# data[].attributes.headline
Адам қарттық кезеңіндегі іс-әрекеттің атқаратын қызметі

# data[].attributes.subject
Адам қарттық кезеңіндегі іс-әрекеттің атқаратын қызметі

# data[].attributes.body
1. Қарттық кезеңдегі іс-әрекеттің жалпы сипаттамасы

2. Іс-әрекеттің психологиялық қызметі

3. Әлеуметтік қызметі

4. Дене және денсаулық тұрғысындағы қызметі

5. Рухани және мәдени қызметі

5. Қорытынды

# data[].attributes.headline
Қарттық кезеңдегі іс-әрекеттің жалпы сипаттамасы

# data[].attributes.subject
Қарттық кезеңдегі іс-әрекеттің жалпы сипаттамасы

# data[].attributes.body
Қарттық кезең — адамның өмір жолындағы соңғы, бірақ мағыналы әрі рухани терең сатысы. Бұл кезең шамамен 60 жастан кейін басталып, өмірдің соңына дейін созылады. Қартайған кезде адамның дене қуаты бәсеңдеп, жұмыс қабілеті төмендейді, бірақ өмірлік тәжірибесі мен даналығы артады. Осы уақытта адам өз өмірінің мәнін қайта қарап, қоғамдағы және отбасыдағы жаңа рөлін анықтай бастайды.

Қарттық кезеңде іс-әрекет бұрынғыдай кәсіби еңбекпен шектелмейді, ол адамның жеке және әлеуметтік өмірінде бейімделу мен өзін-өзі жүзеге асырудың құралына айналады. Бұл кезеңде адамның белсенді болуы оның психикалық және физикалық саулығын сақтауда үлкен маңызға ие.

# data[].attributes.attachment_link.title
Қартаю — Уикипедия

# data[].attributes.attachment_link.description
Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет

# data[].attributes.headline
Іс-әрекеттің психологиялық қызметі 

# data[].attributes.subject
Іс-әрекеттің психологиялық қызметі 

# data[].attributes.body
Қарттық кезең – адамның өмірлік жолының маңызды әрі нәзік психологиялық сатысы. Бұл уақытта адамның эмоциялық жағдайы, өзін-өзі бағалауы, рухани тепе-теңдігі ерекше мәнге ие болады. Іс-әрекет қарт адамға тек уақыт өткізу құралы ғана емес, сонымен қатар ішкі үйлесімділікті, өмірдің мәнін сезінуді, және психологиялық тұрақтылықты сақтаудың жолын ұсынады.

Қарттықтағы іс-әрекеттің негізгі психологиялық қызметтері:

1. Өзін-өзі жүзеге асыру (самоактуализация)

Қарт адам өз өмір жолын қорытындылай отырып, жинақтаған тәжірибесін жастарға үйрету, пайдалы кеңес беру арқылы өзін қоғамға қажет сезінеді.

Бұл кезеңде тұлға өмірінің мәнін іздеп, ішкі “Менін” сақтауға тырысады.

2. Эмоциялық тұрақтылық

Қарт адамдардың эмоциялық әлемі көбінесе жалғыздық, өз маңыздылығын жоғалту сезімдерімен күреседі.

Іс-әрекетке қатысу (мысалы, қоғамдық ұйымдарға, еріктілер тобына кіру, достармен қарым-қатынас) бұл сезімдерді азайтып, позитивті эмоциялар қалыптастыруға көмектеседі.

3. Когнитивтік белсенділік

Қарттық кезеңде есте сақтау, ойлау, назар аудару сияқты когнитивтік функциялар әлсірей бастайды.

Бірақ оқу, шахмат ойнау, сурет салу, жаңа ақпарат үйрену сияқты ақыл-ой белсенділігі ми жұмысын ынталандырып, деменция мен Альцгеймер ауруының алдын алады.

