# data[].attributes.body
Blog: 'Wiskunde voor kleuters: open einde speelgoed'.

Thema blog: Ontwikkelingsstimulering

Zes stappen die je kunt zetten om wiskunde te koppelen aan spontane spelhandelingen van kinderen.

In stap vijf komt de vertaling naar hoeken aan de orde.

Mooi te lezen dat ze hoeken zien als ruimte voor oefen-, herkennings- en verdiepingsmogelijkheden.

https://earlyyearsblog.nl/2025/05/30/wiskunde-voor-kleuters-open-einde-speelgoed/

Bron: Universiteit van Utrecht - Early Years Blog

Deze blog van Hilde Stroobants is oorspronkelijk geplaatst op een zusterblog Kleutergewijs. Het blogbericht is vertaald en bewerkt door Bodine Romijn.

# data[].attributes.body
*Bron: Medilex congres 'Van groep 2 naar 3' - april 2022 Presentatie van Suze Roelofs (Tweemonds)

# data[].attributes.body
Het begint met ...... verwondering

"Verwondering is de emotionele trigger om de wereld te willen verkennen en begrijpen."

In het artikel lees je waarom het belangrijk is dat jonge kinderen hun handen gebruiken.

Bron: Special tijdschrift HJK april 2025

# data[].attributes.body
Een verteltafel is een plaats waar kinderen spelen met kleine attributen die voorkomen in een voorgelezen prentenboek. De bedoeling is dat kinderen het verhaal van het prentenboek leren naspelen met deze materialen.
Het is een kansrijke activiteit wanneer je de tijd neemt om het verhaal in fasen te leren kennen en uit te spelen met behulp van de personages en de attributen uit het verhaal.

Bron: Boek 'Van thematisch werken naar thematiseren' door Aafke Bouwman e.a..

# data[].attributes.attachment_caption
*    Schrijfaanleiding: kleine beestjes observeren

# data[].attributes.attachment_caption
Klik op de afbeelding om het hele document te zien.

# data[].attributes.body
Van huishoek, luisterhoek, wenskaartenhoek tot tips voor alle hoeken. Uit het 'Doekatern' van het Belgische tijdschrijf 'Kleuters & ik", door Coussement, K. & L. Verheyden (2005). Nog altijd actueel.

# data[].attributes.attachment_caption
Boek Zorg voor kleuters - deel 2 - hoofdstuk 7 'Spelontwikkeling'

# data[].attributes.body
We zoomen in op het laatste onderwerp uit hoofdstuk 7 waarin de vraag 'Hoe kan spel in hoeken doorlopen in groep 3?', wordt uitgewerkt. Citaat uit het boek:

... 'Dit betekent dat hoeken onder andere een functie kunnen vervullen in het spelenderwijs toepassen en verder ontwikkelen van vaardigheden die de leerlingen methodisch krijgen aangeboden.'...

Er worden praktische oplossingen gegeven om toch speelmogelijkheden te creëren wanneer er weinig ruimte is.

Boek 'Zorg voor kleuters' door Johan Eichhorn, uitgeverij Pica, 5de druk juli 2024

# data[].attributes.body
In hoofdstuk 6 aandacht voor de vloeiende overgang en de verschillen in inrichting en uitrusting van de voorschool, kleutergroep en groep 3. Op pagina 180 wordt er specifiek ingegaan op groep 3. Welke hoeken zijn daar belangrijk en wat zijn belangrijke criteria voor het werken in hoeken in hogere leerjaren.

Bron: Boek 'Klassenmanagement in een kleutergroep', het balanceren tussen structuur en uitdaging. door Marijke Bertu en Yvonne Leenders

# data[].attributes.attachment_link.title
Klassenmanagement in een kleutergroep - Uitgeverij Pica

# data[].attributes.attachment_link.description
Nieuw! Yvonne Leenders & Marijke Bertu Dit toegankelijke, gemakkelijk leesbare boek belicht alle aspecten van het lesgeven in een kleutergroep, van inrichting en organisatie tot het werken met thema’s en het zorgen voor een doorgaande lijn naar groep 3.

# data[].attributes.body
Zie hoofdstuk 4: De plaats van spel in het beredeneerd aanbod.
Hoe kan ik spel ook zinvol integreren binnen de (methodische) lees-en rekenactiviteiten en -lessen.

# data[].attributes.body
Het boek bevat een overzichtelijk schema van de ontwikkeling van het het rollenspel: van manipulerend spel tot realistisch rollenspel en van planmatig handelen tot het opbouwen van spelscenario's (pag. 40-41).

En ook zeer aan te bevelen de kijkwijzer spelkwaliteit die goed in te zetten is om in de speelhoeken gericht naar spel te kijken. (pag. 20-21). Hoe wordt er in de hoeken gespeeld en vraagt dit om begeleiding of aanpassing van de hoek.

# data[].attributes.headline
Balanceren tussen structuur en uitdaging

# data[].attributes.subject
Balanceren tussen structuur en uitdaging

# data[].attributes.body
Hoofdstuk 2 gaat over een speelrijke leeromgeving, voor zowel spel binnen als het spel buiten. Met tips over letterlijke speelruimte waarin kinderen elkaar kunnen ontmoeten als tips om inhoudelijk het spel te bevorderen. De inrichting van de basishoeken wordt uitgewerkt aan de hand van locatie, inrichting en uitrusting.

# data[].attributes.attachment_link.title
Klassenmanagement in een kleutergroep - Uitgeverij Pica

# data[].attributes.attachment_link.description
Nieuw! Yvonne Leenders & Marijke Bertu Dit toegankelijke, gemakkelijk leesbare boek belicht alle aspecten van het lesgeven in een kleutergroep, van inrichting en organisatie tot het werken met thema’s en het zorgen voor een doorgaande lijn naar groep 3.

# data[].attributes.attachment_caption
Ontwikkeling en begeleiding van het jonge kind - door Isa van der Plank

# data[].attributes.body
In deel II - 'De omgeving en spel', wordt aandacht besteed aan hoeken en speelplekken. Op pagina 70 is een korte checklist toegevoegd met vragen over het ontwerp van de hoeken, waarbij het uitgangspunt is dat een speelhoek een plek is waar kinderen daadwerkelijk kunnen handelen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Liefde voor letters en lezen staat de doelgerichte stimulering van geletterdheid bij kinderen tussen 0 en 7 jaar centraal. Het beoogt als inspiratiebron een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van geletterdheid en daarmee de kans op laaggeletterdheid wezenlijk te verkleinen.

