez i teorii[11];

zapewniać uczniom odpowiednie środowisko pracy, by wspomóc samodzielne dążenia do poznawania rzeczywistości;

zadawać pytania problemowe oraz okazywać zainteresowanie prezentowanymi przez uczniów efektami pracy;

pozwalać na popełnianie błędów. Prawo ucznia do popełniania błędów nie jest  wyrazem pobłażliwej kurtuazji wobec jego niekompetencji, ale jest traktowane jako zwyczajny i ważny element procesu badawczego[12].

W dyskursie konstruktywistyczno-społecznym, natomiast dorosły jest (...) osobą bardziej kompetentną, ale jego działanie - co podkreślał Wygotski - musi bezpośrednio wypływać z poziomu dziecka i przyjmowanej przez nie perspektywy poznawczej[13], dlatego też jako nauczyciel chciałabym:

być doradcą i przewodnikiem;

pozwalać uczniom na zdobywanie kompetencji dzięki okazanemu im wsparciu;

kontrolować efekty, jakie uzyskuje uczeń;

pracę w klasie opierać głównie na współpracy w grupach;

stosować w swojej pracy tutoring rówieśniczy.

Czyli jaką rolę powinien spełniać nauczyciel?
Rolą nauczyciela jest pomaganie uczniom w zdobywaniu wiedzy i rozwijaniu umiejętności. Jednak poza obowiązkami dydaktycznymi nauczyciel realizuje również zadania wychowawcze, polegające na kształtowaniu osobowości i wprowadzaniu dziecka w życie społeczne, oraz zadania opiekuńcze, związane z dbaniem o bezpieczeństwo i zaspokajaniem potrzeb dzieci. [14]

Począwszy od pierwszej klasy szkoły podstawowej nauczyciel powinien stopniowo wprowadzać dziecko w nowy, nieznany mu świat zasad i reguł, zaadaptować go do napotkanych warunków, z którymi będzie musiał się mierzyć w trakcie obecności w placówce. Nauczyciel powinien wówczas sprawić, bo otoczenie, w którym znajdzie się uczeń stało się dla jego osoby przyjazne i sprzyjające rozwijaniu jego indywidualnych możliwości, a także pozwalać na odkrywanie nowych, nieznanych być może wcześniej talentów i możliwości poznawczych.

Organizowanie komfortowego otoczenia, pokazywanie różnych miejsc i zaznajamianie z pracownikami szkoły z jednej strony jest wyrazem troski i pomaga czuć się dzieciom lepiej, a z drugiej (...) pomaga wprowadzać uczniów do świata szkolnego[15].

Wszelkie relacje wytworzone z nauczycielem oraz to, w jaki sposób nastawi dzieci do procesu uczenia się, będzie przedkładało się na późniejsze traktowanie przez nie pozostałych nauczycieli na kolejnych etapach edukacji

Nauczyciel powinien  podczas procesu adaptacji dzieci w placówce szkolnej zadbać o to, by rozwijać u uczniów postawy akceptacji, tolerancji i życzliwości wobec innych. Pomaga on określić i nazwać występujące między dziećmi różnice, zrozumieć odmienność innych osób lub swoją, a swoim zachowaniem kształtuje zachowanie uczniów wobec innych[16].

Ważne jest także wspieranie uczniów w sytuacjach, kiedy nie radzą sobie przytłaczającymi ich codziennymi sytuacjami,  mającymi miejsce w placówce szkolnej. Podstawą dla odpowiedniego wsparcia, jakie otrzyma uczeń jest  nawiązanie odpowiedniego kontaktu z nauczycielem. Takiej relacji, która będzie dawała mu poczucie bezpieczeństwa, ale również autonomii.

Nauczyciel powinien być względem ucznia tutorem, dzięki temu możliwe jest osiągnięcie między nimi silniejszej relacji, podpartej odpowiednią znajomością możliwości ucznia, co przedkłada się również na stawianie mu wymagać adekwatnych do jego aktualnych potrzeb.