4. Өзіндік құндылық пен өмір мағынасын сезіну

Қарт адамның психологиялық саулығы көбіне оның өз өмірін қалай бағалайтынына байланысты. Белсенді іс-әрекет адамның өмірге қанағаттану сезімін арттырады, болашаққа сенім ұялатады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Enrichment Effects on Adult Cognitive Development: Can the Functional Capacity of Older Adults Be Preserved and Enhanced? - PubMed

# data[].attributes.attachment_link.description
In this monograph, we ask whether various kinds of intellectual, physical, and social activities produce cognitive enrichment effects-that is, whether they improve cognitive performance at different points of the adult life span, with a particular emphasis on old age. We begin with a theoretical fra …

# data[].attributes.headline
Іс-әрекеттің әлеуметтік қызметі 

# data[].attributes.subject
Іс-әрекеттің әлеуметтік қызметі 

# data[].attributes.body
Қарт адамдар — қоғамның рухани және мәдени негізін қалыптастыратын маңызды әлеуметтік топ. Қарттық кезеңде іс-әрекет адамның қоғаммен байланысын үзбеуіне, әлеуметтік бейімделуін сақтауға, және ұрпақтар сабақтастығын қамтамасыз етуге бағытталады. Бұл кезеңде белсенді әлеуметтік өмір сүру қарт адамның өмір сапасын жақсартып, психологиялық тұрақтылығын арттырады.

Әлеуметтік қызметтің негізгі бағыттары:

1. Қоғаммен байланыс және әлеуметтік бейімделу

Қарт адамдардың қоғамнан шет қалмай, өз белсенділігін жалғастыруы — әлеуметтік бейімделудің басты шарты.

2. Отбасындағы әлеуметтік рөлді сақтау

Қарт адамдар отбасындағы дәстүр мен құндылықтардың тасымалдаушысы болып табылады. Олар жастарға өмірлік бағыт береді, тәрбиелік ықпал етеді, ұрпақаралық байланыс қалыптастырады.

3. Мәдени және рухани өмірге қатысу

Қарт адамдардың мәдени және рухани іс-шараларға белсенді қатысуы — олардың қоғамдық маңыздылығын арттырады және рухани саулықты қолдайды.

4. Қоғамдық белсенділіктің психоәлеуметтік әсері

Зерттеулер көрсеткендей, қарт адамдардың әлеуметтік өмірге араласуы олардың психологиялық және физикалық саулығына тікелей әсер етеді.

Қарттық шақтағы іс-әрекеттің әлеуметтік қызметі — адамның қоғаммен байланысын нығайтып, өмірге деген қызығушылығын сақтауға мүмкіндік береді. Әлеуметтік белсенділік қарт адамның рухани, эмоциялық және физикалық саулығының кепілі болып табылады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Қарт адамдармен әлеуметтік жұмыс | Дипломдық жұмыс

# data[].attributes.attachment_link.description
Қарт адамдардың жалпы мәселесі. Қарт адамдардың проблемаларын анықтау. Көмек көрсетілетін адамдар саны. Қарттар үйіне карттарға тегін медициналык көмек көрсетіледіә. Қазақстандағы қарт адамдармен жүргізілетін әлеуметтік жұмыстың жағдайы. Қарт адамдардың жасына қарай топтасуы.

# data[].attributes.headline
Дене және денсаулық тұрғысындағы қызметі

# data[].attributes.subject
Дене және денсаулық тұрғысындағы қызметі

# data[].attributes.body
Қарттық кезеңде адамның өмір сапасын сақтау мен денсаулықты нығайтудың басты шарты — қозғалыс белсенділігін төмендетпеу. Физикалық іс-әрекет — ағзаның физиологиялық жүйелерін қолдап, метаболикалық тепе-теңдікті сақтау мен өмір ұзақтығын арттырудың тиімді тәсілі. Бұл кезеңде адам ағзасында табиғи қартаю үдерісі жүреді, сондықтан тұрақты қозғалыс пен белсенді өмір салты организмнің қызметтік мүмкіндіктерін ұзақ уақыт сақтап қалуға көмектеседі.

