# data[].attributes.body
Allah'ın sıfatları ve zatı, cennet, cehennem ve kader gibi doğrudan doğruya ''inanç'' ile ilgili konularda fikir ayrılığı yaşayanların kurdukları mezhepler, ''itikadi mezhepler'' olarak nitelendirilmiştir.

# data[].attributes.body
10. yüzyılda kurulmuş olan Eşariyye, Hz. Muhammed ve Kuran'ı Kerim'i temel alan, bununla birlikte felsefe ve kelam metotlarını da kullanan bir mezheptir. Birçok özelliği Maturidilik mezhebiyle benzerlik taşıyan Eşarilik, Büyük Selçuklu Devleti, Memlükler ve Osmanlı İmparatorluğu tarafından desteklenmiştir.

Eşarilik mezhebinin kurucusu Ebu'l Hasan İshak el Eşari'dir. Eşari, 873 yılında Irak'ın Basra kentinde dünyaya geldi. Gençliğinde Mutezilere daha yakın olsa da sonraki yıllarda Ehl-i Sünnet anlayışını benimsedi.

Eserleri:

1- Ala Ehi'l Mantık

2- El Has Ale'l Bahs

3- Es Sıfat

4- El Muhtasar Fi't Tevhid Ve'l Kader

5- İzahu'l Burhan

# data[].attributes.body
Matüridilik, Ebu Hanife'nin fıkıh ve hadis ilimlerindeki görüşlerinden ilham alarak gelişen bir kelam ve itikadi mezheptir. Bu mezhep, ilk olarak İmam-ı Azam'ın düşüncelerinden etkilenerek şekillenmiştir ve kelam metodunu uygulayan mezhepler arasında önde gelir.

Matüridilik, 10. yüzyılda Maveraünnehir bölgesinde ortaya çıkmıştır ve özellikle Türklerin yoğun olduğu bu coğrafyada hızla yayılmıştır. Bu sebeple, Karahanlılar ve Selçuklular dönemlerinde de etkili olmuştur.

Matüridilik, 9. yüzyılda doğmuş olan Muhammed bin Mahmud el-Matüridi es-Semerkandi tarafından kurulmuştur. Matüridi, Hanefi mezhebinin dördüncü kuşak alimlerinden biridir ve Mukatil Er-Razi, İshak El-Cüzcani ve Ebu Nasr El-İyazi gibi önde gelen alimlerden dersler almıştır.

Eserleri:

1- Kitabü'l Cedel fi Usuli'l Fıkh

2- Kitabü't Tevhid

3- Nasihatname

4- Er Red Ale'l Karamita

5- İslam İnanç Esasları

# data[].attributes.body
Zeydîlik, Batı'da Beşciler olarak da bilinir. Zeyd bin Ali'nin tâkipçisi olan Şiâ mezhebidir. Zeyd'îyye fıkıhını tâkip eden kişiler Zeydî olarak adlandırılırlar ancak Zeydî Vâsıtî denilen Câferî bir grup da bulunmaktadır.

Zeydî fıkhının tâkipçileri diğer Şiî mezheplerinde olduğu gibi ilk dört imamı kabul ederler ancak beşinci imam olarak Muhammed el Bakır yerine kardeşi Zeyd bin Ali'yi kabul ederler. İmâmı ve kurucusu olan Zeyd bin Ali Zeyn el-Âbıdîn bin Hüseyin önce babası Ali Zeyn el-Âbıdîn bin Hüseyin sonra da kardeşi İmam Muhammed Bakır'dan okuyarak yetişti.

# data[].attributes.body
Peygamber'in vefatından sonra devlet yönetiminin Hz. Ali'ye ve onun soyundan gelenlere ait olduğu düşüncesi etrafında birleşen çeşitli grupların ortak adı. On iki imam sistemini benimseyen Şiî fırkası.

Ebû Ca'fer et-Tûsî, Hişâm b. Hakem'in çağdaşlarından İbn Mîsem ve İbnü't-Temmâr diye tanınan Ali b. İsmâil'in İmâmiyye mezhebi konusunda fikir ortaya koyanların ilki olduğunu belirtir.

# data[].attributes.body
Kuran-ı Kerimi ve Hz. Muhammed'in fiili sünnetlerini referans alan Sünnilik mezhebini benimsemiş olan kişilere Sünni denir. Bazı kaynaklarda Ehl-i Sünnet olarak geçen Sünniler, kelam, fıkıh ve hadis gibi ilimlerde önce Kuran'ı Kerim'e, sonra Hz. Muhammed'i sünnetine başvurur.

Muhammed'in sünnetine uyan ve tabi olandır. Bu mezhebin dört fıkıh kolu vardır. Bunlar sırasıyla Hanefi, Hanbeli, Şafii ve Malikidir. İlk Sünni mezhep ise Ebu Hanife tarafından kurulan Hanefi mezhebidir.

# data[].attributes.body
Şiilik, Hicri birinci asrın son çeyreğinde (8. yy'ın başı), vasîlik (Hz Peygamber’in vasiyetiyle Hz. Ali’nin Müslümanların imamı olduğuna inanmak) ve mehdîlik (İslâm’ı aslî hüviyetine kavuşturacak olan beklenen idareci) fikirleri etrafında, özellikle mevalî adını verdiğimiz, Arap olmayanlar arasında oluşmaya başlamış bir mezheptir.