Dawać uczniom możliwość współpracy w grupie, aby mogły uczyć się jak współdziałać z innymi ludźmi, co będzie mogło mieć odzwierciedlenie w podejmowaniu i planowani przez nie odpowiednich działań z innymi dla osiągania porządanego efektu czy kompromisu zarówno podczas zadań realizowanych na kolejnych etapach kształcenia, jak i później - w środowisku pracowniczym.

Dzięki podejmowaniu odpowiedniej refleksji nad zmianami zachodzącymi w zachowaniu uczniów nauczyciel ma możliwość wyłapania odchyleń od normy, czy też po prostu problemów w ich funkcjonowaniu, a nawet wykrywania zaburzeń - co pozwala na podjęcie odpowiednich działań i udzielenie potrzebnego wsparcia.

Nauczyciel powinien być, więc przede wszystkim: opiekunem (udzielać uczniom pomocy, w sytuacjach, które uznają za trudne; dbać o ich poczucie bezpieczeństwa i wzbudzać zaufanie), przewodnikiem (w społeczności szkolnej), wrażliwym obserwatorem (postępów, indywidualnego rozwoju każdego ucznia, symptomów ewentualnych zaburzeń)

Poza tym...

stale doskonalić własne kompetencje wychowawcze;

analizować wspólnie z rodzicami efekty pracy wychowawczej podczas wywiadówek oraz innych, indywidualnych spotkań;

poddawać swoje działania refleksji, wyciągać odpowiednie wnioski i dokonywać odpowiednich modyfikacji;

unikać uprzedzeń względem uczniów oraz akcentować poczucie sprawiedliwości;

znać rodziców oraz środowisko wychowawcze dziecka by móc podejmować odpowiednie działania w celu wspomagania dziecka w osiąganiu lepszych wyników w nauce wykazując się odpowiednim wyczuciem i zrozumieniem dla jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i wychowawczych;

budować pozytywne relacje oparte na wzajemnym szacunku zarówno z dzieckiem jak i jego rodzicami;

wzbudzać u uczniów poczucie samoakceptacji i świadomości własnej wartości;

tworzyć bezpieczną i pozbawioną niepotrzebnych napięć atmosferę pracy;

umożliwiać uczniom samodzielne ustalanie zasad panujących w grupie klasowej oraz kształcić potrzebę ich przestrzegania;

stosować wzmocnienia pozytywne;

wzbudzać u uczniów zaufanie oraz starać się, aby być dla uczniów wzorem osobowym godnym naśladowania;

wierzyć w możliwości ucznia, inspirować go oraz skłaniać do myślenia;

stawiać uczniom wymagania podwyższające ich kompetencje rozwojowe;

bazować na mocnych stronach wychowanków;

rozwijać u uczniów poczucie odpowiedzialności za proces własnej edukacji poprzez wykorzystywanie ich dociekliwości oraz zainteresowań do tworzenia własnych rozwiązań edukacyjnych;

umożliwiać uczniom samodzielne formułowanie pomysłów dotyczących przebiegu zajęć oraz formy ich realizacji;

stwarzać uczniom okazje do spontanicznych działań;

uczyć systematyczności, samodyscypliny oraz umiejętności planowania zajęć;

wdrażać uczniów do samokształcenia;

dostrzegać i rozwijać telenty wychowanków, stwarzać warunki do ich pełnego wykorzystania.

