# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp do tematu informujący o konieczności udzielania pierwszej pomocy bez względu na odniesione pierwsze wrażenie

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp wprowadzający do tematu informujący o konieczności ratowania życia dziecka pomimo obaw o własne umiejętności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy osobie, która jest nieprzytomna i nie wykazuje żadnych funkcji życiowych, można jeszcze bardziej zaszkodzić? W takiej sytuacji liczą się sekundy. Tylko zdecydowana reakcja świadków, pozbycie się strachu i rozpoczęcie czynności ratowniczych mogą uratować ludzkie życie.

W celu przygotowania się do tej lekcji sprawdź w dostępnych Ci materiałach, np. na platformie e‑podręczniki, w jaki sposób oceniamy stan przytomności, na czym polega udrożnienie dróg oddechowych, jak układa się osobę poszkodowaną w pozycji bocznej.

Możesz skorzystać na przykład z e‑materiałów pt.:

uciskać prawidłowo klatkę piersiową;

wykonywać prawidłowo oddechy ratownicze;

przeprowadzać resuscytację krążeniowo‑oddechową osobie dorosłej;

wskazywać moment zakończenia resuscytacji krążeniowo‑oddechowej;

rozpoznawać zagrożenia towarzyszące resuscytacji krążeniowo‑oddechowej.

Do nagłego zatrzymania krążenia nagłego zatrzymania krążenia (NZK) dochodzi z bardzo wielu przyczyn, spośród których wymienić można:

Objawami mogącymi wskazywać na zaburzenia krążenia i oddychania są: utrata przytomności, oddech płytki, rzadki (rzadszy niż 2 razy na 10 sekund) lub jego brak, sinica. Najważniejszymi skutkami takich zaburzeń mogą być natomiast nieodwracalne zmiany w mózgu spowodowane długim okresem niedotlenienia (powyżej 3-5 min) oraz śmierć. Jedynym skutecznym sposobem zapobieżenia im (w warunkach nieambulatoryjnych) jest natychmiastowe przystąpienie do resuscytacji krążeniowo‑oddechowej, prowadzonej w cyklach po 30 uciśnięć i 2 oddechy.

Co oznacza słowo „resuscytacja"?

Słowo „resuscytacja" pochodzi od łacińskiego czasownika resuscitare (wymowa: resuscitare), tzn. wzniecić, odnowić, wskrzesić.

Największym zagrożeniem dla człowieka wynikającym z zatrzymania funkcji życiowych jest brak krążącej krwi, w której znajduje się wiele składników potrzebnych do życia wszystkim komórkom. Najcenniejszym z tych składników jest tlen, bez którego większość komórek bardzo szybko umiera. Narząd, który jest najbardziej wrażliwy na jego brak, to mózg. Już po upływie 3-5 minut od NZK dochodzi do nieodwracalnych uszkodzeń mózgu, stąd przy wykonywaniu czynności ratowniczych (nazywanych resuscytacją krążeniowo‑oddechową - RKO) u poszkodowanego nieprzytomnego bez zachowanych funkcji życiowych szczególną uwagę zwraca się na prawidłowe uciskanie klatki piersiowej. Tylko w ten sposób tlen zgromadzony we krwi można przetransportować do wszystkich najważniejszych organów wewnętrznych poszkodowanego. Czynność uciskania klatki piersiowej jest niezmiernie prosta, a zarazem kluczowa.

Instrukcja: Uciskanie klatki piersiowej

Głębokość ucisku powinna wynosić co najmniej 5 cm, jednak nie więcej niż 6 cm, natomiast częstotliwość między 100 a 120 ucisków na 1 minutę.

Sposób wykonania powyższej instrukcji obrazuje poniższe nagranie.

Animacja przedstawia metodę wykonywania zewnętrznego masażu serca przez uciskanie klatki piersiowej. Rozpoczyna ją ujęcie ogólne przedstawiające poszkodowanego leżącego na ziemi z rozpiętą koszulą i stojącego przy nim ratownika. W lewym górnym rogu obrazu pojawia się napis Krok 1. Ratownik klęka, zmiana ujęcia na zbliżenie odsłoniętej klatki piersiowej poszkodowanego. Stosownie do komentarza lektora pośrodku klatki piersiowej na dolnej połowie mostka pojawia się krzyż z przerywanej czerwonej linii wyznaczający miejsce, na którym ratownik opiera lewą rękę. Towarzyszy temu pojawienie się w lewym górnym rogu obrazu napisu Krok 2. Po chwili dokłada prawą rękę, wplata jej palce między palce lewej i zaciska je. Zmiana ujęcia na ogólne ukazujące poszkodowanego od strony głowy i ratownika z boku. W lewym górnym rogu ekranu napis Krok 3. Czerwone przerywane linie pionowa i pozioma wskazują, że ramiona ratownika znajdują się prostopadle do klatki piersiowej poszkodowanego. Zmiana ujęcia na przedstawiające ratownika od przodu i poszkodowanego z boku, napis w lewym górnym rogu ekranu Krok 4. Zmiana napisu na Krok 5, ratownik zaczyna wykonywać rytmiczne uciski klatki piersiowej poszkodowanego. Klatka piersiowa poszkodowanego wyraźnie się ugina, a po prawej stronie pojawia się napis od 5 do 6 centymetrów. Po chwili pojawia się poniżej napis od 100 do 120 na minutę.

Film dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/b/P16zrTqRx

Animacja przedstawia metodę wykonywania zewnętrznego masażu serca przez uciskanie klatki piersiowej. Rozpoczyna ją ujęcie ogólne przedstawiające poszkodowanego leżącego na ziemi z rozpiętą koszulą i stojącego przy nim ratownika. W lewym górnym rogu obrazu pojawia się napis Krok 1. Ratownik klęka, zmiana ujęcia na zbliżenie odsłoniętej klatki piersiowej poszkodowanego. Stosownie do komentarza lektora pośrodku klatki piersiowej na dolnej połowie mostka pojawia się krzyż z przerywanej czerwonej linii wyznaczający miejsce, na którym ratownik opiera lewą rękę. Towarzyszy temu pojawienie się w lewym górnym rogu obrazu napisu Krok 2. Po chwili dokłada prawą rękę, wplata jej palce między palce lewej i zaciska je. Zmiana ujęcia na ogólne ukazujące poszkodowanego od strony głowy i ratownika z boku. W lewym górnym rogu ekranu napis Krok 3. Czerwone przerywane linie pionowa i pozioma wskazują, że ramiona ratownika znajdują się prostopadle do klatki piersiowej poszkodowanego. Zmiana ujęcia na przedstawiające ratownika od przodu i poszkodowanego z boku, napis w lewym górnym rogu ekranu Krok 4. Zmiana napisu na Krok 5, ratownik zaczyna wykonywać rytmiczne uciski klatki piersiowej poszkodowanego. Klatka piersiowa poszkodowanego wyraźnie się ugina, a po prawej stronie pojawia się napis od 5 do 6 centymetrów. Po chwili pojawia się poniżej napis od 100 do 120 na minutę.