Қозғалыс белсенділігі — жүрек пен қан тамыр жүйесінің, тыныс алу мүшелерінің, сүйек-бұлшықет жүйесінің жұмысын жақсартып, энергия алмасуын қалыпқа келтіреді. Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымының мәліметінше, аптасына кемінде 150 минут орташа деңгейдегі физикалық белсенділік (жаяу жүру, гимнастика, жеңіл жаттығулар) өмір ұзақтығын арттырып, жүрек аурулары мен диабет қаупін азайтады.

Сонымен қатар, физикалық белсенділік когнитивтік (есте сақтау, ойлау, зейін) және эмоциялық саулыққа да оң әсер етеді. Жеңіл жаттығулар мен серуендер ми қызметін белсенді ұстап, нейрондық байланыстарды нығайтады. Зерттеулер көрсеткендей, тұрақты дене жаттығулары гиппокамп көлемін арттырып, жадтың жақсаруына ықпал етеді.

Қарт адамдардың қозғалыс белсенділігі тек физиологиялық емес, психологиялық мағынаға да ие. Қозғалыс арқылы адам өз-өзін қажет сезінеді, өмірге құштарлық пен ерік-жігері артады. Белсенді өмір салты ұстанған адамдарда депрессия, ұйқысыздық және жалғыздық сезімі сирек кездеседі.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Key facts

Regular physical activity provides significant physical and mental health benefits.

In adults, physical activity contributes to prevention and management of noncommunicable diseases such as cardiovascular diseases, cancer and diabetes and reduces symptoms of depression and anxiety, enhances brain health, and can improve overall well-being.

In children and adolescents, physical activity promotes bone health, encourages healthy growth and development of muscle, and improves motor and cognitive development.

31% of adults and 80% of adolescents do not meet the recommended levels of physical activity.

The global target set to reduce levels of physical inactivity in adults and adolescents is a 10% relative reduction by 2025 and 15% by 2030, from the 2010 baseline.

The global estimate of the cost of physical inactivity to public health care systems between 2020 and 2030 is about US$ 300 billion (approximately US$ 27 billion per year) if levels of physical inactivity are not reduced.

Overview

WHO defines physical activity as any bodily movement produced by skeletal muscles that requires energy expenditure. Physical activity refers to all movement including during leisure time, for transport to get to and from places, or as part of a person's work or domestic activities. Both moderate- and vigorous-intensity physical activity improve health. Popular ways to be active include walking, cycling, wheeling, sports, active recreation and play, and can be done at any level of skill and for enjoyment by everybody.

Physical activity is beneficial to health and well-being and conversely, physical inactivity increases risk for noncommunicable diseases (NCDs) and other poor health outcomes. Together, physical inactivity and sedentary behaviours are contributing to the rise in NCDs and placing a burden on healthcare systems.

Improving levels of physical activity will benefit health and well-being and contribute to attainment of global NCD targets and a number of the Sustainable Development Goals. However, this will require increased commitments and investments by Member States; innovation and contributions from non-state actors; cross sector coordination and collaboration; and ongoing guidance and monitoring from WHO.

Benefits of physical activity and risks of sedentary behaviour and inactivity

Physical inactivity is one of the leading risk factors for noncommunicable diseases mortality. People who are insufficiently active have a 20% to 30% increased risk of death compared to people who are sufficiently active. Regular physical activity is associated with:

in children and adolescents, improvedphysical fitness, cardiometabolic health, bone health, cognitive outcomes, mental health and reduced body fat;

in adults and older adults, reducedrisk of all-cause mortality, risk of cardiovascular disease mortality, incident hypertension, incident site-specific cancers, incident type-2 diabetes, and falls and improved mental health, cognitive health, sleep and measures of body fat; and

for pregnant and post-partum women, decreased risk of pre-eclampsia, gestational hypertension, gestational diabetes, excessive gestational weight gain, delivery complications, postpartum depression and newborn complications. Physical activity has no adverse effects on birthweight or increased risk of stillbirth.

