# data[].attributes.body
https://www.sig-net.be/nl/publicatie/37/detail/miko-gaat-vooruit

# data[].attributes.headline
Stap vooruit! Een spel voor kinderen met DCD.

# data[].attributes.subject
Stap vooruit! Een spel voor kinderen met DCD.

# data[].attributes.attachment_link.title
DCD en dagelijkse activeiten: hulpmiddelen

# data[].attributes.attachment_link.description
Heb je of ken je iemand met DCD? Deze hulpmiddelen maken dagelijkse activiteiten zoals zwemmen en fietsen gemakkelijker. Ontdek ze hier.

# data[].attributes.headline
Filmpje over hoe je DCD kunt herkennen & wat je als lkr kan doen

# data[].attributes.subject
Filmpje over hoe je DCD kunt herkennen & wat je als lkr kan doen

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe je DCD kunt herkennen en wat je als leerkracht kunt doen.

# data[].attributes.attachment_link.description
DCD staat voor ’Developmental Coordination Disorder. Deze film is ontwikkeld voor leerkrachten in het basisonderwijs om de kennis en het bewustzijn rondom DCD te vergroten. Gemaakt in 2026 door Dieke Jans in samenwerking met medische professionals, onderzoekers, leerkrachten en ouders van kinderen met DCD.

# data[].attributes.body
Een tool waarmee je werkbladen en schrijflijnen helemaal kan aanpassen aan de noden van lln met schrijfmotorische moeilijkheden

# data[].attributes.attachment_link.description
Download het font Schoolschrift voor gebruik in je eigen tekstverwerker.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dyspraxie - Do's en Don'ts bij (leer)stoornissen

# data[].attributes.attachment_link.description
Leerlingen met ontwikkelingsdyspraxie (DCD - coördinatie-ontwikkelingsstoornis) hebben opvallende en blijvende moeilijkheden met (fijne en grove) motorische vaardigheden.

# data[].attributes.body
erg visueel; je kan voorgeprogrammeerde afbeeldingen gebruiken om een stappenplan digitaal op te maken, maar je kan ook foto's trekken van het kind zelf per stap en die erin uploaden, vb  hoe tanden poetsen.

Kan op tablet in de klas, maar is ook erg handig voor ouders om thuis op hun GSM te gebruiken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
You can easily create your To-Do List.

It is important to visualize your tasks as to work on them in order. With this app, you can easily create your task list by simply arranging the picture cards. All picture cards support voice sounds. In addition, you can create your original picture cards with your own picture and voice recording.

This app is developed from the needs of teachers and parents of children who attend LITALICO classrooms. It's been hard to either create or carry a scheduler, but now with this app, you can use it anywhere at anytime. It motivates children by the function unique to digital, such as tapping stars and/or collecting cute fish when you finish a task...etc.

* LITALICO classrooms are run by teachers and professors who specialize in kids' development and education.

Characteristics of this app:
- 100 types of cards for everyday use.
- The app supports multiple languages.
- You can also create original cards with your own pictures and voice recordings.
- All picture cards support voice sounds.
- You can specify a time on each task.
- Tap the stars when you finish your tasks!
- Let's collect cute fish by finishing your tasks!

# data[].attributes.attachment_link.description
You can easily create your To-Do List. It is important to visualize your tasks as to work on them in order. With this app, you can easily create your task list by simply arranging the picture cards. All picture cards support voice sounds.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat is het spina bifida?
Spina bifida is een aandoening waarbij de bogen van de wervels niet goed gesloten zijn, maar open staan.
Hierdoor kunnen bepaalde structuren (ruggenmerg, vliezen) die normaal beschermd liggen in de wervelbogen, buiten de wervelbogen komen en beschadigd raken.

Hoe wordt het spina bifida ook wel genoemd?
Er bestaan twee vormen van spina bifida: de spina bifida aperta en de spina bifida occulta. Spina is het medische woord voor rug, bifida betekent gespleten. Aperta betekent open en occulta gesloten.

Spina bifida aperta
Bij de spina bifida aperta komen bepaalde structuren buiten de rug te liggen en worden deze structuren niet meer overdekt door huid. Structuren die door de open wervelbogen buiten de rug kunnen komen te liggen zijn de vliezen die rondom het ruggenmerg liggen. Deze vliezen worden ook wel meningen genoemd. Een spina bifida aperta waarbij de vliezen buiten de rug komen te liggen wordt ook wel een meningocele genoemd. Soms komt er behalve deze vliezen ook het ruggenmerg (myelum) zelf naar buiten toe. Een dergelijk spina bifida wordt een myelomeningocele genoemd.
Een spina bifida aperta wordt ook wel een open ruggetje genoemd.

Neuraalbuisdefect
Spina bifida wordt ook wel een neuraalbuisdefect genoemd. Dit komt omdat een spina bifida ontstaat omdat een bepaalde structuur bij een pasgevormde embryo, de neurale buis, niet goed sluit. Naast spina bifida bestaan er nog andere neuraalbuisdefecten, zoals een anencefalie (niet ontwikkeld zijn van de hersenen) of een encefalocele (uitpuilen van een deel van de hersenen door een defect in de schedel).

Hoe vaak komt het spina bifida voor bij kinderen?
Spina bifida aperta komt ongeveer bij één op 3000 de pasgeboren kinderen voor en daarmee is het een zeldzame ziekte. In Nederland werden per jaar ongeveer 80 kinderen met spina bifida geboren. Tegenwoordig wordt spina bifida aperta vaak tijdens de 20 weken ECHO ontdekt. Een deel van de ouders besluit om de zwangerschap niet uit te dragen. Daardoor worden tegenwoordig veel minder kinderen met spina bifida apert geboren dan vroeger. Gemiddeld worden er in Nederland 15 kinderen per jaar met spina bifida aperta geboren
Niet alle kinderen met een spina bifida occulta zullen bekend zijn met deze diagnose, zeker als ze er geen klachten van hebben.

Bij wie komt het spina bifida voor?
Het spina bifida komt zowel bij jongens als bij meisjes voor, bij meisjes iets vaker dan bij jongens. Spina bifida is een aangeboren afwijking die al vroeg tijdens de zwangerschap, in de eerste 12 weken, ontstaat.
Spina bifida komt vaker voor bij moeders die bepaalde medicijnen hebben gebruikt tijdens de zwangerschap (natriumvalproaat, carbamazepine), bij moeders die voor de zwangerschap al suikerziekte (diabetes)hebben en bij moeders waarbij in de familie een kind voorkomt met een spina bifida.

