# data[].attributes.attachment_link.title
17 The concept of International organizations

# data[].attributes.body
regulacyjnym – stanowienie norm prawnych, wzorcow moralnych, politycznych;

kontrolnym – kontrola zgodności działań państw członkowskich z ustalonymi normami;

operacyjnym – świadczenie usług państwom członkowskim lub innym podmiotom (np. prowadzenie badań, przygotowywanie raportów).

Inne: rozwiązywanie sporów międzynarodowych (rozjemcze, arbitrażowe, sądowe)

# data[].attributes.body
posiadanie jej  oznacza możliwość podejmowania samodzielnego działania przez organizację w płaszczyźnie międzynarodowej, tzn. bez pośrednictwa państwa czy państw członkowskich

Kompetencje

w sensie formalnym - statut

w sensie materialnym - wola państw

W orzecznictwie i w traktatach:

opinia doradcza MTS (1949) w sprawie dotyczącej odszkodowania za szkody poniesione w związku ze śmiercią hrabiego Bernadotte

Traktat Paryski (1951) (art. 2 ust. 6)

TUE (art. 47), KoPM (art. 176), Statut MOP (art. 39 i 40), UNESCO (art. XII), traktat o utworzeniu ECOWAS (art. 88 ust. 1) oraz protokół o instytucjach MERCOSURu (art. 34)

# data[].attributes.body
1. dot. działalności poza organizacją międzynarodową (pro foro externo)

2. dot. zagadnień wewnętrznych i funkcjonowania (pro foro interno)

Podejmowanie uchwał - zasady

większością głosów (zwykłe, bezwględne, kwalifikowane)

zasada jedno państwo - jeden głos

inne (głosów ważonych w UE, jednomyślności 5 mocarstw w RB ONZ)

# data[].attributes.body
w służbie organizacjom międzynarodowym

funkcje stałe i wyłączne

lojalni wobec organizacji międzynarodowej

niezależni od władz państwowych

niezależni od państwowych sądów ani prawa (np. Trybunał Administracyjny przy ONZ)

korzystają z immunitetów i przywilejów (np. Konwencja ONZ z 13.02.1946, Konwencja ONZ  z 21.11.1947)

# data[].attributes.body
1. Organ typu zgromadzenia ogólnego - wszyscy członkowie, zbiera się rzadko

2. Organ typu rady - węższe grono, kompetencje wykonawcze, zbiera się między sesjami zgromadzenia

3. sekretariat/biuro - międzynarodowi funkcjonariusze urzęduje permanentnie, czynności biurowe i techniczne

# data[].attributes.body
Klasyfikacja wg. składu:

składające się z państw

plenarne (Zgromadzenie Ogólne ONZ)

o ograniczonym składzie (Rada Bezpieczeństwa ONZ)

składające się z osób fizycznych

Klasyfikacja wg. miejsca w strukturze:  główne i pomocnicze

Klasyfikacja wg. okresu powołania: stałe i czasowe

Klasyfikacja wg. funkcji:

# data[].attributes.body
organizacja międzynarodowa to trwałe stowarzyszenie państw powołane do życia na podstawie umowy międzynarodowej, mające na celu realizację określonych zadań w dziedzinie stosunków między państwami.

# data[].attributes.body
istnienie stałych organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach

członkami organizacji są państwa

składają się one z minimum trzech członków

# data[].attributes.body
międzynarodowe organizacje rządowe (International Governments Organizatons – IGOs) - związek conajmniej trzech państw powoływany umową międzynarodową w celu realizacji celów statutowych. Podstawy prawne ich funkcjonowania stanowi prawo międzynarodowe.

międzynarodowe organizacje pozarządowe (International Non-Government Organizatons – INGOs) - organizacja międzynarodowa funkcjonująca w oparciu o statut i regulamin o charakterze wewnętrznym. Zrzesza osoby prawne, fizyczne lub stowarzyszenia.