Sedentary behaviour is any period of low-energy expenditure while awake such as sitting, reclining or lying. Lives are becoming increasingly sedentary through the use of motorized transport and the increased use of screens for work, education and recreation. Evidence shows higher amounts of sedentary behaviour are associated with the following poor health outcomes:

in children and adolescents, increased adiposity, poorer cardiometabolic health, fitness, and behavioural conduct/pro-social behaviour, and reduced sleep duration; and

in adults, increasedall-cause mortality, cardiovascular disease mortality and cancer mortality and incidence of cardiovascular disease, cancer and type-2 diabetes.

How much physical activity is recommended?

The WHO Global guidelines on physical activity and sedentary behaviour provide recommendations for children (age 5 and up), adolescents, adults, older adults, pregnant and post-partum women, and people living with chronic conditions and disabilities. The recommendations detail the amount of physical activity (frequency, intensity and duration) required to offer significant health benefits and to reduce health risks. The guidelines highlight that any amount of physical activity is better than none; all physical activity counts; all age groups should limit the amount of time being sedentary; and muscle strengthening benefits everyone.

The WHO Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age provide recommendations on the amount of time in a 24-hour day that young children, under 5 years of age, should spend being physically active or sleeping for their health and well-being, and the maximum recommended time these children should spend on screen-based sedentary activities or time restrained.

An infographic summarizes the current WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour for all age groups. WHO develops guidelines through an arduous process of reviewing scientific evidence and expert consultations. Preparations are already underway for the next guidelines, anticipated for publication in 2030.

Levels of physical inactivity globally

WHO regularly monitors trends in physical inactivity. A recent study (1) found that nearly one third (31%) of the world's adult population, 1.8 billion adults, are physically inactive. That is, they do not meet the global recommendations of at least 150 minutes of moderate-intensity physical activity per week. This is an increase of 5 percentage points between 2010 and 2022. If this trend continues, the proportion of adults not meeting recommended levels of physical activity is projected to rise to 35% by 2030.

Globally, there are notable age and gender differences in levels of physical inactivity.

Women are less active than men by an average of 5 percentage points. This has not changed since 2000.

After 60 years of age physical inactivity levels increase in both men and women.

81% of adolescents (aged 11-17 years) were physically inactive (2).

Adolescent girls were less active than adolescent boys, with 85% vs. 78%, not meeting WHO guidelines.

Many different factors can determine how active people are and the overall levels of physical activity in different population groups. These factors can be related to the individual or wider social, cultural, environmental and economic determinants that influence access and opportunities to be active in safe and enjoyable ways.

How Member States can increase levels of physical activity

The WHO Global action plan on physical activity provides policy recommendations for countries and communities to promote physical activity and ensure everyone has more opportunities to be regularly active. Examples of these recommendations include policies that ensure access to walking, cycling and non-motorized transport; that increase physical activity opportunities in schools, workplaces, childcare centres and in healthcare service delivery; and that increase accessibility and availability of community sports and public open spaces.

Implementing effective policies to increase levels of physical activity requires a collective effort, coordinated across multiple government departments at all levels, including health, transport, education, employment, sport and recreation, and urban planning. It also demands national and local engagement from nongovernmental organizations, various sectors, stakeholders and disciplines to support the implementation of policies and solutions that are appropriate to a country's cultural and social environment. Priority should be given to policy actions that address disparities in levels of physical activity, promoting, enabling and encouraging physical activity for all.

