# data[].attributes.body
Romanya

Romanya, Türkiye’nin Balkanlardaki en büyük ticaret ortağıdır. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2015 yılında 5,4 milyar dolardır, bunun 2.8 milyar dolarını Romanya’ya yapılan ihracat, 2,6 milyar dolarını ise Romanya’dan yapılan ithalat oluşturmaktadır.

# data[].attributes.body
Yunanistan

Yunanistan, sınırlı üretim nedeniyle ithalata bağımlı bir ülke olmasıyla bilinir. Yunanistan’ın ithalat profili incelendiğinde otomotiv ve yan sanayi, beyaz eşya, televizyon, sağlık ekipmanları, yenilenebilir enerji, tekstil ve konfeksiyon, deri, mobilya, otel ekipmanları, seramik göze çarpar.

İpsala sınır kapısı iki ülke karayolu taşımacılığında en yoğun kullanılan gümrük kapısıdır. Ancak kapının 24 saat esasına göre çalışmasında yaşanan aksaklıklar karayolu geçişlerinde zaman zaman sorun teşkil edebilmektedir.

# data[].attributes.body
Suriye

Suriye, 2000 yıllarının başında, merkezi planlı ekonomik sistemden serbest piyasa ekonomisine girme çalışmalarına başlamıştır. Bu çalışmalar sırasında dış ticaret hacmi artmış ve dış ticaret açık vermeye başlamıştır.

2011 yılında başlayan iç savaşla beraber uluslararası yaptırımlar uygulandığından dolayı Suriye dış ticareti düşüş göstermeye başlamıştır. Suriye, 4 Aralık 2011’de, STA anlaşmasının askıya alınması ve Suriye’den geçişlerde ek gümrük harcı alınması da dahil olmak üzere Türkiye’ye bir dizi karşı yaptırım kararları almıştır. Bu gelişmeler ışığında, iki ülke arasındaki ticaret, özellikle 2011 yılının son çeyreğinden itibaren daralmaya başlamıştır. 2011’in tümü dikkate alındığında ihracat yüzde 12,6, ithalat yüzde 21 civarında daralmış; son çeyrekte ihracat yüzde 51,8, ithalat ise yüzde 57,3 oranında keskin bir daralma göstermiştir.

2012 yılında neredeyse durma noktasına gelen ikili ticaretle, ihracat yüzde 68,8 azalma göstermiş ve ithalat da yüzde 87,2 azalma göstererek 67 milyon dolara gerilemiştir. 2013 yılı sonrasında Suriye ile olan ihracat, oldukça dalgalı bir seyir izlemiştir.

2013 yılında 1,02 milyar dolar olan ihracatımız, 2014 yılında 1,8 milyar doları aşarak en yüksek seviyesine ulaşmış, 2018 yılında ise 1,3 milyar dolara gerilemiştir.

2011 sonrası Suriye’den Türkiye’ye ithalat oldukça çok gerilemiştir. 2010 yılında 663 milyon dolar olan ithalat, 2011 yılında 524 milyon dolara gerilemiş olup, takip eden yıllarda ise bu rakam 50-115 milyon dolar seviyelerinde dalgalanarak 2018 yılında 69 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’nin Suriye’ye 2018 yılı itibariyle ihraç ettiği başlıca ürünler; buğday unu, hayvan yemi, ayçiçeği yağı, bisküvi, canlı tavuk, çimento, su, petrol gazlarıdır.

Suriye’den Türkiye’ye ithal edilen başlıca ürünler; pamuk, rafine bakır, zeytinyağı, baharat, yün, ham alüminyum, kuru baklagiller ve kabuklu yemişlerdir.

# data[].attributes.body
İran

İran ile 1996 yılında 1 milyar dolar seviyesindeki dış ticaret hacmi, 2012 yılında yaklaşık 22 milyar dolar ile zirveyi görmüştür. 2013 yılından beri düşüş içinde olan ikili ticaret hacmi; 2018 yılında 9,3 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmiştir.

İran ekonomisi, 2018 yılından itibaren yaşanan döviz kuru dalgalanmaları ve ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesi gibi nedenlerle oluşan belirsizlik sürecinden olumsuz etkilenmiştir. İran Hükümeti, yaşanan bu gelişmeler üzerine ülkeden döviz çıkılını engellemek üzere bir dizi tedbir almaya başlamıştır. İran, bin 339 kalem üründe gümrük vergilerini artırma ya da ithalatı yasaklama yoluna gitmişti.

TÜİK’in 2017 verilerine bakıldığında Türkiye ve İran’ın toplam dış ticaret hacmi 10.8 milyar dolardır. Türkiye’den İran’a yapılan ihracat 3,3 milyar dolardır ve Türkiye’nin İran’dan yaptığı ithalat 7,5 milyar dolardır.

Türkiye’nin İran’a 2017 yılı itibariyle ihraç ettiği başlıca ürünler; kazan, plastik ve mamüller, sentetik ve suni lifler, motorlu kara taşıtları, elektrikli makine ve cihazlardır.

İran’dan Türkiye’ye ithal edilen başlıca ürünler; Mineral yakıt, plastik ve mamülleri, çinko, alüminyum, gübredir.