# data[].attributes.headline
PREFEROWANE METODY, FORMY I ŚRODKI DYDAKTYCZNE W NAUCZANIU

# data[].attributes.subject
PREFEROWANE METODY, FORMY I ŚRODKI DYDAKTYCZNE W NAUCZANIU

# data[].attributes.body
Jak pisze Wincenty Okoń w Wprowadzeniu do dydaktyki ogólnej -
W przypadku nauczania cała sztuka sprowadza się przede wszystkim do doboru treści oraz sposobu jej przekazywania, przy czym od charakteru treści i metody jej "podania" zależy asymilacja wiedzy przez ucznia i trwałość jej zapamiętania.[17]
W związku z tym, by jak najlepiej prowadzić zajęcia edukacyjne chciałabym korzystać przede wszystkim z następujących metod, form i środków dydaktycznych:

Metody

pogadanka - głównie utrwalająca pomagająca w usystematyzowaniu wiadomości zapamiętanych/przyswojonych przez działania praktyczne podczas zajęć lekcyjnych;

dyskusja dydaktyczna - szczególnie podczas organizacji pracy w grupie, pozwala na wymianę myśli i poglądów między uczniami oraz między uczniami i nauczycielem;

praca z książką by dziecko rozumiało, że jest w nich spisana wiedza naukowa, której nie mogą tak po prostu znaleźć w internecie;

problemowa - ponieważ dominuje w niej uczenie się samodzielne nad nauczaniem;

przypadków - szczególnie w celu zmotywowania uczniów do samodzielnego poszukiwania odpowiedzi na postawione przez siebie pytania dotyczącego danego przypadku oraz umożliwia konfrontację przy przedstawianiu różnego rodzaju uzyskanych odpowiedzi;

gry dydaktyczne - zawierają element zabawy. Zabawa jest działaniem wykonywanym dla przyjemności, którą sama sprawia, stanowi więc, właśnie przez to czynnik szczególnie pożądany w toku uczenia się[18]. Ponieważ ważne jest w nich przestrzeganie określonych reguł pozwalają dziecku na zrozumienie faktu istnienia norm postępowania, ale również przyzwyczaja do osiągania sukcesów i porażek;

zabawy inscenizacyjne - umożliwiają dziecku na wykorzystanie niektórych elementów wiedzy w sytuacjach praktycznych oraz ich utrwalenie;

ćwiczenia laboratoryjne - przeprowadzane i dopasowane do możliwości uczniów;

ćwiczenia produkcyjne - ponieważ pozwalają uczniom na samodzielne uświadomienie sobie celu, środków oraz końcowego efektu przeprowadzanych działań, a także samokontrolę, kontrolę i ocenę wykonanych przez siebie prac;

metoda projektów - umożliwia wieloaspektowe poznanie omawianego i poznawanego podczas zajęć obszaru tematycznego; w swoim nauczaniu chciałabym by tzw. projekt  był inicjowany i planowany głównie przez uczniów pod moim nadzorem;

Formy:

po pierwsze - praca w grupach - by nakierować uczniów na wzajemną współpracę, dążenie do  celu oraz nauki osiągania kompromisu w sytuacjach spornych

po drugie - praca indywidualna - tylko i wyłącznie w momencie, gdy uczeń musi szlifować umiejętność samodzielnie np. nauka pisania

Środki dydaktyczne:

jak najmniej wspomaganie się podręcznikami szkolnymi, a w większym stopniu bazowanie na materiałach przygotowanych samodzielnie lub przy współpracy z dziećmi, aby również w toku ich przygotowywania uczyli się nowych umiejętności;

wykorzystywanie w celach edukacyjnych pomocy multimedialnych, aplikacji, a przy tym tablic interaktywnych oraz innych możliwości technologicznych;

korzystanie z różnego rodzaju publikacji naukowych zarówno w formie publikacji papierowych jak i cyfrowych;

wykorzystywanie różnego rodzaju przyrządów, czy urządzeń znanych uczniom z codziennego życia, dzięki którym mogliby poznać ich funkcjonowanie, jak również poprzez korzystanie z wchodzących w ich skład elementów, tworzyć z pomocą nauczyciela lub samodzielnie własne pomoce naukowe.