Momenteel telt Nederland 2,5 miljoen laaggeletterden en 1 miljoen digibeten. Zij functioneren niet goed binnen onze huidige samenleving. Nog steeds loopt ten minste een op de tien kinderen en jongeren het risico als laaggeletterde de maatschappij te betreden. Stimuleer je geletterdheid echter vanaf de babytijd als 21 e-eeuwse vaardigheid, dan geef je het kind alle mogelijke kansen op het pad naar maatschappelijk functionele geletterdheid. Dit handboek en de bijbehorende websitebieden daar talloze doelgerichte activiteiten voor, ook binnen onderzoekend en ontwerpend leren.

Liefde voor letters en lezen is een aanrader voor iedereen die betrokken is bij de ontwikkeling van kinderen tussen 0 en 7 jaar!

Handige nieuwsbrieven
De auteurs delen geregeld tips over hoe Liefde voor Letters en lezen in te zetten in de praktijk.

Klik HIER om alle eerdere nieuwsbrieven te lezen (complete toegang exclusief voor lezers van het boek).

Klik HIER om de laatste nieuwsbrief te lezen.

Aanvullende website

Voor wie verdieping en verbreding zoekt, is de bijbehorende website met 284 pagina's een bron van inspiratie.
De website van 'Liefde voor Letters en Lezen' is ge-update (november 2020). Wat biedt de website? Klik hier om naar de website van Liefde voor letters en lezen te gaan. In de media
Recensies

In de huidige COVID-19 periode wordt meer en meer duidelijk dat deze 'gewone' geletterdheid moet aangevuld worden met de 'digitale' geletterdheid. Ook aan deze laatste vorm van geletterdheid moet men al van jongsaf mee vertrouwd gemaakt worden. Het is de verdienste van dit boek (met bijbehorende website) - en dat is bovendien vrij uniek - om deze beide vormen van geletterdheid in één adem voor de leeftijdsgroep van 0 tot en met 7 jaar op een onderhoudende, aantrekkelijke en concrete wijze onder de aandacht te brengen. (...) Een waardevol boek.
- Een recensie van Lieven Coppens (onderwijzer en onderwijspsycholoog) op BOEKetje Onderwijs 2.0 (oktober 2020)

Handreiking die functionele geletterdheid van kinderen van 0 tot 7 jaar wil stimuleren en die het risico op functioneel analfabetisme krachtig wil voorkomen. (...) Een serieus, liefdevol handboek dat eigenlijk door niemand gemist mag worden die zijn kennis over letters, lezen en schrift wil opfrissen en overdragen aan de opgroeiende ander.
- Mart Seerden, NBD Biblion

Ik ben blij dat er in dit boek zoveel aandacht is voor de rijke leeromgeving! (...) Met dit boek koop je niet alleen een aanvulling voor de boekenkast. Er zit een schat aan digitale informatie achter waar je gebruik van kunt maken. Ik vind dat dit in iedere school aanwezig zou moeten zijn. (...) Ik vind het boek ook uitermate geschikt voor PABO-studenten, vooral omdat het zo compleet is. Als jij op zoek bent naar een manier om kinderen tijdens hun spel bezig te laten zijn met geletterdheid, dan heb je iets aan dit boek!
- Recensie jufbianca.nl

Dit boek moet je gewoon hebben als je professioneel met jonge kinderen en taal werkt. Het is met veel deskundigheid en liefde voor het onderwerp geschreven. Een overzichtelijk ingedeeld boek in een mooie lay-out met talrijke speelse voorbeelden en ideeën.
Een grote meerwaarde is dat er ook een website aan verbonden is.
- Onderwijsadviseur, 21 maart 2019, Bol.com.

Het boek gaat uitgebreid in op de oorzaken van laaggeletterdheid. (...) De theorie rondom geletterdheid en de stimulering van geletterdheid komt uitgebreid en zeer toegankelijk aan bod. (...)
Veel informatie op een toegankelijk manier en een schat aan handreikingen. Het boek beperkt zich in de titel tot een bepaalde leeftijdsgroep maar ook collega's die met oudere kinderen werken kunnen hier veel uit halen. (...) De hoeveelheid aan praktische informatie is indrukwekkend. Een boek om in de onderbouwbibliotheek te plaatsen.
Lees de gehele recensie op de Facebookpagina van Onderwijsenzo
- Bertus Meijer, Onderwijsenzo

★★★★★ Handboek en website vervangen taalmethode
Dit boek geeft ontzettend veel praktische tips, ook via de online-omgeving op de boekpagina van uitgever SWP. De tips zijn bruikbaar voor iedereen die met jonge kinderen werkt. Aan alle aspecten die met beginnende geletterdheid en leren lezen te maken hebben is gedacht. Van een inspirerende omgeving creëren (via o.a. verwondering en onderzoekend & ontwerpend leren) tot belangrijke stappen uit de directe instructie (zoals voorkennis activeren en evalueren). Heel plezierig om op deze manier betekenisvol onderwijs vorm te gaan geven!
- Merel Sprong, Onderwijs met Stijl

Het is echt een bijzonder mooi en uitgebreid boek. (...) En wat fijn dat je ook [op de website] meerdere malen verwijst naar materiaal op Gynzy. Maar vooral ook de andere linkjes zijn erg handig en waardevol. Dit is een geweldig bron voor inspiratie! Ik vind het echt fantastisch.
- Wouter van den Borne, gynzy.com

Het is een gids die, in combinatie met de bijbehorende website, dient als handvat en inspiratie voor de dagelijkse praktijk van het lesgeven. (...) Het moge duidelijk zijn: niemand verliest bij een kind met liefde voor letters en lezen. En dat geldt niet alleen voor leraren en pedagogen, maar vooral ook voor het kind zelf.
- Leren lezen leuk maken, de Leesclub van alles

# data[].attributes.attachment_link.description
In Liefde voor letters en lezen staat de doelgerichte stimulering van geletterdheid bij kinderen tussen 0 en 7 jaar centraal. Het beoogt als inspiratiebron een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van geletterdheid en daarmee de kans op laaggeletterdheid wezenlijk te verkleinen. Momenteel telt Nederland 2,5 miljoen laaggeletterden en 1 miljoen digibeten.

# data[].attributes.body
https://www.hjk-online.nl/

# data[].attributes.body
In een themahoek leg je de verbinding met de echte (sociaal-culturele) wereld. In deze hoek zijn het handelen, het uitspelen van verhalen en het ervaren het belangrijkste.

Bron: Boek 'Van thematisch werken naar thematiseren' door Aafke Bouwman e.a..

# data[].attributes.body
Een themahoek draagt bij aan de koppeling tussen de aangeboden kennis vanuit het thema en de belevingswereld van jonge kinderen. Middels rollenspel oefenen zij met de doelen vanuit het thema. Zo kunnen zij de aangeboden kennis eigen maken en gebruiken in het dagelijks leven.

# data[].attributes.body
Een verteltafel in de kleuterklas heeft verschillende educatieve en ontwikkelingsvoordelen voor jonge kinderen:

Taalontwikkeling; verhalen vertellen, woordenschat uitbreiding en communiceren.