Hoe ontstaat een spina bifida?
Vroeg in de zwangerschap
Een spina bifida ontstaat in de eerste vier weken van de zwangerschap wanneer het ruggenmerg en de wervelkolom worden aangelegd. De wervelkolom ontstaat als een inkeping waaruit geleidelijk een buis ontstaat door dat de twee delen naast de inkeping naar elkaar toe groeien. Bij een spina bifida ontmoet een stukje van deze twee delen elkaar niet, waardoor de buis niet sluit maar open blijft. Uit deze niet geloten buis, ontstaan niet gesloten wervelbogen.

Foliumzuurtekort
Een tekort aan de B-vitamine foliumzuur blijkt de kans op het ontstaan van een spina bifida te vergoten.

Erfelijke factoren
Erfelijke factoren blijken ook een rol te spelen bij het ontstaan van een spina bifida. Om welke factoren het gaat is nog niet bekend.

Wat zijn de symptomen van het spina bifida?
Uiterlijke kenmerken en huidafwijkingen
Het spina bifida aperta valt een duidelijke zwelling op de rug op. Meestal zit deze zwelling laag op de rug ter hoogte van de lendenwervels, soms zit deze zwelling ter plaatse van de borstwervels of de nekwervels. De zwelling is vaak zacht en ziet er rood uit. Er zit geen huid meer over deze zwelling. Soms komt er vocht uit deze zwelling of is er een vochtblaas te zien.
Bij een spina bifida occulta kan er ook sprake zijn van een zwelling. Over deze zwelling zit altijd nog huid, waardoor de zwelling huidskleurig is.
De uiterlijke kenmerken bij een spina bifida occulta kunnen ook heel subtiel zijn en vallen soms pas op als er bewust naar gekeken wordt.
Zo kan er ter plaatse van de spina bifida een plukje haar groeien. Vaak heeft de huid er een andere kleur of is de huid ter plaatse dikker dan de huid van de rug op andere plaatsen. Ook kan er op de plaats van het spina bifida soms een vetbult te voelen zijn of een klein gaatje gezien worden. Ook een scheefverlopende bilnaad kan op een onderliggend spina bifida wijzen. Minder vaak voorkomend is een kluwentje van bloedvaatjes in de huid ter plaatse van het spina bifida.

Problemen met bewegen van de benen
Als gevolg van het spina bifida kan het onderste stukje van het ruggenmerg en de zenuwen die uit dit ruggenmerg komen beschadigd raken en niet goed functioneren. Deze zenuwen sturen de spieren van de benen aan. Bij een spina bifida verloopt deze aansturing minder goed waardoor de spieren niet goed functioneren en er problemen met bewegen van de benen ontstaan. De benen voelen slap aan en de spieren zijn weinig ontwikkeld en dun.
Welke spieren zijn aangedaan, is afhankelijk van de plaats van de spina bifida.
De plaats van de spina bifida wordt aangeduid met letters en met cijfers. De meeste spina bifida's zitten in de lumbale wervelkolom aangeduid met de letter L of in de sacrale wervelkolom (het zogenaamde heiligbeen) aangeduid met de letter S. Hoe hoger het cijfer achter de letter, hoe lager de spina bifida zit en hoe minder problemen met bewegen van de benen er zal zijn. Negen van de tien kinderen met een thoracale spina bifida heeft een rolstoel nodig om zich te verplaatsen, vier tot vijf van de tien kinderen met een lumbale spina bifida heeft een rolstoel nodig.

Problemen met de ontlasting
De zenuwen van de sacrale wervelkolom spelen ook een belangrijke rol bij het kwijtraken van de ontlasting uit de darmen. Kinderen met een spina bifida kunnen hun ontlasting vaak moeilijk kwijt, waardoor een verstopping van de ontlasting kan ontstaan.

Problemen met erectie
Jongens met spina bifida kunnen afhankelijk van de hoogte van de spina bifida moeite hebben met het krijgen en/of volhouden van een erectie. Ook kan de zaadlozing de verkeerde kant op gaan en in de blaas terecht komen.

Chiari malformatie
Bij zeven van de tien kinderen met een spina bifida komt een zogenaamde Chiari II malformatie voor. Dit is een aanlegstoornis van de kleine hersenen die te weinig ruimte hebben in de schedel en daardoor door het achterhoofdsgat in de richting van het ruggenmerg zakken.
Een klein deel van de kinderen met een Chiari II malformatie heeft hier klachten van. Een Chiari malformatie kan klachten geven in de vorm van nekpijn, het achterover houden van het hoofd, heesheid, slikproblemen, ademhalingsproblemen, spasticiteit aan de armen en benen of coördinatie problemen van de armen en benen.

Waterhoofd
Bij kinderen met een spina bifida aperta komt eigenlijk altijd ook een aanlegstoornis van een deel van de kleine hersenen voor. Deze afwijking wordt een Chiari II malformatie genoemd.
Een deel van de kleine hersenen ligt te ver buiten de schedel in het wervelkanaal. Hierdoor kan het hersenvocht niet goed rondstromen en hoopt het zich op in de hersenholtes. Bij een groot deel van de kinderen met een spina bifida aperta komt dan ook een waterhoofd voor.
Kinderen met een spina bifida kunnen een erg groot hoofd krijgen hierdoor.

Leerproblemen
Een groot deel van de kinderen met spina bifida aperta heeft problemen met leren op school. Het gemiddelde IQ voor alle kinderen met spina bifida ligt op 90, terwijl het gemiddelde IQ voor kinderen zonder spina bifida 100 is. Leerproblemen komen vaker voor bij kinderen die eenwaterhoofd (hydrocefalus) hebben gehad.

Kinderen met spina bifida aperta hebben een verhoogde kans om tijdens de slaap langere adempauzes te houden. Zo'n langere adempauze wordt een apneu genoemd. Er bestaan twee soorten apneu's namelijk centrale apneu's en obstructieve apneu's. Beide vormen kunnen voorkomen bij kinderen met spina bifida. Bij centrale apneu's vergeten de hersenen tijdelijk informatie door te geven aan de ademhalingsspieren, waardoor er geen adem wordt gehaald. Bij obstructieve apneu's valt de luchtweg dicht, waardoor er geen lucht via de mond en neus bij de longen kan komen.

