# data[].attributes.headline
YENİ MERKEZLERİN KURULMASI VE SOSYAL YAPI

# data[].attributes.subject
YENİ MERKEZLERİN KURULMASI VE SOSYAL YAPI

# data[].attributes.body
• Fetihler neticesi ele geçirilen yerlerin muhafaza edilmesi ve daha uzak seferlerin düzenlenebilmesi için ordugâh şehirlere ihtiyaç duyulmuştur. Bu amaçla Hz. Ömer zamanında Basra, Kûfe ve Fustat şehirleri kurulmuştur. • Suriye’de Dımaşk, Filistin’de Remle, Mısır’da İskenderiye gibi mevcut bazı şehirler de ihtiyaç duyuldukça ordugâh şehirler olarak kullanılmıştır. • Askerî amaçlı kurulan yeni şehirlerin merkezinde caminin yanı sıra valilik konutu ve çarşı da inşa edilmiştir. • Basra Körfezi yoluyla Hint-Çin, Kûfe yoluyla da Arabistan, Suriye, Filistin, Anadolu, İran, Orta Asya, Mısır ve Doğu Akdeniz arasında devam eden ticaret yolları Müslümanların kontrolüne geçmiştir. • Ticari hayatın canlılığına bağlı olarak tarih tespiti ihtiyaç hâline gelince hicret Hz. Ömer zamanında takvim başlangıcı olarak kabul edilmiştir (638). • Bayındırlık hizmetleri ile ziraata elverişli topraklar sulanmış, insanların su ihtiyacını karşılamak üzere kanallar inşa edilmiştir.

# data[].attributes.body
MALİ YAPI

• Hz. Peygamber Dönemi’ndeki Beytülmâl Hz. Ebu Bekir ile devam etmiş, Hz. Ömer Devri’nde ise kurumlaşmıştır. • Beytülmâlin gelirlerini; zekât, savaş ganimetlerinin beşte biri olan humus, ganimet toprakları ile gayrimüslimlerden alınan cizye, haraç ve öşür vergisi fey oluşturmuştur. • Devletin gelirleri divan teşkilatı aracılığıyla ülkenin imarı ve devletin yapılanması için harcanmıştır. • Divan teşkilatı gelirlerin düzenli bir şekilde hak sahiplerine dağıtılması ihtiyacından doğmuştur. • Divan; çeşitli idari, mali ve askerî hizmetlerin yerine getirilmesinde kullanılan defterlere verilen isimdir. • Hz. Ömer, fetihler sonucunda elde edilen gelirleri sistemli bir şeklide dağıtabilmek için bu müesseseyi kurmuştur.

# data[].attributes.body
ADLİ YAPI

• Hulefâ-yi Râşidîn Dönemi’nde adalet hizmeti devletin temel görevleri arasında yer almıştır. Halife görevlendirdiği şahıslar aracılığıyla bu görevi yürütmüş, eyaletlerde bu sorumluluk valilere bırakılmıştır. Daha sonraki süreçte özel olarak görevlendirilen kadıların tayiniyle yargı yürütmeden ayrılmıştır.

# data[].attributes.body
2 • • Hz. Ebu Bekir zamanındaki büyük vilayetler; Hicaz, Necid, Bahreyn-Uman, Yemen-Hadramut, Irak ve Şam idi. • Hz. Ömer zamanındaki büyük vilayetler; Hicaz, Yemen, Bahreyn, Şam (Suriye), Irak, Fars ve Mısır idi. • Hz. Ebu Bekir’in Suriye ve Irak üzerine başlattığı fetih hareketleri Hz. Ömer zamanında hız kazanmış Hz. Osman Dönemi’nde ise en geniş sınırlarına ulaşmıştır. • Hz. Osman’ın hilafeti döneminde kara fetihleri yanında deniz seferleri de gerçekleşmiştir. Zâtü’s-Sevârî (654) İslam tarihinin en parlak deniz zaferlerinden birisi kabul edilir. • 648 yılında Kıbrıs fethedilmiştir.

# data[].attributes.body
ASKERİ VE İDARİ YAPI

1 • Devlet; merkezde halife, vilayetlerde valiler ile yönetilen bir siyasi ve idari yapıya sahipti. • Vilayetlerin idaresini yürüten valilere “emîr” veya “âmil” denilmekteydi. • Valiler görevli oldukları vilayette halifenin otoritesini temsil ediyorlardı. • Valilerin görevlerini; namaz kıldırmak, savaşı komuta etmek, ganimetleri dağıtmak, esirlerin durumunu karara bağlamak, gerekli antlaşmaları yapmak, vergileri toplamak, Beytülmâl hisselerini Medine’ye göndermek, adalet ve asayişi sağlamak şeklinde sıralamak mümkündür. Hz. Ömer, birçok vilayette adli ve mali işleri genel idareden ayırdı. Buralara doğrudan kendisine bağlı kadılar ve vergi âmilleri gönderdi. • Vilayetlerde valinin yanında kâtip, divan kâtibi, haraç âmili, sâhibü’ş-şurta, Beytülmâl âmili ve ordu komutanı gibi devlet memurları bulunmaktaydı.

# data[].attributes.body
• Müslümanların hâkimiyetinde yaşayanların idaresini yürütmek, İslam’ı yaymak ve toplumsal adaleti tesis etmek halifelerin esas görevi idi. •Yasama, yürütme ve yargı yetkilerini elinde bulunduran Hulefâ-yi Râşidîn, mevcut görevlerini yerine getirirken büyük oranda istişare esasına dayalı bir yönetim sergilemişlerdir

# data[].attributes.body
Dört Halife Döneminin İslam Tarihindeki Yeri ve Önemi

# data[].attributes.body
HZ. ALİ 656-661

Hz. Osman’ın şehit edilmesi üzerine muhacir ve ensarın ileri gelenleri halifelik görevinin Hz. Ali’ye verilmesi konusunda hemfikir olmuş, o da yoğun ısrarlar neticesinde görevi kabul etmiştir.

# data[].attributes.body
HZ OSMAN 644-656

Hz. Ömer’in kendisinden sonra göreve getirilecek kişinin seçilmesi için teklif ettiği altı kişilik şûrada yer alan Hz. Osman halife seçilmiştir

# data[].attributes.body
HZ ÖMER 634-644

Hz. Ebu Bekir kendisinden sonra Hz. Ömer’in halife seçilmesini vasiyet etmiştir. Müslümanlar buna uygun olarak Hz. Ömer’e biat etmişlerdir

# data[].attributes.body
HZ. EBU BEKİR 632-634

Hz. Peygamber’in vefatı sonrasında halife belirlemek için Beni Saide Gölgeliği’nde müzakereler yapılmış, sonuçta Hz. Ebu Bekir, İslam Devleti’nin ilk halifesi seçilmiştir. Hz. Ebu Bekir kendisinden sonra Hz. Ömer’in halife seçilmesini vasiyet etmiştir. Müslümanlar buna uygun olarak Hz. Ömer’e biat