# data[].attributes.headline
Dodatkowy język polski dla obcokrajowców – wymiar godzin na rok 2022/23

# data[].attributes.subject
Dodatkowy język polski dla obcokrajowców – wymiar godzin na rok 2022/23

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ustawą z 8 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw dodano art. 55b. Zgodnie z nim w roku szkolnym 2022/23 może być organizowana w grupie międzyszkolnej dodatkowa nauka języka polskiego, o której mowa w art. 165 ust. 7 Prawa oświatowego.

W roku szkolnym 2022/2023 kontynuowane będą zasady organizowania dodatkowych zajęć z języka polskiego. Zajęcia te mają odbywać się w minimalnym wymiarze 6 godzin tygodniowo i mogą być prowadzone indywidualnie lub w grupach do 15 uczniów.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dodatkowy język polski dla obcokrajowców wymiar godzin na 2022/23

# data[].attributes.attachment_link.description
Ustawą z 8 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw dodano art. 55b. Zgodnie z nim w roku szkolnym 2022/23 może być organizowana w grupie międzyszkolnej dodatkowa nauka języka polskiego, o której mowa w art.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kolejna odsłona cyklu dotyczącego dzieci cudzoziemskich w polskiej szkole masowej. Dziś o codziennej pracy z dzieckiem odmiennym kulturowo: jak zapewnić mu sukces edukacyjny?

Praca z dzieckiem cudzoziemskim nie jest łatwa. Każdy, kto choć raz prowadził lekcję, w której uczestniczyły dzieci nie znające języka polskiego lub słabo się w nim komunikujące wie, że jest to nie lada wyzwanie. Można oczywiście samemu wypracować różne drogi postępowania, ale warto też skorzystać z doświadczeń innych. Warto polecić publikację „Dziecko migranckie w naszej klasie. Rekomendacje nauczycieli dla nauczycieli". Jest to zbiór refleksji, porad, wskazówek i wielu podpowiedzi opracowanych przez pedagogów mających własne doświadczenie. „Rekomendacje..." powstały w ramach projektu „Międzykulturowa szkoła w wielokulturowej społeczności", współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich (EFI). Celem tego projektu było wsparcie zarówno szkół, jak i dzieci, w trudnym zadaniu, jakim jest nauka w obcym kraju i w obcym języku.

O czym należy pamiętać, czym się kierować? To pytania, na które odpowiemy, rekomendując jednocześnie dobre praktyki.

Pierwszą sprawą, o której musimy jako nauczyciele pamiętać, to określenie różnic programowych i próba ich wyrównania. Nie zawsze jest to możliwe, na to potrzeba dużo więcej czasu, ale zawsze ważne jest odpowiednie postępowanie. Trzeba zacząć od przeprowadzenia dobrej, wstępnej diagnozy wiedzy i umiejętności, a potem w formie zajęć wyrównawczych z konkretnych przedmiotów - a będzie to niezbędne - możemy spróbować choć w części te różnice zniwelować.

O czym musimy pamiętać rozpoczynając pracę z dzieckiem cudzoziemskim?

- Z pewnością musimy zadbać o ścisłą współpracę zespołu nauczycieli (wychowawcy, nauczycieli przedmiotów i nauczyciela języka polskiego jako obcego) pracujących z uczniem cudzoziemskim.

- Trzeba ustalić z każdego przedmiotu zakres wymagań, dostosowanych do stopnia

znajomości języka polskiego.

- Pamiętajmy, żeby zastosować oddzielne kryteria ocen pracy ucznia cudzoziemskiego.

- Traktujmy takiego ucznia jak pełnoprawnego uczestnika zajęć.

- Włączajmy do pracy w grupie i dostosowujmy instrukcję do jego językowych umiejętności.

- Umożliwiajmy mu wykazania się wiedzą i umiejętnościami z danego tematu, poprzez dostosowanie metod pracy do jego możliwości językowych, np. zapis graficzny, wykonywanie doświadczeń.

- Konsekwentnie stosujmy teksty preparowane na wszystkich przedmiotach, przygotowujmy na podstawie materiałów programowych krótkie, proste streszczenia, np. tekstów z podręczników z rożnych przedmiotów, streszczenia lektur, zawsze dostosowane do jego poziomu znajomości języka polskiego.

- Udzielajmy uczniowi cudzoziemskiemu informacji zwrotnej podczas lekcji ( może to być pochwała za każdy, nawet drobny sukces).

- Zawsze dostosowujmy pracę domową do jego umiejętności i możliwości.

- Uczeń migrancki powinien mieć zapewnioną pomoc w odrabianiu lekcji,

np. w tłumaczeniu poleceń, wyjaśnieniu, co trzeba zrobić. Często problemem

jest właśnie zrozumienie polecenia, a nie brak wiedzy, czy umiejętności. Dużą rolę

w tej kwestii może odegrać opiekun świetlicy lub ktoś go wspomagający, np. inny nauczyciel, a nawet kolega.

- Jeżeli to jest możliwe to spróbujmy postarać się, aby uczeń miał dostęp do materiałów w języku rodzimym lub zrozumiałym dla siebie, co będzie bardzo pomocne szczególnie na początku edukacji. W tej sprawie możemy konsultować się z odpowiednimi instytucjami, takimi jak ambasady, uczelnie, szkoły międzynarodowe, fundacje.

- Ważne jest, żebyśmy stworzyli warunki do nauczania języka polskiego jako drugiego / obcego w formie np. zajęć dodatkowych, prowadzonych przez przeszkolonego do tego

zadania nauczyciela.

- Stale monitorujmy i badajmy przyczyny niepowodzeń szkolnych, jeżeli takie przyjdą, sprawdzając np. czy bariera językowa nie spowodowała utraty motywacji do nauki.

To tylko kilka propozycji, które pomogą nam lepiej zrozumieć dziecko i jego sytuację. Próbujmy do pracy włączyć innych nauczycieli, kolegów i wreszcie rodziców - jeżeli są oczywiście na to gotowi. Dzielmy się swoimi spostrzeżeniami, własnymi doświadczeniami, wspólnie wypracowujmy metody pracy a satysfakcja będzie murowana.

Ewa Biernacka

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
realizacja podstawy programowej przez dzieci uchodźców

# data[].attributes.attachment_link.description
Kolejna odsłona cyklu dotyczącego dzieci cudzoziemskich w polskiej szkole masowej. Dziś o codziennej pracy z dzieckiem odmiennym kulturowo: jak zapewnić mu sukces edukacyjny? Praca z dzieckiem cudzoziemskim nie jest łatwa. Każdy, kto choć raz prowadził lekcję, w której uczestniczyły dzieci nie znające języka polskiego lub słabo się w nim komunikujące wie, że jest to nie lada wyzwanie.

# data[].attributes.headline
Jak zaplanować realizację zajęć z języka polskiego dla obcokrajowców

# data[].attributes.subject
Jak zaplanować realizację zajęć z języka polskiego dla obcokrajowców

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Odpowiedź: Z pytania wnioskuję, że dodatkowa nauka języka polskiego dotyczy uczniów - cudzoziemców (np. ukraińskich) uczęszczających do oddziałów „zwykłych". Dodatkowa nauka języka polskiego jest poza ramowym planem nauczania, a w tygodniowym rozkładzie obowiązkowych zajęć lekcyjnych nie można umieszczać jej w środku dnia zajęciowego.

W tej sytuacji zastosowanie będą miały przepisy § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia MEN z 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw:

§ 17 ust. 1. Dla uczniów przybywających z zagranicy, podlegających obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, organ prowadzący szkołę organizuje w szkole, w której uczeń realizuje naukę zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego, dodatkową, bezpłatną naukę języka polskiego w formie dodatkowych zajęć lekcyjnych z języka polskiego. .

§ 17 ust. 2. Dodatkowe zajęcia lekcyjne z języka polskiego są prowadzone indywidualnie lub w grupach w wymiarze pozwalającym na opanowanie języka polskiego w stopniu umożliwiającym udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, nie niższym niż 2 godziny lekcyjne tygodniowo. Nowelizacja rozporządzenia z 21 marca 2022 r. w sprawie organizacji kształcenia, wychowania i opieki dzieci i młodzieży będących obywatelami Ukrainy zwiększa wymiar tych godzin do nie mniej niż 6 godzin lekcyjnych tygodniowo.

§ 17 ust. 3. Tygodniowy rozkład oraz wymiar godzin dodatkowych zajęć lekcyjnych z języka polskiego ustala, w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, dyrektor szkoły, w której są organizowane te zajęcia.

Z powyższego wynika, że dodatkowa nauka języka polskiego jest poza ramowym planem nauczania, a w tygodniowym rozkładzie obowiązkowych zajęć lekcyjnych nie można umieszczać jej w środku dnia zajęciowego. W konsekwencji nie można „zabierać" uczniów - cudzoziemców z obowiązkowych zajęć edukacyjnych (przedmiotów) na rzecz dodatkowej nauki języka polskiego.

Są to odrębne zajęcia organizowane przez organ prowadzący we współpracy z dyrektorem szkoły. Zajęcia te umieszcza się w tygodniowym rozkładzie zajęć poza godzinami zajęć obowiązkowych, czyli przed lub po zajęciach obowiązkowych. Możliwe jest też umieszczenie tych zajęć w „okienku", jeżeli takie istnieje np. na skutek umieszczenia religii w środku dnia zajęciowego przy założeniu, że uczniowie-cudzoziemcy nie uczęszczają na lekcje religii.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak zaplanować zajęcia z języka polskiego dla obcokrajowców

# data[].attributes.attachment_link.description
Odpowiedź: Z pytania wnioskuję, że dodatkowa nauka języka polskiego dotyczy uczniów - cudzoziemców (np. ukraińskich) uczęszczających do oddziałów „zwykłych". Dodatkowa nauka języka polskiego jest poza ramowym planem nauczania, a w tygodniowym rozkładzie obowiązkowych zajęć lekcyjnych nie można umieszczać jej w środku dnia zajęciowego. W tej sytuacji zastosowanie będą miały przepisy § 17 ust.

# data[].attributes.attachment_link.title
Materiały dydaktyczne do nauki języka polskiego - Urząd do Spraw Cudzoziemców - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Strony dostępne w domenie www.gov.pl mogą zawierać adresy skrzynek mailowych. Użytkownik korzystający z odnośnika będącego adresem e-mail zgadza się na przetwarzanie jego danych (adres e-mail oraz dobrowolnie podanych danych w wiadomości) w celu przesłania odpowiedzi na przesłane pytania.
Szczegóły…

# data[].attributes.headline
Przykłady dobrych praktyk pracy z uczniem cudzoziemskim

# data[].attributes.subject
Przykłady dobrych praktyk pracy z uczniem cudzoziemskim

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W rezultacie od 1 września 2017 r. umożliwiono organom prowadzącym szkoły publiczne i niepubliczne tworzenie oddziałów przygotowawczych dla osób przybywających z zagranicy. Do oddziału przygotowawczego może zostać zakwalifikowany uczeń w przypadku stwierdzenia, że ma on trudności adaptacyjne związane z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego. Wśród takich problemów wymienić można te związane z m.in. wcześniejszym kształceniem za granicą lub zaburzenia komunikacyjne, związane z nieznajomością lub słabą znajomością języka polskiego. Oddział przygotowawczy może być utworzony również w trakcie roku szkolnego.

Celem wprowadzonych rozwiązań jest umożliwienie szybkiego i efektywnego włączenia tych uczniów do polskiego systemu oświaty, wprowadzenie ułatwień w adaptacji ucznia do nowych warunków nauki, uzyskanie szybkiej i efektywnej nauki języka polskiego, w tym języka specjalistycznego, niezbędnego do aktywnego udziału w zajęciach z poszczególnych przedmiotów nauczania w istniejących w szkole klasach regularnych, a tym samym - pełne włączenie i zintegrowanie uczniów z polskim systemem oświaty. Dlatego też czas nauki ucznia w oddziale przygotowawczym został ograniczony do roku szkolnego, w którym uczeń został przyjęty do oddziału, przy czym istnieje możliwość skrócenia lub wydłużenia okresu nauki, ale nie więcej niż o jeden rok szkolny.

Ponadto dla uczniów przybywających z zagranicy szkoła organizuje bezpłatną naukę języka polskiego w formie dodatkowych zajęć lekcyjnych z języka polskiego. Takie zajęcia są prowadzone indywidualnie lub w grupach w wymiarze pozwalającym na opanowanie języka polskiego w stopniu umożliwiającym udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, nie niższym niż dwie godziny lekcyjne tygodniowo. Jednocześnie uczeń przez 12 miesięcy może korzystać także z dodatkowych zajęć wyrównawczych z przedmiotów nauczania, jeśli taką potrzebę stwierdzi nauczyciel prowadzący. Łączny wymiar dodatkowych zajęć z języka polskiego i dodatkowych zajęć wyrównawczych nie może przekroczyć 5 godzin w tygodniu. Z tych zajęć mogą także korzystać uczniowie oddziału przygotowawczego.

Ucznia cudzoziemca może wspierać w szkole osoba zatrudniona w charakterze pomocy nauczyciela, władająca językiem kraju pochodzenia ucznia - przez 12 miesięcy.

W przypadku egzaminów zewnętrznych:

a) dla uczniów-cudzoziemców niedostatecznie znających język polski, polską kulturę i tradycję oraz krótko uczęszczających do polskiej szkoły wprowadzono ułatwienia polegające na m.in. na przygotowaniu arkuszy egzaminacyjnych dostosowanych do potrzeb ucznia, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu oraz na wykorzystaniu na egzaminie odpowiednich środków dydaktycznych (np. słownika dwujęzycznego) oraz odpowiednim przedłużeniu czasu przewidzianego na przeprowadzenie egzaminów;

b) jeśli uczeń obywatel polski w roku szkolnym, w którym przystępuje do egzaminu, był objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole ze względu na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia komunikacji językowej lub sytuację kryzysową lub traumatyczną, może do niego przystąpić w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych wynikających odpowiednio z rodzaju tych trudności, zaburzeń lub sytuacji kryzysowej lub traumatycznej, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej.

Uczniowie przybywający do Polski z obcego systemu edukacji nie muszą nostryfikować świadectw uzyskanych za granicą. Wyjątkiem są szkoły policealne, do których są przyjmowani słuchacze na podstawie dokumentu stwierdzającego posiadanie wykształcenia średniego, które musi być uznane lub potwierdzone.

Dla uczniów cudzoziemców podlegających obowiązkowi szkolnemu, placówka dyplomatyczna lub konsularna kraju ich pochodzenia działająca w Polsce albo stowarzyszenie kulturalno-oświatowe danej narodowości mogą organizować w szkole, w porozumieniu z dyrektorem szkoły i za zgodą organu prowadzącego, naukę języka i kultury kraju pochodzenia. Szkoła udostępnia nieodpłatnie pomieszczenia i pomoce dydaktyczne. Koszty związane z zatrudnieniem nauczyciela i koszty podręczników pokrywa organizujący naukę.

Na zadania związane z kształceniem uczniów przybywających z zagranicy przysługuje jednostkom samorządu terytorialnego cześć oświatowa subwencji ogólnej. Przewidziano w niej dodatkowe wagi, obejmujące uczniów korzystających z dodatkowej nauki języka polskiego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu poddziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2018 jest to waga P41=1,5. Wprowadzono również wagę na ucznia oddziału przygotowawczego P42=0,3.