Kolejnym elementem RKO jest prowadzenie oddechów ratowniczych. Czynność ta dostarcza tlen do organizmu poszkodowanego po wyczerpaniu się rezerw znajdujących się w jego układzie krwionośnym i oddechowym. Ratownik powinien wykorzystać środki zabezpieczające go przed zakażeniem (maska twarzowa czy chusta twarzowa, patrz: galeria mediów poniżej pod filmem). Jeśli niczego takiego nie ma, ratownik ma prawo zrezygnować z prowadzenia oddechów ratowniczych.

Sposób wykonania powyższej instrukcji obrazuje nagranie poniżej.

Animacja przedstawia metodę wykonywania oddechów ratowniczych. Rozpoczyna ją ujęcie ogólne przedstawiające poszkodowanego leżącego na ziemi z rozpiętą koszulą i stojącego przy nim ratownika. W lewym górnym rogu obrazu pojawia się napis Krok 1. Ratownik klęka, zmiana ujęcia na zbliżenie przedstawiające poszkodowanego od kolan w górę i klęczącego przy jego głowie ratownika. Ratownik kładzie lewą rękę na czole poszkodowanego i odchyla jego głowę do tyłu, prawą ręką podtrzymuje żuchwę i unosi, czemu towarzyszy otwarcie ust poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 2. Niewielka zmiana pozycji lewej ręki przez ratownika tak, aby mógł zacisnąć nos poszkodowanemu bez podnoszenia nadgarstka. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 3. Ratownik pochyla się nad ustami poszkodowanego i obejmuje swoimi ustami usta poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 4. Widać, jak w czasie wdechu klatka piersiowa poszkodowanego unosi się. Ratownik utrzymując odgięcie głowy i uniesienie żuchwy odsuwa swoje usta od ust poszkodowanego i kieruje swój wzrok, odchylając głowę w bok na klatkę piersiową poszkodowanego. W tym momencie widać, jak klatka piersiowa poszkodowanego opada. Ratownik ponownie kieruje swoje usta w kierunku ust poszkodowanego i wykonuje 2 wdech. Pojawia się czerwona przerywana linia wiodąca od otwartego prawego oka ratownika do przepony poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 5. Ratownik odsuwa swoje usta od ust poszkodowanego, puszcza głowę poszkodowanego i obraca głowę w bok. Ponownie pojawia się przerywana linia ilustrująca spojrzenie na przeponę poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 6. Ratownik ponownie wykonuje oddech ratowniczy i podnosi się, ale nie wstaje, lecz klęczy przy poszkodowanym.

Film dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/b/P16zrTqRx

Animacja przedstawia metodę wykonywania oddechów ratowniczych. Rozpoczyna ją ujęcie ogólne przedstawiające poszkodowanego leżącego na ziemi z rozpiętą koszulą i stojącego przy nim ratownika. W lewym górnym rogu obrazu pojawia się napis Krok 1. Ratownik klęka, zmiana ujęcia na zbliżenie przedstawiające poszkodowanego od kolan w górę i klęczącego przy jego głowie ratownika. Ratownik kładzie lewą rękę na czole poszkodowanego i odchyla jego głowę do tyłu, prawą ręką podtrzymuje żuchwę i unosi, czemu towarzyszy otwarcie ust poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 2. Niewielka zmiana pozycji lewej ręki przez ratownika tak, aby mógł zacisnąć nos poszkodowanemu bez podnoszenia nadgarstka. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 3. Ratownik pochyla się nad ustami poszkodowanego i obejmuje swoimi ustami usta poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 4. Widać, jak w czasie wdechu klatka piersiowa poszkodowanego unosi się. Ratownik utrzymując odgięcie głowy i uniesienie żuchwy odsuwa swoje usta od ust poszkodowanego i kieruje swój wzrok, odchylając głowę w bok na klatkę piersiową poszkodowanego. W tym momencie widać, jak klatka piersiowa poszkodowanego opada. Ratownik ponownie kieruje swoje usta w kierunku ust poszkodowanego i wykonuje 2 wdech. Pojawia się czerwona przerywana linia wiodąca od otwartego prawego oka ratownika do przepony poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 5. Ratownik odsuwa swoje usta od ust poszkodowanego, puszcza głowę poszkodowanego i obraca głowę w bok. Ponownie pojawia się przerywana linia ilustrująca spojrzenie na przeponę poszkodowanego. Napis w lewym górnym rogu zmienia się na Krok 6. Ratownik ponownie wykonuje oddech ratowniczy i podnosi się, ale nie wstaje, lecz klęczy przy poszkodowanym.

Oddechy ratownicze można wykonać bezpiecznie tylko przy użyciu sprzętu specjalnie do tego przeznaczonego - masek takich jak te zaprezentowane w poniższej galerii. Nie wolno używać gazików, materiału czy woreczków foliowych, gdyż nie stanowią one dostatecznej bariery dla materiału zakaźnego.

Połączenie prowadzenia uciśnięć klatki piersiowej z oddechami ratowniczymi nazywamy resuscytacją krążeniowo‑oddechową (RKO). Stosunek uciśnięć do wdechów wynosi 30:2. U osoby dorosłej RKO zaczynamy zawsze od uciśnięć klatki piersiowej. Europejska Rada Resuscytacji Europejska Rada Resuscytacji opracowała algorytm czynności, które mają na celu uporządkowanie podejmowanych działań przy poszkodowanym. Nazywa się go algorytmem BLS ( Basic Life Support , wymowa: bejzik lajf saport).