Korte benen
Als gevolg van het spina bifida kunnen de benen onvoldoende groeien in lengte, waardoor een kind verhoudingsgewijs korte benen heeft. Ook beenlengteverschil kan voorkomen.

Minder sterke botopbouw
Kinderen met dit syndroom hebben grotere kans op een minder goede botopbouw. Dit komt vooral voor bij kinderen die niet in staat zijn om te lopen, bij kinderen die veel binnen zitten en bij kinderen die medicijnen gebruiken (bijvoorbeeld medicijnen die gebruikt worden bij de behandeling van epilepsie). Deze minder sterke botopbouw kan er voor zorgen dat kinderen gemakkelijker een botbreuk oplopen, wanneer zij vallen.

Overgewicht
Kinderen met spina bifida hebben een verhoogd risico op het krijgen van overgewicht. Dit komt deels omdat jongeren minder goed kunnen bewegen en daardoor vaak minder bewegen. Deels komt dit ook doordat de hersenen anders werken en de jongeren minder snel voelen dat zij vol zitten en moeten stoppen met eten.

Hoe wordt de diagnose spina bifida gesteld?
Verhaal en onderzoek
De diagnose spina bifida kan gesteld worden op grond van het verhaal en bevindingen bij het onderzoek. Een spina bifida aperta is gemakkelijk te herkennen, bij een spina bifida occulta kan dit veel lastiger zijn. Soms wijzen subtiele signalen van de huid laag op de rug op een het bestaan van een spina bifida occulta.

ECHO tijdens de zwangerschap
Door middel van ECHO onderzoek tijdens de zwangerschap kan spina bifida worden vastgesteld. Het zogenaamde banana sign wijst op het voorkomen van een chiari malformatie. Aanvullend op een ECHO kan een MRI scan worden gemaakt om beter te bekijken op welk niveau er sprake is van een spinia bifida en om te beoordelen of er bijkomende problemen zijn.

Röntgenfoto's van de wervels
Bij een spina bifida occulta kunnen foto's van de wervels de open wervelbogen aantonen.

MRI scan van de hersenen
Vaak zal ook een MRI scan van de hersenen gemaakt worden, omdat een groot deel van de kinderen met een spina bifida ook aanlegstoornissen van de hersenen heeft (waaronder de Chiari II malformatie). De hersenbalk kan onderontwikkeld zijn. Op de MRI scan kan ook gezien worden of er sprake zijn van een aanlegstoornis van de grote hersenen. Wanneer hier sprake van is, dan is vaak te zien dat de hersenschors meer windingen bevate dan gebruikelijk. Bij een deel van de kinderen heeft het bovenste stukje van de hersenstam een andere vorm, dit wordt beaking van het mesencefalon genoemd. Ook het waterhoofd (hydrocefalus) kan zichtbaar worden gemaakt op een MRI.

DNA onderzoek
Door middel van een buisje bloed kan het DNA van het kind worden onderzocht om te kijken of er aanwijzingen zijn voor een fout in het DNA die verantwoordelijk is voor het ontstaan van de spina bifida. Meestal wordt geen fout gevonden in het DNA bij kinderen met spina bidifa.

Polysomnografie
Bij kinderen die 's nachts veel snurken of telkens kortdurend stoppen met ademhalen (apneus) wordt vaak een polysomnografie verricht. Dit is een onderzoek waarbij gedurende slaap allerlei metingen worden verrichten qua ademhaling, hartslag, bloeddruk, zuurstofgehalte in het bloed, bewegingen van de borstkas en de buikwand en de activiteit van de hersenen. Op die manier kan gekeken worden waarom kinderen 's nachts tijdelijk stoppen met ademhalen en of dit nadelige gevolgen heeft voor het zuurstofgehalte in het bloed.

Hoe wordt een spina bifida behandeld?
Operatie
Kinderen met een spina bifida aperta worden vaak in de eerste levensweek geopereerd, meestal al tijdens de eerste 24 uur. Dit om een infectie van de vliezen en van het ruggenmerg te voorkomen. De operatie wordt uitgevoerd door de neurochirurg, vaak in samenwerking met de plastisch chirurg. Tijdens de operatie wordt het uitpuilende weefsel verwijderd en wordt er voor gezorgd dat de opening in de rug weer overdekt wordt met huid.

Foetale chirurgie
Sinds 2011 zijn er ook mogelijkheden om deze operatie van sluiten van het open ruggetje al uit te voeren voor de geboorte, wanneer het kind nog in de baarmoeder verblijft. Dit wordt foetale chirurgie genoemd. Meestal vindt de operatie plaats tussen een zwangerschapsduur van 23 tot 26 weken. Dit wordt gedaan bij kinderen waarbij er sprake is van een spina bifida aperta tussen thoracale 1 en sacrale 1. Het doel van de operatie is om extra schade die kan ontstaan voor, tijdens en de na de geboorte te voorkomen. Deze operatie kan helpen te voorkomen dat er een Chiari malformatie ontstaat en het blijkt dat na deze operatie een veel kleiner deel van de kinderen een drain nodig heeft als behandeling van een waterhoofd (twee op de vijf in plaats van vier op de vijf). Nadeel aan deze operatie is, dat er een vergrote kans bestaat dat het kindje te vroeg (prematuur) geboren wordt. Het te vroeg geboren worden, levert weer extra gezondheidsrisico's op voor het kind. Ook bestaat er tijdens een eventuele volgende zwangerschap een verhoogd risico op een scheur in de baarmoeder tijdens de zwangerschap (geschatte kans 11%). Dit laatste is de reden waarom steeds meer naar vormen van microchirurgie wordt gekeken om deze risico's kleiner te maken. Het is dus heel belangrijk om voor- en nadelen van deze operatie in de baarmoeder tegen elkaar af te wegen. Deze operatie kan uitgevoerd worden in Leuven (Belgie) en sinds 2019 ook in het Erasmusmc in Rotterdam.

Drain
Een groot deel van de kinderen met een spina bifida heeft een waterhoofd. Dit waterhoofd wordt behandeld met een zogenaamde VP-drain. Vier op de vijf kinderen met spina bifida aperta blijkt uiteindelijk een drain nodig te hebben, bij een op de vijf kinderen blijkt dit niet nodig te zijn. Daarom wordt tegenwoordig eerst de spina bifida gesloten en wordt daarna gekeken of kinderen daadwerkelijk een drain nodig hebben.