Verbeelding en creativiteit; verhalen verzinnen, scenes naspelen

Sociale vaardigheden

Cognitieve ontwikkeling; logisch nadenken, verhaallijn begrijpen, oorzaak/gevolg herkennen, problemen oplossen

Fijne motoriek; manipuleren klein materiaal

Cultuur en traditie

Verbinding met thema's

Een verteltafel is dus een waardevol instrument in de kleuterklas dat verschillende aspecten van de ontwikkeling van jonge kinderen ondersteunt en bevordert.

# data[].attributes.body
De term 'boekenhoek´ staat voor een veel breder aanbod dan alleen boeken. Het is de hoek waar het stimuleren van de geletterdheid het primaire doel is. Hieronder vallen dus ook:

voorleeshoek / lees-schrijfhoek / soms een combi van letter-cijferhoek / luister-muziekhoek / ... of misschien gebruik je zelf nog andere namen

# data[].attributes.body
Een boekenhoek kan ingezet worden ter bevordering van het leesplezier van jonge kinderen. Door regelmatig boeken te lezen en naar verhalen te luisteren, ontwikkelen kinderen hun woordenschat, algemene kennis, taalbegrip en communicatieve vaardigheden. Ook stimuleert een boeken de fantasie en de creativiteit van kinderen. Ze leren om hun eigen verhalen te bedenken en creatieve oplossingen te vinden voor problemen in de verhalen die ze lezen. Een goed georganiseerde boekenhoek moedigt kinderen aan om zelfstandig boeken te kiezen en te lezen. Dit helpt bij het ontwikkelen van zelfredzaamheid en onafhankelijkheid. Verder draagt een boekenhoek bij aan de voorbereiding op het formele leren. Kinderen ontwikkelen basisvaardigheden die nodig zijn voor leren lezen en schrijven op latere leeftijd.

# data[].attributes.body
Een bouwhoek is een hoek waarin kinderen kunnen bouwen en constructies kunnen maken met verschillende materialen. Er zijn altijd blokken in verschillende formaten en figuren te vinden. Het is een plek die ingericht is om de creativiteit, motorische vaardigheden en ruimtelijk inzicht van kinderen te stimuleren.

# data[].attributes.body
Schrijvers van het boek 'Liefde voor letters en lezen' noemen een hoek ook wel 'speelzone'. Citaat: 'Een hoek is een deel van het lokaal (al dan niet afgeschermd door bijvoorbeeld kasten) waar één of meerdere kinderen zich spelend ontwikkelen of doelgericht met een bepaalde activiteit bezig zijn.' Er wordt per (voor)school verschillend invulling aan gegeven. 'Hoeken kunnen ook van functie wisselen of worden gecombineerd.'

bron: 'Liefde voor letters en lezen' door H.v.d. Berg, I. Land en I. Meijsing

......andere......

# data[].attributes.body
Een bouwhoek in de klas biedt kinderen een waardevolle ruimte voor creatief spel en leerervaringen. Hier zijn enkele redenen waarom een bouwhoek belangrijk is in het onderwijs:

Creativiteit en Verbeelding als Stimuleren van Creatief Denken en Uitdrukken van Ideeën

Ontwikkeling van Vaardigheden als fijne motoriek en ruimtelijk inzicht

Probleemoplossend Vermogen als Experimenteren en Leren en Projectplanning

Emotionele Ontwikkeling als Zelfvertrouwen en Trots en Geduld en Doorzettingsvermogen

Integratie van Leren als Interdisciplinair Leren en Real-World Toepassingen

# data[].attributes.body
Een lees- en schrijfhoek bij kleuters is een speciaal ingerichte ruimte in de klas die is ontworpen om jonge kinderen te stimuleren en ondersteunen bij het ontwikkelen van hun lees- en schrijfvaardigheden. Deze hoek is gevuld met diverse materialen en activiteiten die aantrekkelijk en toegankelijk zijn voor kleuters

# data[].attributes.body
Een zand/watertafel is een veelzijdig en interactief speelmeubel, ontworpen voor jonge kinderen, dat speciaal is gemaakt om te spelen met zand en water.

# data[].attributes.body
Dit handboek is een rijke bron aan informatie en inspiratie en gaat over doelgerichte stimulering van geletterdheid bij kinderen tussen de 0 en 7 jaar. Bij het boek hoort een uitgebreide website met extra aandacht voor de hoeken.

'In welke hoeken (vooral) bepaalde doelen 'geletterdheid' aan bod komen, staat in een overzicht in hoofdstuk 7.'

Tips:

Op pagina 269 vind je een 'overzicht boekenaanbod' voor de onderbouw van basisschool. Deze is geordend naar soort boek / primair doel / en de doelgroep (groep 1, 2 en 3)

Op pagina 283 vind je een overzicht met 'suggesties voor materiaal stimulering geletterdheid letter- en cijferhoek'. Hier vind je een ordening van materialen voor de letterhoek/ cijferhoek / voor beide hoeken / en specifiek voor groep 3

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In Liefde voor letters en lezen staat de doelgerichte stimulering van geletterdheid bij kinderen tussen 0 en 7 jaar centraal. Het beoogt als inspiratiebron een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van geletterdheid en daarmee de kans op laaggeletterdheid wezenlijk te verkleinen.

Momenteel telt Nederland 2,5 miljoen laaggeletterden en 1 miljoen digibeten. Zij functioneren niet goed binnen onze huidige samenleving. Nog steeds loopt ten minste een op de tien kinderen en jongeren het risico als laaggeletterde de maatschappij te betreden. Stimuleer je geletterdheid echter vanaf de babytijd als 21 e-eeuwse vaardigheid, dan geef je het kind alle mogelijke kansen op het pad naar maatschappelijk functionele geletterdheid. Dit handboek en de bijbehorende websitebieden daar talloze doelgerichte activiteiten voor, ook binnen onderzoekend en ontwerpend leren.

Liefde voor letters en lezen is een aanrader voor iedereen die betrokken is bij de ontwikkeling van kinderen tussen 0 en 7 jaar!

Handige nieuwsbrieven
De auteurs delen geregeld tips over hoe Liefde voor Letters en lezen in te zetten in de praktijk.

Klik HIER om alle eerdere nieuwsbrieven te lezen (complete toegang exclusief voor lezers van het boek).

Klik HIER om de laatste nieuwsbrief te lezen.