Wszystkie działania związane z RKO (w jednym cyklu) powinna prowadzić jedna osoba. Jeśli to możliwe, należy dokonywać zmiany ratownika co 2 minuty lub w momencie jego zmęczenia. Należy zwracać uwagę na poprawność wykonywanych czynności. Z upływem czasu osoba prowadząca RKO może zacząć popełniać błędy, które mogą wpływać na skuteczność podjętych działań. Szczególną uwagę należy zwrócić na minimalizowanie przerw pomiędzy wdechami a uciśnięciami oraz przy zmianie ratowników. Czas na wykonanie dwóch wdechów i ponowne rozpoczęcie uciskania klatki piersiowej nie powinien być dłuższy niż 5 sekund. Natomiast gdy ratownicy się zmieniają, osoba kończąca uciski powinna głośno liczyć swoje uciśnięcia, aby druga mogła się przygotować do zmiany po wykonaniu sekwencji 30 uciśnięć. Jeśli osoba wykonująca RKO nie decyduje się na wykonywanie oddechów ratowniczych, prowadzi się wyłącznie same uciski klatki piersiowej bez żadnych przerw. Wtedy zmiany dokonuje się na ustaloną wcześniej komendę, np. „zmiana
za 10 uciśnięć".

Zalecenia Europejskiej Rady Resuscytacji z 2021 roku podkreślają potrzebę minimalizowania przerw podczas RKO. Dotyczy to również konieczności podjęcia RKO jak najszybciej po stwierdzeniu oddechu nieprawidłowego. Obecne badania potwierdzają również, że szanse na przywrócenie czynności życiowych podstawowymi zabiegami resuscytacyjnymi u osób dorosłych nie są duże i służą głównie podtrzymaniu tych czynności do przyjazdu służb ratunkowych. Dlatego
nie zaleca się przerywania RKO w celu okresowego sprawdzania ewentualnego powrotu podstawowych funkcji życiowych. Podkreśla się natomiast konieczność podjęcia RKO w każdym przypadku po stwierdzeniu braku prawidłowego oddechu u poszkodowanego, niezależnie od tego, kiedy mogło dojść do utraty przytomności i zaniku podstawowych funkcji życiowych.

Szybkie rozpoczęcie resuscytacji przez świadków zdarzenia może dwu-, a nawet trzykrotnie, zwiększyć szanse przeżycia osób, u których doszło do nagłego zatrzymania oddechu i krążenia.

przybędą na miejsce wykwalifikowane służby medyczne i przejmą działania ratunkowe,

czynności ratunkowe przejmie od nas inny świadek zdarzenia,

poszkodowany zacznie reagować (poruszy się, otworzy oczy, zacznie kaszleć),

opadniemy z sił i nie ma w pobliżu osoby, która może nas zmienić,

pojawiło się zagrożenie zewnętrzne (zadymienie, pożar, agresywny pies itd.).

RKO możemy przerwać w momencie, gdy:

Jeśli podczas prowadzenia RKO pojawiło się zagrożenie zewnętrzne, musisz zadbać przede wszystkim o swoje bezpieczeństwo. Jest ono najważniejsze! To, czy podczas ucieczki z miejsca niebezpiecznego, będziesz próbował ewakuować również poszkodowanego, zależy tylko od twojej oceny sytuacji. Jeśli uznasz, że znacznie opóźni to twoją ucieczkę, pozostaw go na miejscu i sam oddal się na bezpieczną odległość.
Wysiłek fizyczny
Oprócz czynników zewnętrznych, które powodują w skrajnych przypadkach konieczność przerwania RKO i ewakuację, są również takie, które wpływają na ratownika i mogą np. obniżyć skuteczność prowadzonych działań. Zaliczamy do nich wymienione niżej czynniki.
Zmęczenie ratownika
Podczas wykonywania RKO w dość nienaturalnej pozycji, może dojść do skurczy mięśni (szczególnie w obrębie uda), bólu pleców czy duszności. Wysiłku związanego z prowadzeniem RKO nie muszą podejmować np. osoby z chorobami układu krążenia, gdyż może on stanowić zagrożenie dla nich samych.
Reakcja psychologiczna
Wiele badań potwierdza, że uciskanie klatki piersiowej przez jednego ratownika dłużej niż 2 min znacząco wpływa na spadek efektywności tych czynności, dlatego w razie możliwości zmiany powinny odbywać się właśnie po upływie tego czasu.
Przenoszenie chorób zakaźnych
Znane są przypadki nieefektywności uciskania klatki piersiowej wynikającej ze stosowania zbyt słabego ucisku. Osoby udzielające pierwszej pomocy tłumaczyły się strachem przed połamaniem mostka czy żeber. Tego akurat nie należy się obawiać,
ale jeśli ratownik ma opory przed wykonaniem oddechów ratowniczych, to niech po prostu z nich rezygnuje, nie opóźniając rozpoczęcia uciskania klatki piersiowej.

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji z 2021 roku idą w kierunku podejmowania prób resuscytacji czy po prostu pomocy poszkodowanemu, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa ratownika. To on powinien ocenić, czy istnieje zagrożenie dla jego zdrowia, uwzględniając m.in. bieżącą liczbę zachorowań i dostępne informacje o osobie poszkodowanej.

Nagłe zatrzymanie krążenia jest najczęstszą przyczyną śmierci w Europie i może dotyczyć nawet ok. 700 tysięcy osób rocznie. Szybkie rozpoczęcie resuscytacji przez świadków zdarzenia może potroić szanse przeżycia osób, u których doszło do NZK.

Resuscytacja to zespół czynności, na które składa się uciskanie klatki piersiowej i sztuczne oddychanie. Wykonujemy je zawsze, gdy poszkodowany nie reaguje i nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo. Stosunek uciśnięć klatki piersiowej do oddechów ratowniczych wynosi 30:2.

Uciskanie klatki piersiowej wykonujemy, układając ręce na środku klatki piersiowej i uciskając ją na głębokość przynajmniej 5 cm, ale nie więcej niż 6 cm, z częstotliwością co najmniej 100, ale nie więcej niż 120 uciśnięć na minutę.

Sztuczne oddychanie wykonujemy, obejmując szczelnie swoimi ustami usta osoby poszkodowanej. Wdech ratowniczy powinien trwać ok. 1 sekundy - jak przy normalnym oddychaniu.

Resuscytacja będzie najskuteczniejsza, jeżeli połączymy uciskanie klatki piersiowej z oddechami ratowniczymi. Ale, jeżeli z jakichś powodów nie chcesz wykonywać sztucznego oddychania, możesz wykonywać sam masaż serca.