Spina bifida team
Kinderen met een spina bifida worden vaak gezien door een team van specialisten op spina bifida gebied. Zij kunnen goed inventariseren welke problemen een kind heeft als gevolg van een spina bifida. In het spina bifida team zitten meestal een kinderarts, een kinderneuroloog, een neurochirurg, een orthopeed, een uroloog, een revalidatiearts, een fysiotherapeut en een maatschappelijk werkende. De samenstelling van een spina bifida team kan per ziekenhuis verschillen.

De kinderarts
De kinderarts houdt de groei van het kind in de gaten en kijkt of er sprake is van problemen met plassen en met de ontlasting.

De kinderneuroloog
De kinderneuroloog meet de kracht van de verschillende spieren in de benen. De kinderneuroloog onderzoekt of er leerproblemen zijn of dat er aanwijzingen zijn voor epilepsie.

Uroloog
De uroloog houdt zich bezig met de blaasfunctie. Regelmatig wordt urine gecontroleerd op het voorkomen van een infectie van de urinewegen. Ook kan een urodynamisch onderzoek gedaan worden om te kijken hoe goed een kind de blaas leeg kan plassen. De uroloog kan ook adviezen geven over vragen over sexualiteit.

De revalidatiearts
De revalidatiearts let op de zithouding en de mogelijkheden voor het kind om zich zelf voort te verplaatsen of zelf te verzorgen.Zo kan een revalidatiearts zorgen voor aangepaste schoenen of een enkelvoet orthese waardoor lopen gemakkelijker gaat of voor hulpmiddelen die het looppatroon verbeteren of die voortverplaatsen mogelijk maken. De revalidatiearts werkt nauw samen met de fysiotherapeut, de ergotherapeut en de logopedist.

Plasproblemen
De plasproblemen als gevolg van een spina bifida kunnen op verschillende manier behandeld worden. Soms kunnen medicijnen er voor zorgen dat de blaas goed leeg geplast kan worden. Sommige kinderen ondersteunen het legen van de blaas door op de blaas te duwen. Een deel van de kinderen zal incontinentiemateriaal nodig hebben.
Wanneer de blaas met deze maatregelen niet voldoende leeggeplast kan worden, zal de blaas regelmatig leeg gemaakt worden met behulp van een catheter. Bij kleine kinderen zullen de ouders dit moeten doen, grotere kinderen kunnen leren zich zelf te catheriseren.
Bij kinderen waarbij regelmatig urine achterblijft in de blaas bestaat een vergrote kans op een urineweginfectie. Daarom krijgen deze kinderen dagelijks een lage dosis antibiotica om deze infecties te voorkomen.

Problemen met de ontlasting
Het medicijn macrogol kan er voor zorgen dat de ontlasting soepel en zacht blijft en stimuleert de darmwand om actief te blijven. Hierdoor kunnen kinderen gemakkelijker hun ontlasting kwijt. Verder blijft het belangrijk om te zorgen dat kinderen voldoende vocht en vezels binnen krijgen en zo veel als kan bewegen. Regelmatig zijn zetpillen (bisacodyl) of clysma's nodig om de ontlasting op gang te krijgen. Wanneer dit onvoldoende effect heeft, kan darmspoelen helpen de ontlasting kwijt te raken. Een klein deel van de kinderen heeft een stoma nodig om de ontlasting kwijt te raken.

Tethered cord operatie
Wanneer een kind met spina bifida in toenemende mate problemen krijgt met lopen, plassen en met het kwijtraken van de ontlasting kan dit veroorzaakt worden door een tethered cord.
Dit probleem kan verholpen worden met een operatie waarbij het ruggenmerg los gemaakt wordt van het wervelkanaal waardoor het weer vrij kan bewegen. De operatie is er op gericht om verdere achteruitgang te voorkomen als gevolg van het tethered cord. Soms verbeteren ook de klachten die ontstaan zijn als gevolg van het tethered cord nog na verloop van tijd.

Orthopedische operatie
Soms zal de orthopeed operaties uitvoeren ter correctie van klompvoeten, een uit de kom schietende heup of een scoliose.

Pas op met latex
Kinderen met spina bifida aperta ontwikkelen gemakkelijker een latexallergie. Dit kan erg hinderend zijn omdat bij allerlei medische handelingen materialen worden gebruikt die latex bevatten.

Decubitus voorkomen
Het is belangrijk om drukplekken op de huid (decubitus te voorkomen), vooral bij kinderen die gebruik maken van een rolstoel. Een goede zithouding, het regelmatig wisselen van houding en goede voeding kunnen helpen om decubitus zo veel mogelijk te voorkomen.

Schisisteam
Kinderen met een schisis worden vaak gezien en behandeld door een schisisteam. In dit team zitten vaak verschillende artsen, verpleegkundigen en andere ondersteunende personen die bekijken op welke manier de schisis het beste behandeld kan worden. Een of meerdere operaties kunnen nodig zijn.

Botdichtheid verbeteren
Dagelijks bewegen tijdens daglicht helpt om de botdichtheid te verbeteren. Ook is het belangrijk om voldoende calciumhoudende produkten te eten en gezonde vetten om zelf voldoende vitamine D aan te maken. Wanneer dit niet voldoende is wordt geadviseerd omdagelijks 400IE vitamine D te geven en 500 mg calcium. Soms is het nodig om zogenaamde bisfosfonaten (pamidronaat) geven om de botdichtheid te verbeteren.

Financiële kant van zorg voor een kind met een beperking
De zorg voor een kind met een beperking brengt vaak extra kosten met zich mee. Er bestaan verschillende wetten die zorg voor kinderen met een beperking vergoeden.
Daarnaast bestaan regelingen waar ouders een beroep op kunnen doen, om een tegemoetkoming te krijgen voor deze extra kosten. Meer informatie hierover vindt u in de folder financiën kind met een beperking.