Aanvullende website

Voor wie verdieping en verbreding zoekt, is de bijbehorende website met 284 pagina's een bron van inspiratie.
De website van 'Liefde voor Letters en Lezen' is ge-update (november 2020). Wat biedt de website? Klik hier om naar de website van Liefde voor letters en lezen te gaan. In de media
Recensies

In de huidige COVID-19 periode wordt meer en meer duidelijk dat deze 'gewone' geletterdheid moet aangevuld worden met de 'digitale' geletterdheid. Ook aan deze laatste vorm van geletterdheid moet men al van jongsaf mee vertrouwd gemaakt worden. Het is de verdienste van dit boek (met bijbehorende website) - en dat is bovendien vrij uniek - om deze beide vormen van geletterdheid in één adem voor de leeftijdsgroep van 0 tot en met 7 jaar op een onderhoudende, aantrekkelijke en concrete wijze onder de aandacht te brengen. (...) Een waardevol boek.
- Een recensie van Lieven Coppens (onderwijzer en onderwijspsycholoog) op BOEKetje Onderwijs 2.0 (oktober 2020)

Handreiking die functionele geletterdheid van kinderen van 0 tot 7 jaar wil stimuleren en die het risico op functioneel analfabetisme krachtig wil voorkomen. (...) Een serieus, liefdevol handboek dat eigenlijk door niemand gemist mag worden die zijn kennis over letters, lezen en schrift wil opfrissen en overdragen aan de opgroeiende ander.
- Mart Seerden, NBD Biblion

Ik ben blij dat er in dit boek zoveel aandacht is voor de rijke leeromgeving! (...) Met dit boek koop je niet alleen een aanvulling voor de boekenkast. Er zit een schat aan digitale informatie achter waar je gebruik van kunt maken. Ik vind dat dit in iedere school aanwezig zou moeten zijn. (...) Ik vind het boek ook uitermate geschikt voor PABO-studenten, vooral omdat het zo compleet is. Als jij op zoek bent naar een manier om kinderen tijdens hun spel bezig te laten zijn met geletterdheid, dan heb je iets aan dit boek!
- Recensie jufbianca.nl

Dit boek moet je gewoon hebben als je professioneel met jonge kinderen en taal werkt. Het is met veel deskundigheid en liefde voor het onderwerp geschreven. Een overzichtelijk ingedeeld boek in een mooie lay-out met talrijke speelse voorbeelden en ideeën.
Een grote meerwaarde is dat er ook een website aan verbonden is.
- Onderwijsadviseur, 21 maart 2019, Bol.com.

Het boek gaat uitgebreid in op de oorzaken van laaggeletterdheid. (...) De theorie rondom geletterdheid en de stimulering van geletterdheid komt uitgebreid en zeer toegankelijk aan bod. (...)
Veel informatie op een toegankelijk manier en een schat aan handreikingen. Het boek beperkt zich in de titel tot een bepaalde leeftijdsgroep maar ook collega's die met oudere kinderen werken kunnen hier veel uit halen. (...) De hoeveelheid aan praktische informatie is indrukwekkend. Een boek om in de onderbouwbibliotheek te plaatsen.
Lees de gehele recensie op de Facebookpagina van Onderwijsenzo
- Bertus Meijer, Onderwijsenzo

★★★★★ Handboek en website vervangen taalmethode
Dit boek geeft ontzettend veel praktische tips, ook via de online-omgeving op de boekpagina van uitgever SWP. De tips zijn bruikbaar voor iedereen die met jonge kinderen werkt. Aan alle aspecten die met beginnende geletterdheid en leren lezen te maken hebben is gedacht. Van een inspirerende omgeving creëren (via o.a. verwondering en onderzoekend & ontwerpend leren) tot belangrijke stappen uit de directe instructie (zoals voorkennis activeren en evalueren). Heel plezierig om op deze manier betekenisvol onderwijs vorm te gaan geven!
- Merel Sprong, Onderwijs met Stijl

Het is echt een bijzonder mooi en uitgebreid boek. (...) En wat fijn dat je ook [op de website] meerdere malen verwijst naar materiaal op Gynzy. Maar vooral ook de andere linkjes zijn erg handig en waardevol. Dit is een geweldig bron voor inspiratie! Ik vind het echt fantastisch.
- Wouter van den Borne, gynzy.com

Het is een gids die, in combinatie met de bijbehorende website, dient als handvat en inspiratie voor de dagelijkse praktijk van het lesgeven. (...) Het moge duidelijk zijn: niemand verliest bij een kind met liefde voor letters en lezen. En dat geldt niet alleen voor leraren en pedagogen, maar vooral ook voor het kind zelf.
- Leren lezen leuk maken, de Leesclub van alles

# data[].attributes.attachment_link.description
In Liefde voor letters en lezen staat de doelgerichte stimulering van geletterdheid bij kinderen tussen 0 en 7 jaar centraal. Het beoogt als inspiratiebron een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van geletterdheid en daarmee de kans op laaggeletterdheid wezenlijk te verkleinen. Momenteel telt Nederland 2,5 miljoen laaggeletterden en 1 miljoen digibeten.

# data[].attributes.body
De huishoek is een standaard onderdeel van de speel-leeromgeving voor peuters en de jongste kleuters (zie voor oudste kleuters en groep 3 kinderen 'Wat is een themahoek?'). De huishoek is voor hen herkenbaar omdat die aansluit bij hun belevingswereld. In de huishoek spelen de kinderen over hun dagelijkse ervaringen. Er is meestal een basisinrichting met een zitje, een kooktoestel, keukengerei, poppen, een bed van kindformaat, een poppenbedje en kleding om rollen te kunnen spelen. Het materiaal in de huishoek bestaat waar mogelijk uit echte materialen. Als er de mogelijkheid is, is het aan te bevelen om de huishoek uit meer kamers te laten bestaan.

Bron: Boek 'Van thematisch werken naar thematiseren' door Aafke Bouwman e.a..

# data[].attributes.body
Kinderen leren de wereld om hen heen te begrijpen en te internaliseren door te spelen in een omgeving waarin zich kunnen herkennen. Kinderen kunnen op deze manier zelfbewustzijn en een stevige identiteit ontwikkelen.

Daarnaast levert deze 'net echte wereld' mogelijkheden om het spel doelgericht te verrijken vanuit de taal- en rekendoelen.

Bron: boek 'Spelen in uitdagende hoeken' van Bianca Antonissen &

Early Years blog over de huishoek (Blog = hieronder toegevoegd)

# data[].attributes.body
Omdat jonge kinderen de behoefte hebben om te spelen over hun eigen leefwereld is het raadzaam om in elk thema de huishoek in tact te houden maar er wel thema-specifieke voorwerpen aan toe te voegen. In het rollenspel in de huishoek kunnen kinderen dan een relatie leggen met het thema.

In groep 3 ligt het accent in de huishoek op het thema en minder op de eigen leefwereld.

Bron: Boek 'Van thematisch werken naar thematiseren' door Aafke Bouwman e.a..