Ponadto Ministerstwo Edukacji Narodowej organizuje corocznie konkurs na realizację zadań publicznych „Wspieranie inicjatyw edukacyjnych w szkolnym środowisku wielokulturowym". Jednym z celów konkursu w 2017 r. było dofinansowanie projektów na rzecz przygotowania nauczycieli i środowiska szkolnego do pracy z uczniami z doświadczeniem migracyjnym oraz wspomagających podjęcia nauki w publicznych szkołach. W ramach konkursu ministerstwo dofinansowało m.in. projekt zakładający przygotowanie materiałów dydaktycznych dla nauczycieli, w szczególności pracujących w oddziałach przygotowawczych, do pracy z dziećmi z doświadczeniem migracyjnym, w zakresie nauczania języka polskiego jako języka edukacji szkolnej. Opracowane w ramach konkursu materiały są dostępne na stronie: www.fundacjareja.eu/projekt-w-polskiej-szkole-dobiega-konca

# data[].attributes.attachment_link.title
Na jakie wsparcie mogą liczyć uczniowie z zagranicy

# data[].attributes.attachment_link.description
W rezultacie od 1 września 2017 r. umożliwiono organom prowadzącym szkoły publiczne i niepubliczne tworzenie oddziałów przygotowawczych dla osób przybywających z zagranicy. Do oddziału przygotowawczego może zostać zakwalifikowany uczeń w przypadku stwierdzenia, że ma on trudności adaptacyjne związane z różnicami kulturowymi lub ze zmianą środowiska edukacyjnego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1283) - Portal Oświatowy

# data[].attributes.attachment_link.description
Praktyczne porady, narzędzia i wzory dokumentów dla szkół i przedszkoli. Kadry i płace, zarządzanie, nadzór pedagogiczny, bezpieczeństwo dzieci i uczniów, wychowanie, kształcenie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Artykuł
C o wiemy o Ukrainie i jej mieszkańcach i mieszkankach, którzy teraz znaleźli się w wyjątkowo trudnej sytuacji i którzy szukają schronienia w Polsce? Zachęcamy do rozmawiania w klasie o tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą i o ludziach, którzy są dotknięci tą niewyobrażalną tragedią. Rozmawiajmy jednak nie tylko o wojnie, ale też spróbujmy lepiej poznać Ukraińców i Ukrainki przez zaznajomienie się z ich kulturą lub z dziełami, które na temat Ukrainy powstały. Nie tylko poczujemy się bliżej nich, ale też oddamy cześć dziedzictwu narodowemu Ukrainy.
Ukraińcy i Ukrainki od lat współtworzą nasze społeczeństwo - są naszymi kolegami i koleżankami z pracy i szkoły, sąsiadami i sąsiadkami. Przyjeżdżają do Polski uczyć się, pracować, zakładać rodziny. Krakowski zespół analityków firmy Picodi na początku tego roku zebrał dane i oszacował, że w Polsce mieszka 1 mln 323 tys. osób z Ukrainy.
Wspólnie w klasie poznawajcie ukraińską literaturę, film i muzykę
Inwazja Rosji na Ukrainę sprawiła, że kolejne dziesiątki tysięcy osób próbują znaleźć schronienie w naszym kraju, a Polacy i Polki solidaryzują się z sąsiadami i robią, co w ich mocy, aby zapewnić im wsparcie w tej trudnej sytuacji.

Młodzież też jest świadkiem tych wydarzeń i może czuć potrzebę, aby rozmawiać na ten temat i włączyć się w działania. Jedną z propozycji, co można zrobić w klasie, jest zapoznanie się z tworami ukraińskiej kultury. Nie tylko, aby lepiej poznać sąsiadów, ale też aby podkreślić, że Ukraina ma własną niezależność, państwowość i dziedzictwo narodowe.
LITERATURA PIĘKNA
Zebraliśmy dla Was propozycje ukraińskiej, lub takiej, która o tym kraju opowiada, literatury pięknej, filmu i muzyki spośród których mamy nadzieję, że będziecie mogli wybrać coś dla siebie.

Dla młodszych:

Pan przeprowadził specjalną lekcję o Ukrainie. Pokazał ją na mapie, opowiedział o historii, ale jak doszedł do dzisiejszych czasów, to myślał, że będę chciał coś opowiadać. Ale nie chciałem, bo i tak by nic z tego nie zrozumieli. Nie potrafiłbym im opowiedzieć o tym, co działo się w naszym mieście - czytamy we fragmencie książki, która opowiada historię ukraińskiej rodziny, która z powodu wojny została ewakuowana do Polski. Romek i jego rodzeństwo mimo, że w obozie zostali ciepło przyjęci, nie przestają tęsknić za domem i o niego pytać. Ta lektura może nie tylko pomóc lepiej zrozumieć, co znaczą trudne słowa jak „ewakuacja", „uchodźstwo", ale też lepiej wyobrazić sobie, co mogą czuć osoby, które tego doświadczyły.

Ilustrowana książka o tym, że wojna nie ma serca ani litości, ale która aby o tym opowiedzieć używa pięknych ilustracji i metafor. Rondo to miasto, które żyje swoim spokojnym rytmem. Ukochaną przez mieszkańców i mieszkanki codzienność zakłóca przybycie Wojny. Nikt się jej nie spodziewał ani tego, jak zmieni życie miasta i że przyniesie ze sobą chwasty i mrok. Danko, Zirka i Fabian, główni bohaterowie, starają się stawić czoła Wojnie w miarę swoich słabych możliwości...

Dla starszych:

Autor to współczesny ukraiński poeta, prozaik, piosenkarz, eseista i tłumacz. W książce „Dwanaście kręgów" przedstawia trochę kryminalną, ale fascynującą opowieść o współczesnej Ukrainie, gdzie „Wszystko, czego sobie życzymy, o czym myślimy i czego się spodziewamy, z pewnością nam się przydarzy. Sęk w tym, że zawsze za późno i zawsze jakoś inaczej".

„Moscoviada" z kolei opowiada o ukraińskim studencie, poecie, który tak jak wielu innych młodych z republik radzieckich, mieszka w moskiewskim akademiku.

Autor to ukraiński poeta, pisarz, eseista i tłumacz z języka niemieckiego, który mieszka w Charkowie. Za swoją twórczość otrzymał wiele nagród, w tym. Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2015 za powieść Mezopotamia, Nagrody „Mosty Berlina" oraz Nagrody im. Josepha Conrada. Jego książki przetłumaczono na szesnaście języków. Dwie pierwsze zaproponowane przez nas powieści to liryczne opowieści, które choć nie połączone ze sobą ściśle, zabierają nas do Ukrainy widzianej oczami autora. „Woroszyłowgrad: z kolei jest połączeniem powieści drogi i powieści łotrzykowskiej, pełnej przygód i zagadek.

Śniadanko to ukraińska poetka, pisarka, dziennikarka, tłumaczka, członkini Związku Pisarzy Ukraińskich, która mieszka we Lwowie. Jej książka opowiada o dojrzewaniu Ołesi Podwieczorkówny - pierwszych miłościach dziewczyny, konflikcie z rodzicami, ważnych decyzjach.

Andrij Bodnar to poeta, prozaik, tłumacz, eseista. Urodził się w 1974 r. w Kamieńcu Podolskim, a aktualnie wraz z rodziną mieszka w Kijowie. Laureat nagrody Wydawnictwa „Smołoskyp" (1997). Jego twórczość przetłumaczono na dziesięć języków. Zbiór „Cerebro", nagrodzony tytułem Książki Roku BBC Ukraine 2018, to szesnaście opowiadań, które przedstawiają rzeczywistość ukraińską i polską, a obiektywna prawda, fikcja i subiektywne odczucia przeplatają się między sobą.
LITERAUTRA WOJENNA
Kurkow to ukraiński pisarz i scenarzysta filmowy pochodzenia rosyjskiego. Pisał zarówno po ukraińsku, jak i po rosyjsku. W swoich powieściach opisuje współczesną rzeczywistość ukraińską. Jego najbardziej znanym utworem jest „Kryptonim Pingwin " - opowieść o Wiktorze, niespełnionym pisarzu w średnim wieku, który mieszka z pingwinem Miszą.

To niezwykle realistyczna opowieść o wojennej codzienności Donbasu. Trzydziestopięcioletni nauczyciel Pasza musi odebrać z internatu siostrzeńca i wrócić z nim do domu. Byłoby to proste, gdyby nie wojna, która zmieniła ich świat w miasto widmo.

Rafiejenko podejmuje temat wojny, która na zawsze zmieniła region, który jest jego ojczyzną - wschodnią Ukrainę. Donbas zamienił się w piekło na ziemi, a decyzje jego mieszkańców mają wpływ nie tylko na ich życie, ale też na los całej Ukrainy. Fragmenty książki są dostępne online.

Zachęcamy też do zapoznania się z ukraińską poezją:

Lubow Jakymczuk to poetka, która pochodzi ze wschodniej Ukrainy, z obwodu ułańskiego. Teraz pisarka mieszka w Kijowie, ale w rodzinnych stronach zostali jej rodzice, babcia i siostra. Nawet podczas ciężkich walk, kiedy brakowało prądu i wody, nie chcieli opuścić domów. Wiersze Jakymczuk dotykają między innymi emocji związanych z niemożnością skontaktowania się z bliskimi, gdy linie telefoniczne nie działały, niepokojem związanym z wojną. Wiersze przełożyła tłumaczka Aneta Kamińska.

Hałyna Petrosaniak to ukraińska poetka i tłumaczka z języka niemieckiego. Laureatka Nagrody Huberta Burdy dla poetów z Europy Środkowej i Wschodniej (2007) oraz Nagrody im. Iwana Franki (2010).
LITERATURA FAKTU
Część przetłumaczonej na język polski poezji Petrosaniak dostępnych jest online tutaj.

Lepiej zrozumieć sytuację w Ukrainie, kontekst wydarzeń i historię mogą pomóc pozycje z literatury faktu, reportaże i książki historyczne. Oto kilka z wielu, które warte są uwagi:

Paweł Pieniążek to młody, ale doświadczony dziennikarz, który relacjonował konflikty w Iraku, Afganistanie, Syrii i Ukrainie. W „Pozdrowieniach z Noworosji" reporter opisuje narodziny konfliktu i tłumaczy jego konsekwencje. W książce „Wojna, która nas zmieniła" znajdziemy z kolei historie wojskowych i cywili z obydwu stron frontu - o ich codzienności i marzeniach o powrocie do normalności.

Zabużko, ukraińska pisarka, poetka i eseistka, w swoim najnowszym zbiorze esejów przygląda się Europie trawionej przez populizm i radzi, jak można radzić sobie ze współczesnymi problemami za pomocą kultury.

O tym, czym jest Europa Środkowa, o swojej tożsamości, o tym, co nas łączy, a co różni pisze dwóch autorów - z Polski i Ukrainy.

Tania Malarczuk to ukraińska pisarka, eseistka i dziennikarka. Esej „Jedzenie i picie", został opublikowany jako część publikacji „Kobiety w czasach przełomu" Fundacji Boella, który opowiada o przemianach w Ukrainie z perspektywy kobiet. Publikacja dostępna online.

Szczerek proponuje czytelnikowi szerokie spojrzenie na Ukrainę jako państwo w procesie przemian, na to, co w niej pięknego, zabawnego, a co przerażającego.To powieść o najnowszej historii Ukrainy, ale wychodząca poza same wydarzenia, taka, która próbuje pokazać prawdziwego ducha narodu.

Rozprawa o trudnych momentach w historii, o mechanizmach, jakie prowadzą do sytuacji w której sąsiedzi mordują się nawzajem ale też o tym, że są ludzie, którzy przeciwstawiają się złu.
FILM
Polski reporter podróżuje przez Ukrainę, kraj pogrążający się w wojnie. Ale nie tylko niej to jest książka. Opowiada również o życiu w zwykłych ukraińskich miasteczkach i o tym, co dalej po zwycięstwie Majdanu.

Film dokumentalny, który opowiada o ukraińskiej rodzinie, która mieszka na pierwszej linii frontu w Donbasie. Rodzina ta kocha kino i postanawia nakręcić film o sobie i swoim życiu w trakcie wojny.

Film dostępny na VOD.

Łoźnica jest jednym z najważniejszych współczesnych ukraińskich reżyserów. Akcja jego dramatu z 2018 roku rozgrywa się w Donbasie, gdzie wojna i walki przeplatają się z codziennym życiem.

Film można obejrzeć online tutaj.

„Moje myśli są ciche", reż. Antonio Lukich

Młody mężczyzna, który mieszka w Kijowie, doświadczył w ostatnim czasie wielu niepowodzeń. Dostaje jednak szansę, by zacząć od nowa. Podejmuje pracę, która ma pozwolić mu na wymarzony wyjazd do Kanady.
Więcej ukraińskich filmów z legalnego źródła z tłumaczeniami na angielski znajdziecie tutaj. MUZYKA
Film obejrzycie online tutaj.

A może Wy i Wasi uczniowie i uczennice jesteście ciekawy ukraińskich twórców muzycznych? Przygotowaliśmy zestawienie, w którym każdy znajdzie coś dla siebie.

Playlisty ze współczesną muzyką ukraińską: https://open.spotify.com/playlist/68gozicb3aRuMhvQ7UaZ2b?si=67882ae8fc934eee, https://open.spotify.com/playlist/4l6p031ldkgJYPwrFsoQcj?si=7fe9dc082ae04b37

# data[].attributes.attachment_link.title
Poznaj kulturę i naród ukraiński poprzez literaturę, muzykę i film - Biblioteka CEO

# data[].attributes.attachment_link.description
Spróbujmy lepiej poznać Ukraińców i Ukrainki przez zaznajomienie się z ich kulturą lub z dziełami, które na temat Ukrainy powstały.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jak mam rozmawiać z dziećmi o wojnie? Jak podjąć rozmowę w klasie, w której uczeń jest Rosjaninem? Jak wesprzeć kolegę z ławki, który jest z Ukrainy? Co mogę zrobić, by uczniowie w mojej klasie, bez względu na narodowość, mogli się dalej uczyć i czuć bezpiecznie w grupie?
Takie i wiele podobnych pytań rozbrzmiewa w głowach nauczycielek i nauczycieli. By mądrze wesprzeć uczniów i uczennice z Ukrainy, Rosji i Białorusi, w pierwszej kolejności spójrzmy na klasę jako całość. Wszystkie dzieci są w taki czy inny sposób dotknięte przez wojnę, stanowi ona dla nich pewną cezurę w życiu i nie pozostanie bez wpływu na ich przyszłość. Co możemy dla nich zrobić, by pomóc im przejść przez tę traumę?

Pierwszy krok - rozmowa mimo obaw

Jakkolwiek wydaje się to trudne, to . To pozwoli zabezpieczyć przestrzeń do poradzenia sobie z trudną sytuacją, do budowania poczucia bezpieczeństwa i zaufania, a w efekcie szukania konstruktywnych rozwiązań na miarę tej konkretnej grupy. Nie ma złotej recepty, każda klasa jest inna. Szczera rozmowa to możliwość zdiagnozowania, co się dzieje w grupie, co przeżywa każde z dzieci. Jak zacząć taką rozmowę podpowiada rozmowa z klasą, zatrzymanie się przy emocjach i potrzebach wszystkich uczniów i uczennic jest pierwszym krokiem scenariusz dołączony do tego tekstu.

Wiemy, że może Wam towarzyszyć kilka obaw: o relacje w klasie pomiędzy dziećmi z Polski, Ukrainy, Rosji i Białorusi, o emocje, które wywołuje stan wojny oraz ilość informacji napływających zza wschodniej granicy. Warto pamiętać, że te obawy dotyczą wszystkich podopiecznych w klasie, bez względu na narodowość. W zależności od relacji w grupie, wzajemnych sympatii i antypatii, w podsycaniu wrogości mogą brać udział również dzieci z Polski i każdego innego kraju, o ile są częścią danej klasy.