# data[].attributes.body
Kaynaklar Haricîliğin çıkışının İslam Peygamberi Muhammed döneminde olduğunu belirtir. Muhammed'e arkadaşlık etmiş olan Abdullah b. Zu'l-Hüveysıra'nın sonradan Haricîlerin liderliğini yapmış olan Hurkus b. Züheyrle aynı kişi olması muhtemeldir.

Hz. Ali’den ayrılan hariciler görüş ve itikat bakımından Müslümanlardan ayrılmıştır. Ancak küfre girdikleri konusunda İslam alimleri itilaf etmiştir. İslam alimlerine göre ‘bağiy’ olarak kabul etmiş se de bir kısım alim küfre girdiklerini söylemiştir.

# data[].attributes.body
İslâm dîni fıkhî mezhepleri; İslam coğrafyasında dînî bölünmeleri ifade etmekle birlikte bu bölünmelerin başlangıcı dînî değil, siyâsî ve sosyal bölünmelerden oluşmaktadır.

# data[].attributes.body
Hanefi mezhebi, İslam dininde bulunan 4 sünni mezheplerinden birisidir. Hanefilerin sünni mezhepler arasında kabul ettikleri inanç mezhepleri ise Maturidilik adıyla bilinir. Hanefi mezhebine inanan kişiler ise Hanefi olarak adlandırılır.

Hanefi mezhebi İslam dininde en geniş inanca ve kişiye sahip olan mezheptir. İsmini ise mezhebin kendi kurucusundan almaktadır.

Hanefilik mezhebi aslında günümüzde ve İslam dini içerisinde en çok inananı bulunan bir mezhep türüdür. Bu mezhebin kendi içerisinde farklı inançları ve özellikleri bulunmaktadır.

Hanefi mezhebinin kurucusu Ebu Hanife’dir. Mezhep, sahip olduğu ismi de kurucusundan almaktadır. Ebu Hanife'nin asıl adı ise Numan'dır. Ebu Hanife'nin babası Sabit ismindeydi. Ebu Hanife’nin babası Hicretin 80. yılında doğarak 150. yılında vefat etmiştir. Ebu Hanife'nin o dönemlerde en büyük imam anlamında kullanılan İmam-ı Azam lakabına sahipti. O dönemlerde Ebu Hanife görüşlerini yaymak için bir okul oluşturmuş ve talebelerine bu okulda tüm görüşlerini aktarmıştır. Bu görüşlerin her biri sistemli hale gelerek, bir mezhep haline dönüştü. Ebu Hanife Kufe'de bulunan evinde 767 yılında vefat etmiştir.

# data[].attributes.body
Malikilik İslam'ın dört mezhebinden biridir. Malikilik mezhebi Afrika kıtasında ki Müslüman ülkelerde oldukça yaygındır. Malikilik mezhebi ilk olarak Hicaz'da yayılmıştır. Ayrıca Dünya'nın en güçlü İslam ülkelerinden biri olan Endülüs Emevi Devleti'nin resmi mezhebi malikiliktir. Malikilik mezhebinin görüşü Medine halkının yaşayış biçiminin esas olarak ele alınmasıdır. Malikilik mezhebi, kitap, sünnet ve icma gibi görüşlerin yanı sıra kıyas, istihsan gibi feri delillerin de ele alınması gerektiğini savunur. Malikilik mezhebine göre Medinelilerin ameli hadis gücündedir.

Malikilik mezhebinin kurucusu İmam Malik'tir. İmam Malik 712 yılında Medine'de doğmuş ve 795 yılında yine Medine'de vefat etmiştir. Yaşadığı dönemde Hz. Peygamber'in hadisleri ve örf ve fetvaları Medine'nin merkezinde idi. İmam Malik ise böyle bir ortamda yaşamış ve büyümüş olan pek çok önemli imamlardan fıkıh dersi almış bir imamdır. İmam Malik olgunluk çağına geldikten sonra almış olduğu fıkıh dersleri ile birlikte Medine'de fetva vermeye başlamıştır. İmam Malik'in fetvaları ve yaşayış biçimi geniş kitlelere ulaşmıştır. Pek çok öğrenci onun ilmi ile yetişmiştir. Malikilik mezhebi bu şekilde Medine'den İslam coğrafyasına yayılmıştır. Günümüzde ise Malikilik mezhebi Kuzey Afrika'da ki İslam ülkelerinde yaygındır. Hicaz coğrafyasında Malikilik mezhebi daha az yaygındır.

# data[].attributes.body
Şafilik mezhebi adını İmam Şafiden almıştır. İmam Şafi önemli bir İslam alimlerinden biridir. Şafi mezhebine uyanlara Şafi denilmektedir. Şafilik İslam'ın dört büyük mezheplerinden biridir. İmam Şafi'nin şeri delillerden gösterdiği yola Şafilik mezhebi denilmektedir. Şafilik mezhebi Türkiye'nin Güney Doğu bölgesinde oldukça yaygındır. Ayrıca Asya kıtasında ki Müslüman ülkelerde de yaygın olduğu gibi Doğu Afrika bölgesinde de Şafilik mezhebi oldukça yaygındır. Şafi mezhebi delil olarak kitap sünnet ve kıyasa dayanmaktadır.