>> art. 71 Karty NZ: nadaje organizacjom pozarządowym status konsultacyjny

# data[].attributes.body
Starożytność: geneza organizacji międzynarodowych (amfiktionie i symmachie)

Średniowiecze i Renesans: projekty powołania organizacji gwarantujących "wieczysty pokój"

# data[].attributes.body
pierwsze porozumienia i stowarzyszenia państw zainteresowanych usprawnieniem żeglugi na drogach wodnych mających międzynarodowe znaczenie

1865: pierwsza organizajca międzynarodowa - Międzynarodowy Związek Telegraficzny

1867: użycie terminu "organizacja międzynarodowa" po raz pierwszy

kolejne organizacje międzynarodowe

Powszechny Związek Pocztowy (1875)

Paryski Związek Ochrony Własności Przemysłowej (1883)

Międzynarodowe Biuro Własności Literackiej (1886)

Międzynarodowe Biuro Higieny Publicznej (1907)

1919: powołanie Ligi Narodów

pierwszy system bezpieczeństwa zbiorowego

pierwsza organizacja uniwersalna

pierwsza organizacja zorientowana na kooperację o charakterze politycznym

# data[].attributes.body
Organizacje globalne (powszechne) – nastawione są na objęcie swym członkostwem wszystkich państw (ONZ)

Organizacje partykularne – nastawione są na objęcie swym członkostwem określonej grupy państw. Kryteria podziału:

geograficzne / geopolityczne (NATO, UE, OPA)

inne (OECD, OPEC)

# data[].attributes.body
Unia Europejska to międzynarodowe ugrupowanie integracyjne, istniejące od 1 XI 1993, którego podstawą są suwerenne, europejskie państwa narodowe, tworzące związek gospodarczo-polityczny.

Źródła prawa Unii Europejskiej

Prawo wspólnotowe dzieli się umownie na dwie podstawowe kategorie: pierwotne i wtórne. Pierwotne źródła prawa to traktaty założycielskie:

paryski z 1951 (ustanawiający EWWiS)

rzymskie z 1957 (ustanawiające EWG i Euratom)

Ponadto traktaty zmieniające i uzupełniające:

Traktat o fuzji organów (z 1965)

Jednolity akt europejski (1986),

Traktat o Unii Europejskiej

Traktat amsterdamski (1997)

Traktat nicejski (2001)

Oraz traktaty i umowy o przystąpieniu nowych państw członkowskich oraz stowarzyszeniu i współpracy z państwami trzecimi.

Natomiast prawo wtórne Unii Europejskiej to wiążące i niewiążące akty prawne wydawane przez instytucje wspólnotowe, tj. rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie.

Główne cele organizacji

wspieranie pokoju, wartości UE i dobrobytu obywateli UE

zagwarantowanie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w przestrzeni bez granic wewnętrznych

promowanie zrównoważonego rozwoju opartego na trwałym wzroście gospodarczym i stabilności cen, na wysoce konkurencyjnej gospodarce rynkowej umożliwiającej pełne zatrudnienie i postęp społeczny oraz na ochronie środowiska

zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminacji

wspieranie postępu naukowo-technicznego

zwiększanie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz solidarności między państwami członkowskimi

ochrona bogatej różnorodności kulturowej i językowej

ustanowienie unii gospodarczej i walutowej, której walutą jest euro.

Konstrukcja UE

1. Wspólnoty Europejskie (obejmują m.in. wspólnotowy system instytucjonalno-prawny, wspólną politykę rolną, politykę regionalną, wspólny rynek wewnętrzny, unię gospodarczą i walutową, ochronę środowiska)

2. wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa

3. współpraca w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

System instytucjonalny UE
System instytucjonalny Unii tworzą  instytucje polityczne, sądowe i kontrolne (tj. Komisja Europejska, Parlament Europejski, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich i wiele innych), gdzie kluczowe miejsce zajmuje Rada Europejska,  w skład której wchodzą przywódcy państw (głowy państw lub szefowie rządów) oraz przewodniczący Komisji Europejskiej; zajmuje się ona sprawami o charakterze strategicznym - ustala priorytety, ogólne polityczne wytyczne i kierunki działania oraz nadaje niezbędny impuls do rozwoju UE.