Wat kun je als ouder zelf doen om de ontwikkeling van je kind optimaal te laten verlopen?
Bedenk dat wanneer je samen met je kind speelt, stoeit, danst, zingt, kletst, lacht en/of boekjes leest, dit ook allemaal manieren zijn waarop je kind zijn of haar lichaam traint om stappen voorwaarts te maken in de ontwikkeling. Het is dus niet zo dat alleen momenten van therapie, momenten van training zijn, wat veel ouders denken. Het is daarnaast goed om inspanning af te wisselen met ontspanning, dit is nodig om het geleerde te laten opslaan in de hersenen. De hele dag door training zonder rustmomenten, werkt juist averechts.
Daarnaast is het van onschatbare waarde je kind laten voelen dat je van hem of haar houdt, dat hij/zij geliefd is en zich mag ontwikkelen in een tempo die bij hem of haar past. Dit is extra van belang voor kinderen die zich anders ontwikkelen dan de "norm". "Goed zijn zoals je bent en gesteund te worden door mensen die van je houden is, heel belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Juist de ouders en de andere kinderen in het gezin die dichtbij het kind staan zijn daarin heel belangrijk om het kind daarin dit gevoel te geven. Het is goed dat ouders beseffen wat de waarde hiervan is voor het kind en welke rol zij hierin hebben.
Ook is het belangrijk om te bedenken wat goed voelt voor jullie als gezin en voor jou als ouder en waar jullie energie uithalen. Zorg ervoor dat er bewust ruimte is voor momenten die dit goede gevoel geven. Tot slot is het belangrijk dat je als ouders ook goed voor jezelf zorgt, de zorg voor een kind die zich anders ontwikkelt vraagt nog meer van ouders dan de zorg voor een kind die zich zonder problemen ontwikkelt. Het is goed om voor jezelf te zorgen of te laten zorgen, zodat je als ouder ook de energie houdt, om jouw kind te blijven begeleiden op een manier die bij jou past. Besef dat bij opvoeden hoort om te leren los laten. Veel ouders vinden dit lastig, zeker wanneer hun kind zich anders ontwikkelt dan andere kinderen. Maar dhet kan toch nodig zijn een deel van de zorg op bepaalde momenten uit handen te geven, ook als die ander het anders doet dan jij, je kind leert van deze verschillen en het geeft jou de mogelijk om zelf uit te rusten of nieuwe energie op te doen.

Wat kun je als gezin zelf doen om om te gaan met het hebben van een aandoening bij een gezinslid?
Als gezin van een kind waarbij er sprake is van een aandoening, is het goed om te zorgen dat jullie in de je kracht komen staan. Het is goed om te beseffen over welke denk-, emotionele-, innerlijke- en fysieke kracht jullie als gezin beschikken en hoe jullie deze kracht kunnen inzetten om goed voor ieder lid van het gezin te zorgen. Bekijk wat bij jullie als gezin past. Bekijk wat je kunt doen (of kunt laten) om deze kracht zo optimaal mogelijk in te zetten. En bedenk ook dat ieder lid van het gezin verschillende kwaliteiten heeft waarmee jullie elkaar kunnen aanvullen en kunnen versterken.

Begeleiding
Kinderen en ouders met spina bifida hebben behoefte aan begeleiding. Een maatschappelijk werkende of een psycholoog kan helpen bij het verwerken van het hebben van spina bifida en dit een plaatsje in het leven te geven. In veel spina bifida teams maakt daarom een maatschappelijk werkende of een psycholoog deel uit van het team.

Contact met andere ouders
Lotgenotencontact met andere ouders en kinderen kan hen daar bij helpen, via de patiëntenvereniging kunnen zij in contact komen met lotgenoten. Ook via het forum van deze site kunt u een oproepje plaatsen om in contact te komen met ouders met dezelfde aandoening of met andere aandoeningen die vergelijkbare problemen geven.

Wat betekent een spina bifida voor de toekomst?
Blijvende beperkingen
Kinderen met een spina bifida zullen hun hele leven beperkingen ondervinden als gevolg van hun spina bifida. Sommige kinderen hebben slechts weinig beperkingen en kunnen zich zelf redden, andere kinderen hebben meer beperkingen en zijn afhankelijk van andere mensen in hun omgeving. Hoe hoger de spina bifida, hoe groter de beperkingen zullen zijn.
Wanneer een grote groep kinderen met spina bifida wordt bekeken is de helft van de kinderen in staat zonder hulpmiddelen te lopen, de andere helft gebruikt hulpmiddelen of is rolstoelafhankelijk.
Wanneer de spina bifida boven L3 ligt, zullen de meeste kinderen volledig verlamd zijn aan hun benen. Wanneer de spina bifida op niveau L4-L5 ligt, is lopen is vaak mogelijk met behulp van hulpmiddelen. Bij een spina bifida ter hoogte van S1-S3 is lopen vaak mogelijk met behulp van geringe hulpmiddelen. Wanneer de spina bifida lager dan S3 zijn er meestal geen verlammingen, maar bestaat er wel een verdoofd gevoel aan de billen.
Bijna alle kinderen met een spina bifida houden in meer of minder mate last van problemen met plassen en met de ontlasting.

Transitie van zorg
Tussen de leeftijd van 16 en 18 jaar wordt de zorg vaak overgedragen van kinderspecialisten naar specialisten die de zorg aan volwassenen geven. Het is belangrijk om tijdig hierover na te denken. Is er behoefte de zorg over te dragen naar specialisten voor volwassenen of kan de huisarts de zorg leveren die nodig is.En als er behoefte is aan overdragen van de zorg naar specialisten voor volwassenen, naar welke dokter(s) wordt de zorg dan overgedragen? In welk ziekenhuis kan de zorg het beste geleverd worden. Het proces van overdragen van de zorg wordt transitie genoemd. Het is belanrgijk hier tijdig over na te denken en een plan voor te maken samen met de dokters die betrokken zijn bij de zorg op de kinderleeftijd.
Ook verandert er veel in de zorg wanneer een jongere de leeftijd van 18 jaar bereikt. Voor meer informatie over deze veranderingen verwijzing wij u naar het artikel veranderingen in de zorg 18+.

Draindysfunctie
Kinderen met een hydrocefalus zullen een drain nodig hebben. Door groei of door slijtage kan deze drain niet meer goed functioneren waardoor klachten van hoofdpijn, misselijkheid, braken en wazig zien kunnen ontstaan. Het kan dan nodig zijn om de hele drain of een deel van de drain te veranderen.

