# data[].attributes.body
https://zpe.gov.pl/b/wielkie-katedry-gotyku-francuskiego/Pis9nM31w

# data[].attributes.attachment_link.description
W trakcie zajęć nauczyciel przeprowadza mini wykład na temat warunków rozwoju sztuki w okresie gotyku

# data[].attributes.body
https://zpe.gov.pl/a/motywy-religijne-w-sztuce---cz-ii/Donhnou8M

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
wskazywać dzieła sztuki, w których przedstawiono wizerunki Boga lub bóstw;

wyjaśniać pojęcia: ikona, rzeczywistość sakralna, ornament, arabeska;

rozpoznawać ikony na podstawie podanych przykładów;

przyporządkować do podanych reprodukcji typ obrazowania Maryi (Eleusa lub Hodegetria);

oznaczać lokalizacje wybranych polskich sanktuariów maryjnych (Częstochowa, Kalwaria Pacławska, Licheń Stary, Kalwaria Zebrzydowska, Ludźmierz, Gietrzwałd, Święta Lipka, Wiślica, Piekary Śląskie) i rozpoznawać wizerunki Matki Bożej objęte kultem (z zastosowaniem mapy interaktywnej);

określać symbol i jego znaczenie na podstawie podanych przykładów (macewa);

rozpoznać rodzaj techniki plastycznej na podstawie dzieł artystów współczesnych, odwołujących się w swojej twórczości do rzeczywistości sakralnej.

E‑materiał jest kontynuacją tematu Motywy religijne w sztuce - cz. I.

Na świecie funkcjonuje wiele różnych religii. Przedstawiciele każdej z nich wyrażają swoją wiarę także poprzez sztukę - malując, rysując czy rzeźbiąc wizerunki Boga lub bóstw.

W niektórych tradycjach religijnych postacie przedstawiano na podobieństwo ludzi, na przykład w starożytnej Grecji. Pomimo tego, że bogowie greccy byli potężni, rzeźby przedstawiały ich jako ludzi posiadających zarówno zalety, jak i wady. Obrazują to dwie ilustracje. Najedź kursorem na interaktywne punkty i odczytaj imiona bóstw.

W sztuce chrześcijańskiej Bóg tradycyjnie ukazywany był jako sprawiedliwy i wszechmocny Stwórca. W taki sposób przedstawił go Michał Anioł.

Poniżej przedstawiono ikonę Andrieja Rublowa Trójca Święta, która powstała w kręgu kultury bizantyńskiej i była typowa dla sztuki wschodnich kościołów chrześcijańskich - w tym wypadku dla kościoła prawosławnego.

Ikona to obraz przedstawiający postacie świętych i sceny z ich życia, tworzony zazwyczaj na specjalnie przygotowanym drewnie. Święci na ikonach zawsze są umieszczani centralnie. Ikony malowane są czystymi, niemieszanymi kolorami: czerwienią, bielą, niebieskim, zielonym, brązem, z użyciem znacznych ilości pozłoty. Niekiedy na obraz nakładana jest, wykonana ze srebra lub złota, sukienka z otworami na twarz i ręce przedstawianej postaci.

Ikona służy przede wszystkim rozwojowi duchowemu, a w mniejszym stopniu ilustruje określone prawdy wiary. Nie jest traktowana jako zwykły obraz religijny, ale jako święte dzieło. Polski malarz i teolog prawosławny, Jerzy Nowosielski, określał ikony jako okna na transcendencję, zapewniające łączność ze świętym i pozwalające wniknąć modlącemu się w rzeczywistość .

Sztukę sakralną, której głównym motywem jest Maryja, nazywamy sztuką maryjną. Poniżej ukazano obrazy o tematyce maryjnej, w których Matka Boża przedstawiona jest na dwa różne sposoby. Pierwszy nazywany jest Hodegetria, drugi - Eleusa. Najedź na reprodukcje i dowiedz się, czym różnią się sposoby przedstawiania wizerunku Maryi.

Jednym z najbardziej znanych obrazów maryjnych w Polsce jest ikona w typie Hodegetria - Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, znajdujący się w sanktuarium maryjnym na Jasnej Górze w Częstochowie.

Dopasuj definicję do pojęcia. Eleusa Możliwe odpowiedzi: 1. w Kościele wschodnim obraz kultowy, malarska reprezentacja świętej postaci, zawierająca obok wizerunku napisy objaśniające., 2. to przedstawienie Matki Boskiej w charakterystycznym geście pochylenia głowy, przytulającą swój policzek do policzka Jezusa. Zazwyczaj Syn obejmuje ją ręką za szyję., 3. to najstarszy i najbardziej rozpowszechniony wizerunek Matki Boskiej. Przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu. Hodegetria Możliwe odpowiedzi: 1. w Kościele wschodnim obraz kultowy, malarska reprezentacja świętej postaci, zawierająca obok wizerunku napisy objaśniające., 2. to przedstawienie Matki Boskiej w charakterystycznym geście pochylenia głowy, przytulającą swój policzek do policzka Jezusa. Zazwyczaj Syn obejmuje ją ręką za szyję., 3. to najstarszy i najbardziej rozpowszechniony wizerunek Matki Boskiej. Przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu. Ikona Możliwe odpowiedzi: 1. w Kościele wschodnim obraz kultowy, malarska reprezentacja świętej postaci, zawierająca obok wizerunku napisy objaśniające., 2. to przedstawienie Matki Boskiej w charakterystycznym geście pochylenia głowy, przytulającą swój policzek do policzka Jezusa. Zazwyczaj Syn obejmuje ją ręką za szyję., 3. to najstarszy i najbardziej rozpowszechniony wizerunek Matki Boskiej. Przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu.