Şafilik mezhebinin kurucusu İmam Şafi'dir. İmam Şafi 767 yılında Gazze'de doğmuş bir İslam alimidir. İmam Malik gibi İslam alimlerinden bizzat ders aldı. Mutavva dersleri alan İmam Şafi pek çok hadis rivayet etmiştir. İmam Şafi İmam Muhammed'den fıkıh dersleri aldı. Bağdat’ta bir süre yaşadıktan sonra Mekke şehrine hicret etti. Mekke'de yaklaşık olarak 9 yıl ders verdi talebe yetiştirdi. İmam Şafi Mekke'de dokuz yıl kaldıktan sonra tekrar Bağdat'a döndü. Burada öğrenmiş olduğu fıkıh dersleri kendi anlayışını geliştirdi.

İmam Şafi Mısır'da da fıkıh dersleri vermeye başladı. Mısır'da pek çok talebe yetiştirdi. İmam Şafi Mısır'da geçirmiş olduğu süre zarfı boyunca pek çok kişinin düşüncesini etkiledi. Daha sonra hicri takvime göre 820 yılında Mısır'da vefat etti.

# data[].attributes.body
Mezhepleşme döneminde Hanefi, Şafii ve Hanefi mezheplerinin ardından ortaya çıkan hak mezhebe Hanbeli mezhebi adı verilmektedir. Diğer bir deyişle dördüncü sünni mezheptir. Mezhepten olan kişilere Hanbeli ya da Hanabile adı verilmiştir. Hanabile çoğul nitelik taşımaktadır. II. yüzyılın ikinci yarısı ve III. Yüzyılda fikir hareketleri görülmekteydi. Bu dönemde re'y, hadis ve kelam tartışmaları fazlasıyla yapılmaktaydı. Dönem Emevi ve Abbasilerin hüküm sürdüğü dönemdi. Bu sebeple her ekol farklı İslami görüşlerle kendini göstermiştir. Hanbeli mezhebi ise Ahmet Bin Hanbeli liderliğinde bu aşamada kurulmuştur.

Hanbeli mezhebi, Emevi ve Abbasi döneminde Irak bölgesinde Ahmet bin Hanbeli tarafından kurulmuştur. Ahmet bin Hanbeli, Kuran'ı hıfz etmiş büyük alim zatlardan biridir. Ayrıca küçük yaşlarda ilmini Bağdatlı alimlerden almıştır. Bu sebeple grameri çok iyi öğrenmiş ayrıca hadis ve tefsiri çözmüştür. Hadis ilminde kendisini fazlasıyla geliştirmiştir.

Ahmet bin Hanbeli, 280 kadar hocadan ders almıştır. Bu hocalar arasında Hanefi mezhebinin ikinci imamı olan Ebu Yusuf da bulunmaktadır. Aldığı eğitimlerle Ahmet bin Hanbel ekolünü hadis ve hicaz ekolüne dayanmıştır. İlmi görüşü ve anlayışı geniş kitleler tarafından destek bulmuştur. Mezhep geniş bir yayılım göstererek Eyyübiler, Memlüklüler, Osmanlılar devrinde kitleleri toplamıştır.

# data[].attributes.body
İmâmet'na göre son İsnâ‘aşer’îyye İmâmı olan, çocukken kaybolup bugün gayba halinde bulunan Muhammed Mehdi bir gün Arabistan'da Mascid-al-haram adı verilen meydanda Dünya'ya geri dönecektir.

Câferîlik'teki fıkıh ilkeleri, Kur'an ve sünnetten çıkarılır. Sünnîlik ve Şiîlik arasındaki farklılık, Şiîliğin Muhammed'den sonra ilk yöneticinin hem peygamberin vasiyetiyle, hem de ilâhî seçimle Hazret-i Ali olması gerektiğine inanılmasıdır.

Cafer-i Sadık Medine’de doğmuştur. İmamiye’nin beşinci imamı Muhammed Bâkır’ın oğludur. İlk tahsilini dedesi ve babasından almıştır. Babasından sonra imamet görevini üstlenerek Şia’nın altıncı imamı olmuştur. İmamet konusunda Zeydîler hariç Şia’nın tüm kolları Cafer-i Sadık’ın imam olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Fazilet ve takva sahibi olan İmam Cafer-i Sadık, tüm Müslümanların saygı ve sevgisini kazanmıştır. Hadis ve fıkıh ilminde büyük bir yeri olan Cafer-i Sadık, Ebû Hanife gibi döneminin önemli âlimleriyle de görüşerek ilmî konular hakkında görüş alışverişinde bulunmuştur. 765 yılında Medine’de vefat etmiştir.

# data[].attributes.body
KAYNAKÇA: CNN, HÜRRİYET, TED RÖNESANS DİN SLAYTLARI, EURONEWS