Prowadząc resuscytację krążeniowo‑oddechową, należy korzystać ze środków ochrony osobistej - rękawiczek jednorazowych i maseczek do sztucznego oddychania (chust twarzowych).

Resuscytację należy prowadzić do przyjazdu służb ratunkowych, opadnięcia z sił lub momentu, gdy poszkodowany zacznie reagować: poruszy się, otworzy oczy i zacznie prawidłowo oddychać.

Odszukaj w Internecie stronę Polskiej Rady Resuscytacji, a następnie sprawdź na niej i zapisz poniżej, co ile lat są wydawane wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji.

Pokaż odpowiedź

Definicja: Europejska Rada Resuscytacji

(ERC, ang. European Resuscitation Council, wymowa: Juropijan resuscitejszyn kansil) organizacja powstała w 1989 roku jako interdyscyplinarny zespół ekspertów do spraw resuscytacji i medycyny ratunkowej; jej celem jest rozwijanie wiedzy na temat ratowania ludzkiego życia przez poprawę standardów resuscytacji; polskim odpowiednikiem ERC jest Polska Rada Resuscytacji (PRC) powstała w 2001 r. z siedzibą w Krakowie, obie Rady ściśle ze sobą współpracują

AED to skrót od słów Automatic External Defibrillator (wymowa: automatik eksternal defibrilejter). W języku polskim oznacza automatyczny zewnętrzny defibrylator. Jest to urządzenie wspomagające resuscytację krążeniowo‑oddechową w celu przywrócenia w warunkach pozaszpitalnych prawidłowej pracy serca. Dzieje się to poprzez przypinane na skórę elektrody, poprzez które podawane są impulsy elektryczne

Definicja: nagłe zatrzymanie krążenia

stan chorobowy powodujący zatrzymanie czynności serca, i co za tym idzie, ustanie krążenia krwi

Nie ma bezwzględnej konieczności prowadzenia uciśnięć klatki piersiowej w rękawiczkach jednorazowych. Oczywiście, jeśli są one dostępne, natychmiast należy je założyć, natomiast ich brak nie może opóźniać rozpoczęcia ucisków klatki piersiowej. Jednak oddechy ratownicze bezwzględnie prowadzimy korzystając ze środków ochronnych (chusty twarzowej czy maski twarzowej).

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp wprowadzający do tematu informujący o konieczności ratowania życia osoby nieprzytomnej

# data[].attributes.attachment_link.title
Przytomny – nieprzytomny - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp wprowadzający do tematu informujący o przyczynach i konsekwencjach utraty przytomności

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przed zapoznaniem się z poniższym materiałem pomyśl i spróbuj podać przykłady, dlaczego nawet z pozoru nieduże rany mogą zagrażać Twojemu zdrowiu, w szczególności, jeżeli dojdzie do ich kontaktu z czynnikami zewnętrznymi, na przykład piaskiem w czasie uprawiania sportu. Analogicznie, zastanów się, jakie mogą być skutki krwotoku. Skoncentruj się na takich kwestiach jak zagrożenia ze strony drobnoustrojów, a także na tym, jakie skutki może wywołać utrata dużej ilości krwi.

Zastanów się również, jakie środki ochronne możesz wykorzystać pomagając zranionej osobie.

Rany to urazy powstające w wyniku uszkodzenia, najczęściej przerwania ciągłości skóry, a czasami również głębiej położonych tkanek i narządów - mięśni, nerwów czy naczyń krwionośnych. Podział ran ze względu na mechanizm urazu prezentuje poniższa galeria.

Każdy rodzaj ran ma charakterystyczny wygląd oraz unikalne cechy, odróżniające je od pozostałych. Trzeba jednak zaznaczyć, że nierzadko rany powstają w wyniku zadziałania kilku czynników i trudno je dopasować do konkretnego rodzaju.

Urazy o niedużej sile najczęściej uszkadzają tylko wierzchnią warstwę skóry - mówimy wówczas o otarciu naskórka. Nawet niewielkie otarcia mogą być bolesne i prowadzić do zakażenia, dlatego trzeba je odpowiednio opatrzyć. Otarcia goją się szybko i nie pozostawiają blizn. Uszkodzenie głębszych warstw skóry, ze względu na jej ukrwienie, powoduje zazwyczaj krwawienie lub silne krwawienie, nazywane krwotokiem.

Dzielimy je, w zależności od rodzaju uszkodzonych naczyń, na:

Z krwawieniem mamy do czynienia wtedy, gdy zostają uszkodzone małe, drobne naczynia krwionośne (żylne i miąższowe). Nie wymaga ono zwykle specjalistycznej pomocy i ustępuje samoistnie, gdy w miejscu rany utworzy się skrzep. Z kolei o krwotokach mówimy, gdy uszkodzeniu ulegają naczynia tętnicze bądź duże naczynia żylne. Silny wypływ krwi musi zostać natychmiast zatamowany, ponieważ w przeciwnym razie może dojść do wstrząsu, a nawet śmierci w wyniku wykrwawienia.

Powodem wystąpienia krwotoku tętniczego jest uszkodzenie naczynia tętniczego. W naczyniach tych panuje wysokie ciśnienie, dlatego krew tryska z rany z tym większą siłą, im większą średnicę ma uszkodzone naczynie. Krew tętnicza jest jasnoczerwona (ze względu na dużą zawartość tlenu) i wypływa z rany pulsacyjnie, co zostało zobrazowane na grafice z prawej strony w poniższej galerii. Takie krwotoki są trudne do zatamowania i zawsze wymagają fachowej pomocy medycznej.

Krwotok żylny powstaje w wyniku uszkodzenia żyły. Krew w żyłach jest ciemnoczerwona (duża zawartość dwutlenku węgla) i wypływa z rany jednostajnym strumieniem, którego siła zależy od wielkości uszkodzonego naczynia. Uszkodzenie dużej żyły może być bardziej niebezpieczne niż uszkodzenie tętnicy, ponieważ ściany naczyń żylnych są wiotkie i mogą się rozszerzać, przyspieszając utratę krwi.

Pierwsza pomoc w przypadku zranienia polega na:

osłonięciu rany przed wpływem czynników zewnętrznych - uszkodzona skóra stanowi otwarte wrota dla drobnoustrojów chorobotwórczych;

zatamowaniu krwotoku - człowiek posiada ograniczoną ilość krwi, która pełni wiele bardzo ważnych funkcji; znaczna jej utrata stanowi zagrożenie zdrowia i życia osoby poszkodowanej.