Rozmawiając z uczniami na forum nie tylko dajemy szansę każdej z osób na poradzenie sobie z tą sytuacją, lecz także budujemy pomost między kolegami i koleżankami oraz uczniami i nauczycielem. Podczas tej rozmowy warto powiedzieć, że uczniowie mają prawo odczuwać różne emocje i że mają wpływ na to, jak się będą pod ich wpływem zachowywać.

Zarówno rozmowa, jaką przeprowadzicie, jak i obserwacja klasy są potrzebne, by zobaczyć, co się dzieje między uczniami i uczennicami, czy nasze obawy mają podstawy. Wspólnota i solidarność

W sytuacji wojny, gdzie agresor jest jasno określony, bardzo łatwo jest stworzyć front przeciwko przedstawicielom danego kraju. Podział w konflikcie "my/oni" przychodzi bardzo szybko. Tylko że w naszych klasach nie ma "nas i onych", nie ruszajmy na tę wojnę. Klasa to jedna grupa połączona miejscem i czasem. Bez względu na narodowość czy przynależność etniczną jej członkowie mają swoje sympatie i antypatie. Wojna może je wyostrzyć lub wręcz przeciwnie, może wywołać wzajemną solidarność.

I to jest jedna ze wskazówek: dzieci w klasie łączy teraz doświadczanie silnych emocji, boją się, nie wiedzą co będzie dalej. Jednocześnie mają za sobą wspólne zabawy, eksperymenty, wycieczki, dyskusje, imprezy (szczególnie starsi). Mają za sobą także wcześniejsze spory, kłótnie, które musiały jakoś rozwiązać. To wszystko stanowi zasoby, do których możemy się odwołać, pracując z klasą w kolejnych dniach. Dajmy jasno znać, że mimo trudności nadal stanowimy wspólnotę i trzeba o nią dbać. Możemy zawiesić na ścianie kolaż zrobiony ze zdjęć z różnych wydarzeń z życia klasy, uczniowie i uczennice mogą w mniejszych grupach nagrać filmik opowiadający o dwóch najważniejszych wydarzeniach w życiu klasy. Wplatajmy takie zespołowe zadania w ramy realizowanych lekcji, zwracając uwagę na to, by dzieci pracowały w zmieniających się grupach.

W kontekście wojny pojawi się u wielu osób także chęć działania. Zaprośmy ich do wspólnego anagażowania się w akcję, np. zbierania pieniędzy na pomoc uciekającym z Ukrainy. Więcej na temat możliwości zaangażowania

Może się zdarzyć, że ktoś z kimś z Rosji, a może i z Ukrainy, nie będzie chciał pracować w parze czy w zespole; sprawdźmy wtedy z tymi konkretnymi osobami co się dzieje, co za tym stoi. Nie wszystkie konflikty w klasie będą związane z wojną rosyjsko-ukraińską, ale obecna sytuacja może pogłębiać stare niezałatwione spory. Potrzebna jest tu nasza uważność i okazywanie uczniom wsparcia, by mogli znaleźć wyjście z sytuacji. Wiele w tych okolicznościach zależeć będzie od tego, jaki udało się stworzyć zespół klasowy i czy są w nim dobre relacje. Indywidualne podejście

Z osobami z Ukrainy, Białorusi i Rosji porozmawiajmy także osobno na temat tego, jak się czują i czego potrzebują. Nie zgadujmy, bo sami odczuwamy silne emocje i możemy nadinterpretować sytuację. Ważne jest zauważenie tego, co się z uczniami dzieje, jednak bez wywoływania ich na forum. Jedna z nauczycielek określiła obecne zachowanie swojego wychowanka z Ukrainy "jakby chciał zniknąć pod pelerynką niewidką". Taka sytuacja może się zdarzyć zwłaszcza na początku i wynika z dezorientacji - taka osoba była częścią grupy i nagle coś mocno ją wyróżniło, nacechowało. Nie dla każdej osoby to łatwe.

Na początek wystarczy luźna zaczepka w przerwie: Olena/ Andriej widzę Cię w tych ostatnich dniach. Wyobrażam sobie, że jest Ci trudno. Martwię się o Ciebie. Jak Ty się czujesz? Później, w zależności od sytuacji, warto wrócić do rozmowy, wybierając kluczowe pytania: Jak sobie radzisz? Czego potrzebujesz? Jak mogę Ci pomóc w tej sytuacji? Czy jest coś, co mogę dla Ciebie zrobić jako wychowawczyni? Czego potrzebujesz od klasy? Czy rozmawiacie o sytuacji z kolegami i koleżankami?

Ważne, by uczeń wiedział i dostał jasny komunikat: Gdybyś chciał/a o czymś porozmawiać, zaskoczy Cię jakaś sytuacja, zadzieje się coś trudnego, przyjdź do mnie i razem znajdziemy rozwiązanie. Chcę, żebyś pamietał/a, że nikt z Was nie odpowiada za wywołanie tej wojny. Nie pozwólmy jej wkraść się do naszej klasy.

Wśród polskich uczennic i uczniów możemy mieć osoby, które naturalnie podjęły się roli swoistego przewodnika kulturowego, gdy rówieśnicy innej narodowości dołączali do grupy. Obserwując relacje w klasie możemy zauważyć, że i teraz otaczają opieką swoich kolegów i koleżanki. Zachęcajmy wszystkich w klasie, by byli uważni na swoje potrzeby, z szacunkiem podchodzili do emocji innych, dbali o siebie także na przerwach czy po lekcjach. Możemy skorzystać np. z propozycji Action For Happiness i powiesić w klasie kalendarz z zadaniami wspierającymi na danymi miesiąc. Takie podpowiedzi mogą uczniom i uczennicom pomóc we wzajemnym okazywaniu sobie wsparcia. Kalendarz na marzec jest pod hasłem "Uważany Marzec" ( strona kalendarza w j. angielskim >> ; kalendarz na marzec w j. polskim >> . Kalendarz jest na bieżąco tłumaczony na wiele języków, także na polski, ukraiński i rosyjski.

Wsparcie specjalistyczne

Zadbanie o indywidualną pomoc psychologa czy pedagoga dla uczniów i uczennic doświadczających kryzysu emocjonalnego nie jest tematem tego artykułu, ale warto pamiętać, że jest bardzo potrzebne i musi pojawić się wraz ze wsparciem, o którym tu piszemy. Prośmy specjalistów o pomoc, by samemu lub samej nie wziąć na siebie czegoś ponad nasze siły i kompetencje. Czasem to wsparcie jest potrzebne również nam - nauczycielkom i nauczycielom, bo trudno jest pomieścić tragedię wojny i emocje całej klasy. Przestrzeń do rozmowy w grupie

Mamy do czynienia z sytuacją kryzysową, dlatego szczególnie w klasie wielokulturowej zainwestujmy czas we wzmocnienie dobrych relacji pomiędzy uczniami i uczennicami. Jest to ważne dla wszystkich młodych ludzi bez względu na pochodzenie narodowe czy etniczne.

To bycie razem i rozmowa, do której przeprowadzenia zachęcamy, to krok w stronę wypracowania wspólnych sposobów na radzenie sobie z tą sytuacją. Z naszej strony będzie to sygnał, że traktujemy uczniów poważnie. Wojna nie oznacza, że nasi ukraińscy i rosyjscy uczniowie mają się nienawidzić, ale też nie zmuszajmy ich do bycia najlepszymi kolegami. Oni mają prawo do odizolowania się od siebie. Zadbajmy jednak o to, by mieli także możliwość powrotu do kontaktu. Nie separujmy ich "na siłę". Podążajmy za grupą.

Wiemy, że wiele osób z korzeniami rosyjskimi, białoruskimi, ukraińskimi, które mieszkają w Polsce, solidarnie współpracuje i wspiera się w inicjatywach oddolnych i pomocowych. Rozmawiają, organizują manifestacje, działają w wolontariacie na rzecz uchodźców i uchodźczyń ponad podziałami narodowymi. Na fotorelacjach z wydarzeń można zobaczyć stojących ze sobą ramię w ramię ze swoimi flagami ludzi z Ukrainy, Białorusi, Rosji i Polski. Warto zwracać na to uwagę naszych podopiecznych. Reagowanie na wszelkie przejawy nietolerancji, mowy nienawiści i przemocy

Jeśli w naszej klasie dojdzie do sytuacji wyśmiania, przezywania, oskarżenia czy rzucenia nienawistnego komentarza istotna jest krótka, konkretna reakcja na wszelkie atakujące zachowanie. Nie zgadzajmy się na nie. Przywołując dr Śniegulską powiedzmy: „Stop - nie ma zgody na wyrażanie takich treści" i nie wchodzimy w dyskusję. Ważne jednak, byśmy później porozmawiali z takim uczniem twarzą w twarz i spróbowali poszukać odpowiedzi na pytanie, na ile wypowiedziane słowa są rzeczywiście jego poglądami, a na ile zostały powiedziane, żeby wzbudzić pewne emocje w klasie.

Zasady dobrej komunikacji

Warunkiem przeprowadzenia dobrej rozmowy na temat konfliktu jest wprowadzenie lub przypomnienie zasad komunikacji. W poniższym scenariuszu znajduje się konkretna propozycja 6 punktów, które trzeba nazwać i spisać, by stworzyć poczucie bezpieczeństwa do zabrania głosu. Zwróćmy też uwagę na język używany zarówno przez nas, jak i dzieci czy młodzież - nie wszystkie sformułowania języka polskiego będą dla uczniów z innych krajów tak samo jasne, jak dla ich polskich kolegów. I na odwrót.

Szczególnie w sytuacji, kiedy uczniowie nie mówią swobodnie po polsku, nie bójmy się skorzystać z darmowych tłumaczy dostępnych online. Mogą nam pomóc w przeprowadzeniu i zrozumieniu się w rozmowie.

Uwaga na dezinformację i fake newsy

W czasie rozmów z uczniami bądźmy czujni na informacje, do których mogą nawiązywać dzieci. Warto weryfikować ich prawdziwość. Może powstać potrzeba rozmowy o fake newsach i o tym, skąd uczniowie czerpią informacje, bo przecież już najmłodsze dzieci z klas 1-3 szukają wiadomości w internecie, słuchają czy oglądają programy telewizyjne. Możemy zaplanować lekcje na temat propagandy, cenzury, manipulacji i tym, jak się jej opierać.

Dobrowolność uczestnictwa

Pamiętajmy, by nie zmuszać nikogo do zabierania głosu. Sam fakt, że wywołujemy rozmowę na forum może być źródłem napięcia, zwłaszcza jeśli wcześniej nie praktykowaliśmy tego z klasą. Nazwijmy więc te szczególne okoliczności. Zarządźmy sytuacją kryzysową. Ważne, by każdy wziął udział w rozmowie na miarę swojej gotowości i możliwości. Dzieci i młodzież potrzebują tu mądrego, uważnego, i odpowiedzialnego przewodnictwa dorosłych.

Planując inicjatywy wspierające Ukrainę sprawdźmy (szczególnie z młodzieżą z Rosji, Białorusi i Ukrainy) na ile uczniowie chcą się w to zaangażować. To jest ok, jeśli nie będą się chcieli włączyć. Ostrożnie też podchodźmy to publikowania ich wizerunku. Nawet jeśli nie oni, to rodzice mogą tego nie chcieć, choćby z uwagi na prowadzoną cyberwojnę.

Pierwsze rozmowy są ważne, bo będą one podstawą do dalszej pracy, ale też do stosowania poszczególnych metod i rozwijania konkretnych kompetencji. Można zaproponować klasie więcej zadań realizowanych we współpracy.

Integrujące dla uczniów będą zadania wymagające działania każdej z osób - można wykorzystać różne interaktywne formy pracy, np. metoda Jigsaw (układanki, puzzloukładanki), metoda projektu, narzędzia pracy z ciałem, kreatywne metody z wykorzystaniem plastyki, muzyki, teatru, tańca, wyjście na spacer, obejrzenie filmu, przygotowanie działania na rzecz innych. Te wszystkie podejścia będą sprzyjały rozwijaniu i pogłębianiu relacji w klasie.

Równolegle warto znaleźć czas na zajęcia o konstruktywnym rozwiązywaniu konfliktów, z radzenia sobie ze stresem czy komunikacji. Może też zaprosić całą klasę do zbadania swoich korzeni, pomóc im rozpoznawać i budować tożsamość kulturową, doceniać różnorodność. Najpierw jednak zajmijmy się normowaniem i budowaniem bezpiecznego środowiska współistnienia, a następnie współdziałania.

***

Niektórzy z nas sami stworzą świetną lekcję na podstawie ogólnych wskazówek lub własnej wiedzy, inni chcieliby mieć w rękach konkretne narzędzie, by móc podjąć się wyzwania. Poniższy scenariusz może być punktem wyjścia, by przeprowadzić klasę przez tę trudną sytuację, korzystając już z wiedzy i doświadczenia jakie mamy - zawodowo i życiowo. Modyfikujmy go zgodnie potrzebami, możliwościami własnymi oraz dzieci i młodzieży, z którą pracujemy.
POBIERZ SCENARIUSZ LEKCJI „Jak z uczniami rozmawiać o wojnie, kiedy w klasie są osoby z Ukrainy, Rosji lub Białorusi?" BIBLIOGRAFIA INSPIRACJE: https://bezpiecznaszkola.men.gov.pl/wp-content/uploads/2015/10/uczniowe-z-roznych-kultur-w-szkole.pdf https://forummigracyjne.org/npub/szkola-integracji-miedzykulturowej http://www.bc.ore.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=189&from=publication http://www.bc.ore.edu.pl/Content/185/Kompasik.pdf
KOMPAS, KOMPASIK - scenariusze dotyczące praw człowieka i dziecka, prawo do bezpieczeństwa, opieki i wsparcia innego kraju
AUTORKI: Agnieszka Szczepanik, Olga Stobiecka-Rozmiarek - trenerki edukacji międzykulturowej
„Drama w edukacji o uchodźczyniach i uchodźcach", praca zbiorowa, M. Branńka, D. Cieślikowska (red.), Warszawa 2016 https://stop-klatka.org.pl/nasze-publikacje/

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak z uczniami rozmawiać o wojnie, kiedy w klasie są osoby z Ukrainy, Rosji lub Białorusi?

# data[].attributes.attachment_link.description
Jak mam rozmawiać z dziećmi o wojnie? Jak podjąć rozmowę w klasie, w której uczeń jest Rosjaninem? Jak wesprzeć kolegę z ławki, który jest z Ukrainy? Co mogę zrobić, by uczniowie w mojej klasie, bez względu na narodowość, mogli się dalej uczyć i czuć bezpiecznie

# data[].attributes.headline
Zawiera scenariusze lekcji i zajęć, programy, gry edukacyjne oraz projekty uczniowskie.

# data[].attributes.subject
Zawiera scenariusze lekcji i zajęć, programy, gry edukacyjne oraz projekty uczniowskie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Grupa wielokulturowa i Grupa wielokulturowa 2.0 dofinansowanych z grantu Ministerstwa Edukacji Narodowej w 2018 i 2019 roku Grupa wciąż wielokulturowa finansowanego z dotacji Ministerstwa Edukacji Narodowej w 2020 r. oraz projektu "Masz Prawo Wiedzieć!" współfinansowanego z Krajowego Funduszu Azylu...

# data[].attributes.headline
Projekt "Wielokulturowa grupa" z 2018 r.

# data[].attributes.subject
Projekt "Wielokulturowa grupa" z 2018 r.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wielokulturowa Grupa Plus

Obecnie realizujemy Projekt Wielokulturowa Grupa Plus w terminie od 19.11.2021 do 15.12.2021 r.