WHO response

WHOsupports countries and stakeholders to implement the recommended actions by:

1. developing global policy guidance and guidelines, underpinned by latest evidence and consensus;

2. supporting countries to develop appropriate policies that promote physical activity and multisectoral collaborations;

3. conducting advocacy to raise awareness of the multiple benefits of increasing physical activity and support the development of economic analysis of the impact of increasing physical activity and return on investment of different policy interventions;

4. developing technical tools and training packages to help countries build capacity in the implementation of policy and programmes across key settings and innovations using digital platforms including through WHO Academy courses, multi-country workshops and other knowledge exchange activities;

5. convening, coordinating, and collaborating to strengthen partnerships across sectors and between policy makers, practitioners and researcher communities; and

6. undertaking global monitoring and reporting of progress on implementation of the Global action plan on physical activity, global levels of physical inactivity and progress towards a 15% relative reduction in the prevalence of physical inactivity by 2030.

WHOsupports countries and stakeholders to implement the recommended actions by developing global policy guidance and guidelines, underpinned by latest evidence and consensus, to help countries develop appropriate policies, investment cases and financing mechanisms.
References

1. Strain, T., Flaxman, S., et al. National, regional, and global trends in insufficient physical activity among adults from 2000 to 2022: a pooled analysis of 507 population-based surveys with 5·7 million participants. The Lancet Global Health (2024).

2. Guthold, R., Stevens, G., et al. Global trends in insufficient physical activity among adolescents: a pooled analysis of 298 population-based surveys with 1.6 million participants. The Lancet Child & Adolescent Health Vol. 4 Iss. 1 (2019).

# data[].attributes.attachment_link.description
WHO fact sheet on physical activity provides key facts and information on benefits, risks of inactivity, reasons for physical inactivity and how to increase physical activity, WHO response.

# data[].attributes.headline
Қарттық кезеңдегі іс-әрекеттің рухани және мәдени қызметі.Физикалық белсенділік

# data[].attributes.subject
Қарттық кезеңдегі іс-әрекеттің рухани және мәдени қызметі.Физикалық белсенділік

# data[].attributes.body
Қарттық кезең — адамның өмірінің мәнін терең түсініп, рухани әлеміне көбірек көңіл бөлетін ерекше кезең. Бұл уақытта материалдық құндылықтардан гөрі рухани байлық, мәдени мұра және адамгершілік құндылықтар алдыңғы орынға шығады. Қарт адамдардың іс-әрекеті көбіне өмір бойы жинаған тәжірибесін ұрпаққа жеткізуге, мәдени дәстүрлерді сақтауға және қоғамға рухани үлес қосуға бағытталады.

Рухани белсенділік адамның ішкі үйлесімділігін сақтап, өмірге деген сенім мен қанағат сезімін күшейтеді. Зейнет жасындағы адамдардың көпшілігі діни жоралғыларға, рухани кітаптарға, философиялық ойларға бет бұрып, өз өмір жолының мәнін қайта саралайды. Бұл ізденіс олардың психологиялық саулығына оң әсер етіп, рухани тепе-теңдік пен сабырлылықты қалыптастырады.

Физикалық белсенділік адамның денсаулығы мен әл-ауқаты үшін өте пайдалы, ал керісінше — қозғалыссыз өмір салты инфекциялық емес аурулардың (ИАА) және басқа да денсаулыққа зиянды салдардың даму қаупін арттырады.

Белсенділіктің төмендігі мен ұзақ отыру (яғни, селқостық мінез-құлық) бірге жүрек-қантамыр, зат алмасу және басқа да созылмалы аурулардың көбеюіне себеп болып, денсаулық сақтау жүйелеріне үлкен салмақ түсіреді.

Ересектер мен қарт адамдарда физикалық белсенділік:

барлық себептерден болатын өлім қаупін төмендетеді;

жүрек-қантамыр ауруларынан болатын өлім қаупін азайтады;

гипертония, 2-типті қант диабеті және белгілі бір ауру түрлерінің даму қаупін төмендетеді;

құлау ықтималдығын азайтады;

психикалық және когнитивтік денсаулықты жақсартады;

ұйқы сапасын арттырады және денедегі артық майды азайтады.