Małe krwawienia nie wymagają zwykle specjalistycznej pomocy i ustępują samoistnie. Ranę należy przemyć chłodną bieżącą wodą, zdezynfekować, a następnie nałożyć opatrunek osłaniający, który zabezpieczy ją przed zabrudzeniem.

Krwotoki, w odróżnieniu od krwawień, muszą być natychmiast zatamowane. W przeciwnym razie może dojść do i śmierci poszkodowanego w wyniku wykrwawienia. Ran tych nie przemywamy, tylko zakładamy opatrunek uciskowy. W sytuacjach, gdy nie możemy założyć opatrunku uciskowego (amputacja czy krwotok w wyniku złamania otwartego kości), należy założyć . Zakłada się ją powyżej zranienia, starając się, by nie uciskała stawów. Należy pamiętać, by zapisać godzinę jej założenia, gdyż zbyt długi czas ucisku może spowodować poważne komplikacje.

Zakładając opatrunek, nie należy zaniedbywać oceny czynności życiowych poszkodowanego oraz kontroli jego ogólnego stanu, by nie przeoczyć innych zagrożeń. Pamiętaj, że duży ubytek krwi może doprowadzić do wstrząsu. Jeśli krwotok dotyczy rany głowy, nie stosujemy ucisku, gdyż mogło dojść do uszkodzenia czaszki.

Podstawowa zasada to wywarcie ucisku w miejscu krwotoku. Natychmiast po jego zlokalizowaniu zaopatrujemy krwotok poprzez bezpośredni ucisk miejscowy lub rozległy. Możemy do tego celu wykorzystać własną dłoń, palec, pięść a nawet kolano. Skutecznym sposobem jest natychmiastowy ucisk ręką w miejscu krwotoku. Oczywiście z wykorzystaniem gazy i będąc w rękawiczkach.

Wstrząs stanowi bezpośrednie zagrożenie życia poszkodowanego. Występuje w momencie dysproporcji między zapotrzebowaniem poszczególnych narządów - zwłaszcza serca, płuc i mózgu - na tlen a zaopatrzeniem w niego. Najczęstszą przyczyną wstrząsu jest niedobór krwi spowodowany krwotokiem.
Objawy wstrząsu to przede wszystkim:

Udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanemu z objawami wstrząsu polega na zatamowaniu wszystkich krwotoków i krwawień, ułożeniu poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej i jak najszybszym wezwaniu służb ratunkowych. Pamiętaj również o komforcie cieplnym i wsparciu psychicznym poszkodowanego. Osoby we wstrząsie należy układać w pozycji leżącej na plecach. Jeśli nie ma śladów urazu, na czas oczekiwania na zaawansowaną opiekę medyczną należy rozważyć bierne uniesienie kończyn dolnych poszkodowanego.

Każdego dnia w domu, w pracy czy w podróży, jesteśmy narażeni na skaleczenia, urazy, a nawet groźniejsze wypadki, w których sami będziemy potrzebowali pierwszej pomocy albo będziemy musieli udzielić jej osobom trzecim. Dlatego zawsze warto mieć w pobliżu apteczkę pierwszej pomocy. Jest ona dostępna także w różnych miejscach użyteczności publicznej, a punkt, w którym się znajduje, jest oznaczony białym krzyżem na zielonym tle (Ilustracja zamieszczona poniżej).

W każdej apteczce powinny się znaleźć:

jednorazowe rękawiczki (co najmniej 2 pary), które ochronią ratującego przed kontaktem z krwią i innymi wydzielinami poszkodowanego;

maseczka do sztucznego oddychania, która zabezpiecza ratującego przed chorobami przenoszonymi drogą kropelkową;

specjalny niewielki koc z cienkiej folii (folia NRC);

płócienna chusta w kształcie trójkąta, którą stosuje się do tymczasowego unieruchomienia kończyny górnej; można jej również użyć jako bandaża, opaski uciskowej lub części opatrunku uciskowego;

bandaże - inaczej tzw. opaski dziane, o różnej szerokości, stosowane do mocowania opatrunków jako opaski uciskowe, temblaki lub część opatrunku uciskowego;

opaski elastyczne albo półelastyczne o różnej szerokości; podobnie jak opaski dziane, stosowane są do mocowania opatrunków, jako opaski uciskowe, temblaki lub część opatrunku uciskowego, ale również do unieruchamiania w przypadku skręceń i zwichnięć stawów;

gaza jałowa i kilka gazików jałowych, które są niezbędne do jałowego opatrzenia rany;

plastry z opatrunkiem, którymi sprawnie i szybko opatrzymy drobne skaleczenia i otarcia naskórka;

plaster na szpuli, który przydaje się nie tylko podczas udzielania pierwszej pomocy;

elastyczna siatka opatrunkowa, która służy do podtrzymywania opatrunków, zastępując tradycyjnie używany bandaż; jest szczególnie przydatna przy opatrywaniu miejsc trudnych do zabandażowania, jak np. głowa.

Apteczka nie powinna zawierać:

waty i ligniny, gdyż nie są one przydatne przy opatrywaniu krwawiących ran, co więcej, pozostawiają nasiąknięte krwią strzępki, które później trudno usunąć;

ostrych przedmiotów, w tym nożyczek i agrafek, którymi w zdenerwowaniu łatwo można skaleczyć siebie lub poszkodowanego; dopuszczalne są specjalne nożyczki z zaokrągloną końcówką (nożyczki ratownicze), które mogą być przydatne między innymi do sprawnego przecięcia ubrania poszkodowanego, a tym samym dotarcia do obrażeń.

W Polsce brak przepisów regulujących, co konkretnie powinno się znaleźć w wyposażeniu apteczki samochodowej. Kierując się zapisami europejskiej normy DIN 13164. zawartość apteczki samochodowej może wyglądać następująco:

opatrunek indywidualny G - 1 sztuka,

opatrunek indywidualny M - 2 sztuki,

opatrunek indywidualny K - 1 sztuka,

zestaw plastrów (14 sztuk) - 1 komplet,

przylepiec 5 m × 2,5 cm - 1 sztuka,

opaska elastyczna 4 m × 6 cm - 2 sztuki,

opaska elastyczna 4 m × 8 cm - 3 sztuki,

chusta opatrunkowa 40 cm × 60 cm - 1 sztuka,

chusta opatrunkowa 60 cm × 80 cm - 1 sztuka,

kompres 10 cm × 10 cm (pakowane po 2 sztuki) - 3 sztuki

chusta trójkątna - 2 sztuki,

nożyczki 14,5 cm - 1 sztuka

rękawice winylowe - 4 sztuki,

koc ratunkowy 160 × 210 cm - 1 sztuka,

chusteczka nasączona - 2 sztuki,

ustnik do sztucznego oddychania - 1 sztuka,

instrukcja udzielania pierwszej pomocy z wykazem telefonów alarmowych.