# data[].attributes.body
De speelruimte doet er toe

Uit onderzoek blijkt dat de hersenen zich actiever ontwikkelen wanneer er meer ruimte is voor beweging en er meer interactie is met de omgeving. (Mieras 2016)

Het spelen op de vloer is essentieel. Jonge kinderen hebben nog veel behoefte om heen en weer te lopen, te kruipen en om liggend te bouwen. Op de grond zijn kinderen langer betrokken bij een activiteit. (Broadhead, Howard, Wood 2010)

Bron: Boek 'Van thematisch werken naar thematiseren' door Aafke Bouwman e.a..

# data[].attributes.body
Recensie vakliteratuur - bron: HJK mei 2019

# data[].attributes.headline
Betekenisvol maken voor oudere kleuters en kinderen uit groep 3

# data[].attributes.subject
Betekenisvol maken voor oudere kleuters en kinderen uit groep 3

# data[].attributes.body
Voor oudere kleuters en kinderen in groep 3 die zich in de fase uitgebreid en realistisch rollenspel bevinden wordt de themahoek nog betekenisvoller als er veel echte voorwerpen liggen die in werkelijkheid worden gebruikt.

Bron: Boek 'Van thematisch werken naar thematiseren' door Aafke Bouwman e.a..

# data[].attributes.attachment_caption
In het boek 'Liefde voor letters' uitgebreid aandacht voor de verschillende mogelijkheden van geletterdheid in verschillende hoeken en de samenhang.

# data[].attributes.headline
geletterdheid als primair en secundair doel

# data[].attributes.subject
geletterdheid als primair en secundair doel

# data[].attributes.body
Geletterdheid als primair doel in de de (voor)lees-/boekenhoek ~ de schrijfhoek ~ de letter-/cijferhoek ~ de luister-/muziekhoek .....

Geletterdheid als secundair doel wordt in het boek 'Liefde voor letters' uitgewerkt voor de huis-, bouw, en ontdekhoek.

# data[].attributes.body
De zand-/watertafel draagt bij tot de ontwikkeling van de sensomotorische ontwikkeling als voorloper voor bijv. het schrijven en draagt daarnaast ook bij aan de spelontwikkeling. Wat de basis is van de algehele ontwikkeling. Ook imiteren ze de echte wereld om deze wereld zich eigen te maken en deze te begrijpen.
De kleuters zitten in de tactiele fase. Ze spreken alle zintuigen aan om tot ontwikkeling te komen.

Gebruik van meerdere materialen daagt de kinderen uit om tot ander spel te komen.

# data[].attributes.body
Zand en water zijn ongevormde materialen. Doordat dit materiaal geen vaste vorm heeft kunnen kinderen het op vele manieren gebruiken (Janssen-Vos 2009). Kinderen spelen en werken met zand en water als doel op zich en het is een middel om iets van hun wereld te representeren. In een rijke speel-werkomgeving is dit materiaal zowel binnen als buiten aanwezig. In het boek 'Materialen doen ertoe!' wordt hier dieper op in gegaan. Het materiaal en de activiteiten van jonge kinderen met zand, water en aanvullende materialen wordt beschreven. Het geeft een helder beeld over het wat en waarom van het materiaal. Met foto's en beschrijvingen van praktijksituaties wordt het bovendien concreet gemaakt. Het hoofdstuk biedt verder zogenaamde ijkpunten die de mogelijke observeerbare activiteiten van kinderen met het materiaal beschrijven , ontwikkelingslijnen en de didactische aanpak of taak en rol van de leerkracht.

bron: Hoofdstuk 5 van het boek 'Materialen doen ertoe!' een praktijkboek voor het werken met jonge kinderen, door S. Böttger, Joke Lanbein en Dick Memenlik

# data[].attributes.body
Vergeet niet de zand-/watertafel te betrekken bij de verschillende thema's

# data[].attributes.attachment_caption
Hoe een eenvoudig bankje met twee kussens een rijke speelplek kan zijn.

# data[].attributes.headline
Een verteltafel hoeft niet veel ruimte in te nemen

# data[].attributes.subject
Een verteltafel hoeft niet veel ruimte in te nemen

# data[].attributes.body
In dit boek staan alle gangbare materialen beschreven die je tegenkomt in een kleuterklas als klei, kralenplanken en noem het maar op... ook de didactische aanpak hierbij, variaties en wat het kind er door kan ontwikkelen staat uitgelegd. Een zéér compleet werk, wat de leerkracht verbreding en verdieping biedt in het gebruiken van de materialen in de klas. (aldus uitleen DICO te Gent)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Spel is de manier voor jonge kinderen om te leren en zich te ontwikkelen. Door in je klas uitdagende speelhoeken in te richten, geef je kleuters de ruimte om te spelen, te experimenteren en te leren. Bekijk waarom spelen in uitdagende hoeken zo belangrijk is voor de ontwikkeling van jonge kinderen en waar een goede hoek aan voldoet.

In een goed ingerichte bouwhoek, huishoek of themahoek ontwikkelen kleuters verschillende vaardigheden en komen meerdere ontwikkelingsgebieden aan bod. Je brengt er de werkelijkheid mee in de klas. In uitdagende speelhoeken brengen kleuters gebeurtenissen en ervaringen onder woorden en krijgen ze grip op de wereld om zich heen. Tegelijkertijd werken ze aan hun sociaal-emotionele ontwikkeling en de ontwikkeling van taal- en rekenactiviteiten.

Rol van de leraar

Als leraar heb je verschillende rollen in de speelhoek:

In de eerste plaats ben je observator

Als bemiddelaar lok je interactie uit tussen kinderen

Je bent speelmaatje vanuit een gelijkwaardige rol: zo kun je spelelementen toevoegen

Je bent als toneelmeester verantwoordelijk voor het inzetten van krachtige en uitnodigende materialen

In een goede hoek vervelen kinderen zich niet

Een uitdagende speelhoek is een krachtige leeromgeving met veel uitnodigende materialen waarmee leerlingen actief spelen en die ook samenspel uitlokken. Een goede hoek maakt deel uit van de klas. Andere tips zijn:

Betrek de kinderen bij de inrichting van de hoeken en laat ze spullen van thuis meenemen

Zorg voor voldoende materialen die bij het thema passen en gebruik materialen uit de echte wereld

Varieer met de materialen en de inrichting of wissel materialen uit met een collega

Voorkom dat een hoek te vol is waardoor kinderen niet goed kunnen spelen en opruimen

Oefen hoe kinderen kunnen spelen in de verschillende hoeken en bied niet te veel hoeken tegelijk aan

Zorg voor open materialen, want deze prikkelen de creativiteit van kinderen; denk aan stenen, takken en knopen

Koppel de huishoek aan een themahoek zoals de winkel, zodat kinderen de echte wereld nog beter kunnen naspelen

Denk na over de plek van de hoek en hoeveel kinderen erin mogen spelen

Meer weten over spelstimulering?