Қазақ мәдениетінде қарт адамдардың рухани рөлі айрықша. Олар — рухани ұстаз, салт-дәстүр мен әдептің сақтаушысы. Үлкен кісілердің бата беруі, ақыл-кеңес айтуы, өмірлік тәжірибесін бөлісуі — қарттық кезеңдегі мәдени және рухани іс-әрекеттің басты көріністері. Мұндай әрекеттер арқылы ұрпақтар арасындағы рухани сабақтастық нығайып, ұлттық мәдениет үздіксіз дамып отырады.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Key facts

Regular physical activity provides significant physical and mental health benefits.

In adults, physical activity contributes to prevention and management of noncommunicable diseases such as cardiovascular diseases, cancer and diabetes and reduces symptoms of depression and anxiety, enhances brain health, and can improve overall well-being.

In children and adolescents, physical activity promotes bone health, encourages healthy growth and development of muscle, and improves motor and cognitive development.

31% of adults and 80% of adolescents do not meet the recommended levels of physical activity.

The global target set to reduce levels of physical inactivity in adults and adolescents is a 10% relative reduction by 2025 and 15% by 2030, from the 2010 baseline.

The global estimate of the cost of physical inactivity to public health care systems between 2020 and 2030 is about US$ 300 billion (approximately US$ 27 billion per year) if levels of physical inactivity are not reduced.

Overview

WHO defines physical activity as any bodily movement produced by skeletal muscles that requires energy expenditure. Physical activity refers to all movement including during leisure time, for transport to get to and from places, or as part of a person's work or domestic activities. Both moderate- and vigorous-intensity physical activity improve health. Popular ways to be active include walking, cycling, wheeling, sports, active recreation and play, and can be done at any level of skill and for enjoyment by everybody.

Physical activity is beneficial to health and well-being and conversely, physical inactivity increases risk for noncommunicable diseases (NCDs) and other poor health outcomes. Together, physical inactivity and sedentary behaviours are contributing to the rise in NCDs and placing a burden on healthcare systems.

Improving levels of physical activity will benefit health and well-being and contribute to attainment of global NCD targets and a number of the Sustainable Development Goals. However, this will require increased commitments and investments by Member States; innovation and contributions from non-state actors; cross sector coordination and collaboration; and ongoing guidance and monitoring from WHO.

Benefits of physical activity and risks of sedentary behaviour and inactivity

Physical inactivity is one of the leading risk factors for noncommunicable diseases mortality. People who are insufficiently active have a 20% to 30% increased risk of death compared to people who are sufficiently active. Regular physical activity is associated with:

in children and adolescents, improvedphysical fitness, cardiometabolic health, bone health, cognitive outcomes, mental health and reduced body fat;

in adults and older adults, reducedrisk of all-cause mortality, risk of cardiovascular disease mortality, incident hypertension, incident site-specific cancers, incident type-2 diabetes, and falls and improved mental health, cognitive health, sleep and measures of body fat; and

for pregnant and post-partum women, decreased risk of pre-eclampsia, gestational hypertension, gestational diabetes, excessive gestational weight gain, delivery complications, postpartum depression and newborn complications. Physical activity has no adverse effects on birthweight or increased risk of stillbirth.

Sedentary behaviour is any period of low-energy expenditure while awake such as sitting, reclining or lying. Lives are becoming increasingly sedentary through the use of motorized transport and the increased use of screens for work, education and recreation. Evidence shows higher amounts of sedentary behaviour are associated with the following poor health outcomes:

in children and adolescents, increased adiposity, poorer cardiometabolic health, fitness, and behavioural conduct/pro-social behaviour, and reduced sleep duration; and

in adults, increasedall-cause mortality, cardiovascular disease mortality and cancer mortality and incidence of cardiovascular disease, cancer and type-2 diabetes.