Głównym celem projektu jest wsparcie szkół w woj. kujawsko-pomorskim, do których uczęszczają uczniowie cudzoziemscy oraz uczniowie będący obywatelami polskimi, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw w terminie 19.10.2021 r. - 15.12.2021 r.
Cele szczegółowe projektu:

1. Przygotowanie programu nauczania języka polskiego jako obcego i języka edukacji szkolnej wspomagającego nauczycieli w pracy z uczniami cudzoziemskimi oraz uczniami będącymi obywatelami polskimi, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw.

2. Wspomaganie procesu edukacyjnego uczniów cudzoziemskich oraz uczniów będących obywatelami polskimi, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw poprzez organizację intensywnych zajęć wyrównawczych z języka polskiego.

3. Wsparcie procesu edukacyjno-integracyjnego uczniów cudzoziemskich oraz uczniów będących obywatelami polskimi, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw z rówieśnikami ze szkoły.

4. Wsparcie nauczycieli oraz osób na co dzień pracujących z dziećmi - uczniami cudzoziemskimi oraz uczniami będącymi obywatelami polskimi, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw, w zakresie rozwoju niezbędnych kompetencji do pracy w środowisku wielokulturowym, poprzez organizację ogólnopolskiego webinarium oraz czterech e-szkoleń „Przygotowanie do pracy z uczniem z doświadczeniem migracyjnym".

.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielokulturowa Grupa Plus Głównym celem projektu jest wsparcie szkół w woj. kujawsko-pomorskim, do których uczęszczają uczniowie cudzoziemscy oraz uczniowie będący obywatelami polskimi, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw w terminie 19.10.2021 r. - 15.12.2021 r.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
naszą misją jest wspieranie migrantów i migrantek w osiąganiu samodzielności w Polsce. Na pierwszym miejscu zawsze stawiamy konkretnego człowieka i jego potrzeby, zarówno osobę do której kierujemy swoją ofertę, jak i osobę tego wsparcia udzielającą. Możesz przekazać darowiznę klikając w wybraną kwotę poniżej lub robiąc tradycyjny przelew na konto:

Nazwa odbiorcy: FUNDACJA EMIC
N umer konta: 91 1020 5011 0000 9502 0292 5972

Foreign transfers:
DOLAR: BIC SWIFT BPKOPLPW IBAN PL 86 1020 5011 0000 9302 0384 4362

EURO: BIC SWIFT BPKOPLPW IBAN PL 81 1020 5011 0000 9502 0384 4354

PL: BIC SWIFT BPKOPLPW 91 1020 5011 0000 9502 0292 5972

# data[].attributes.attachment_link.description
naszą misją jest wspieranie migrantów i migrantek w osiąganiu samodzielności w Polsce. Na pierwszym miejscu zawsze stawiamy konkretnego człowieka i jego potrzeby, zarówno osobę do której kierujemy swoją ofertę, jak i osobę tego wsparcia udzielającą.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zapraszamy do udziału w panelu dyskusyjnym poświęconym wyzwaniom, jakie stoją przed szkołami podstawowymi do których uczęszczają dzieci i młodzież mieszkająca w Ośrodkach dla Cudzoziemców. Będzie to pierwsze z trzech spotkań zaplanowanych do czerwca 2023 roku.

Fundacją Emic w partnerstwie ze Szkołą Podstawową w Grupie k. Grudziądza realizuje projekt „Uchodźcy mają głos! - wzmocnienie praw migrantów i migrantek". Już w ubiegłym roku zaplanowaliśmy realizację 3 paneli sieciujących szkoły, do których uczęszczają dzieci mieszkające w ośrodkach.

Zapobieganie dyskryminacji dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracyjnym względem polskiego systemu edukacji, w obszarach takich jak: edukacja, komunikacja, różnice kulturowe to kluczowe cele spotkań. Skupimy sie na wyzwaniach organizacyjnych i edukacyjnych szkół oraz wymianie dobrych praktyk (w kontekście przestrzegania osobistych i publicznych praw dziecka), współpracy szkół wielokulturowych na rzecz otwartego, wolnego od hejtu i stereotypów środowiska, zebraniu wyzwań i wypracowaniu postulatów usprawniających funkcjonowanie szkół oraz zaadresowanie ich do Kuratoriów i Ministerstwa.

Harmonogram i zakres spotkań przedstawia się następująco:

sierpień 2022 - pierwsze spotkanie diagnozujące problemy zakładające również wymianę dobrych praktyk

czerwiec - grudzień 2022 - drugie spotkanie zapraszające do rozmowy przedstawicieli administracji publicznej (Urząd do Spraw Cudzoziemców, Kuratorium, Ministerstwa Edukacji i Nauki); praca nad postulatami wprowadzającymi zmiany - lider projektu Fundacja Emic

grudzień 2022 - czerwiec 2023 - trzecie spotkanie podsumowujące dyskusje i konsultujące wypracowane pismo postulujące zmiany.

lipiec - sierpień 2023 - skierowanie pisma do Ministerstwa Edukacji i Nauki przez Fundację Emic wraz z innymi organizacjami zajmującymi się integracją migrantów i migrantek.

Wszystkie spotkania odbędą się on-line, na platformie zoom.

Na pierwsze spotkanie zapraszamy 23.08.2022 w godzinach 9:00 - 13:00 (w tym zaplanowane godzinne spotkanie z gościem/gościną). Spotkania facylitowane będą przez ekspertkę zajmującą się edukacją.

W spotkaniu może wziąć udział dowolna liczba reprezentantów, reprezentantek szkoły.

Prosimy o wypełnienie krótkiego formularza potwierdzającego udział w spotkaniu: https://forms.office.com/r/jSHYjY4tkR

Pytania prosimy kierować do Sylwii Żulewskiej ( sylwia.zulewska@emic.com.pl, tel: 796 - 130 - 965)

Działanie realizowane przez Fundację Emic oraz Szkołę Podstawową im. 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich w Grupie w ramach projektu "Uchodźcy mają głos!- wzmocnienie praw migrantów i migrantek".

Projekt finansowany przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię z Funduszy EOG w ramach Programu Aktywni Obywatele - Fundusz Regionalny.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wyzwania szkół wielokulturowych - panel dyskusyjny

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapraszamy do udziału w panelu dyskusyjnym poświęconym wyzwaniom, jakie stoją przed szkołami podstawowymi do których uczęszczają dzieci i młodzież mieszkająca w Ośrodkach dla Cudzoziemców. Będzie to pierwsze z trzech spotkań zaplanowanych do czerwca 2023 roku. Fundacją Emic w partnerstwie ze Szkołą Podstawową w Grupie k. Grudziądza realizuje projekt „Uchodźcy mają głos!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W tym artykule zostały zebrane materiały, które opisują sytuację edukacji w szkole dziecka pochodzącego z kraju cudzoziemskiego: od przepisów prawnych i psychologicznych aspektów tego doświadczenia, dobre praktyki i rozwiązania edukacji międzykulturowej aż po praktyczne wskazówki dla nauczycieli i materiały do pracy w klasie.
Zestaw zawiera aktualne materiały; w wybranych przypadkach polecamy zasoby sprzed kilku lat ze względu na ich merytoryczną zawartość. Zestaw podzielony został na:

aspekty prawne

rozwiązania organizacyjne

aspekty psychologiczne

edukacja międzykulturowa i doświadczenie migracji - analizy i badania

edukacja międzykulturowa i doświadczenie migracji - poradniki

nauczanie języka polskiego jako obcego

nauczanie międzykulturowe na innych przedmiotach, jako działanie wychowawcze

strony organizacji i instytucji zajmujących się tematyką

W tym miejscu znajdują się podstawowe informacje prawne dotyczące kształcenia w polskich systemie osób przybywających z zagranicy, w tym z uchodźców z Ukrainy w związku z wojną z Rosją. Zachęcamy też do analizy systemowych rozwiązań lokalnych z wybranych miast - mogą pomóc w poszukiwaniu najlepszych praktyk. wszystkie materiały sprzed 2020 roku warto przeanalizować pod kątem prawnym - mogą mieć odwołania do nieaktualnych zapisów.
Warto dodatkowo sprawdzać, jakie rozwiązania wprowadzają a bieżąco organy prowadzące i jakie środki kierują na ich wdrożenie.

Inne podstawy prawne regulujące prawa dziecka z doświadczeniem migracji do nauki i poszanowania jego odrębności kulturowej, Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny „Metis" w Katowicach 2022

A. Gulińska, Wsparcie ucznia z doświadczeniem migracyjnym w polskiej szkole, Fundacja Inna Przestrzeń 2021

Analiza narzędzi, które, w zamierzeniu ustawodawcy, mają służyć wsparciu adaptacji migrantów w polskich szkołach, oraz tego, jak funkcjonują one w praktyce. Autorka omawia kolejne narzędzia, przyglądając się brzmieniu przepisów w ustawie Prawo oświatowe oraz odpowiednim aktom wykonawczym. Zestawia je także z wypowiedziami praktyków zebranymi podczas wywiadów przeprowadzonych w latach 2013-21.

B. Skałbania, Dziecko z rodziny migracyjnej w systemie oświaty. Materiał informacyjny dla dyrektorów szkół i rad pedagogicznych, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2017

Tematyka publikacji obejmuje zagadnienia związane ze sprawowaniem lub ustanawianiem opieki nad dzieckiem z rodziny migracyjnej. W tym celu zostały wskazane aktualne i podstawowe regulacje prawne z zakresu sytemu edukacji i wsparcia ucznia z rodziny migracyjnej lub cudzoziemskiej. Całość poruszonych zagadnień pozostaje ciągle ważna z uwagi na ich aktualność, powtarzalność i złożoność oraz skalę problemów rodzin migracyjnych, szkolne i pozaszkolne potrzeby wychowujących się w nich uczniów oraz utrudnioną sytuację nauczycieli pracujących w realiach zjawiska migracji.

REKOMENDACJE ORGANIZACYJNE
W ciągu ostatnich lat w wielu konkretnych szkołach (przy wsparciu organizacji zajmujących się tematykę wielokulturowości, uchodźczą i migracyjną) , także na poziomie organów prowadzących wypracowano spójne rozwiązania i dobre praktyki. Nie wszystkie z pewnością dadzą się zastosować bezpośrednio w obecnej sytuacji, mogą być jednak pomocne w poszukiwaniu najlepszych dla szkoły czy gmin sposobu na włączenie dzieci uchodźców z Ukrainy w system edukacji.
Rekomendacje dla szkół i nauczycieli oraz rekomendacje systemowe stworzone podczas seminarium Uczeń z doświadczeniem migracji w polskiej szko le 23 listopada 2019 r. w Muzeum Emigracji w Gdyni.

Lista obejmująca różne obszary funkcjonowania szkoły, przeznaczona dla szkół, do których uczęszczają lub będą uczęszczać dzieci z doświadczeniem migracji, której celem jest pomóc w prowadzeniu współpracy i organizacji pracy szkoły w taki sposób, aby wspierać integrację oraz umożliwić jak najlepszą edukację wszystkim uczennicom i uczniom. W związku z tym, że powstała w 2015 roku może nie odnosić się do aktualnego porządku prawnego, warto sprawdzać na bieżąco przepisy.

Doświadczenia, wnioski i rekomendacje dotyczące współpracy pomiędzy szkołami, osobami zatrudnionymi w funkcji pomocy nauczyciela lub asystentkami i asystentami międzykulturowymi oraz organizacjami pozarządowymi.

Checklista dla szkół współpracujących z asystentkami i asystentami międzykulturowymi , Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2016

Checklista" ma na celu ułatwienie nawiązania oraz prowadzenia współpracy pomiędzy szkołą i asystentami międzykulturowymi.

Asystenci międzykulturowi - okiem praktyków, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2020 - 2021

W jaki sposób obecność asystentki międzykulturowej w szkole wpływa na dzieci z doświadczeniem migracji?, Swietłana Konwerska, asystentka międzykulturowa (pomoc nauczyciela) w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 158 w Krakowie

Jak obecność asystentki międzykulturowej w szkole pomaga we współpracy z rodzicami?, Solomiia Melnyk, asystentka międzykulturowa w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 158 w Krakowie

Doświadczenia koordynatorki do spraw uczniów z doświadczeniem migracyjnym, Nataliia Kovalyshyna, koordynatorka ds. uczniów z doświadczeniem migracyjnym w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Gdańsku,

Współpraca wychowawcy klasy z koordynatorką do spraw uczniów i uczennic z doświadczeniami migracyjnymi, Elżbieta Jankowska-Pietras, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej w Szkole Podstawowej nr 76 i w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Gdańsku

Jak pozyskać środki od organu prowadzącego na zatrudnienie asystenta międzykulturowego? Jakie korzyści daje obecność asystenta międzykulturowego w szkole?, Elżbieta Mieszkowska, dyrektorka Szkoły Podstawowej w Podkowie Leśnej

Jak rozwijać współpracę z asystentkami i asystentami międzykulturowymi?, Barbara Bombińska, nauczycielka języka polskiego i języka polskiego jako obcego oraz koordynatorka współpracy z asystentkami i asystentami międzykulturowymi w Szkole Podstawowej nr 158 w Krakowie

Jak współpracować z nauczycielką i rodzicami?, Larysa Vychivska, nauczycielka nauczania początkowego, asystentka międzykulturowa m.in. w oddziale przygotowawczym w Szkole Podstawowej nr 221 w Warszawie

Superwizja jako narzędzie wspierania pracy asystentek i asystentów międzykulturowych, Larysa Vychivska, nauczycielka nauczania początkowego, asystentka międzykulturowa m.in. w oddziale przygotowawczym w Szkole Podstawowej nr 221 w Warszawie

Jak współpracować ze społecznością szkolną?, Mariia Struhanets, asystentka międzykulturowa w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 162 w Krakowie

Asystent międzykulturowy - nowe rozwiązanie starych problemów. Przykład z Coniewa, Bogumiła Lachowicz, dyrektorka Zespołu Szkół w Coniewie

Pomoc nauczyciela - szczególna forma wsparcia udzielana szkołom przez organ prowadzący, przykład warszawskiego Targówka. Na podstawie rozmowy z Katarzyną Majdurą, Naczelnik Wydziału Edukacji i Kultury w Urzędzie Dzielnicy Targówek w Warszawie

M. Dąbrowska, E. Szumilas, Uczniowie z rodzin migracyjnych w szkole, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2017

Analiza wyników badań nad migracją ekonomiczną oraz kwestie pomocy prawnej, socjalnej, psychologiczno‑pedagogicznej dla dzieci, młodzieży i ich rodziców. Przedmiotem zainteresowania autorek pozostają zadania szkoły w organizowaniu form wsparcia, a także rozwiązania i działania stanowiące rekomendacje dla współczesnej praktyki edukacyjnej.

Od września 2016 r. szkoły w Polsce mają możliwość prowadzenia tzw. oddziałów przygotowawczych , czyli oddziałów dedykowanych uczniom i uczennicom przybywającym z zagranicy, którzy nie znają języka polskiego albo znają go w stopniu niewystarczającym do korzystania z nauki. W zbliżonym czasie analogiczne rozwiązanie zostało wprowadzone w Berlinie. Raport zawiera opis badania sposobu funkcjonowania klas powitalnych, oraz wnioski i rekomendacje, które mogą być przydatne także w kontekście polskim.

K. Kubin, N. Klorek, Innowacyjne rozwiązania w pracy z dziećmi cudzoziemskimi w systemie edukacji. Przykłady praktyczne, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2012

11 tekstów poświęconych autorskim działaniom, podejmowanym w placówkach przyjmujących dzieci cudzoziemskie w Polsce, które przyczyniły się do powstania zintegrowanej społeczności szkolnej i placówki wielokulturowej (np. zatrudnienie w szkole pomocy nauczyciela lub osoby pracującej jako asystent międzykulturowy, działania skierowane do polskich rodziców i opiekunów, zwiększające ich wiedzę na temat uchodźstwa i migracji, oraz działania wspierające naukę języka polskiego jako drugiego).