Epidermoid en arachnoidale cystes
Als gevolg van operatie aan de wervelkolom of als gevolg van een ruggenprik, kunnen cystes ontstaan die gevuld zijn met vocht. Deze cystes kunnen epidermoid cystes of arachnoidale cystes zijn. Door hun groei kunnen ze op het ruggenmerg gaan drukken. Ook hierdoor kan een toename van problemen ontstaan.

Levensverwachting
Met de huidige behandelingmogelijkheden is de levensverwachting van kinderen met een spina bifida sterk gestegen. Negen van de tien kinderen wordt ouder dan één jaar, acht van de tien kinderen bereikt de volwassen leeftijd.

Kinderen krijgen
Het hebben van spina bifida kan van invloed zijn op de vruchtbaarheid. Er zijn volwassenen met spina bifida die kinderen gekregen hebben. De zwangerschap moet wel worden begeleid door een gynaecoloog. Er wordt zwangeren geadviseerd om 4 weken voor tot 8 weken na ontstaan van de zwangerschap extra foliumzuur te gebruiken (5 mg). Kinderen van een volwassene met spina bifida hebben een licht verhoogde kans om zelf ook spina bifida te krijgen.

Hebben broertjes en zusjes een vergrote kans om ook een spina bifida te krijgen?
Hoewel niet precies bekend is waardoor bij kinderen zonder spina bifida een spina bifida ontstaat blijken broertjes en zusjes een iets vergrote kans te hebben om ook een spina bifida te ontwikkelen. Hoe groot deze kans is, hangt ook samen met de plaats van de spina bifida
Bij een kind met een sacrale spina bifida hebben broertjes en zusjes nauwelijks een vergrote kans ten opzichte van andere kinderen om ook een spina bifida te krijgen. Bij een spina bifida die hoog bij de lendenwervels of bij de borstweefsels gelegen is, is de kans voor broertjes en zusjes om ook een spina bifida te krijgen wel duidelijk verhoogd.
Een klinisch geneticus kan hier meer informatie over geven.

Prenatale diagnostiek
Tijdens een nieuwe zwangerschap bestaat er een mogelijkheid om met behulp van prenatale diagnostiek vast te stellen of dit nieuwe kindje een spina bifida heeft.
De tripple test kan aanwijzingen geven voor de aanwezigheid van spina bifida als een bepaald eiwit in het bloed van de moeder (het AFP) verhoogd is.
Met behulp van een ECHO kan gekeken worden of er sprake is van een spina bifida. Soms kan dit bij 15 weken al goed gezien worden. De beste tijd om een ECHO te maken is echter rond de 20e week.

Wilt u dit document printen dan kunt u hier een pdf-versie downloaden.
Wilt u ook uw verhaal kwijt, dat kan: verhalen kunnen gemaild worden via info@kinderneurologie.eu en zullen daarna zo spoedig mogelijk op de site worden geplaatst. Voor meer informatie zie hier. Heeft u foto's die bepaalde kenmerken van deze aandoening duidelijk maken en die hier op de website mogen worden geplaatst, dan vernemen wij dit graag.
Meer lezen

Lees het verhaal van de moeder van Damien die spina bifida occulta heeft.

Links
sbhnederland.nl
Vereniging voor mensen met spina bifida en hydrocefalus
www.knnn.nl
(Kinderchrirugisch netwerk Nederland)

Referenties
1. Stoll C, Alembik Y, Dott B. ssociated malformations in cases with neural tube defects. Genet Couns. 2007;18:209-15.
2. Dias MS. Neurosurgical management of myelomeningocele (spina bifida). Pediatr Rev. 2005;26:50-60
3. Periconceptional folic acid and risk for neural tube defects among higher risk pregnancies. Petersen JM, Parker SE, Benedum CM, Mitchell AA, Tinker SC, Werler MM. Birth Defects Res. 2019;111:1501-1512
4. Fetal surgery for spina bifida. Dewan MC, Wellons JC. J Neurosurg Pediatr. 2019;24:105-114
5. Fetal spina bifida: What we tell the parents. Gotha L, Pruthi V, Abbasi N, Kulkarni AV, Church P, Drake JM, Carvalho JCA, Diambomba Y, Thakur V, Ryan G, Van Mieghem T. Prenat Diagn. 2020;40:1499-1507

Laatst bijgewerkt 15 september 2021 voorheen: 6 augustus 2021, 12 mei 202, 9 april 2021, 11 juli 2020, 7 maart 2020, 18 oktober 2019 en 14 december 2007

Auteur: JH Schieving

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
kinderneurologie jh schieving neurologie kinderen kind ziekte ziektes ziektebeeld informatie

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat is het spina bifida? Spina bifida is een aandoening waarbij de bogen van de wervels niet goed gesloten zijn, maar open staan. Hierdoor kunnen bepaalde structuren (ruggenmerg, vliezen) die normaal beschermd liggen in de wervelbogen, buiten de wervelbogen komen en beschadigd raken. Hoe wordt het spina bifida ook wel genoemd?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts. Backup cache in use.
Click to show error

Error: Error validating access token: The session has been invalidated because the user changed their password or Facebook has changed the session for security reasons.
Type: OAuthException
Solution: See here for how to solve this error

# data[].attributes.attachment_link.description
This message is only visible to admins. Problem displaying Facebook posts. Backup cache in use. Click to show error Error: Error validating access token: The session has been invalidated because the user changed their password or Facebook has changed the session for security reasons.

# data[].attributes.body
SAMEN ACTIEF MET MEDIA

Get to know... SAM!

Een interactieve en innovatieve toepassing voor het sportlandschap waarmee jonge sporters actief en betrokken aan de slag kunnen gaan.

Een gebruiksvriendelijke tool , zowel voor sporters en coaches.

Een kwaliteitsvolle applicatie die een hoog leer- en bewegingsrendement nastreeft.

SAM is een offline applicatie, zowel beschikbaar voor iOs- als voor Androidgebruikers. Via SAM download je 300 korte instructiefilmpjes verspreid over 11 uiteenlopende bewegingsthema’s.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ga direct naar de Analoge Timer : Meer informatie over LiveCLoud.online Met de tools van LiveCLoud.online verrijk je eenvoudig jouw les, presentatie of vergadering. Door live interactie met jouw publiek aan te gaan vergroot je de betrokkenheid en effectiviteit. Eenvoudig en live Voorbereiden is niet nodig!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kenmerken

Bij een cerebrale parese zijn er houdings- en bewegingsstoornissen en vaak ook stoornissen in de gevoelsgewaarwording, communicatie en het gedrag.