Wybierając się na wycieczkę, zawsze warto mieć w plecaku apteczkę pierwszej pomocy. To podstawowy element ekwipunku, o którym nie należy zapominać. Jej wyposażenie powinno być dobrane stosownie od tego, gdzie się wybieramy. Warto zabrać ze sobą między innymi opatrunki, plastry na odciski, a także opatrunki do opatrywania urazów, skręceń i złamań. Konieczna będzie folia NRC. Zimą warto dodatkowo zabrać ze sobą chemiczne ogrzewacze.

Krwawienie z nosa to upływ krwi z uszkodzonych naczyń krwionośnych nosa, spowodowany najczęściej błahym urazem czy niegroźnym katarem. Jednak czasami krwawienie z nosa może być objawem poważnych schorzeń, jak nadciśnienie tętnicze czy choroby krwi. Może też mieć różne nasilenie - od wycieku kroplami do poważnego krwotoku.
Udzielając pierwszej pomocy, nie odchylaj głowy poszkodowanego do tyłu, bo może się on zachłysnąć krwią, spływającą do krtani i tchawicy. Posadź taką osobę i poproś, by lekko pochyliła głowę do przodu. Następnie przyłóż do jej nosa materiał opatrunkowy i poczekaj, aż krwawienie ustanie. Na poniższym filmie możesz zobaczyć, jak dziewczyna w prosty sposób pomogła koledze zapanować nad krwawieniem.

Jeżeli w ranie utkwiło jakieś ciało obce (np. kawałek metalu, drewna, pręt itp.),
nie wyciągaj go z rany! Ciało obce wbite w ciało człowieka działa jak korek: uciska uszkodzone naczynia krwionośne i tamuje krwawienie. Jego nieumiejętne usunięcie grozi silnym krwotokiem i możliwością urazu nieuszkodzonych dotychczas naczyń krwionośnych i nerwowych sąsiadujących z ciałem obcym. Dlatego wokół ciała obcego ułóż jałową gazę, ustabilizuj je poprzez obłożenie z obu stron opatrunkami (np. zrolowanymi bandażami) i zabandażuj ranę wraz z ciałem obcym, w sposób zaprezentowany w galerii.

W przypadku zranienia, jeśli przedmiot utkwił w ciele, pod żadnym pozorem nie wyjmuj go z rany.

Rany to urazy spowodowane uszkodzeniem skóry, a często również głębiej położonych tkanek i narządów - mięśni, nerwów lub naczyń krwionośnych. Obok bólu, najczęstszym, choć nie zawsze występującym objawem zranienia, jest krwawienie lub silne krwawienie nazywane krwotokiem.

Najprościej rany można podzielić na małe i duże. Małe to najczęściej urazy w obrębie skóry, takie jak otarcia, skaleczenia i zadrapania. Najlepiej przemyć je wodą, zdezynfekować i osłonić przed światem zewnętrznym gazą lub plastrem z opatrunkiem. Rany duże, mocno krwawiące, należy opatrzyć opatrunkiem uciskowym.

Opatrunek uciskowy najlepiej wykonać przykładając na ranę jałową gazę oraz zrolowany bandaż lub inny materiał, który uciśnie uszkodzone naczynia krwionośne, a następnie wszystko mocno zabandażować.

Tamowanie krwawień zależy w dużym stopniu od odpowiedniej siły nacisku i długości jego trwania.

W celu zatamowania ciężkiego, zagrażającego życiu krwawienia należy zastosować bezpośredni ucisk na miejsce krwawiące oraz rozważyć założenie opatrunku hemostatycznego lub opaski uciskowej.

Znaczna utrata krwi może doprowadzić do wstrząsu, wywołanego dysproporcją między zapotrzebowaniem poszczególnych narządów, zwłaszcza serca, płuc i mózgu, w tlen a zaopatrzeniem w niego. Udzielając pomocy poszkodowanemu z objawami wstrząsu, należy zatamować wszystkie krwawienia i krwotoki, ułożyć poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej i jak najszybciej wezwać służby ratunkowe.

Ciała obcego, które utkwiło w ranie, nie wyciągamy! Za pomocą materiałów opatrunkowych stabilizujemy i bandażujemy je.

Krwotok z nosa tamujemy, przykładając do nosa materiał opatrunkowy lub chusteczkę, jednocześnie lekko pochylając głowę do przodu. Jeżeli krwotok nie ustępuje po ok. 10 min lub powtarza się w krótkich odstępach czasu, wzywamy pogotowie ratunkowe lub udajemy się do najbliższego szpitala.

Obejrzyj film i przypomnij sobie czym charakteryzują się poszczególne rany.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp wprowadzający do tematu informujący o możliwościach zranienia i postępowaniu w przypadku zranień

# data[].attributes.attachment_link.title
Udzielanie pomocy przy złamaniach, zwichnięciach i skręceniach kończyn - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.title
Wychłodzenia i odmrożenia - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp wprowadzający do tematu, informujący o konsekwencjach wychłodzenia

# data[].attributes.attachment_link.title
Oparzenia termiczne i chemiczne - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp wprowadzający do tematu, informujący o oparzeniach i ich skutkach

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W celu zrozumienia tego materiału przypomnij sobie podstawowe informacje na temat zasad udzielania pierwszej pomocy, w szczególności oceny stanu poszkodowanego i zabezpieczenia siebie oraz miejsca wypadku. Przydatne informacje na ten temat znajdziesz w innych e‑podręcznikach, na przykład: Pierwsza pomoc - podstawy Przytomny - nieprzytomny Resuscytacja krążeniowo‑oddechowa Pierwsza pomoc - podstawy , Przytomny - nieprzytomny , Resuscytacja krążeniowo‑oddechowa .