Świetlica dla dzieci czeczeńskich jako przykład działania skierowanego do uczniów i uczennic uchodźczych, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2013

Wywiad z Małgorzatą Nowak, byłą dyrektorką Zespołu Szkół w Niemcach, który w latach 2006-2012 przyjmował dzieci uchodźcze z pobliskiego ośrodka dla cudzoziemców oczekujących na decyzje w sprawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy w Leonowie. W szkole podstawowej zespołu utworzona została dodatkowa świetlica, z której korzystały przede wszystkim dzieci uchodźcze.

Działania skierowane do polskich i czeczeńskich dzieci rozpoczynających naukę w szkole podstawowej, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2013

Wywiad z Urszulą Jędrzejczyk, nauczycielką ze Szkoły Podstawowej nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie dotyczący działań prowadzonych w roku szkolnym 2011/2012, skierowanych do sześciolatków z Polski i Czeczenii, które rozpoczęły naukę w tejże szkole. Działania miały na celu m.in. umożliwienie dzieciom poznania przestrzeni szkolnej i zasad panujących w szkole, wzajemne poznanie się rówieśników i rówieśnic, mających w kolejnych latach kontynuować wspólnie naukę, a także grupowe i indywidualne wsparcie dla dzieci biorących udział w projekcie, mające pozwolić im lepiej korzystać z lekcji.

Oddać głos dzieciom..., Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2015

Wywiad z Bogumiłą Chisi, wicedyrektorką Szkoły Podstawowej nr 258 im. gen. Jakuba Jasińskiego w Warszawie. Szkoła Podstawowa nr 258 w Warszawie, w której opracowano i wdrożono szkolnye zasady równego traktowania (szkolnego Kodeksu Równego Traktowania). Wywiad pozwala spojrzeć na ten proces z perspektywy dyrekcji szkoły, zobaczyć wyzwania i korzyści, jakie się z nim wiążą oraz zapoznać się z praktycznymi doświadczeniami kadry pedagogicznej i całej społeczności szkolnej.

POTRZEBY PSYCHOLOGICZNE - ANALIZY
Doświadczenie uchodźstwa czy wielokulturowości (w tym przypadku połączone z traumą wojenną) wymaga dużej uważności na stan emocjonalny i potrzeby psychologiczne dzieci i młodzieży, zarówno z Ukrainy, jak i polskich uczniów, którzy zmierzą się z nową sytuacją. Rodzi to nowe wyzwania i potrzeby w zakresie kształcenia nauczycieli - zachęcamy do lektury wybranych analiz. Będziemy je uzupełniać na bieżąco powstającymi wnioskami czy ekspertyzami.
Najważniejsze wnioski wynikające z autorskich badań nad migracjami oraz płynące z nich wskazówki (uniwersalne w pracy z dziećmi i młodzieżą z doświadczeniem migracyjnym). Na końcu tekstu zamieszczony jest także wykaz źródeł (w większości dostępnych online), z których można czerpać wiedzę i praktyczne wskazówki na temat pracy z osobami wielojęzycznymi i wielokulturowymi.Ewa Obara-Grączewska,

Nauczyciele i dyrektorzy w ostatnich latach sygnalizowali trudności w pracy z uczniami obcojęzycznymi, włączanymi w polski system oświatowy na wszystkich etapach edukacyjnych. Prezentowany poniżej tekst jest próbą opisu praktycznych rozwiązań metodycznych oraz refleksji wyniesionych ze spotkań z nauczycielami. Może być wskazówką, jak rozwijać kompetencje kluczowe - nie tylko językowe, ale także informatyczne, społeczne i obywatelskie oraz świadomość i ekspresję kulturalną.

Publikacja zawiera artykuły przybliżające różne aspekty doświadczenia migracji wśród dzieci i młodzieży, a w szczególności kwestie związane z kształtowaniem się tożsamości młodej osoby w kontekście doświadczenia migracji.

Celem artykułu jest przybliżenie kadrze psychologicznej i pedagogicznej wyzwań, z jakimi wiąże się doświadczenie migracji z perspektywy dzieci i młodzieży, a także wskazanie metod, które mogą być przydatne w pracy z tymi grupami, jak też rodzicami i opiekunami.

K. Barzykowski, H. Grzymała-Moszczyńska, D. Dzida, J. Grzymała-Moszczyńska, M. Kosno, One są wśród nas. Wybrane zagadnienia diagnozy psychologicznej dzieci i młodzieży w kontekście wielokulturowości oraz wielojęzyczności, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2013

Niniejsze opracowanie kierowane jest w głównej mierze do osób zajmujących się diagnozą psychologiczną dzieci w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Omawia wybrane kwestie diagnozy dzieci odmiennych (od większości dzieci pochodzenia polskiego) pod względem etnicznym, językowym i kulturowym, jak również rekomendacyjny, a nadrzędnym jego celem jest upowszechnienie dobrych praktyk diagnostycznych.

Ewa Nowicka, Dzieci w migracjach. Doświadczenia z badań w Polsce, Collegium Civitas w Warszawie 2015

W niniejszym artykule przedstawione są wybrane problemy, z którymi muszą się borykać dzieci / migranci i ich rodziny, na przykładach zbadanych sytuacji dzieci cudzoziemskich w szkołach.

EDUKACJA MIĘDZYKULTUROWA - ANALIZY I BADANIA
Edukacja międzykulturowa, rozumiana jako poszerzanie własnej tożsamości jednostkowej i społecznej przez kontakt z innymi kulturami, kształtowanie rozumienia odmienności kulturowych, wyzbywanie się uprzedzeń i stereotypów w obecnej sytuacji staje się niezbędnym elementem działań edukacyjnych i wychowawczych w szkole. W polskich szkołach zwiększa się liczba dzieci cudzoziemskich oraz polskich dzieci, które wróciły z emigracji. Nie tylko dzieci cudzoziemskie, ale też kadra pedagogiczna, rodzice oraz dzieci polskiego pochodzenia muszą nauczyć się funkcjonować w różnorodnym kulturowo środowisku. Ważne jest przygotowanie całej szkolnej społeczności do pracy w wielokulturowym środowisku szkolnym.
M. Nowosielski, A. Głowala, J. Slowík, Edukacja elementarna uczniów z doświadczeniem migracji w Polsce i Czechach. Doświadczenia - Wnioski - Rekomendacje - Zasoby, Mazowiecka Uczelnia Publiczna w Płocku 2021

Raport z innowacyjnymi rekomendacjami dla władz uczelni i organizacji pozarządowych dotyczącymi kształcenia i przygotowania nauczycielek i nauczycieli do pracy w środowisku wielokulturowym. Zawiera on także rekomendacje dotyczące pracy z dziećmi z doświadczeniem migracji skierowane do nauczycielek i nauczycieli, dyrektorek i dyrektorów placówek oświatowych oraz władz instytucji edukacyjnych.

Artykuł składa się z części teoretycznej, w której przedstawiona zostały sytuacja edukacyjna dzieci z doświadczeniem migracji i wybrane zagadnienia z zakresu edukacji inkluzyjnej, oraz części badawczej, gdzie dokonano analizy i interpretacji uzyskanego materiału empirycznego. Wnioski odnoszą się do hierarchii priorytetów zadań nauczycieli oraz specyfiki włączania uczniów z doświadczeniem migracji w naukę on-line.

A. Młynarczuk-Sokołowska, K. Szostak-Król, Różnorodność i inkluzja w edukacji - wybrane aspekty wspierania uczniów z doświadczeniem migracji w: Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole, redakcja naukowa Iwona Chrzanowska, Grzegorz Szumski, Uniwersytet w Białymstoku 2019

Artykuł ukazuje podstawowe zagadnienia dotyczące wspierania procesów inkluzji oraz edukacji dzieci z doświadczeniem migracji na płaszczyźnie edukacji formalnej. Pierwsza jego część poświęcona jest analizie sytuacji dzieci z doświadczeniem migracji z uwzględnieniem ich szkolnego funkcjonowania. W drugiej zostały zaprezentowane prawne możliwości wspierania imigrantów, uchodźców oraz reemigrantów oraz przykłady dobrych praktyk edukacyjnych w tym zakresie (organizacja oddziałów przygotowawczych, nauczania języka polskiego jako obcego, realizacji zajęć wyrównawczych itd.).

Część pierwsza raportu nakreśla statystyczno-społeczny obraz obecności dzieci z doświadczeniem migracyjnym w szkołach krakowskich. Część druga poświęcona jest kompetencjom nauczycieli i ich przygotowaniu do pracy w wielokulturowym środowisku szkolnym. Kolejna część raportu poświęcona jest problematyce zawodu asystenta międzykulturowego (m.in. nabywanie kompetencji praktycznych do wsparcia ucznia; problemy strukturalne utrudniające rozwój zawodowy tej grupy. dostępne narzędzia integracji uczniów cudzoziemskich). Ostatnia część raportu zawiera rekomendacje dla samorządu zarówno w sferze możliwych działań zwiększających skuteczność pracy różnorodnych podmiotów w wielokulturowym środowisku edukacyjnym Krakowa, jak i w zakresie podejmowania inicjatyw na rzecz zmiany systemowej.

W książce zostały przedstawione w przystępnej formie ideowe i historyczne podstawy edukacji międzykulturowej oraz wypowiedzi uczniów, rodziców i nauczycieli na co dzień uczestniczących w jej procesie w środowisku szkoły integracyjnej. Opracowanie może służyć jako minipodręcznik edukacji międzykulturowej.

Ewa Pawlic-Rafałowska, Kompetencje międzykulturowe nauczycieli w wielokulturowych miastach Warszawa - Berlin. Kompetencje społeczne. Przewodnik dobrych praktyk dla nauczycieli, Biuro Edukacji Urzędu m.st. Warszawy 2018

Publikacja jest rezultatem projektu realizowanego przez samorządy Warszawy i Berlina.Nauczyciele z warszawskich i berlińskich miast, naukowcy i przedstawiciele organizacji pozarządowych pracowali nad rozwiązaniami dotyczącymi oceniania uczniów cudzoziemskich.

Raport koncentruje się na wspólnym poszukiwaniu odpowiedzi na wyzwania w następujących obszarach: 1) Angażowanie dyrekcji i kadry pedagogicznej w podejmowanie działań na rzecz integracji w środowisku wielokulturowym 2) Adaptacja dzieci cudzoziemskich w szkole 3) Przygotowanie szkolnej społeczności (nauczyciele/nauczycielki, uczniowie/uczennice i rodzice) na obecność dzieci cudzoziemskich 4) Przygotowanie szkoły na obecność dzieci cudzoziemskich (budynek, procedury).

Raport dotyczący zjawiska wykluczenia dzieci z doświadczeniem migracji w szkołach w Polsce oraz podejmowanych działań zmierzających do ich integracji. Wyniki badania posłużyły opracowaniu rekomendacji dotyczących identyfikowania obszarów i mechanizmów wykluczenia dzieci migranckich w szkołach oraz działań i rozwiązań mających przeciwdziałać wykluczeniu i wzmacniać zasady równego traktowania w szkole.

Analiza różnych źródeł i czynników sytuacji konfliktowych wraz z listą działań, które podejmowane są przez szkoły w celu zapobieżenia konfliktom.

Wybrane doświadczenia z Walii, Norwegii i Anglii w zakresie wsparcia dla uczniów i uczennic „innojęzycznych", obejmujący refleksję w zakresie równego traktowania w edukacji, mogącą mieć zastosowanie w odniesieniu do pracy osoby zatrudnionej w charakterze pomocy nauczyciela i/lub asystenta międzykulturowego czy asystentki międzykulturowej.

Artykuły obejmujące zagadnienia takie jak: równe traktowanie, zjawisko dyskryminacji czy wykluczenie w środowisku szkolnym ze względu na pochodzenie kulturowe, etniczne, narodowego, czy wyznanie. Teksty zostały napisane w oparciu o wyniki badań zagranicznych, niemniej jednak dotykają problematyki i opisują sytuacje, łatwo rozpoznawalne dla osób pracujących w systemie oświaty w Polsce i mających doświadczenie w pracy z uczniami i uczennicami migranckimi.

Zbiór tekstów, skierowanych do działaczy organizacji pozarządowych, pracowników administracji, nauczycieli, trenerów, studentów, pracowników naukowych. Zawiera analizy naukowe w tematyce uchodźczej oraz część metodyczną, gdzie znajdują się przykładowe scenariusze lekcji i warsztatów.

PORADNIKI DOTYCZĄCE NAUCZANIA MIĘDZYKULTUROWEGO
Poniższe publikacje prezentują całościowe podejście do budowania edukacji wielokulturowej w szkole. Powstały kilka lat temu, ale opisywany wtedy sposób myślenia o włączaniu dzieci, planowaniu pracy szkoły i przygotowaniu kadry jest wciąż aktualny. Znajdują się w nich praktyczne wskazówki na temat tego, w jaki sposób szkolna kadra pedagogiczna może współpracować ze sobą na rzecz wsparcia ucznia/uczennicy z doświadczeniem migracyjnym i budowania integracji w wielokulturowej społeczności szkolnej.
Prezentowany pakiet ekspercki to zestaw pięciu materiałów metodycznych, w których znajdują się praktyczne wskazówki na temat tego, w jaki sposób szkolna kadra pedagogiczna może współpracować ze sobą na rzecz wsparcia ucznia/uczennicy z doświadczeniem migracyjnym i budowania integracji w wielokulturowej społeczności szkolnej.

Szkolny System Integracji w: Wielogłos. Integracja uchodźców w polskich gminach , Fundacja EMIC 2017 (rozdział dotyczący SSI - str. 337-391)

Szkolny System Integracji został stworzony z myślą o społecznościach szkolnych, w których uczą się dzieci cudzoziemskie lub w których mogą się pojawić. Jego celem jest ułatwienie pracy w sytuacji, w której w szkole uczą się osoby zróżnicowane pod względem pochodzenia - w szczególności w jej początkowej fazie. Szkolny System Integracji to zestaw gotowych narzędzi oraz pomysłów do wykorzystania. System został podzielony na etapy, zgodnie z chronologią roku szkolnego.

Publikację dotyczy nauczania podczas edukacji zdalnej - powstała w odpowiedzi na potrzebę uaktualnienia modelu Szkolnego Systemu Integracji zawartego w raporcie Fundacji EMIC "Wielogłos" o wyzwania, które niesie ze sobą nauka zdalna i odpowiedzi na nie.

Publikacja zawierająca przykłady działań podejmowanych przez angielskich nauczycieli zrzeszonych w związku zawodowym National Education Union (NEU) w zakresie pracy z dziećmi o doświadczeniu uchodźczym.

K. Białek, Międzykulturowość w szkole. Poradnik dla nauczycieli i specjalistów, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2015

W publikacji Ośrodka Rozwoju Edukacji autorki starają się odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób nauczyciel może sobie radzić i co może mu pomóc w pracy ze zróżnicowaną kulturowo grupą uczniów. obejmuje zagadnienia: wielokulturowość, w tym zróżnicowanie kulturowego i migracje w Polsce, terminologia z dziedziny wielokulturowości, adaptacja kulturowa i strategie akulturacji, przepisy prawa oświatowego, tworzące ramy dla edukacji międzykulturowej, w szczególności prawnych aspektów funkcjonowania ucznia z trudnościami edukacyjnymi, będącymi skutkiem różnic kulturowych, praktyczne rozwiązania stosowane w pracy z uczniami w szkole wielokulturowej. Opracowanie kończą rekomendacje na temat kształtowania wielokulturowej polityki szkoły, przygotowane na podstawie dostępnej literatury.