Door beschadiging van de hersengedeelten die de spieren aansturen, is er sprake van een gedeeltelijke verlamming (parese) die in ernst kan verschillen.

Hierdoor kunnen spieren niet normaal gebruikt worden en zijn lichaamsbewegingen beperkt.

Vaak zijn er bij een cerebrale parese ook stoornissen van het gezichts- en spraakvermogen en van het gehoor.

Ook kunnen er leermoeilijkheden zijn, epilepsie en/of een achterstand in de geestelijke ontwikkeling.

Bilaterale Cerebrale Parese: beide armen en benen zijn betrokken.

Unilaterale Cerebrale Parese: betreft een éénzijdige aandoening van de linker of rechter lichaamshelft.

Samenvatting:

houdings- en bewegingsstoornissen

ataxie, moeite met coördineren van bewegingen

athetose, voortdurende krampachtige buigen en strekken van vingers en tenen

dystonie, spierspanning in ledematen is ontregeld

hypotonie, te lage spierspanning

spasticiteit, ledematen verkrampen of verstijven

gedeeltelijke verlamming verschillend in ernst

stoornissen in gevoelsgewaarwording

stoornissen in communicatie

stoornissen in gedrag

gezichtsvermogen kan aangetast zijn, CVI

spraakvermogen kan aangetast zijn

er kunnen leermoeilijkheden zijn

epilepsie komt voor

achterstand in ontwikkeling

foto van crowdfunding voor CP

50% van de mensen met cerebrale palsy is spastisch (men kan de ledematen niet bewegen)

25% van de mensen met cerebrale palsy heeft last van athetose

10% heeft last van stijfheid rond de gewrichten

10% heeft moeite vrijwillige bewegingen te maken

Drie hoofdtypen

Bij sommige kinderen kunnen de verschijnselen van meer dan één type tegelijk optreden.

Bij dit meest voorkomende type zijn een of meer spiergroepen stijf, waardoor kinderen moeite hebben zich te verplaatsen of voorwerpen vast te pakken en los te laten.

Dit wordt veroorzaakt door beschadiging van de kleine hersenen ( het cerebellum) en bepaalde gebieden in de grote hersenen die voor een normale lichaamshouding en coördinatie zorgen (de nuclei basales).

Bij dit type cerebrale parese maakt het lichaam onbewuste en doelloze bewegingen, ook in rust, waardoor spreken, slikken, eten en het vastpakken van voorwerpen worden bemoeilijkt. Door de lage spierspanning (slappe spieren) kunnen deze kinderen slecht zitten en lopen.

Dit is een zeer zeldzaam voorkomende vorm waarbij het evenwichtsgevoel en het vermogen om diepte in te schatten aangetast zijn.

Kinderen met dit type cerebrale parese staan wankel op hun benen en zetten de voeten abnormaal wijd uit elkaar bij het lopen. Het verrichten van taken waarbij fijne motoriek is vereist, zoals schrijven en kleine voorwerpen vasthouden, kost meer tijd en moeite dan bij gezonde leeftijdsgenoten.

Verschijnselen cerebrale parese

Bij een cerebrale parese is er sprake van een of meer van de volgende verschijnselen: trage reacties, prikkelbaarheid, slecht eten (moeite met zuigen en slikken), bevingen in armen en benen, abnormaal hoog huilen, toevallen (epilepsie), een ongebruikelijke lichaamshouding en afwijkende reflexen.

De verschijnselen van een cerebrale parese kunnen al bij de geboorte of kort daarna worden waargenomen, maar ontstaan soms later.

Als ouders merken dat hun kind moeite heeft met omrollen, kruipen, zitten, lopen of praten, is dat een reden voor verder onderzoek.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
hersenletsel hersenaandoening kennisbank  alles over hersenletsel in gewone taal voor professionals

# data[].attributes.attachment_link.title
Cerebrale Parese (CP) | Hersenletsel-uitleg.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij een cerebrale parese zijn er houdings- en bewegingsstoornissen en vaak ook stoornissen in de gevoelsgewaarwording, communicatie en het gedrag. Door beschadiging van de hersengedeelten die de spieren aansturen, is er sprake van een gedeeltelijke verlamming (parese) die in ernst kan verschillen. Hierdoor kunnen spieren niet normaal gebruikt worden en zijn lichaamsbewegingen beperkt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dyspraxis vzw (dyspraxis) - Profile | Pinterest

# data[].attributes.attachment_link.description
Dyspraxis vzw | We zijn een ouderwerkgroep van kinderen met DCD Development Coördination Disorder én professionelen. WE WERKEN EVEN AAN ONZE PINTEREST PAGINA

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op deze pagina vind je de links naar alle pagina's van ons kennisdossier DCD.

Buiten dit dossier hebben we hebben nog meer informatie over DCD. Die vind je door DCD in te toetsen in het zoekmenu. En bij de 'gerelateerde berichten'.

Download hier onze folder over DCD.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dossier DCD - Balans, vereniging voor ouders

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze pagina vind je de links naar alle pagina's van ons kennisdossier DCD. Buiten dit dossier hebben we hebben nog meer informatie over DCD. Die vind je door DCD in te toetsen in het zoekmenu. En bij de 'gerelateerde berichten'. Download hier onze folder over DCD.

# data[].attributes.headline
O,Giraf, wat ben je onhandig. Gemma O'Neill

# data[].attributes.subject
O,Giraf, wat ben je onhandig. Gemma O'Neill

# data[].attributes.body
Midas is een gewone jongen maar zijn spieren zijn niet zo gewoon.  Die doen niet altijd wat hij wil.  Toch laat Midas zich niet tegenhouden.  Hij doet lekker alle dingen die hij leuk vindt.
Vanaf 8 jaar.