# data[].attributes.headline
SPOSOBY RADZENIA SOBIE W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO

# data[].attributes.subject
SPOSOBY RADZENIA SOBIE W SYTUACJACH TRUDNYCH WYCHOWAWCZO

# data[].attributes.body
nastawienie na prawidłowy kontakt z uczniem - okazywanie mu zainteresowania, ciepła, troskliwości, zrozumienia i uwagi;

łączenie powyższych umiejętności ze stanowczością oraz konsekwencją;

krytykowanie zachowania, a nie dziecka jako osoby;

nie podejmowanie rozmów z uczniami w stanie wzburzenia emocjonalnego - własnego, jak i ucznia/uczniów;

dążenie do uspokojenia uczestników biorących udział w tzw. sytuacji trudnej;

nastawienie na poznanie ucznia, jego zdania i opinii na zaistniałą sytuację problemową;

pozwolenie dziecku na odreagowanie negatywnych emocji przez rozmowę, ale również wyżalenie, wyrażenie złości w miejscu odosobnionym;

umożliwienie dzieciom na samodzielne dojście do porozumienia lub też przy sytuacji powtarzającej się nagminnie w środowisku klasowym - omówienie jej w kręgu rady przez wszystkich uczniów i wyciągnięcie wniosków - pod nadzorem nauczyciela;

w sytuacjach przewyższających możliwości zaradzenia przez samego nauczyciela organizowanie zajęć ze szkolnym pedagogiem, psychologiem lub innym specjalistą;

w razie potrzeby nawiązanie kontaktu z rodzicami w tym odwiedzenie ich w domu;

w ostateczności kierowanie sprawy do dyrekcji placówki.

# data[].attributes.headline
SPOSOBY UCZESTNICTWA RODZICÓW W SZKOLNEJ EDUKACJI

# data[].attributes.subject
SPOSOBY UCZESTNICTWA RODZICÓW W SZKOLNEJ EDUKACJI

# data[].attributes.body
W  przypadku działalności wychowawczej placówki oświatowej ważne jest podkreślenie szczególnego statusu, jaki nadaje ustawa szkolnemu wychowaniu. Uwypukla ona mianowicie rangę wychowania rodzinnego, a  szkole wyznacza w zasadzie jedynie funkcję wspomagającą wychowanie w rodzinie (wspomaganie przez szkołę wychowawczej roli rodziny).[19]

Oznacza to, iż nawet samo wychowanie szkolne leży w gestii rodziców dziecka. Tym samym można przyjąć, iż w momencie gdy rodzic zaangażuje się w edukację szkolną swojego dziecka może tym samym znacząco wpłynąć na postrzeganie nauki przez swoje dziecko.

Prowadzenie twórczej i partnerskiej komunikacji pomiędzy nauczycielami i rodzicami wyznaczają cztery fundamentalne zasady:
1. systematyczność
2. otwartość
3. równouprawnienie
4. wzajemna akceptacja i szacunek.[20]

W związku z tym w swojej pracy jako nauczyciela pragnęłabym, aby:

rodzice, którzy w ciągu dnia dysponują czasem wolnym mogli wspomagać nauczyciela w realizacji różnego rodzaju zajęć np. pomagać w przygotowywaniu pomocy plastycznych oraz innych pomocy edukacyjnych; wspomagać nauczyciela w przeprowadzaniu zajęć i poszerzaniu wiedzy uczniów poprzez wykorzystanie rodzica jako eksperta/specjalistę w danej dziedzinie (np. mama lekarz weterynarii mogłaby opowiadać o zwierzętach, tata ogrodnik o kwiatach);

rodzice, którzy pochodzą z różnych krajów mogliby opowiadać dzieciom podczas specjalnie organizowanych zajęć o miejscach swojego pochodzenia, ponieważ dzieci bardzo chętnie uczą się nowych informacji na temat odmiennych kultur postrzegając je za coś ciekawego i innego (spotkania takie uczą również tolerancji i akceptacji dla ludzi pochodzących z różnych krajów i kultur);

mogli pomagać w organizowaniu wycieczek oraz gromadzić w tym celu potrzebne fundusze;