W czasach międzynarodowych napięć politycznych i intensywnych ruchów migracyjnych dokument stanowi źródło aktualnych i przydatnych porad, wskazówek, a także dobrych praktyk w zakresie edukacji włączającej, wielojęzyczności i międzykulturowości.

P ublikacja dla pedagogów i psychologów szkolnych, ale też dla nauczycieli, którzy kształcą klasy międzykulturowe, prezentująca WISE, model pracy w klasie międzykulturowej w pracy z dziećmi cudzoziemskimi w polskiej szkole, a także scenariusze lekcji przygotowane w oparciu o jego założenia, wraz z załącznikami.

Artykuł przedstawia wybrane działania podejmowane przez szkoły, organizacje pozarządowe i osoby prywatne w Polsce, które są skierowane do dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracyjnym oraz związane z tożsamością narodową, etniczną, językową i religijną/pozwalające pielęgnować kulturę kraju pochodzenia.

NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO I DRUGIEGO
Ważnym wyzwaniem, z jakim zmierzą się polskie szkoły będzie nauka języka polskiego przybywających z Ukrainy dzieci i nastolatków. W ostatnich latach powstało sporo pomocy dydaktycznych w tym zakresie - kilka z nich polecamy poniżej.
Jak tłumaczyć ukraińsko - polskie rozmowy - Tłumacz Google - wskazówki , Sektor 3.0 2022

Strony www do darmowej nauki języka ukraińskiego i języka polskiego dla Ukraińców , znalezione w internecie na grupie nauczycielskiej, 2022

A. Młynarczuk-Sokołowska, K. Szostak-Król, Językowa podróż po Polsce, poradnik metodyczny z programem nauczania języka polskiego jako obcego (A1), Urząd ds. Cudzoziemców 2019

Poradnik metodyczny został przygotowany z myślą o lektorach oraz nauczycielach, którzy pracują z dziećmi i młodzieżą ubiegającymi się o udzielenie ochrony międzynarodowej w ośrodkach pobytowych dla cudzoziemców i przygotowują tę grupę do rozpoczęcia realizacji obowiązku szkolnego w polskich placówkach oświatowych. W połączeniu z podręcznikiem do nauki języka polskiego jako obcego Językowa podróż po Polsce, skierowanym do dzieci i młodzieży ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej w wieku 11-15 lat, stanowi on gotowy materiał do pracy w czasie lekcji mających na celu przygotowywanie uczestników zajęć do uczestnictwa w życiu społecznym oraz pełnej partycypacji w życiu polskiej szkoły.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, Adaptacja ramowego programu nauki języka polskiego dla potrzeb przygotowania „Programu nauczania języka polskiego jako drugiego dla oddziałów przygotowawczych w szkołach podstawowych, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie 2019

Adaptacja ramowego programu nauczania została opracowana jako podstawa do opracowania programu nauczania języka polskiego jako drugiego w oddziałach przygotowawczych w szkole podstawowej. Podstawą adaptacji jest obowiązujący „Ramowy program kursów nauki języka polskiego dla cudzoziemców".

Celem niniejszej publikacji jest wsparcie nauczycieli w procesie uczenia uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji języka edukacji szkolnej na zajęciach matematyki.Publikacja zachęca nauczycieli matematyki, a także nauczycieli języka polskiego jako obcego i drugiego do refleksji nad językiem matematyki: rozumieniem poleceń, tekstów matematycznych z podręcznika, wyjaśnień nauczyciela i innych uczniów.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, Program nauczania języka polskiego jako drugiego dla oddziałów przygotowawczych w szkole podstawowej (poziom A2), Fundacja im. Mikołaja Reja 2019

Program opracowano zgodnie z obowiązującym prawem oraz w oparciu o wybrane dokumenty europejskie dotyczące budowania programów do nauki języka ze szczególnym uwzględnieniem uczniów z doświadczeniem migracji. Adresowany jest do uczniów uczących się języka polskiego jako drugiego w oddziałach przygotowawczych zorganizowanych w szkołach podstawowych. W niniejszym programie zakłada się także, że w oddziałach przygotowawczych uczniowie korzystają z innych zajęć przedmiotowych, które również prowadzone są w języku polskim. Jakość tego transferu będzie znacząco wpływała na umiejętności językowe uczących się i ich kompetencje interkulturowe. Wyróżnikiem programu jest Metoda "język edukacji szkolnej".

Stowarzyszenie „Wspólnota Polska" na zlecenie Senatu RP realizowało zadanie „Opracowanie podręczników do klasy V i XI do nauczania języka polskiego jako obcego w szkołach ukraińskich". Zadanie zostało zrealizowane na wniosek Ogólnoukraińskiego Koordynacyjno - Metodycznego Centrum Języka i Kultury Polskiej w Drohobyczu.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, W polskiej szkole. Materiały do pracy z uczniami z doświadczeniem migracji, Fundacja im. Mikołaja Reja 2017

Publikacja podpowiada, jak zorganizować proces uczenia się języka edukacji szkolnej w polskiej szkole.

K. Pasławska-Iwanczewska, Język polski dla cudzoziemców na przykładzie pracy z uczniami pochodzenia ukraińskiego - sugestie wspomagające, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2017

Dobra praktyka, która może pomóc nauczycielom, edukatorom i doradcom metodycznym pracującym z młodzieżą cudzoziemską, która po niedługim czasie edukacji musi przystąpić do egzaminów zewnętrznych z języka polskiego. Jakie rozwiązania należy przyjąć, by młodzież pochodząca z zagranicy mogła sprawnie poznać język polski? Czy ‒ i jakie działania ‒ mogą podjąć osoby zajmujące się wspomaganiem szkół, aby wspomóc środowiska stojące przed takim wyzwaniem?

K. Kubin, E. Pogorzała, Raport z badania systemu nauczania dzieci cudzoziemskich języka polskiego jako drugiego/obcego w szkołach w Polsce, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2014

Raport z badania dotyczącego sposobu realizowania przez szkoły dodatkowych zajęć z języka polskiego jako obcego/drugiego. Wyniki badania posłużyły do wypracowania rekomendacji, dotyczących systemu nauczania języka polskiego jako drugiego/obcego w szkołach, oraz rozwiązań, mających na celu zwiększenie efektywności i jakości takich zajęć.

Ku wielokulturowej szkole w Polsce. Pakiet edukacyjny z programem nauczania języka polskiego dla I, II, III etapu kształcenia to pierwszy w historii dydaktyki języka polskiego jako drugiego materiał programowy przygotowany dla polskich szkół. Adresowany jest do wszystkich odpowiedzialnych za organizację i realizację kształcenia cudzoziemców w polskim systemie edukacyjnym.

I nternetowy kurs języka polskiego „Po polsku po Polsce" (poziom A1), Uniwersytet Jagielloński

Kurs został zaprojektowany jako wirtualna podróż po Polsce, dzięki czemu użytkownik może jednocześnie uczyć się języka i zapoznać się z ważnymi dla polskiej kultury miejscami i postaciami.

Proste narzędzie wspierające naukę języka polskiego przez dzieci z doświadczeniem migracji. (przewodnik metodyczny dla nauczycieli, wyjaśniający na czym polega praca z dzienniczkiem, jakie są cele jego stosowania i jak angażować do jego prowadzenia uczniów i ich rodziców).
Zebrane podręczniki do nauczania języka polskiego:

"Z językiem polskim każdego dnia" (poziom A2 z elementami B1): materiał powstał w ramach projektu Wsparcie materialne i edukacyjne dla cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce" współfinansowanego środków Programu Krajowego Funduszu Azylu Migracji i Integracji. Materiały opracowano, przede wszystkim, na potrzeby cudzoziemców, ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. Jednakże, mogą one być wykorzystywane także do nauczania innych grup cudzoziemców.

"Polski na dobry start" (poziom A1): prawa autorskie do materiałów "Polski na dobry start" (poziom A1) przysługują Fundacji Nauki Języków Obcych Linguae Mundi. W pliku „Polski na dobry start Audio - poziom A1" dostępne są komponenty dźwiękowe do podręcznika (pliki od 001 do 088), ćwiczeń (pliki od 089 do 116) oraz poradnika metodycznego (pliki od 117 do 126).

Rozmówki polsko - ukraińskie oraz dostępne proste kursy internetowe

rozmówki Ukraińsko-Polskie

rozmówki wydawnictwa Edgard (Jednostronny PDF)

rozmówki wydawnictwa Edgard (Dwustronny PDF)

rozmówki wydawnictwa Klett (PDF)

ukraiński kurs podstawowy

kurs wydawnictwa Edgard (PDF)

kurs wydawnictwa Edgard (MP3)

DOŚWIADCZENIE MIGRACJI A NAUCZANIE INNYCH PRZEDMIOTÓW NIŻ JĘZYK POLSKI
Edukacja wielokulturowa zakłada współpracę wszystkich nauczycieli, nie tylko języka polskiego. Wybrane wskazówki, dot. np. nauczania matematyki mogą być pomocne w pracy na innych zajęciach. Ważny jest też aspekt kulturowy, integracyjny - prezentujemy zestawy do wykorzystania także na świetlicy czy godzinach wychowawczych. Ukraińscy uczniowie w naszej klasie poradniki dla nauczycieli
Dydaktycy Szkoły Edukacji we współpracy z ukraińskimi nauczycielami przygotowali poradniki przedmiotowe dla nauczycieli przyjmujących ukraińskie dzieci w swoich klasach. Na stronie Szkoły Edukacji znajdują się poradniki z zakresu: języka ojczystego , matematyki, historii, biologii z przyrodą (będzie gotowy do końca dnia), pracy wychowawczej

Znajdziecie w nich:analizę podstawy programowej danego przedmiotu w Ukrainie, kluczowe różnice między nauczaniem przedmiotu w Ukrainie i w Polsce, przykładowe zadania dla uczniów niemówiących po polsku lub znających podstawy naszego języka, przykładowe zadania i działania integracyjne, materiały dydaktyczne, wskazówki dla zespołów przedmiotowych.

Warszawa przygotowała materiały informacyjne i edukacyjne przydatne we w wsparciu dzieci i młodzieży z Ukrainy, którzy przebywają w Warszawie, w tym m.in. ,,Pakiety powitalne dla uczniów i rodziców". W pakiecie znalazły się informacje niezbędne dla ucznia pojawiającego się pierwszego dnia w szkole. Warszawski pakiet zawiera: schemat systemu edukacji w Polsce, kalendarz szkolny, szkolny porządek dnia, informację o rzeczach potrzebnych w szkole, dzienniczek ucznia, informację o zajęciach pozaszkolnych, wskazówki jak zaprzyjaźnić się z nowymi kolegami/koleżankami w szkole, opis systemu oceniania, wzory formularzy szkolnych, mini-słowniczek podstawowych terminów szkolnych.

Tu znajdują się materiały dydaktyczne: scenariusze lekcyjne, podręczniki, filmy wideo i inne pomoce dla nauczycieli. Moduły lekcyjne zaprojektowano specjalnie tak, aby pomóc nauczycielom uwzględnić kwestie uchodźstwa i migracji w sposób jak najbardziej interesujący i edukacyjny. W strefie dla dzieci dostępne są różne gry, quizy oraz kreskówki, dzięki którym dzieci mogą poznać życie uchodźców.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, Metodyka nauczania języka edukacji szkolnej uczniów z doświadczeniem migracji. Metoda JES-PL - matematyka, Fundacja im. Mikołaja Reja 2019

Celem niniejszej publikacji jest wsparcie nauczycieli w procesie uczenia uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji języka edukacji szkolnej na zajęciach matematyki.

W pracy zdalnej z uczniem z doświadczeniem migracyjnym należy pamiętać o dostosowaniu treści do indywidualnych potrzeb i umiejętności językowych. Stąd należy w oparciu o zgromadzone materiały przygotować indywidualną kartę pracy.

Jak wykorzystać dwie godziny lekcyjne na to, aby dzieci lub młodzież poczuły, o co chodzi w migracji i uchodźstwie? Proponowane zajęcia służą nie tylko poznaniu terminologii w tematyce uchodźczej, ale przede wszystkim zrozumienia złożoności wyborów, jakie podejmują osoby opuszczające swój kraj, poznania przyczyn i skutków uchodźstwa i migracji. Zajęcia zakładają udział w spotkaniu uchodźcy lub uchodźczyni. W materiałach nauczyciele znajdą wzór „paszportu" oraz historie dzieci-uchodźców. Historie te opracowaliśmy z myślą o dzieciach młodszych, starszych i nastolatków 15+.

Publikacja zawiera omówienie zagadnień z zakresu dyskryminacji i jej przeciwdziałania oraz rozumienia zagadnień tolerancji i otwartości na różnorodność kulturową. Kolejne rozdziały składające się na przewodnik zawierają scenariusze ćwiczeń poświęcone danym mniejszościom oraz ich wpływowi na kształtowanie się kultury polskiej.

Publikacja ta jest zbiorem pięciu scenariuszy zajęć, wprowadzających do szkolnej klasy tematy wielokulturowości, współczesnych migracji i kryzysu azylowego. Nauczyciele i nauczycielki mogą, posługując się reportażem jako materiałem wyjściowym, przygotować uczniów i uczennice na przyjęcie dzieci uchodźczych do klasy, do szkoły, wreszcie jako swoich sąsiadów.

M. Winiarek-Kołucka (red.), Drama wzmacnia. Drama w edukacji antydyskryminacyjnej i obywatelskiej, STOP KLATKA Stowarzyszenie Praktyków Dramy 2016

W pierwszej części książki opisane są podstawy pracy metodą dramy. Drugą stanowią artykuły dotyczące zjawiska dyskryminacji w środowisku szkolnym oraz sposobów rozpoczynania pracy metodą dramy w szkole. Trzecia część publikacji to prezentacja doświadczeń organizacji w pracy z młodzieżą i dorosłymi w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Ostatnia zawiera przykładowe scenariusze warsztatów dramowych opracowane przez uczestników i uczestniczki realizowanych przez nas projektów obywatelskich i antydyskryminacyjnych.

Techniki dramowe i teatralne mogą być z powodzeniem stosowane na zajęciach lekcyjnych, świetlicowych, kołach zainteresowań. Przy pomocy tych właśnie środków można prowadzić wszelkie zajęcia wychowawcze. Znakomicie wpisują się w proces rozwiązywania problemów młodzieży w wieku dorastania, a także innych trudnych sytuacji społeczno- edukacyjnych. Warto modyfikować metody dramowe i dostosowywać je do wyzwań, jakie stawia przed nami edukacja międzykulturowa.

WOJNA W UKRAINIE - JAK PRACOWAĆ Z UCZNIAMI?
Poniżej prezentujemy gromadzone na bieżąco zasoby wspierające nauczycieli w rozmawianiu z dziećmi i młodzieżą na temat trwającej wojny i jej konsekwencji.
Zasoby CEO dotyczące bezpośrednio wojny w Ukrainie:

Podpowiadamy, co możemy zrobić w szkołach, jakie działania można podjąć z uczniami w każdym wieku, do jakich form mądrego zaangażowania i odpowiedzialnego pomagania warto zachęcać.

Zachęcamy do rozmawiania w klasie o tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą i o ludziach, którzy są dotknięci tą niewyobrażalną tragedią. Rozmawiajmy jednak nie tylko o wojnie, ale też spróbujmy lepiej poznać Ukraińców i Ukrainki przez zaznajomienie się z ich kulturą lub z dziełami, które na temat Ukrainy powstały. Nie tylko poczujemy się bliżej nich, ale też oddamy cześć dziedzictwu narodowemu Ukrainy.