# data[].attributes.body
Unia Europejska

NATO

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)

Rada Europy

Wspólnota Demokracji

Young Professionals Programme (YPP) 2016

Fundacja Azja-Europa

Grupa Robocza do Międzynarodowej Współpracy w Dziedzinie Edukacji, Pamięci i Badań nad Holokaustem

Inicjatywa Środkowoeuropejska (IŚE)

Międzynarodowa Organizacja Frankofonii

# data[].attributes.body
Organizacje ogólne - mogą zajmować się każdą kwestią podniesioną na ich forum, jeżeli nie została wyraźnie wyłączona przez statut (np. w przypadku Rady Europy dot. to np. spraw obronnych) (np.ONZ, OPA, LPA, UA)

Organizacje wyspecjalizowane -  kompetencje ograniczone do szczególnej, stosunkowo wąskiej dziedziny (np. UE, organizacje wyspecjalizowane ONZ)

# data[].attributes.body
Organizacje koordynacyjne - celem jest intensywna współpraca członków w danej dziedzinie, oparte na zasadzie suwerenności państw (Rada Europy, UNICEF, NATO)

Organizacje integrujące (ponadpaństwowe) – nie opierające się na tradycyjnej współpracy międzypaństwowej, ale swoim działaniem prowadzące do przemian strukturalnych w systemie prawnym i ekonomice państw członkowskich poprzez wprowadzanie zunifikowanych rozwiązań, budowanie wspólnej przestrzeni prawnej i wspólnego organizmu gospodarczego obejmującego zrzeszone państwa (np. UE)

# data[].attributes.body
W. Góralczyk, S. Sawicki. Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie. Wolters Kluwer, wyd. 17, Warszawa 2017.

W. Czapliński, A. Wyrozumska. Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe. C.H. Beck, Warszawa 2014.

http://www.grocjusz.edu.pl/Materials/skrypt/07.pdf

http://www.msz.gov.pl/pl/

http://www.un.org/en/about-un/

http://www.unic.un.org.pl

https://encyklopedia.pwn.pl

https://europa.eu

https://uia.org

# data[].attributes.body
Organizacja Narodów Zjednoczonych jest międzynarodową organizacją założoną w 1945 roku. Obecnie składa się z 193 państw członkowskich. Misja i praca Organizacji Narodów Zjednoczonych są kierowane celami i zasadami zawartymi w Karcie Narodów Zjednoczonych. W wyniku działań organizacji powstała Międzynarodowa Karta Praw Człowieka (ang. „International Bill of Rights”), w skład której wchodzą:

1. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

2. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

3. Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych

4. I Protokół dodatkowy do MPPOiP w sprawie zawiadomień indywidualnych

5. II Protokół dodatkowy do MPPOiP w sprawie kary śmierci

Główne cele organizacji:

1. Utrzymać międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo, tłumić wszelkie akty agresji i inne naruszenia pokoju.

2. Rozwijać pomiędzy narodami przyjazne stosunki oparte na poszanowaniu zasady równouprawnienia.

3. Rozwiązywać w drodze współpracy międzynarodowej problemy międzynarodowe o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym lub humanitarnym, zachęcać do poszanowania podstawowych wolności dla wszystkich bez względu na różnice rasy, płci, języka lub wyznania.

4. Stanowić ośrodek uzgadniania działalności narodów, zmierzającej do osiągnięcia tych wspólnych celów.

Zasady zawarte w Karcie Narodów Zjednoczonych:

· Suwerenna równość państw członkowskich
· Przestrzeganie zobowiązań międzynarodowych
· Pokojowe rozwiązywanie sporów
· Nie ingerowanie w sprawy wewnętrzne Członków
· Państwa członkowskie zobowiązane są do udzielania pomocy Organizacji w   akcji podjętej zgodnie z Kartą
· Jednomyślność w najważniejszych sprawach dotyczących pokoju i bezpieczeństwa
· Przyjmowanie nowych członków
· Wybór sekretarza Generalnego

Organizacje wyspecjalizowane ONZ

organizacje wyspecjalizowane ONZ, są to organizacje międzynarodowe o charakterze powszechnym, działające w różnych dziedzinach, np. gospodarczej, społecznej, kulturalnej, związane z ONZ umowami, określającymi zasady ich współpracy z ONZ; ich działalność koordynuje Rada Gospodarczo-Społeczna ONZ. Należą do nich m.in

Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO)

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO)

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO)

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF)

Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO)

# data[].attributes.body
liczba organizacji międzynarodowych rośnie

Przykłady:

1945: uchwalnenie Karty Narodów Zjednocznonych i powołanie ONZ

1948: powołanie OPA

1949: powołanie Rady Europy

1952: powołanie EWWiS

1958: powołanie EWG

1963: powołanie OJA

1967: powołanie ASEAN

Obecnie: ok. 70 000 organizacji