# data[].attributes.attachment_link.title
Stimuleer het spel van kleuters met uitdagende speelhoeken - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Met uitdagende speelhoeken kunnen jonge kinderen zich spelenderwijs ontwikkelen en leren. Bekijk hoe je een speelhoek in de klas inricht.

# data[].attributes.attachment_caption
De spelfiguren zijn kopietjes uit het boek die tegen een houten blokje zijn geplakt.  Mooi te combineren met de boerderij. Spelen maar!

# data[].attributes.headline
Of soms is een houten dienblad al genoeg om een verhaal na te spelen

# data[].attributes.subject
Of soms is een houten dienblad al genoeg om een verhaal na te spelen

# data[].attributes.attachment_link.description
De ondertitel geeft het al aan; dit is een praktijkboek. Een uitgebreide bundel waarin de verschillende materialen worden beschreven die in een onderbouwgroep aanwezig zouden kunnen (of moeten) zijn.

# data[].attributes.headline
In dit boek over rijke taal wordt ingezoomd op de betekenis van rijke taal in de onderbouw.

# data[].attributes.subject
In dit boek over rijke taal wordt ingezoomd op de betekenis van rijke taal in de onderbouw.

# data[].attributes.body
In hoofdstuk 3.2.2. Brede rijke contexten in de onderbouw, vind je een interessant stukje over het verschil tussen eendimensionale en meerdimensionale thema's.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ideeën voor je zand- en watertafel 2.0 - Klas van juf Linda

# data[].attributes.attachment_link.description
ideeen zandtafel, watertafel. Wat kun je erin doen? Denk aan ongevormde materialen, natuurlijke materialen, experimenteren met modder

# data[].attributes.headline
Het poppenhuis als onderdeel van de verteltafel

# data[].attributes.subject
Het poppenhuis als onderdeel van de verteltafel

# data[].attributes.attachment_caption
Webinar Ineke Oenema-Mostert #Didactief50 

# data[].attributes.body
In deze Webinar vertelt Ineke Oenema-Mostert over hoe richt je een krachtige leeromgeving in, zó dat je de transities van groep 2 naar 3 voor de kinderen minder hard maakt? Een van de zaken die ze bespreekt is 'Het wat.' (vanaf 14:12) dat gaat over de activiteiten:

- dagelijks

- onderbouwd

- krachtige leeromgeving (niet alleen veel spullen)

- de ruimte als 3de pedagoog

- betekenisvol

- ontwikkeling en leerdoelen geborgd

Bron: Didactief - tekst redactie gepubliceerd op 28-4-2021

# data[].attributes.body
Een boekentip van onze Zuiderburen. Een boek dat je uitnodigt om in gesprek te gaan over de klasinrichting.

Met aandacht voor vragen als:

Hoe creëer je een prikkeljuiste omgeving?
Wat zijn de voordelen van loose parts?
Op welke manier kan klasinrichting de kwalitatieve interactie in de klas stimuleren?

Kleuters hebben nood aan een omgeving die hen inspireert en hen de wereld laat ontdekken, te beginnen in de kleuterschool. Dit kan door de hoeken in de klas flexibel in te richten, door de ruimte open te stellen voor initiatieven van kleuters, of door letterlijk uit de muren van het klaslokaal te breken.

Door de theorie rond klasinrichting te combineren met ervaringen uit de praktijk, bevat dit boek verschillende hefbomen waar je meteen mee aan de slag kan

bron: https://www.lannoo.be/nl/kleuterklas-met-een-hoek-af

# data[].attributes.attachment_link.title
Lannoo - boek - kleuterklas met een hoek af

# data[].attributes.attachment_caption
Daag kleuters uit in de bouwhoek - Leraar24 - Klik op de foto om het hele artikel te lezen.

# data[].attributes.body
In dit artikel zeven aanbevelingen voor een aantrekkelijke en effectieve bouwhoek en een overzicht van de zeven verschillende stadia van bouwen met blokken. Kennis die je kan inzetten om het materiaal aanbod aan te passen op het betreffende stadium zodat kinderen zich kunnen blijven ontwikkelen.

Bron: Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.title
Daag kleuters uit in de bouwhoek - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe ziet de ultieme bouwhoek voor kleuters eruit? Leraar en onderzoek Brechje Verhelle deed daar onderzoek naar en deelt haar aanbevelingen.

# data[].attributes.body
Deel II hoofdstuk 4.3 'Hoeken en speelplekken' en 4.4 'Inrichting van de totale ruimte'.

In dit deel van het boek vind je een schema 'Ontwerpen van hoeken' (pag.70) met 6 vragen die helpend zijn bij het inrichten en ontwerpen van elke hoek. De vragen komen uit kenmerken van spel, de bedoeling en de voorwaarden voor spelmateriaal. Deze kenmerken komen in de hoofdstukken 2, 3 en 4 aan de orde.

Boek 'Kleuters en spel' door Isa van der Plank / uitgeverij Lannoo Campus / 2024

# data[].attributes.body
Vijf praktische stappen voor het verrijken van je huishoek.

Klik op de foto om het blog over de huishoek te lezen.

Bron: Europees project 'Early Years Blog', de Universiteit van Utrecht is projectleider in Nederland en werkt samen met de CED groep en Fontys Hogeschool.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Hoe laat is het? Even op mijn horloge kijken. Het is al 8 uur in de ochtend, tijd om naar school te gaan. Opschieten, anders komen we nog te laat. Deze schoenen pas ik helemaal niet, die zijn veel te groot. En deze jas is te klein. Gelukkig, hier hangt een jas die precies goed past. Nog even in de spiegel kijken en dan kunnen we gaan."
Wanneer ik kom observeren in groep 1-2 van de Regenboogschool, wordt er volop gespeeld in de huishoek, waarbij veel (reken)taal en (reken)begrippen worden gebruikt. Wat maakt deze huishoek zo aantrekkelijk en welke ontwikkelkansen biedt deze huishoek? In dit blog lees je hoe je de huishoek zo kunt inrichten dat er volop gespeeld wordt en waarbij de brede ontwikkeling wordt gestimuleerd.

Thuis in de huishoek

De huishoek leent zich heel goed voor rollenspel of doen alsof spel. Jonge kinderen leren door te spelen en gaan zo de wereld om hen heen steeds beter begrijpen. In de huishoek kunnen ze situaties van thuis, van de wereld om hen heen, naspelen. Zoals eten maken, lezen en boodschappen doen.

Ook weten we dat (levens)echte materialen zorgen voor langer en intensiever spel. Kinderen herkennen dit echte materiaal uit hun belevingswereld en zullen hier graag mee spelen. Hierdoor zullen ze ook meer de handelingen uitvoeren die passen bij de materialen. Bijvoorbeeld de ontbijttafel met het echte servies afruimen, dit met een afwasborstel afwassen in de keuken en daarna afdrogen met de theedoek die er hangt [1].