# data[].attributes.body
Irak

Türkiye ile Irak arasında derin ticari ve ekonomik ilişkiler vardır. 2011 yılında Irak, ihracat pazarları arasında Almanya’nın ardında ikinci sıraya yükselmiş ve 2011-2014 döneminde ikinci sıradaki yerini korumuştur. Irak’a gerçekleştirilen ihracat 2013 yılında yaklaşık 12 milyar dolarla en yüksek seviyesini görmüştür.

DEAŞ’ın 2014 yılında Musul’u ele geçirmesine kadar olan ticari süreçte, ihracat hep yüzde 11,5 artma göstermiştir. Musul etkisiyle ortaya çıkan kriz nedeniyle ihracat sonrasında azalma göstermeye başlamıştır.

2014 yılında Türkiye’nin Irak’a ihracatı bir önceki yıla göre yaklaşık % 8,9 oranında azalarak 10,9 milyar dolara gerilemiştir.

2016 yılında 7,6 milyar dolara kadar gerileyen Irak’a ihracatımız 2017’de 9,1 milyar dolar, 2018’de de 8,4 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmiştir.

2018 yılında Türkiye’nin Irak’a ihraç ettiği ürünler; mücevherat, buğday unu, tavuk eti, yumurta, bisküvi, mobilya, yumurta, hijyenik havlu ve bebek bezleri, izole kablo ve teller, turunçgiller, dokunmuş halılar, plastik ambalaj malzemeleri, salça, demir-çelik boru ve profil, ayçiçeği yağı, plastik borular, çikolatalı mamuller, sigaralar, demir-çelik çubuklar, demir-çelikten inşaat ve aksamı, margarin, hazır giyim, kuru baklagiller, deterjan, kağıt ambalaj malzemeleridir.

Türkiye Irak'tan en çok altın, petrol yağı kalıntıları, hurda plastik ve kağıt ile sığır derisi ithal etmektedir.

# data[].attributes.body
Bulgaristan

Bulgaristan’ın önemli ticaret ortaklarından biri Türkiye’dir. Bulgaristan ülkemizin Avrupa ile ticaretinde üs olarak kullanılması yönüyle Türkiye açısından büyük önem arz etmektedir. Türkiye’deki firmalar Avrupa ülkeleri ile ticareti Bulgaristan üzerinden gerçekleştirmektedir. Karayolu ile Avrupa’ya ticaretin çoğunluğu Bulgaristan üzerinden gerçekleşmektedir.

İki ülke arasındaki ticaret 2010 yılında tekrar artış göstermeye başlamıştır. 2011 yılının sonunda ise 4 milyar dolara ulaşmıştır. Bulgaristan ve Türkiye arasındaki ticaret hacminin yüzde 59'unu Türkiye'ye ihraç edilen Bulgaristan’da üretilen ürünler oluşturmaktadır. Bu ürünler daha çok üretim için kullanılan aramalar ve hammaddeden oluşmaktadır.

R

# data[].attributes.body
Rusya

SSCB döneminde de Türkiye ile önemli bir ticaret ortağı olan Rusya ile ticaret, 1992’de SSCB’nin dağılmasının ardından ticareti yine artarak devam ettirmiştir. Diğer yandan Türkiye ve Rusya dış ticaretindeki açık ise 1997 yılından itibaren artarak devam etmiştir.

Ticaret açığının en önemli nedeni ülkemizin 2000'li yıllarda enerji ihtiyacının önemli bir bölümünü Rusya'dan sağlama konusunda bir tercih yapmasına rağmen, 1984’te SSCB ile imzalanan Doğal Gaz Anlaşması çerçevesinde, doğal gaz karşılığında mal ihracı uygulamasının devam ettirilememesidir. Ülkeye ihracatımızın artırılması için potansiyel Türk ihraç ürünlerinin ülkede yoğun tanıtımı ve tutundurma faaliyetleri önem arz etmektedir.

Türkiye’nin Rusya ile dış ticaret hacmi, küresel mali kriz nedeniyle 2009 yılında yüzde 39 gerileme göstermiştir. 2010 yılında ülkenin küresel krizin olumsuz etkilerinden çıkmaya başlaması ile birlikte Rusya’ya ihracat artmaya başlamış, yüzde 45 artış göstermiştir.

# data[].attributes.body
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)

KKTC dış ticaretinde en önemli paya sahip ülke Türkiye’dir. Türkiye’den KKTC’ye ihracat 1 milyar civarında gerçekleşmektedir ve bu ihracat rakamı son yıllarda 40-80 milyon dolar arasında değişmektedir. 2018 yılında ihracat yüzde 12 artış göstererek 1,2 milyar dolara; ithalat ise yüzde 1,5 artarak 68 milyon dolara yükselmiştir.

Türkiye’nin KKTC’ye ihracatında ilk sırayı 377 milyon dolar ile petrol ürünleri almaktadır. İhracatımızda önemli paya sahip diğer ürünler; demir/çelik çubuklar, ilaçlar, alkollü ve alkolsüz içecekler, oturmaya mahsus mobilyalar, çimento, mücevherler, alüminyum çubuk ve profillerdir.

KKTC tarafından Türkiye’ye ihraç edilen başlıca ürünler; peynir, narenciye, patates, demir-çelik döküntü ve hurdalarıdır.