Działanie prądu elektrycznego na organizm ludzki może być pośrednie lub bezpośrednie. Pośrednie powstaje bez przepływu prądu przez ciało człowieka i może powodować takie urazy, jak:

oparzenia (najczęściej I stopnia) w wyniku dotknięcia nagrzanych elementów,

urazy mechaniczne ciała w wyniku upadku z wysokości, przewrócenia się lub upuszczenia trzymanego przedmiotu,

groźne dla życia oparzenia ciała ,

uszkodzenia wzroku wskutek dużej jaskrawości łuku elektrycznego.

Działanie bezpośrednie powstaje wskutek przepływu prądu elektrycznego przez ciało człowieka (tzw. prądu rażenia). Może wywołać wiele zmian fizycznych, chemicznych i biologicznych w organizmie. Do najczęstszych urazów zaliczamy:

Do czynników mających wpływ na stopień porażenia prądem zaliczamy:

rodzaj prądu (zmienny, stały),

wartość napięcia,

opór ciała (wilgotność skóry),

drogę przepływu przez ciało człowieka,

czas przepływu prądu.

Porażenie prądem następuje, gdy prąd rażenia przepływa przez ciało człowieka. Zostało to szczegółowo przedstawione w poniższej galerii. Przepływ prądu przez mięsień sercowy, w poprzek klatki piersiowej (z ręki do ręki, rys. 1) lub pionowy (z ręki do nogi, rys. 2) jest bardziej niebezpieczny niż przepływ krokowy (z nogi do nogi, rys. 3) i w ramach jednej ręki (rys.4).

Do większości porażeń wśród osób dorosłych dochodzi w pracy i są one związane z narażeniem na energię elektryczną o wysokim napięciu czyli powyżej 1000 . W przypadku dzieci i młodzieży ryzyko to ma głównie związek z domową instalacją elektryczną i prądem o niższym napięciu - 230 V w Europie, Australii czy Azji,
110 V w USA i Kanadzie.

Udzielając pomocy osobie porażonej prądem elektrycznym, musimy przede wszystkim pamiętać o swoim bezpieczeństwie. Dlatego przed podejściem do takiej osoby należy upewnić się, że wszystkie źródła prądu są wyłączone. Jeśli jest to możliwe, należy wyłączyć wadliwe urządzenie przez wyciągnięcie wtyczki z gniazda lub wyłączenie (wykręcenie) bezpiecznika.

Jeżeli nie masz pewności, że źródło prądu zostało odłączone, nie podchodź do osoby poszkodowanej, tylko wezwij służby ratunkowe. Jeżeli masz taką możliwość, odizoluj porażonego od źródła prądu - odsuń przewody elektryczne za pomocą przedmiotu nieprzewodzącego prądu elektrycznego lub odciągnij poszkodowanego w inne miejsce. Pamiętaj, żeby nie dotykać poszkodowanego gołymi rękami!

Jeżeli jest bezpiecznie i poszkodowany został odizolowany od źródła prądu, sprawdź jego reakcję. Jeżeli poszkodowany:

jest przytomny - zostaw go w zastanej pozycji (o ile nie zagraża mu żadne niebezpieczeństwo), dowiedz się jak najwięcej o jego stanie i (jeżeli jest taka potrzeba) wezwij pogotowie ratunkowe, opatrz ewentualne oparzenia i inne urazy oraz zapewnij dalszą opiekę;

jest nieprzytomny i oddycha prawidłowo - ułóż go w pozycji bocznej bezpiecznej i wezwij służby ratunkowe, opatrz ewentualne oparzenia i inne urazy; nie zostawiaj poszkodowanego samego, czekaj na przyjazd służb ratunkowych;

nie oddycha prawidłowo - wezwij pogotowie ratunkowe i rozpocznij resuscytację krążeniowo‑oddechową.

Rany oparzeniowe i inne urazy, które powstały wskutek porażenia, należy opatrywać zgodnie z zasadami udzielania pierwszej pomocy, które można znaleźć w e‑materiale Oparzenia termiczne i chemiczne Oparzenia termiczne i chemiczne .

Dwie dziewczyny przebywają w pokoju, jedna z nich siedzi na kanapie z laptopem, a druga w tym samym czasie kuca obok, przyglądając się uważnie kablowi zasilającemu jakieś urządzenie. Kabel jest podłączony do rozgałęźnika prądowego. Prowadzą rozmowę, ale każda tak naprawdę zajęta jest sobą. Dziewczyna trzymająca kabel nagle krzyczy i upada na podłogę, co zwraca uwagę jej koleżanki, która zrywa się z miejsca i kuca przy niej. Zauważa, że poszkodowana trzyma w zaciśniętej dłoni naderwany przewód. Wybiega z pokoju. Następuje zbliżenie na skrzynkę bezpiecznikową, dziewczyna wyłącza kolejno wszystkie bezpieczniki, wraca do pokoju, wyjmuje wtyczkę uszkodzonego przedmiotu z gniazdka, klęka przy koleżance. Najpierw przykłada policzek do ust dziewczyny starając się poczuć jej oddech i zaobserwować ruchy klatki piersiowej. Bezgłośnie rusza przy tym ustami licząc do dziesięciu. Po stwierdzeniu, że poszkodowana oddycha zdejmuje jej z twarzy okulary i układa w pozycji bocznej bezpiecznej. Następnie dzwoni na pogotowie ratunkowe, następuje rozmowa z dyspozytorem. Zmiana ujęcie, zbliżenie ręki w miejscu, w którym nastąpiło porażenie. Dłoń jest poparzona. Udzielająca pomocy zakłada jałowy opatrunek obejmujący poparzone miejsca i dokładnie bandażuje dłoń. Następuje zmiana ujęcia na serię przebitek kluczowych scen z filmu wraz z komentarzami tekstowymi: Pamiętaj, odetnij poszkodowanego od źródła prądu. Sprawdź jego funkcje życiowe. Powiadom pogotowie ratunkowe. Załóż opatrunek na poparzone miejsce.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1TGNiYSDGb8w