# data[].attributes.body
https://www.sig-net.be/nl/vormingen/professioneel-aanbod/detail/8016/webinar-mijn-broer-prentenboek-dcd--boekvoorstelling-incl-publicatie

# data[].attributes.headline
Power point voor ouders en leerkrachten: wat is DCD & welke impact heeft dit thuis en op school

# data[].attributes.subject
Power point voor ouders en leerkrachten: wat is DCD & welke impact heeft dit thuis en op school

# data[].attributes.headline
Wat als je faalangst hebt? Psycho - educatie

# data[].attributes.subject
Wat als je faalangst hebt? Psycho - educatie

# data[].attributes.attachment_link.description
DCD (Begeledingstips, Kenmerken (Moeite met handelingen waar je motorische coördinatie voor nodig hebt. , Moeite met grove motoriek. (Houterig in beweging), Moeite met fijne motoriek. (moeilijk leesbaar handschrift), Moeite met plannen en organiseren taken., Moiete met kortetermijngeheugen, Moeite met spraak. (Moeilijk te verstaan of stotteren), Ervaren bewegingsonrust.

# data[].attributes.body
http://www.aapnormaal.be/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
aap normaal Is een totaalconcept. In de kinderpraktijk bieden we hulpverlening aan kinderen voor wie voelen en beleven, leren en spelen niet zo vanzelfsprekend zijn en aan ouders met zorgen of vragen rond de opvoeding of het gedrag van hun kind. Daarnaast organiseren we kleinschalige activiteiten voor kinderen met gevoeligheden. We hebben extra aandacht voor prikkelgevoeligheid, faalangst en het omgaan met emoties.

Maar we doen meer dan dat! Met het gezinscafé van aap normaal willen we een rustplek zijn voor ouders in deze hectische tijd en willen we activiteiten organiseren die gezinnen (nog) dichter bij elkaar brengen. Al blijven kinderen baas! Zij kunnen bij ons spelen, uitblazen, wiebelen, creëren en feestvieren naar hartenlust en vooral... helemaal zichzelf zijn!

En dan is er onze wiebelwinkel! Je vindt er speelgoed & spellen, de mooiste boekjes om te verbinden met je kind, kleding & hebbedingetjes voor het alledaagse comfort, truukjes die leren weer leuk maken. Kortom, alles voor jouw bijzondere kind.

# data[].attributes.attachment_link.description
aap normaal Is een totaalconcept. In de kinderpraktijk bieden we hulpverlening aan kinderen voor wie voelen en beleven, leren en spelen niet zo vanzelfsprekend zijn en aan ouders met zorgen of vragen rond de opvoeding of het gedrag van hun kind. Daarnaast organiseren we kleinschalige activiteiten voor kinderen met gevoeligheden.

# data[].attributes.attachment_link.title
DCD onderwijskaart, een persoonlijke kaart die leerlingen en studenten kunnen invullen - Balans, vereniging voor ouders

# data[].attributes.attachment_link.description
Op deze handige kaart kunnen leerlingen en studenten aangeven waar zij tegenaan lopen en wat zij nodig hebben vanwege hun DCD.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wijzer in ontwikkelingsstoornissen | Séverine Van De Voorde | Pedagogiek & Orthopedagogiek | 9789463798679 | Standaard Boekhandel

# data[].attributes.attachment_link.description
Wijzer in ontwikkelingsstoornissen biedt een handig overzicht van de (neurobiologische) ontwikkelingsstoornissen volgens de indeling en criteria van de recente DSM-5: verstandelijke-ontwikkelingsstoornis, communicatiestoornissen, ASS, ADHD, leerstoornissen, DCD en ticstoornissen. Er wordt gestreefd naar voldoende theoretische diepgang, gecombineerd met praktische handvatten voor professionals en ouders/leerkrachten.Na de inleidende hoofdstukken met de basisbegrippen belicht de auteur per hoofdstuk telkens een ontwikkelingsstoornis. Daarbij gaat ze vanuit de meest recente wetenschappelijke inzichten in op de kenmerkende eigenschappen, het diagnostisch proces met classicatiecriteria en specifieke instrumenten, en de voornaamste evidence-based begeleidingsopties. Er is ook aandacht voor secundaire problemen en voor het samen optreden van een ontwikkelingsstoornis met hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit.Wijzer in ontwikkelingsstoornissen kan gebruikt worden als handboek in alle opleidingen die aandacht besteden aan de ontwikkelingsstoornissen. Het is een naslagwerk voor iedereen die beroepshalve met ontwikkelingsstoornissen wordt geconfronteerd. Daarnaast kan het een hulp betekenen voor familieleden van kinderen met een ontwikkelingsstoornis, die de problematiek beter willen leren begrijpen maar binn en de populaire literatuur qua theorie op hun honger blijven zitten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Find top-rated study notes from students taking the same courses as you.

17M students saved, and counting

20M 1 new each second

21K In 100+ countries

25M Every month

20K new study notes added every day, from one of the world's most active student communities

Only the best for the best

Find the best study documents to ace your way through education.

Universities

Documents

Books

We work hard & We play hard!

Want to know more about our company culture, values and job openings?
Check our openings

# data[].attributes.attachment_link.title
Studocu - Free Lecture Notes, Summaries & Exam Prep

# data[].attributes.attachment_link.description
Dive into millions of student-shared lecture notes, summaries, and study guides from thousands of courses. Why wait to pass your exams with better grades?

# data[].attributes.headline
Diath Dienst Informatie en Advies Technische Hulpmiddelen

# data[].attributes.subject
Diath Dienst Informatie en Advies Technische Hulpmiddelen

# data[].attributes.attachment_link.description
Sint-Lodewijk wil dé referentie zijn voor mensen met een motorische beperking. Wij bieden ondersteuning, zorg en onderwijs met een warm hart.

# data[].attributes.body
Aangepast meubilair en hulpmiddelen voor in de klas vb stoel, tafel, ...

# data[].attributes.attachment_link.title
Aangepast meubilair - hulpmiddelen | Gymna.be

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek hier de tafels van ROPOX, aangepaste stoelen en hoog/laagkeukensystemen. Aangepast meubilair voor kinderen en volwassenen.

# data[].attributes.body
De lln houtbewerking maken op vraag hulpmiddelen voor onze lln. vb voetenbankjes, ..

# data[].attributes.attachment_link.title
DuO² Gent | Stedelijk onderwijs | Stad Gent

# data[].attributes.attachment_link.description
Je kan nog steeds inschrijven. We trekken graag voldoende tijd uit om alles goed uit te leggen

# data[].attributes.attachment_link.description
Ook een kind met een lichamelijke beperking wil en kan meegymmen. “Krukken geen bezwaar” laat zien hoe u dat doet. www.luktut.com of www.luktut.nl