Dopasuj definicję do pojęcia.

to przedstawienie Matki Boskiej w charakterystycznym geście pochylenia głowy, przytulającą swój policzek do policzka Jezusa. Zazwyczaj Syn obejmuje ją ręką za szyję., to najstarszy i najbardziej rozpowszechniony wizerunek Matki Boskiej. Przedstawia Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus na ramieniu., w Kościele wschodnim obraz kultowy, malarska reprezentacja świętej postaci, zawierająca obok wizerunku napisy objaśniające.

Sztuka religijna stanowi inspirację dla współczesnych artystów. W galerii przedstawiono przykłady dzieł nawiązujących do tematyki maryjnej. Przyjrzyj się im, a następnie rozwiąż zadanie.

Zarówno Koścół katolicki, jak i prawosławny, szczególną cześć oddają Matce Bożej, co nazywamy kultem maryjnym. Maryja oraz Jezus Chrystus należą do najważniejszych i najczęściej przedstawianych postaci w sztuce chrześcijańskiej. W Polsce znajduje się wiele ośrodków kultu maryjnego, w których zobaczyć można obrazy i figury Maryi, ukazywanej zazwyczaj z małym Chrystusem.

Poniżej zamieszczono mapę, na której zaznaczono lokalizacje wybranych polskich sanktuariów maryjnych. Po kliknięciu w interaktywnych punktów możesz zobaczyć objęty kultem wizerunek Matki Bożej.

Sceny religijne w sztuce odnoszą się nie tylko do postaci; pojawiają się także w kontekście świąt o charakterze religijnym.

Reprodukcja przedstawia przebieg jednej z uroczystości w żydowskiej świątyni.

Wspólnymi świętami Kościołów i wspólnot chrześcijańskich są między innymi Boże Narodzenie (święto obchodzone dla wspomnienia i uczczenia narodzin Jezusa Chrystusa) oraz Wielkanoc (uroczystość upamiętniająca zmartwychwstanie Chrystusa, poprzedzona Niedzielą Palmową). Z kolei jednymi z najważniejszych świąt w judaizmie (świąt żydowskich) są Pesach (jedno z tzw. świąt pielgrzymich rozpoczynające się uroczystym wspólnym posiłkiem całej rodziny) oraz Rosz ha‑Szana, czyli Święto Trąbek (dzień rozpoczynający rok żydowski, którego charakterystycznym zwyczajem jest dęcie w barani róg).

W niektórych religiach, np. w islamie, istnieje zakaz wyobrażania ludzi, zwierząt oraz Boga w scenach religijnych. W sztuce islamskiej rekompensował to rozwój bogatej ornamentyki, np. arabeski.

W kulturze i sztuce żydowskiej, oprócz ornamentyki, występuje bogata symbolika, wyrażająca określone treści religijne. Symbole, a nawet sceny religijne, często umieszczano na żydowskich nagrobkach, nazywanych macewami.

Najedź kursorem na fotografię, a dowiesz się, jaką symbolikę zawiera przedstawiona macewa.

Potrzeba kontaktu ze sferą sacrum, również obecnie jest ważna dla wielu osób. Poniżej przedstawiono przykłady dzieł współczesnych artystów, wykonane różnymi technikami.

Źródło:

Stefan Kozakiewicz (red.), Słownik terminologiczny Sztuk Pięknych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969, s. 21.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Wizerunki Boga lub bóstw", "Ikona", "Sztuka sakralna", "Sztuka religijna", "Kult maryjny", "Sceny religijne", "Religia islamska", "Słownik pojęć", "Galeria dzieł sztuki". Materiał zawiera 52 ilustracje (fotografie, obrazy, rysunki), 5 ilustracji interaktywnych, 6 ćwiczeń interaktywnych.

# data[].attributes.body
Sztukę sakralną, której głównym motywem jest Maryja, nazywamy sztuką maryjną. Poniżej ukazano obrazy o tematyce maryjnej, w których Matka Boża przedstawiona jest na dwa różne sposoby. Pierwszy nazywany jest Hodegetria, drugi – Eleusa. Najedź na reprodukcje i dowiedz się, czym różnią się sposoby przedstawiania wizerunku Maryi.

# data[].attributes.body
Ikona służy przede wszystkim rozwojowi duchowemu, a w mniejszym stopniu ilustruje określone prawdy wiary. Nie jest traktowana jako zwykły obraz religijny, ale jako święte dzieło. Polski malarz i teolog prawosławny, Jerzy Nowosielski, określał ikony jako okna na transcendencję, zapewniające łączność ze świętym i pozwalające wniknąć modlącemu się w rzeczywistość sakralną.

# data[].attributes.body
Ikona to obraz przedstawiający postacie świętych i sceny z ich życia, tworzony zazwyczaj na specjalnie przygotowanym drewnie. Święci na ikonach zawsze są umieszczani centralnie. Ikony malowane są czystymi, niemieszanymi kolorami: czerwienią, bielą, niebieskim, zielonym, brązem, z użyciem znacznych ilości pozłoty. Niekiedy na obraz nakładana jest, wykonana ze srebra lub złota, sukienka z otworami na twarz i ręce przedstawianej postaci.