By mądrze wesprzeć uczniów i uczennice z Ukrainy, Rosji i Białorusi, w pierwszej kolejności spójrzmy na klasę jako całość. Wszystkie dzieci są w taki czy inny sposób dotknięte przez wojnę, stanowi ona dla nich pewną cezurę w życiu i nie pozostanie bez wpływu na ich przyszłość. Co możemy dla nich zrobić, by pomóc im przejść przez tę traumę?

W tym dokumencie zebraliśmy materiały edukacyjne uporządkowane według tematów: migracje i uchodźstwo,dezinformacja, fake newsy i krytyczna analiza przekazów medialnych, emocje, polityka, wojny konflikty

Inne zasoby:

A. Konarzewska, Scenariusz lekcji wychowawczej o wojnie w Ukrainie , blog Być nauczycielem 2022

Rozmowa zorganizowana w ramach Programu Równać Szanse pn. „Jak rozmawiać z młodzieżą o wojnie?", przeprowadzona przez dziennikarza Onetu, Janusza Schwertnera z psycholożką Małgorzatą Ohme. https://www.youtube.com/watch?v=5ujnjFAbqQo
Polecamy też strony organizacji pozarządowych ZASOBY GROMADZONE I UPOWSZECHNIANE PRZEZ NAUCZYCIELI Z chwilą rozpoczęcia wojny w Ukrainie i pojawiania się w Polsce coraz większej liczby uchodźców powstały oddolne inicjatywy gromadzące i porządkujące zasoby pomagające nauczycielom i nauczycielkom włączanie dzieci i młodzieży w polski system edukacji. instytucji UKRAIŃSKI SYSTEM EDUKACJI Od połowy marca uczniowie z Ukrainy mają możliwość kontynuowania nauki online w systemie ukraińskim (na każdym etapie i poziomie edukacyjnym). Poniżej niezbędne linki do informacji o ukraińskiej szkole zdalnej, ale także linki do materiałów, podręczników, instytucji ukraińskich wspomagających rozwój ucznia. , które zajmują się tematyką wielokulturowości i migracyjną i / lub uruchomiły dodatkowe serwisy Ukraiński kanał Khan Academy Zebrane materiały edukacyjne po ukraińsku dla dzieci kontynuujących naukę w ukraińskim systemie edukacji (i nie tylko) gromadzące zasoby i materiały pomagające realizację tej tematyki.
www.globalna.ceo.org.pl/tematy/migracje/ - serwis Centrum Edukacji Obywatelskiej poświęcony migracjom

Padlet: Uczeń z doświadczeniem migracji (m.in. dobre praktyki, poradniki metodyczne, edukacja językowa uczniów z Ukrainy (podręczniki bezpłatne dla uczniów słowiańsko-języcznych), pakiet powitalny dla uczniów i rodziców, słowniczki - język edukacji szkolnej, język ukraiński, materiały online do uczenia języka polskiego jako języka obcego (bezpłatne), edukacja językowo-przedmiotowa dzieci (podręczniki bezpłatne), organizacje pozarządowe wspierające imigrantów.

Elektroniczne wersje podręczników ukraińskich - n a stronie udostępniane są bezpłatne elektroniczne wersje podręczników lub podręczników elektronicznych do pełnego kształcenia ogólnego.

Матеріали для Нової української школи 1 клас - планування, розробки уроків, дидактичні та методичні матеріали, підручники та зошити - https://subject.com.ua

Освітній Портал створено за ініціативи та підтримки Департаменту освіти і науки виконкому Криворізької міської ради - http://kreducloud.com

Безкоштовна освіта для всіх. Захоплююча та ефективна якісна освіта для всіх - https://www.oppia.org

Електронна бібліотека - https://diasporiana.org.ua/

Найбільша в інтернеті електронна бібліотека української літератури, яка крім українських книжок пропонує також літературну енциклопедію, біографії, шкільні твори, учнівські реферати, стислі перекази змісту творів з української та зарубіжної літератури - www.ukrlib.com.ua/

Zachęcamy do dzielenia się przytoczonymi materiałami z innymi dyrektorami i nauczycielami. Zebraliśmy je także w formie umożliwiającej przesłanie ich dalej. PDF do pobrania pliku znajduje się >>TU<<

# data[].attributes.attachment_link.title
Uczeń i uczennica z doświadczeniem migracyjnym w szkole - materiały o tym, jak ich wspierać

# data[].attributes.attachment_link.description
W tym artykule zostały zebrane materiały, które opisują sytuację edukacji w szkole dziecka pochodzącego z kraju cudzoziemskiego: od przepisów prawnych i psychologicznych aspektów tego doświadczenia, dobre praktyki i rozwiązania edukacji międzykulturowej aż po praktyczne wskazówki dla nauczycieli i materiały do pracy w klasie. Zestaw zawiera aktualne

# data[].attributes.attachment_link.description
The store will not work correctly in the case when cookies are disabled.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hello world. Українсько-польcький Українсько-польcький РОЗМОВНИК Українсько-польcький РОЗМОВНИК В українсько-польському розмовнику заміщенно РОЗМОВНИК висловлювання і слоник, який використовується Rozmówki ukraińsko-polskie в...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Artykuł
C o wiemy o Ukrainie i jej mieszkańcach i mieszkankach, którzy teraz znaleźli się w wyjątkowo trudnej sytuacji i którzy szukają schronienia w Polsce? Zachęcamy do rozmawiania w klasie o tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą i o ludziach, którzy są dotknięci tą niewyobrażalną tragedią. Rozmawiajmy jednak nie tylko o wojnie, ale też spróbujmy lepiej poznać Ukraińców i Ukrainki przez zaznajomienie się z ich kulturą lub z dziełami, które na temat Ukrainy powstały. Nie tylko poczujemy się bliżej nich, ale też oddamy cześć dziedzictwu narodowemu Ukrainy.
Ukraińcy i Ukrainki od lat współtworzą nasze społeczeństwo - są naszymi kolegami i koleżankami z pracy i szkoły, sąsiadami i sąsiadkami. Przyjeżdżają do Polski uczyć się, pracować, zakładać rodziny. Krakowski zespół analityków firmy Picodi na początku tego roku zebrał dane i oszacował, że w Polsce mieszka 1 mln 323 tys. osób z Ukrainy.
Wspólnie w klasie poznawajcie ukraińską literaturę, film i muzykę
Inwazja Rosji na Ukrainę sprawiła, że kolejne dziesiątki tysięcy osób próbują znaleźć schronienie w naszym kraju, a Polacy i Polki solidaryzują się z sąsiadami i robią, co w ich mocy, aby zapewnić im wsparcie w tej trudnej sytuacji.

Młodzież też jest świadkiem tych wydarzeń i może czuć potrzebę, aby rozmawiać na ten temat i włączyć się w działania. Jedną z propozycji, co można zrobić w klasie, jest zapoznanie się z tworami ukraińskiej kultury. Nie tylko, aby lepiej poznać sąsiadów, ale też aby podkreślić, że Ukraina ma własną niezależność, państwowość i dziedzictwo narodowe.
LITERATURA PIĘKNA
Zebraliśmy dla Was propozycje ukraińskiej, lub takiej, która o tym kraju opowiada, literatury pięknej, filmu i muzyki spośród których mamy nadzieję, że będziecie mogli wybrać coś dla siebie.

Dla młodszych:

Pan przeprowadził specjalną lekcję o Ukrainie. Pokazał ją na mapie, opowiedział o historii, ale jak doszedł do dzisiejszych czasów, to myślał, że będę chciał coś opowiadać. Ale nie chciałem, bo i tak by nic z tego nie zrozumieli. Nie potrafiłbym im opowiedzieć o tym, co działo się w naszym mieście - czytamy we fragmencie książki, która opowiada historię ukraińskiej rodziny, która z powodu wojny została ewakuowana do Polski. Romek i jego rodzeństwo mimo, że w obozie zostali ciepło przyjęci, nie przestają tęsknić za domem i o niego pytać. Ta lektura może nie tylko pomóc lepiej zrozumieć, co znaczą trudne słowa jak „ewakuacja", „uchodźstwo", ale też lepiej wyobrazić sobie, co mogą czuć osoby, które tego doświadczyły.

Ilustrowana książka o tym, że wojna nie ma serca ani litości, ale która aby o tym opowiedzieć używa pięknych ilustracji i metafor. Rondo to miasto, które żyje swoim spokojnym rytmem. Ukochaną przez mieszkańców i mieszkanki codzienność zakłóca przybycie Wojny. Nikt się jej nie spodziewał ani tego, jak zmieni życie miasta i że przyniesie ze sobą chwasty i mrok. Danko, Zirka i Fabian, główni bohaterowie, starają się stawić czoła Wojnie w miarę swoich słabych możliwości...

Dla starszych:

Autor to współczesny ukraiński poeta, prozaik, piosenkarz, eseista i tłumacz. W książce „Dwanaście kręgów" przedstawia trochę kryminalną, ale fascynującą opowieść o współczesnej Ukrainie, gdzie „Wszystko, czego sobie życzymy, o czym myślimy i czego się spodziewamy, z pewnością nam się przydarzy. Sęk w tym, że zawsze za późno i zawsze jakoś inaczej".

„Moscoviada" z kolei opowiada o ukraińskim studencie, poecie, który tak jak wielu innych młodych z republik radzieckich, mieszka w moskiewskim akademiku.

Autor to ukraiński poeta, pisarz, eseista i tłumacz z języka niemieckiego, który mieszka w Charkowie. Za swoją twórczość otrzymał wiele nagród, w tym. Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2015 za powieść Mezopotamia, Nagrody „Mosty Berlina" oraz Nagrody im. Josepha Conrada. Jego książki przetłumaczono na szesnaście języków. Dwie pierwsze zaproponowane przez nas powieści to liryczne opowieści, które choć nie połączone ze sobą ściśle, zabierają nas do Ukrainy widzianej oczami autora. „Woroszyłowgrad: z kolei jest połączeniem powieści drogi i powieści łotrzykowskiej, pełnej przygód i zagadek.

Śniadanko to ukraińska poetka, pisarka, dziennikarka, tłumaczka, członkini Związku Pisarzy Ukraińskich, która mieszka we Lwowie. Jej książka opowiada o dojrzewaniu Ołesi Podwieczorkówny - pierwszych miłościach dziewczyny, konflikcie z rodzicami, ważnych decyzjach.

Andrij Bodnar to poeta, prozaik, tłumacz, eseista. Urodził się w 1974 r. w Kamieńcu Podolskim, a aktualnie wraz z rodziną mieszka w Kijowie. Laureat nagrody Wydawnictwa „Smołoskyp" (1997). Jego twórczość przetłumaczono na dziesięć języków. Zbiór „Cerebro", nagrodzony tytułem Książki Roku BBC Ukraine 2018, to szesnaście opowiadań, które przedstawiają rzeczywistość ukraińską i polską, a obiektywna prawda, fikcja i subiektywne odczucia przeplatają się między sobą.
LITERAUTRA WOJENNA
Kurkow to ukraiński pisarz i scenarzysta filmowy pochodzenia rosyjskiego. Pisał zarówno po ukraińsku, jak i po rosyjsku. W swoich powieściach opisuje współczesną rzeczywistość ukraińską. Jego najbardziej znanym utworem jest „Kryptonim Pingwin " - opowieść o Wiktorze, niespełnionym pisarzu w średnim wieku, który mieszka z pingwinem Miszą.

To niezwykle realistyczna opowieść o wojennej codzienności Donbasu. Trzydziestopięcioletni nauczyciel Pasza musi odebrać z internatu siostrzeńca i wrócić z nim do domu. Byłoby to proste, gdyby nie wojna, która zmieniła ich świat w miasto widmo.

Rafiejenko podejmuje temat wojny, która na zawsze zmieniła region, który jest jego ojczyzną - wschodnią Ukrainę. Donbas zamienił się w piekło na ziemi, a decyzje jego mieszkańców mają wpływ nie tylko na ich życie, ale też na los całej Ukrainy. Fragmenty książki są dostępne online.

Zachęcamy też do zapoznania się z ukraińską poezją:

Lubow Jakymczuk to poetka, która pochodzi ze wschodniej Ukrainy, z obwodu ułańskiego. Teraz pisarka mieszka w Kijowie, ale w rodzinnych stronach zostali jej rodzice, babcia i siostra. Nawet podczas ciężkich walk, kiedy brakowało prądu i wody, nie chcieli opuścić domów. Wiersze Jakymczuk dotykają między innymi emocji związanych z niemożnością skontaktowania się z bliskimi, gdy linie telefoniczne nie działały, niepokojem związanym z wojną. Wiersze przełożyła tłumaczka Aneta Kamińska.

Hałyna Petrosaniak to ukraińska poetka i tłumaczka z języka niemieckiego. Laureatka Nagrody Huberta Burdy dla poetów z Europy Środkowej i Wschodniej (2007) oraz Nagrody im. Iwana Franki (2010).
LITERATURA FAKTU
Część przetłumaczonej na język polski poezji Petrosaniak dostępnych jest online tutaj.

Lepiej zrozumieć sytuację w Ukrainie, kontekst wydarzeń i historię mogą pomóc pozycje z literatury faktu, reportaże i książki historyczne. Oto kilka z wielu, które warte są uwagi:

Paweł Pieniążek to młody, ale doświadczony dziennikarz, który relacjonował konflikty w Iraku, Afganistanie, Syrii i Ukrainie. W „Pozdrowieniach z Noworosji" reporter opisuje narodziny konfliktu i tłumaczy jego konsekwencje. W książce „Wojna, która nas zmieniła" znajdziemy z kolei historie wojskowych i cywili z obydwu stron frontu - o ich codzienności i marzeniach o powrocie do normalności.

Zabużko, ukraińska pisarka, poetka i eseistka, w swoim najnowszym zbiorze esejów przygląda się Europie trawionej przez populizm i radzi, jak można radzić sobie ze współczesnymi problemami za pomocą kultury.

O tym, czym jest Europa Środkowa, o swojej tożsamości, o tym, co nas łączy, a co różni pisze dwóch autorów - z Polski i Ukrainy.

Tania Malarczuk to ukraińska pisarka, eseistka i dziennikarka. Esej „Jedzenie i picie", został opublikowany jako część publikacji „Kobiety w czasach przełomu" Fundacji Boella, który opowiada o przemianach w Ukrainie z perspektywy kobiet. Publikacja dostępna online.

Szczerek proponuje czytelnikowi szerokie spojrzenie na Ukrainę jako państwo w procesie przemian, na to, co w niej pięknego, zabawnego, a co przerażającego.To powieść o najnowszej historii Ukrainy, ale wychodząca poza same wydarzenia, taka, która próbuje pokazać prawdziwego ducha narodu.

Rozprawa o trudnych momentach w historii, o mechanizmach, jakie prowadzą do sytuacji w której sąsiedzi mordują się nawzajem ale też o tym, że są ludzie, którzy przeciwstawiają się złu.
FILM
Polski reporter podróżuje przez Ukrainę, kraj pogrążający się w wojnie. Ale nie tylko niej to jest książka. Opowiada również o życiu w zwykłych ukraińskich miasteczkach i o tym, co dalej po zwycięstwie Majdanu.

Film dokumentalny, który opowiada o ukraińskiej rodzinie, która mieszka na pierwszej linii frontu w Donbasie. Rodzina ta kocha kino i postanawia nakręcić film o sobie i swoim życiu w trakcie wojny.

Film dostępny na VOD.