How much physical activity is recommended?

The WHO Global guidelines on physical activity and sedentary behaviour provide recommendations for children (age 5 and up), adolescents, adults, older adults, pregnant and post-partum women, and people living with chronic conditions and disabilities. The recommendations detail the amount of physical activity (frequency, intensity and duration) required to offer significant health benefits and to reduce health risks. The guidelines highlight that any amount of physical activity is better than none; all physical activity counts; all age groups should limit the amount of time being sedentary; and muscle strengthening benefits everyone.

The WHO Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age provide recommendations on the amount of time in a 24-hour day that young children, under 5 years of age, should spend being physically active or sleeping for their health and well-being, and the maximum recommended time these children should spend on screen-based sedentary activities or time restrained.

An infographic summarizes the current WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour for all age groups. WHO develops guidelines through an arduous process of reviewing scientific evidence and expert consultations. Preparations are already underway for the next guidelines, anticipated for publication in 2030.

Levels of physical inactivity globally

WHO regularly monitors trends in physical inactivity. A recent study (1) found that nearly one third (31%) of the world's adult population, 1.8 billion adults, are physically inactive. That is, they do not meet the global recommendations of at least 150 minutes of moderate-intensity physical activity per week. This is an increase of 5 percentage points between 2010 and 2022. If this trend continues, the proportion of adults not meeting recommended levels of physical activity is projected to rise to 35% by 2030.

Globally, there are notable age and gender differences in levels of physical inactivity.

Women are less active than men by an average of 5 percentage points. This has not changed since 2000.

After 60 years of age physical inactivity levels increase in both men and women.

81% of adolescents (aged 11-17 years) were physically inactive (2).

Adolescent girls were less active than adolescent boys, with 85% vs. 78%, not meeting WHO guidelines.

Many different factors can determine how active people are and the overall levels of physical activity in different population groups. These factors can be related to the individual or wider social, cultural, environmental and economic determinants that influence access and opportunities to be active in safe and enjoyable ways.

How Member States can increase levels of physical activity

The WHO Global action plan on physical activity provides policy recommendations for countries and communities to promote physical activity and ensure everyone has more opportunities to be regularly active. Examples of these recommendations include policies that ensure access to walking, cycling and non-motorized transport; that increase physical activity opportunities in schools, workplaces, childcare centres and in healthcare service delivery; and that increase accessibility and availability of community sports and public open spaces.

Implementing effective policies to increase levels of physical activity requires a collective effort, coordinated across multiple government departments at all levels, including health, transport, education, employment, sport and recreation, and urban planning. It also demands national and local engagement from nongovernmental organizations, various sectors, stakeholders and disciplines to support the implementation of policies and solutions that are appropriate to a country's cultural and social environment. Priority should be given to policy actions that address disparities in levels of physical activity, promoting, enabling and encouraging physical activity for all.

WHO response

WHOsupports countries and stakeholders to implement the recommended actions by:

1. developing global policy guidance and guidelines, underpinned by latest evidence and consensus;

2. supporting countries to develop appropriate policies that promote physical activity and multisectoral collaborations;

3. conducting advocacy to raise awareness of the multiple benefits of increasing physical activity and support the development of economic analysis of the impact of increasing physical activity and return on investment of different policy interventions;

4. developing technical tools and training packages to help countries build capacity in the implementation of policy and programmes across key settings and innovations using digital platforms including through WHO Academy courses, multi-country workshops and other knowledge exchange activities;

5. convening, coordinating, and collaborating to strengthen partnerships across sectors and between policy makers, practitioners and researcher communities; and

6. undertaking global monitoring and reporting of progress on implementation of the Global action plan on physical activity, global levels of physical inactivity and progress towards a 15% relative reduction in the prevalence of physical inactivity by 2030.