prowadzili tzw. indywidualny zeszyt swojego dziecka - w wielu miejscach słyszy się informacje na temat tworzenia pewnego rodzaju portfolio w szkole, przez samego nauczyciela. Zeszyt-portfolio, który chciałabym zaproponować byłby tworzonym w domu - dobrowolnie. Rodzice mogliby w nim gromadzić prace plastyczne dziecka, spisywać słuchane przez nie utwory, umieszczać w nim zdjęcia przy różnych podejmowanych wspólnie w domu aktywnościach. Wszystko to mogliby dekorować wspólnie z dzieckiem. W każdym tygodniu pracy szkolnej obowiązkiem rodzica byłoby zaznajomienie dziecka z jedną ciekawą informacją dotyczącą otaczającego go świata np. ptaka, który uwagę malca, wydarzenia z życia kulturalnego (wspólnej wycieczki z rodzicem do teatru, kina - przy tym wspólne spisanie refleksji). kilkukrotnie w ciągu roku szkolnego, wspólnie z rodzicem, dziecko prezentowałoby efekt wzajemnej współpracy oraz nabytą wiedzę, którą dzieliliby się z innymi uczniami podczas organizowanych w tym celu zajęć (w tygodniu lub w weekendy);

rodzice prowadzili zebrania klasowe. Zadaniem byłoby uzgodnienie z pozostałymi rodzicami i nauczycielem tematyki spotkania, poprowadzenie dyskusji oraz sformułowanie wniosków. W ten sposób (...) uzyskują faktyczny wpływ na planowanie przebiegu pracy w klasie i jej podsumowanie, nauczyciel natomiast ma okazję, by posłuchać opinii i propozycji rodziców odnośnie do nauczania czy wychowania[21];

brali udział w spotkaniach integracyjnych dla dzieci i rodziców (a nie samych rodziców) podczas których wspólnie mogliby sprawdzić swoją wiedzę, nabyć nową lub też podzielić się nią z innymi;

Wszelki udział rodziców w życiu szkolnym i wspieraniu edukacji dziecka ma ogromny wpływ na kształtowanie się dziecięcej osobowości i poczucia własnej wartości. Widząc, iż rodzic okazuje jego osobie i życiu zainteresowanie czuje się docenione i szczęśliwe. Rodzic natomiast, spędzając większą ilość czasu wspólnie z nauczycielem i dzieckiem w szkole zaczyna cenić pracę i wkład obojga. Nabiera szacunku do pracy nauczyciela swojego dziecka. Angażując się w życie malca daje mu poczucie bezpieczeństwa oraz stanowi dla jego osoby wzór godny do naśladowania. Udział w życiu szkolnym może mu również dać poczucie satysfakcji z tego, iż na okazanej przezeń pomocy i zaangażowaniu korzysta zarówno dziecko, jak i szkoła oraz inni uczniowie.

# data[].attributes.body
Placówka edukacyjna, w której chciałabym pracować i jaką chciałabym ją widzieć powinna:

dbać o to, by każdy członek społeczności - zarówno uczniowie jak i dzieci oraz rodzice mieli wpływ na funkcjonowanie i sposób realizacji zadań przez placówkę

dążyć do tego, by głównym jej założeniem było wdrożenie dziecka do samokształcenia poprzez braku wywierania nacisku i presji

sprawić by dziecko rozwijało swoje umiejętności komunikacyjne, a także wyrażało swoje zdanie i współtworzyło ogólne zasady funkcjonowania placówki wraz z rodzicami i nauczycielami

powinna uczyć samodzielnego podejmowania decyzji

nastawiać dziecko na współpracę w grupie, kreowanie wspólnych celów, ale nie zapominając przy tym o skoncentrowaniu na rozwoju ucznia jako indywidualnego organizmu oraz podkreślania jego wyjątkowości