Herkenbaarheid in de inrichting

Door herkenning in de inrichting kunnen kinderen zelfbewustzijn en een stevige identiteit ontwikkelen [2]. Door simpele alledaagse bruikbare voorwerpen in de huishoek toe te voegen stimuleer je herkenning [3]. Zorg voor herkenning bij alle kinderen in je groep. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde soorten exotisch fruit, kussens, tafelkleed of vloerkleed van Marokkaanse of Afrikaanse stoffen of zet eens thee in met een Marokkaanse theepot met Marokkaans theeservies. Diversiteit in de verkleedkleding lokt ander soort spel bij de kinderen uit, zoals een djellaba, Oekraïense kleding, Indiaanse sari of Chinese hoeden. En kijk ook naar je poppen in je huishoek. Hebben die verschillende culturele uitstralingen waar alle kinderen zich in kunnen herkennen? Meer tips over herkenbaarheid in de huishoek lees je in dit blog.

Doelgericht spel verrijken in de huishoek

Hoe kan je het spel in de huishoek verder verrijken, gericht op de (taal- en reken)doelen die in deze jaren worden aangeboden? Bekijk je huishoek eens vanuit de taal- en rekendoelen ( SLO doelen jonge kind). Op de website van SLO vind je voor peuters (pre-fase) en kleuters (fase 1) inhoudskaarten voor onder andere taal, rekenen en sociaal- emotionele ontwikkeling. Deze inhoudskaarten bieden een overzicht van het mogelijke aanbod in de vorm van aanbodsdoelen. Deze doelen geven een richting waarin kinderen onderwerpen verkennen en ermee leren omgaan [4].

Bekijk deze inhoudskaarten. Welke toevoegingen in de huishoek kan je doen om zo het spel doelgericht te verrijken?

Boeken in je huishoek

Neem bijvoorbeeld de inhoudskaart taal en bekijk het taaldoel 'Leesplezier' (ontwikkelen van leesplezier vanuit een rijke leesomgeving, plezier tonen in voorlezen en boeken, plezier in zelf (kunnen) lezen en zelf (kunnen) voorlezen). Staan er boeken in je huishoek en welke boeken zijn dit? Zijn dit boeken die ook in de echte wereld in een huis voorkomen? Denk bijvoorbeeld aan prentenboeken, leesboeken of tijdschriften, zodat kinderen plezier kunnen ervaren aan het (voor)lezen van boeken.

En wanneer je een of meerdere kookboeken in het keukentje zet ( kennismaken met instructieve teksten), reclamefolders (kennismaken met betogende teksten) en kranten ( kennismaken met informatieve teksten) op de tafel of bij de bank legt en informatieve boeken in de boekenkast zet, bied je ervaringen aan rondom het doel 'Oriëntatie op verhaal en geschreven tekst'.

In de vensterbank van de keuken kan je een notitieblok met pen neerleggen waar de leerlingen boodschappenlijstjes op kunnen schrijven. En misschien heb je wel een bak staan met verschillende soorten (ansicht)kaarten waar kinderen wat op kunnen schrijven. Zo doen ze betekenisvolle ervaringen op met de doelen 'Oriëntatie op geschreven taal en 'Voorbereidend schrijven'.

Te groot of te klein

Bekijk je huishoek ook eens vanuit de inhoudskaart rekenen. Ligt er een portemonnee met geld (meten- geld) om de boodschappen te kunnen gaan doen? Heb je in de keuken een kookwekker staan, waarmee de kinderen kunnen bijhouden hoe lang iets moet koken of in de oven moet (meten-tijd)? En met een weegschaal in de keuken kunnen kinderen functioneel en betekenisvol tijdens het bakken ervaren en ontdekken wat wegen inhoudt. Staan er maatbekers in de keuken, waardoor kinderen kunnen experimenteren met begrippen rondom inhoud?

Op de kapstok kan je grote en juist ook te kleine kleren hangen, waardoor kinderen ervaringen opdoen met lengte en het verkennen en meten van maten van het eigen lichaam. Door een klok en kalender op te hangen in de huishoek en verschillende soorten horloges neer te leggen, bied je ervaringen rondom het domein tijd. De telefoon biedt kansen rondom getallen herkennen en benoemen. En wat dacht je van een (steeds wisselend) huisnummer bij de deur van de huishoek?

Vijf praktische stappen voor het verrijken van je huishoek

Door met deze blik naar je huishoek te gaan kijken en doelgericht (levens)echte materialen toe te voegen, zal je merken dat er ook in jouw huishoek ander spel gespeeld gaat worden. De echte wereld komt zo dichtbij en dit biedt volop ontwikkelkansen voor alle kinderen. De 5 tips op een rijtje:

1. Zorg dat alle kinderen zich thuis voelen in de huishoek.

2. Voeg levens(echte) materialen toe (en haal plastic en 'neppe' materialen dus weg).

3. Voeg herkenbare materialen toe waar alle kinderen van je groep zich in kunnen herkennen.

4. Bekijk je huishoek vanuit de inhoudskaarten van taal en rekenen. Wat kan je toevoegen?

5. Verrijk je huishoek met deze levensechte materialen op het gebied van taal en rekenen.

Referenties [1] Materialen doen ertoe! - HJK - 23/02/2023 - geschreven door José Hillen en Marieke Engels [2] Eijsenring, C. (2009). Allemaal stralende gezichten. Intercultureel werken met Tam Tam. HJK, 14-16 [3] Van den Heuvel, W. (n.d.). Spel en diversiteit. Een hoofdstuk uit de methodiek van Spel aan Huis. [4]https://www.slo.nl/thema/meer/jonge-kind/doelen-jonge-kind/

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe zorg je voor een aantrekkelijke huishoek? - Early Years blog

# data[].attributes.attachment_link.description
"Hoe laat is het? Even op mijn horloge kijken. Het is al 8 uur in de ochtend, tijd om naar school te gaan. Opschieten, anders komen we nog te laat. Deze schoenen pas ik helemaal niet, die zijn veel te groot. En deze jas is te klein.

# data[].attributes.attachment_caption
Hoe creëer je een rijke leeromgeving voor kleuters? - Leraar24 / Klik op de foto om het hele artikel te kunnen lezen.

# data[].attributes.body
Adviezen en praktische tips van Marianne de Wit-Polet en Leonie Janssen, specialisten op het gebied van het jonge kind.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe creëer je een rijke leeromgeving voor kleuters? - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Welke speel- en leermaterialen voor kleuters zijn er en hoe zet je ze in? Met deze tips van specialisten van het jonge kind zorg je ervoor dat de kleuterklas een rijke leeromgeving is waarin leerling spelen én leren.

# data[].attributes.attachment_caption
Hoe je met een spelscript het rollenspel van kleuters stimuleert - Leraar24 / Klik op de foto om het hele artikel te kunnen lezen.