Dwie dziewczyny przebywają w pokoju, jedna z nich siedzi na kanapie z laptopem, a druga w tym samym czasie kuca obok, przyglądając się uważnie kablowi zasilającemu jakieś urządzenie. Kabel jest podłączony do rozgałęźnika prądowego. Prowadzą rozmowę, ale każda tak naprawdę zajęta jest sobą. Dziewczyna trzymająca kabel nagle krzyczy i upada na podłogę, co zwraca uwagę jej koleżanki, która zrywa się z miejsca i kuca przy niej. Zauważa, że poszkodowana trzyma w zaciśniętej dłoni naderwany przewód. Wybiega z pokoju. Następuje zbliżenie na skrzynkę bezpiecznikową, dziewczyna wyłącza kolejno wszystkie bezpieczniki, wraca do pokoju, wyjmuje wtyczkę uszkodzonego przedmiotu z gniazdka, klęka przy koleżance. Najpierw przykłada policzek do ust dziewczyny starając się poczuć jej oddech i zaobserwować ruchy klatki piersiowej. Bezgłośnie rusza przy tym ustami licząc do dziesięciu. Po stwierdzeniu, że poszkodowana oddycha zdejmuje jej z twarzy okulary i układa w pozycji bocznej bezpiecznej. Następnie dzwoni na pogotowie ratunkowe, następuje rozmowa z dyspozytorem. Zmiana ujęcie, zbliżenie ręki w miejscu, w którym nastąpiło porażenie. Dłoń jest poparzona. Udzielająca pomocy zakłada jałowy opatrunek obejmujący poparzone miejsca i dokładnie bandażuje dłoń. Następuje zmiana ujęcia na serię przebitek kluczowych scen z filmu wraz z komentarzami tekstowymi: Pamiętaj, odetnij poszkodowanego od źródła prądu. Sprawdź jego funkcje życiowe. Powiadom pogotowie ratunkowe. Załóż opatrunek na poparzone miejsce.

wyłączniki różnicowoprądowe Wyłącznik główny prądu w starszych domach to zazwyczaj bezpiecznik. Kiedyś powszechnie stosowano bezpieczniki topikowe (wkręcane) lub tzw. automatyczne. Obecnie stosuje się wyłączniki instalacyjne albo - coraz częściej - wyłączniki różnicowoprądowe .

W szkołach i innych obiektach użyteczności publicznej prąd wyłącza się wyłącznikiem głównym, który odcina jego dopływ w całym budynku. Wyłącznik taki znajduje się w skrzynkach elektrycznych, które oznacza się specjalnymi tabliczkami.

W niektórych obiektach montuje się przeciwpożarowe wyłączniki prądu. Pamiętaj,
że wyłącznik ten wyłącza prąd w całym obiekcie (z wyjątkiem instalacji przeciwpożarowej).

Pioruny, czyli silne wyładowania elektryczne, które towarzyszą burzom, występują z różnym nasileniem w większości regionów świata. W przypadku porażenia piorunem większość prądu przepływa po powierzchni ciała, co powoduje powstawanie głębokich oparzeń w miejscu kontaktu (najczęściej głowa, szyja i ramiona). Piorun stanowi zagrożenie nie tylko, gdy trafia bezpośrednio w człowieka, ale również gdy uderzy w znajdujące się obok przedmioty. Do porażenia dochodzi wtedy pośrednio w wyniku przepływu prądu po powierzchni ziemi, lub przeskoczenia ładunku elektrycznego z uderzonego piorunem drzewa czy innego przedmiotu. Obok porażenia piorunem, osoby znajdujące się w odległości kilku metrów od wyładowania są narażone na działanie fali uderzeniowej mogącej powodować urazy tępe, takie jak stłuczenie serca, płuca, wstrząśnienie mózgu itp.

W czasie burzy:

najlepiej nie wychodzić z domu, jeżeli burza zaskoczy cię na zewnątrz - schroń się w takiej sytuacji w najbliższym budynku -większość z nich zabezpieczona jest ;

nie należy trzymać metalowych przedmiotów (kaloryferów, poręczy itp.);

nie wolno używać sprzętu elektrycznego i elektronicznego zasilanego z sieci;

należy szybko zejść jak najniżej (jeśli jest się np. w górach), ale nie wychodzić na otwartą przestrzeń;

trzeba jak najszybciej wyjść na brzeg, gdy jest się w wodzie;

na otwartej przestrzeni nie należy być najwyższym obiektem w okolicy - lepiej przykucnąć na ziemi niż stać;

nie chowaj się pod drzewem - jest ono dobrym schronieniem przed deszczem, ale bardzo złym przed piorunami. Jeżeli nie masz innego wyjścia, to schroń się pod jak najniższym, ale wystrzegaj się drzew stojących samotnie;

nie wolno stawać w pobliżu urządzeń metalowych i pod napięciem, np. linii energetycznych, słupów, latarni itp.;

podczas przebywania w samochodzie należy w nim pozostać - metalowa konstrukcja nadwozia znakomicie chroni od skutków bezpośredniego uderzenia pioruna.

Udzielając pomocy ofierze porażenia piorunem, najlepiej jest przenieść się wraz z poszkodowanym w bezpieczne miejsce, zwłaszcza jeżeli w ciągu ostatnich 30 minut obserwowano uderzenia piorunów. W przypadku porażenia piorunem, tak jak przy porażeniach elektrycznych, do śmierci dochodzi z powodu zatrzymania krążenia i oddechu. Należy więc sprawdzić stan przytomności i oddech oraz wdrożyć odpowiednie postępowanie tak samo jak przy porażeniach elektrycznych. Jeżeli na poszkodowanym zauważysz tlące się ubrania lub buty, usuń je, aby zapobiec dalszym urazom.

Urządzenia elektryczne eksploatowane w niewłaściwy sposób mogą przyczynić się do porażenia, awarii, pożaru lub wybuchu. Zwykle do porażenia energią elektryczną dochodzi przez przypadek.

Zawsze przed podjęciem pierwszych czynności ratowniczych sprawdź, czy można bezpiecznie podejść do poszkodowanego.

Udzielając pomocy osobie porażonej prądem elektrycznym, zawsze najpierw odłącz źródło prądu.

Przy porażeniu prądem o wysokim napięciu, np. zerwaniu linii wysokiego napięcia, powiadom służby ratunkowe i nie zbliżaj się do osoby poszkodowanej, dopóki nie ma pewności, że napięcie zostało wyłączone.

Wyładowania atmosferyczne są niebezpieczne, dlatego w czasie burzy najlepiej zostać w domu.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ogólny wstęp wprowadzający do tematu, informujący wszechobecności prądu w życiu człowieka

# data[].attributes.attachment_link.title
Pierwsza pomoc w drobnych urazach #3 [ Prawidłowe reagowanie w sytuacjach zagrożenia ]

# data[].attributes.attachment_link.title
Podstawy pierwszej pomocy #2 [ Prawidłowe reagowanie w sytuacjach zagrożenia ]