być skierowana na rozwój wartości społecznych - każdy winien mieć możliwość wyrażania swojego zdania i opinii, jednak istnieją w niej takie reguły, które zostały ustalone i zaakceptowane przez każdego członka społeczności szkolnej. Funkcjonowanie w równoprawnej grupie stymuluje do rozwijania umiejętności podejmowania kompromisów czy też obierania wspólnych celów i koumnikacji

uczyć szacunku do najbliższego otoczenia (ludzi, zwierząt, przyrody) poprzez kontakt z naturą

powinna zakładać jedynie ocenianie kształtujące, brak kar i nagród, ocenę rówieśniczą oraz samoocenę

mieć wokół odpowiednio rozplanowaną i zaaranżowaną przestrzeń edukacyjną zarówno wewnątrz (odpowiednio wyposażone klasy) jak i na zewnątrz (bliskie otoczenie lasu, sadu lub ogrodu)

dążyć do integracji uczniów, nauczycieli oraz rodziców w tym angażować rodziców w działanie szkoły np. poprzez współorganizację pikników, imprez okolicznościowych, integracyjnych

wspierać działania wychowawcze rodziny poprzez umożliwienie rodzicom stałego kontaktu z nauczycielami, wspólne określanie celów i działań wychowawczych

wzmacniać poczucie odpowiedzialności i wolności poprzez możliwość samodzielnego podejmowania decyzji

umożliwiać organizację wyjazdów na wycieczki do instytucji kulturalnych, czy też spotkań z ekspertami

zapewniać konsultacje ze specjalistami takimi jak psychologowie czy logopedzi

umożliwiać stosowanie wzmocnień pozytywnych, podejście podmiotowe do dziecka, brak kar i etykietowania.

stwarzać uczniom warunki stymulujące ciekawość poznawczą.

Umożliwieniać prezentowanie nabytych umiejętności podczas konkursów,
otwartych zajęć dla rodziców, imprez i uroczystości, przedstawień i innych

uczyć tolerancji i akceptacji

# data[].attributes.body
Opierając się na przyjętych przeze mnie kryteriach postępowania jako nauczyciela oraz uwzględniając wszelkie czynniki, takie jak sposób funkcjonowania szkoły oraz wpływ rodziców na edukację szkolą dziecka, wyłania się wizja dziecka, które:

rozumie normy i zasady funkcjonowania w społeczeństwie

wyraża chęć i dąży do samodzielnego zdobywania wiedzy

wie, w jaki sposób rozwijać swoje zainteresowania

swobodnie i bez krępacji wyraża własne zdanie i opinie na różne tematy

ma poczucie bycia akceptowanym w najbliższym środowisku - w tym środowisku szkolnym

jest przekonane o swojej wyjątkowości i ma poczucie własnej wartości

posiada umiejętność wykorzystywania posiadanej wiedzy w praktyce

krytykę przyjmuje z pokorą i wyciąga z niej wnioski

umiejętnie współpracuje w grupie poprzez osiąganie porozumienia i kompromisu z jej członkami

czuje, że jest potrzebne najbliższemu otoczeniu i może mieć wkład w jego rozwój

posiada umiejętności komunikacyjne adekwatne do swojego wieku

potrafi samodzielnie podejmować decyzje dotyczące własnej edukacji oraz funkcjonowania w życiu szkoły i poza nim

ma poczucie integracji z grupą

toleruje i akceptuje odmienności przekonań innych osób w swoim otoczeniu oraz okazuje im należyty szacunek

wie, że na drodze swojej edukacji może popełniać błędy i jest to całkowicie naturalne dla jego rozwoju

jest przekonane o tym, że ma wpływ na sposób funkcjonowania otaczającej go rzeczywistości

wykazuje zainteresowanie najbliższym środowiskiem naturalnym

z szacunkiem traktuje świat fauny i flory

# data[].attributes.body
[1] KOT Stanisław, Historia wychowania. Wychowanie nowoczesne. Od połowy XVIII wieku do współczesnej doby, t. 2, Wydawnictwo Żak, Warszawa, s. 335.
[2] Tamże, s. 337.