WHOsupports countries and stakeholders to implement the recommended actions by developing global policy guidance and guidelines, underpinned by latest evidence and consensus, to help countries develop appropriate policies, investment cases and financing mechanisms.
References

1. Strain, T., Flaxman, S., et al. National, regional, and global trends in insufficient physical activity among adults from 2000 to 2022: a pooled analysis of 507 population-based surveys with 5·7 million participants. The Lancet Global Health (2024).

2. Guthold, R., Stevens, G., et al. Global trends in insufficient physical activity among adolescents: a pooled analysis of 298 population-based surveys with 1.6 million participants. The Lancet Child & Adolescent Health Vol. 4 Iss. 1 (2019).

# data[].attributes.attachment_link.description
WHO fact sheet on physical activity provides key facts and information on benefits, risks of inactivity, reasons for physical inactivity and how to increase physical activity, WHO response.

# data[].attributes.body
Қарттық кезеңдегі іс-әрекет — адамның өмірінің соңғы сатысындағы ең маңызды өмірлік тірек. Бұл кезеңде іс-әрекет тек физиологиялық белсенділікті сақтау ғана емес, сонымен бірге рухани, психологиялық және әлеуметтік тепе-теңдікті қамтамасыз ететін әмбебап құрал болып табылады. Белсенді өмір салты ұстанған қарт адамдар өз өмірін мағыналы етіп, қоғамдағы орнын сақтайды және ішкі үйлесім мен өмірге қанағат сезімін табады.

Қарт адамның өмірлік тәжірибесі мен даналығы қоғам үшін баға жетпес рухани және мәдени мұра болып табылады. Олар — ұрпақтар арасындағы сабақтастықтың дәнекері, отбасы мен қоғамның моральдық тұтастығын сақтаушы тұлғалар. Сондықтан қарттық кезеңде түрлі іс-әрекет түрлерін — физикалық, әлеуметтік, когнитивтік және рухани — үйлестіре отырып жүргізу адамның белсенді қартаюына, яғни ұзақ әрі сапалы өмір сүруіне ықпал етеді.

# data[].attributes.headline
Қызықты дерект 💡

# data[].attributes.subject
Қызықты дерект 💡

# data[].attributes.body
🌸 ОКИНАВА — ҰЗАҚ ӨМІР СҮРУШІЛЕР АРАЛЫ 🌸

Жапонияның оңтүстігінде орналасқан Окинава аралы — әлемдегі ең ұзақ өмір сүретін адамдар мекені. Мұнда 100 жастан асқан тұрғындар саны басқа елдермен салыстырғанда бірнеше есе көп! 👵🏻👴🏻

Ғалымдар бұл құбылысты “Окинава феномені” деп атайды. Оның сыры — тұрғындардың өмір салтында:

🌿 Күнделікті қозғалыс (жаяу жүру, бау-бақша күту)

🥗 Теңіз өнімдері мен көкөніске бай тағам

😊 Қоғаммен тығыз байланыс пен позитивті ойлау

🧘🏻‍♀️ Рухани тыныштық пен үйлесім

Қызықты дерек: Окинава тұрғындары «икігай» деген ұғымды ұстанады — бұл өмірдің мағынасын табу, таңертең тұруға себеп болу. Сол себепті олар әр күнін қуанышпен қарсы алады және өмірді мәнді өткізеді.

🌺 Сондықтан Окинава — тек географиялық арал емес, ол ұзақ әрі бақытты өмірдің символы.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
✉Dan Buettner, BA, Blue Zones, LLC, 80 South 8th Street, STE 1400, Minneapolis, MN 55402; e-mail: Danbluezones.com.

# data[].attributes.attachment_link.title
Blue Zones: Lessons From the World’s Longest Lived

# data[].attributes.attachment_link.description
What began as a National Geographic expedition, lead by Dan Buettner, to uncover the secrets of longevity, evolved into the discovery of the 5 places around the world where people consistently live over 100 years old, dubbed the Blue Zones. Dan and…