# data[].attributes.body
Een spelscript is een verhaallijn die leerlingen kunnen spelen in de huishoek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jonge leerlingen ontwikkelen zich spelenderwijs. Door spel leren zij de wereld om hen heen beter te begrijpen. Ze leren door te ontdekken, oefenen en imiteren. Maar wat doe je als spel te weinig op gang komt? Op openbare basisschool 't Hout geven leraren leerlingen inspiratie en houvast in hun spel door te werken met spelscripts.

Een spelscript is een verhaallijn die leerlingen kunnen spelen in de huishoek. Dit verhaal wordt in scenes verdeeld en met enkele foto's en tekeningen weergegeven in de speelhoek. Zo krijgen leerlingen inspiratie en hebben ze een geheugensteuntje tijdens het spel. Een spelscript geeft naast spelideeën ook betekenis en inhoud aan een rol, zoals vader, moeder, dokter en winkelier. In de video vertellen Ine Oligschlager van openbare basisschool 't Hout in Helmond en Elke Daalmans van BCO Onderwijsadvies hoe zij spelscripts ontwikkelen en gebruiken.

De leraar kan zelf een spelscript bedenken, maar leerlingen mogen ook met ideeën komen. In de speelhoek hebben leerlingen altijd de vrijheid om te kiezen voor een spelscript of dat ze liever een eigen verhaal willen spelen. Veel leerlingen hebben steun aan de foto's voor en spelen het verhaal in het begin na, maar daarna stappen ze over op hun eigen verhalen en bedenken ze zelf rollen.

Meerwaarde van een spelscript

Het werken met een spelscript heeft verschillende voordelen bij het stimuleren van rollenspel. Leerlingen:

doen nieuwe spelideeën op

oefenen sociale vaardigheden

worden geprikkeld in hun taalontwikkeling

leren een logische verhaalvolgorde vast te houden

komen tot zelfsturing

leren omgaan met tekens en symbolen

komen in aanraking met verschillende leesstrategieën (eerst, toen, daarna)

oefenen spelenderwijs met lezen, schrijven en rekenen

Hoe zet je een spelscript in?

Een spelscript begint meestal in de kring. Je verkent eerst het thema met de leerlingen. Vanuit hier ontstaan vaak al spelideeën. Wat kun je spelen in een politiehoek? Stel met de kinderen een verhaal samen. Waar beginnen we mee en hoe eindigt het spel? Maak enkele foto's of tekeningen van het verhaal en ondersteun deze met een zin. Deze foto's of tekeningen hang je op in de huishoek of themahoek. Ook een prentenboek of versje is een goed aanknopingspunt voor een script. Kinderen hebben voorbeelden nodig dus voorspelen in de groep zorgt voor een enorme stimulans.

Een spelscript kan ook tijdens het spel zelf ontstaan. Ga met een klein groepje naar de huishoek of themahoek. Wat kunnen we hier nu spelen? Bedenk met de kinderen de rollen en de handelingen die nodig zijn voor het spelen van het spel. Denk bijvoorbeeld aan de politieagent en de boef. Verdeel de rollen en laat de leerlingen doen alsof ze een bekeuring geven, patrouilleren, gearresteerd worden, enzovoort. Maak foto's van de verschillende scènes.

Verkennen van een rol

Het is belangrijk om met leerlingen de inhoud en mogelijkheden van een rol te verkennen. Welke taken heeft een politieagent? Welke spullen heeft hij daarvoor nodig? De kennis over een rol vergroot je ook met boeken, excursies en het uitnodigen van gastsprekers. Het gebruik van rollenkaartjes helpt leerlingen bij het verdelen van rollen. Ook helpt het de leerling om in de rol te blijven die hij wil spelen. Laat leerlingen na het spelen reflecteren op hun rol.

Taalstimulering

Rollenspel is een manier om de taalontwikkeling te verrijken. Een spelscript kan daarbij een extra impuls geven en het biedt taalzwakke leerlingen houvast. Een spelscript geeft ook veel mogelijkheden voor het toevoegen van woorden aan spel. Denk bij het politie-thema bijvoorbeeld aan boete, bekeuring en vermist. Regelmatig voorspelen en meespelen zorgt ervoor dat leerlingen de woorden eerder gaan toepassen in hun eigen spel.

Praktische tips

Leerkracht Ine Oligschlager en adviseur Elke Daalmans geven praktische tips voor het maken van een spelscript.

Organisatie:

Houd het verhaal simpel. Het gaat erom dat je op een visuele manier structuur brengt in het spel. Dat kan al met simpele tekeningen.

Door je themakeuze, materialen en inrichting prikkel je kinderen om een verhaal te bedenken. Laat ze actief meedenken over het script, de materialen en inrichting.

Teken mee als leerlingen met ideeën voor een verhaallijn komen. Eenvoudige tekeningen kunnen al een spelscript vormen.

Zorg dat je aansluit bij de belevingswereld van de leerlingen, de tijd van het jaar, of een actueel thema.

Hang enkele platen uit een boek op als spelscript.

Maak foto's met je smartphone of fototoestel, die je gebruikt voor het spelscript.

Concrete spelscripts:

Een winkel is een goede start voor een spelscript. Het principe van klant, verkoper en betalen komt in veel andere thema's terug. Het is handig om deze rollen en handelingen onder de knie te hebben. De winkel krijgt bij andere thema's steeds een andere inhoud zoals een bloemenwinkel of een schoenenwinkel.

Dagelijks huishoudelijke karweitjes, zoals het dekken van de tafel, afwassen en koken zijn een goede start voor een spelscript.

Tijdens het spel:

Niet elke leerling zit in dezelfde spelfase. Dit kan stimulerend, maar soms ook frustrerend werken. Houd daar rekening mee bij de samenstelling van het groepje.

Observeer, begeleid het spel of speel mee, zo weet je welke impulsen er nog nodig zijn. Dat kan bijvoorbeeld door te wijzen op de taken van de politieagent. Of door een spelprobleem toe te voegen.

Meer weten?

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe je met een spelscript het rollenspel van kleuters stimuleert - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe stimuleer je jonge leerlingen? Wat doe je als spel niet op gang komt? Door te werken met een spelscript geef je de leerling inspiratie en houvast in het spel.

# data[].attributes.body
Wat stop je allemaal in de kast?

Is het overzichtelijk ingericht?

Bevatten de kasten een optimale hoeveelheid?

Ligt er stof op de materialen?

Zijn de doelen helder voor jezelf?

Bron: foto en tekst presentatie Suze Roelofs

# data[].attributes.body
In dit artikel van Sanne Behr (kleuterleerkracht) en José Hillen (docent Jonge Kind) gaat het over de vraag:

'Is onze wereld nog wel zo geletterd?'.