[3] KORCZAK Janusz., Pisma wybrane, Warszawa 1957, s . 69.
[4] KORCZAK Janusz, Pamiętnik, Poznań 1984, s. 35.

[5] MELOSIK Zbyszko, Pedagogika pragmatyzmu (w:) Pedagogika - podręcznik akademicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa? 2008, s. 308.
[6] WOLTER Edyta, Nowe wychowanie (w:) Kwartalnik naukowy Fides es Ratio, t. 18, nr 2, b.m.w, 2014, s. 39.

[7] ŚLIWERSKI B., Pedagogika waldorfska (w:) Pedagogika - podręcznik akademicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 298.
[8] Tamże, s. 300.
[9] RECZEK-ZYMRÓZ Łucja, Współczesne funkcjonowanie nauczycieli w edukacji wczesnoszkolnej (w:) Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie, t. 18, nr 1, Tarnów 2011, s. 129.
[10] KLUS-STAŃSKA Dorota, Szczepska-Pustkowska M., Pedagogika wczesnoszkolna, WAIP, Warszawa 2009, s. 54.

[11] Tamże, s. 60.

[12] Tamże, s. 63.

[13] Tamże, s. 66.

[14] JABŁOŃSKI Sławomir, Ratajczyk Aleksandra, Niezbędnik dobrego nauczyciela - Opieka i wychowanie w okresie dzieciństwa i dorastania, seria 2, t. 3, red. prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa, s.34.

[15] Tamże, s. 35.

[16] Tamże, s. 36.
[17] OKOŃ Wincenty, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Wydawnictwo Akademickie "Żak", Warszawa 1998, s. 255.
[18] Tamże, s. 265.
[19] KOPER Anna, Kierzkowska-Żuk Ines, Udział rodziców w życiu szkoły (w:) Studia i Prace Pedagogiczne, WSEI, Lublin 2016, s. 109.
[20] KĘDRA Marzena, Włączanie rodziców w edukację dzieci, Ośrodek Rozwoju Edukacji, b.m.w, b.d.w, s. 5.
[21] Tamże, s. 7.

# data[].attributes.body
1. JABŁOŃSKI Sławomir, Ratajczyk Aleksandra, Niezbędnik dobrego nauczyciela - Opieka i wychowanie w okresie dzieciństwa i dorastania, seria II, t. III, red. prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa.
2. KĘDRA Marzena, Włączanie rodziców w edukację dzieci, Ośrodek Rozwoju Edukacji, b.m.w, b.d.w.
3. KLUS-STAŃSKA Dorota, Szczepska-Pustkowska M., Pedagogika wczesnoszkolna, WAIP, Warszawa 2009.
4. KOPER Anna, Kierzkowska-Żuk Ines, Udział rodziców w życiu szkoły (w:) Studia i Prace Pedagogiczne, WSEI, Lublin 2016.
5. KORCZAK Janusz, Pamiętnik, Poznań 1984.
6. KORCZAK Janusz., Pisma wybrane, Warszawa 1957.
7. KOT Stanisław, Historia wychowania. Wychowanie nowoczesne. Od połowy XVIII wieku do współczesnej doby, t. II, Wydawnictwo Żak, Warszawa.
8. MELOSIK Zbyszko, Pedagogika pragmatyzmu (w:) Pedagogika - podręcznik akademicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa? 2008.
9. OKOŃ Wincenty, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Wydawnictwo Akademickie "Żak", Warszawa 1998.
10. RECZEK-ZYMRÓZ Łucja, Współczesne funkcjonowanie nauczycieli w edukacji wczesnoszkolnej (w:) Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie, t. 18, nr 1, Tarnów 2011.
11. ŚLIWERSKI B., Pedagogika waldorfska (w:) Pedagogika - podręcznik akademicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
12. WOLTER Edyta, Nowe wychowanie (w:) Kwartalnik naukowy Fides es Ratio, t.XVIII, nr 2, b.m.w, 2014.