Łoźnica jest jednym z najważniejszych współczesnych ukraińskich reżyserów. Akcja jego dramatu z 2018 roku rozgrywa się w Donbasie, gdzie wojna i walki przeplatają się z codziennym życiem.

Film można obejrzeć online tutaj.

„Moje myśli są ciche", reż. Antonio Lukich

Młody mężczyzna, który mieszka w Kijowie, doświadczył w ostatnim czasie wielu niepowodzeń. Dostaje jednak szansę, by zacząć od nowa. Podejmuje pracę, która ma pozwolić mu na wymarzony wyjazd do Kanady.
Więcej ukraińskich filmów z legalnego źródła z tłumaczeniami na angielski znajdziecie tutaj. MUZYKA
Film obejrzycie online tutaj.

A może Wy i Wasi uczniowie i uczennice jesteście ciekawy ukraińskich twórców muzycznych? Przygotowaliśmy zestawienie, w którym każdy znajdzie coś dla siebie.

Playlisty ze współczesną muzyką ukraińską: https://open.spotify.com/playlist/68gozicb3aRuMhvQ7UaZ2b?si=67882ae8fc934eee, https://open.spotify.com/playlist/4l6p031ldkgJYPwrFsoQcj?si=7fe9dc082ae04b37

# data[].attributes.attachment_link.title
Poznaj kulturę i naród ukraiński poprzez literaturę, muzykę i film - Biblioteka CEO

# data[].attributes.attachment_link.description
Spróbujmy lepiej poznać Ukraińców i Ukrainki przez zaznajomienie się z ich kulturą lub z dziełami, które na temat Ukrainy powstały.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poniżej zebrane zostały publikacje zawierające narzędzia do pracy z dziećmi cudzoziemskimi: testy fo diagnozy i monitorowania umiejętności edukacyjnych, materiały do nauki języka polskiego jako obcego oraz języka edukacji szkolnej, scenariusze zajęć. Więcej na ten temat: ogólnie o sytuacji, raporty i rekomendacje, dobre praktyki.
Przewodnik dobrych praktyk prezentuje dorobek projektu „Caerdydd - Warsaw Integracja Projekt. Integracja społeczna młodych obcokrajowców i ich rodziców poprzez edukację". Publikacja adresowana jest do wszystkich, którzy pracują lub będą pracować z dziećmi cudzoziemskimi: dyrektorów szkół, nauczycieli, studentów i przedstawicieli organizacji pozarządowych. Zawiera rozdziały takie jak: Przyjęcie ucznia cudzoziemskiego do szkoły; Diagnoza oraz monitorowanie umiejętności edukacyjnych. Narzędzia.; Przygotowanie się szkoły do pracy z klasami zróżnicowanymi kulturowo; Zintegrowane nauczanie języka polskiego jako drugiego w praktyce. Przykładowe scenariusze lekcji w szkole podstawowej i gimnazjalnej.

Publikacja przygotowana w ramach projektu „I Ty możesz zdobyć wykształcenie w Warszawie!", prowadzonego przez Biuro Edukacji Miasta Stołecznego Warszawy oraz Fundację Polskie Forum Migracyjne w latach 2009-2011. Projekt skierowany na działania wspierające młodzież cudzoziemską objętą ochroną i ubiegającą się o status uchodźcy w Polsce. W publikacji znajdują się przykładowe scenariusze zajęć i narzędzia służące do pracy dydaktyczno-wychowawczej z uczniem cudzoziemskim.

Celem tej publikacji jest przedstawienie i rozpowszechnienie zróżnicowanych rezultatów projektu „Uchodźcy: teoria i praktyka" koordynowanego przez Stowarzyszenie „Jeden Świat" z Poznania. W tomie znajdują się teksty skierowane do różnych czytelników - działaczy organizacji pozarządowych, pracowników administracji, nauczycieli, trenerów, studentów, pracowników naukowych - zainteresowanych zjawiskiem uchodźstwa, a zwłaszcza jego polskim wymiarem. Nadrzędnym celem jest ukazanie bogatych rezultatów projektu „Uchodźcy: teoria i praktyka", które uczestnicy i prowadzący wypracowali wspólnie, rozwijając swoje zainteresowania zawodowe i wolontariackie, a także wykorzystując swoje wcześniejsze doświadczenia i wiedzę. W publikacji znajduje się część naukowa zawierająca opublikowane prace naukowe w tematyce uchodźczej oraz część edukacyjna, gdzie znajdują się przykładowe scenariusze lekcji i warsztatów.

Materiały opracowane przez Fundację im. Mikołaja Reja w ramach projektu: „W polskiej szkole". Wspieranie uczniów cudzoziemskich oraz szkół prowadzących oddziały przygotowawcze (materiały i szkolenia). Materiały do nauki języka polskiego i języka edukacji szkolnej dla klas I, II i III.

Zapraszamy nauczycieli i nauczycielki do korzystania z "Dzienniczka-słowniczka", jako narzędzia wspierającego naukę języka polskiego przez dzieci z doświadczeniem migracji. Znajdą Państwo tutaj Przewodnik metodyczny dla nauczycieli, wyjaśniający na czym polega praca z "Dzienniczkiem-słowniczkiem", jakie są cele jego stosowania i jak angażować do jego prowadzenia uczniów i ich rodziców. Polecamy przekazanie podobnych Przewodników rodzicom Państwa uczniów. Do Państwa dyspozycji są Przewodniki w różnych wersjach językowych: język ukraiński, język angielski, język wietnamski, język polski.

Przykładowy przewodnik jednego z warszawskich gimnazjów dla dziecka cudzoziemskiego po polskim systemie edukacji zawierający szkolny savoir-vivre, informacje na temat przebiegu lekcji oraz roku szkolnego itd.
Szkoła integracji międzykulturowej
"Szkoła integracji międzykulturowej" to publikacja dla pedagogów i psychologów szkolnych, ale też dla nauczycieli, którzy kształcą klasy międzykulturowe. Publikacja prezentuje model pracy w klasie międzykulturowej - WISE - który jest efektem wieloletnich doświadczeń Polskiego Forum Migracyjnego w pracy z dziećmi cudzoziemskimi w polskiej szkole. Niniejsza publikacja zawiera opis modelu, a także scenariusze lekcji przygotowane w oparciu o jego założenia, wraz z załącznikami. Dodatkiem do publikacji jest garść dobrych praktyk integracyjnych ze Szwecji - elementem projektu były bowiem dwie wizyty studyjne do placówek psychologicznych i szkół wyspecjalizowanych w pracy z dziećmi cudzoziemskimi.
Kurs internetowy „Po polsku po Polsce"
Głównym celem projektu „Po polsku w Polsce" jest stworzenie platformy e-learningowej, zawierającej kurs języka polskiego jako obcego dla cudzoziemców (poziom A1). Został on zaprojektowany jako wirtualna podróż po Polsce, dzięki czemu użytkownik może jednocześnie uczyć się języka i zapoznawać się z ważnymi dla polskiej kultury miejscami i postaciami.
Metodyka nauczania języka edukacji szkolnej uczniów z doświadczeniem migracji. Metoda JES-PL - MATEMATYKA
Celem niniejszej publikacji jest pokazanie, że pomoc w procesie uczenia się matematyki nie może być ograniczona do uczenia tylko i wyłącznie nowego, specjalistycznego słownictwa. Jest ono bardzo ważne, pokazujemy, jak można go uczyć, ale jednocześnie podkreślamy, że dyskurs matematyczny to coś więcej. Chciałybyśmy zachęcić nauczycieli matematyki, a także nauczycieli języka polskiego jako obcego i drugiego do refleksji nad językiem matematyki: rozumieniem poleceń, tekstów matematycznych z podręcznika, wyjaśnień nauczyciela i innych uczniów. Powiązane są z nimi takie działania językowe, jak wnioskowanie, generalizowanie, abstrahowanie i wiele innych. Na zajęciach matematyki uczniowie uczą się nie tylko nazywania tego, co już wiedzą, ale przede wszystkim język służy im do poznawania nowej wiedzy i nabywania nowych umiejętności. Celem niniejszej publikacji jest wsparcie nauczycieli w procesie uczenia uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji języka edukacji szkolnej na zajęciach matematyki.

# data[].attributes.attachment_link.title
Narzędzia do pracy z dziećmi cudzoziemskimi

# data[].attributes.attachment_link.description
Poniżej zebrane zostały publikacje zawierające narzędzia do pracy z dziećmi cudzoziemskimi: testy fo diagnozy i monitorowania umiejętności edukacyjnych, materiały do nauki języka polskiego jako obcego oraz języka edukacji szkolnej, scenariusze zajęć. Więcej na ten temat: ogólnie o sytuacji, raporty i rekomendacje, dobre praktyki.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zapraszamy do skorzystania z oferty płatnych szkoleń dla kadry pedagogicznej w szkole. Rozmawiajmy – jak poruszać tematykę migracyjno-uchodźczą w szkole? Moc kultur w szkole – jak pracować z wielokulturowością w klasie i w szkole? Wprowadzenie do edukacji globalnej – jak uczyć o wyzwaniach współczes…

# data[].attributes.headline
Plan działań wspierających ucznia cudzoziemskiego w szkole

# data[].attributes.subject
Plan działań wspierających ucznia cudzoziemskiego w szkole

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uzyskaj dostęp do portalu ePedagogika - czekają na Ciebie:

Profesjonalne narzędzia do zajęć specjalistycznych i scenariusze na zajęcia z uczniami, rodzicami i nauczycielami

Inspirujące artykuły, które poszerzą Twój warsztat pedagoga

Bogata baza porad udzielanych przez psychologów, pedagogów specjalnych i prawników

Uzyskaj dostęp do portalu "

# data[].attributes.attachment_link.title
Plan działań wspierających ucznia cudzoziemskiego w szkole

# data[].attributes.attachment_link.description
Profesjonalne narzędzia do zajęć specjalistycznych i scenariusze na zajęcia z uczniami, rodzicami i nauczycielami Inspirujące artykuły, które poszerzą Twój warsztat pedagoga Bogata baza porad udzielanych przez psychologów, pedagogów specjalnych i prawników Uzyskaj dostęp do portalu "

# data[].attributes.attachment_link.title
Wsparcie uczniów przybywających z zagranicy – Ośrodek Rozwoju Edukacji

# data[].attributes.attachment_link.description
Ośrodek Rozwoju Edukacji jest publiczną placówką doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym prowadzoną przez Ministra Edukacji Narodowej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Please enable javascript to view this site.

Projekt „W polskiej szkole" dobiegł końca

Na stronie Fundacji im. Mikołaja Reja można już pobrać materiały przygotowane w ramach projektu „W polskiej szkole". Projekt jest współfinansowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

W ramach projektu w Krakowie odbył się cykl szkoleń dla dyrektorów, nauczycieli i pedagogów szkół, w których uczą się dzieci z doświadczeniem migracyjnym. W warsztatach wzięło udział ponad 200 osób zainteresowanych podnoszeniem kwalifikacji w zakresie pracy nauczania języka polskiego jako drugiego i obcego w polskich szkołach. Jednym z głównych celów projektu było przygotowanie materiałów wspomagających nauczycieli w pracy z uczniami w oddziałach przygotowawczych w pierwszym etapie edukacyjnym w zakresie nauczania języka polskiego jako języka edukacji szkolnej. Autorkami materiałów są Małgorzata Pamuła-Behrens i Marta Szymańska z Centrum Badań nad Edukacją i Integracją Migrantów Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Materiały są dostępne na stronie Fundacji im. Mikołaja Reja do nieodpłatnego pobierania.

# data[].attributes.attachment_link.title
Projekt „W polskiej szkole" dobiegł końca

# data[].attributes.attachment_link.description
Na stronie Fundacji im. Mikołaja Reja można już pobrać materiały przygotowane w ramach projektu „W polskiej szkole". Projekt jest współfinansowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. W ramach projektu w Krakowie odbył się cykl szkoleń dla dyrektorów, nauczycieli i pedagogów szkół, w których uczą się dzieci z doświadczeniem migracyjnym.

# data[].attributes.attachment_link.description
„W polskiej szkole”. Wspieranie uczniów cudzoziemskich oraz szkół prowadzących oddziały przygotowawcze (materiały i szkolenia) w ramach zadania konkursowego „Wspieranie inicjatyw edukacyjnych w szkolnym środowisku wielokulturowym”. Konkurs nr DE.WZP.263.1.3.2017. Projekt współfinansowany przez Minis…

# data[].attributes.attachment_link.description
The resource requested could not be found on this server!

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiedza i Praktyka sp. z o.o., ul. Łotewska 9A, 03-918 Warszawa, tel.: (22) 518 29 29, e-mail: cok@wip.pl Numer NIP: 526-19-92-256, Numer KRS: 0000098264 - Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, Wysokość kapitału zakładowego: 200 000 zł.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dodatkowe zajęcia wyrównawcze dla obcokrajowców

# data[].attributes.attachment_link.description
Okres w którym cudzoziemcy mogą uczęszczać na dodatkowe zajęcia wyrównawcze w polskiej szkole jest ograniczony

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Idealnym rozwiązaniem w pracy z uczniami nieposługującymi się językiem polskim, jest zatrudnienie w szkole tłumacza. Nie ulega jednak wątpliwości, że nie jest to powszechna praktyka, a rolę pośrednika między nauczycielem prowadzącym zajęcia w języku polskim a uczniem nieznającym tego języka, odgrywa nauczyciel wspomagający.

W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy uczeń niemówiący po polsku jest w stanie realizować zdalne lekcje w domu. Jeżeli bowiem nie ma możliwości korzystania ze wsparcia językowego innej osoby, z całą pewnością lepszym rozwiązaniem będzie stworzenie mu warunków do pracy zdalnej, ale w szkole. Wówczas będzie mógł on skorzystać z pomocy nauczyciela.

Zgodnie z § 2 ust. 3f rozporządzenia MEN z 12 sierpnia 2020 r. w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, w odniesieniu do uczniów, którzy z uwagi na brak możliwości realizowania zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość nie mogą realizować tych zajęć w miejscu zamieszkania, dyrektor szkoły ma obowiązek:

zorganizować zajęcia w szkole lub

umożliwić uczniowi realizację zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość na terenie szkoły.

Pomimo że na ogół nauczyciel wspomagający nie zna języka dziecka, mogą razem korzystać z internetowego translatora. Nauczyciel może na bieżąco wpisywać informacje przekazywane w języku polskim, aby uczeń mógł śledzić zapis tłumaczenia, sporządzać notatki i wykonywać polecenia nauczyciela.

Dzięki obserwacji nauczyciel wspomagający może zobaczyć, w jaki sposób trzeba dostosować treści podawane na lekcjach, jak zaplanować sprawdziany.

Jeżeli jednak uczeń nie ma możliwości uczęszczania bezpośrednio do szkoły i nie ma obok siebie nikogo, kto mógłby mu pomóc, nie oznacza to, że nie może brać udziału w lekcjach. Przy odpowiednim przygotowaniu nauczycieli i dostosowaniach uczeń-obcokrajowiec ma szanse na zdobywanie wiedzy.

Kamera. Warto podczas zajęć korzystać z kamery. Korzystanie z kamery ułatwi zrozumienie treści podawanych na lekcji, uczeń będzie mógł odczytywać mimikę i gesty nauczyciela.

Wizualizacja. Praca z uczniem obcokrajowcem w dużej mierze powinna bazować się na wizualizacji. Kiedy pracujemy w szkole możemy zakomunikować: „Wyciągnij, proszę podręcznik" i wskazać na niego palcem, podczas nauki zdalnej nie mamy takiej możliwości. Na początek można przygotować karty z podstawowymi czynnościami, przedmiotami i obrazkami, np. proszę przeczytać + obrazek osoby czytającej, długopis + obrazek długopisu. Można też wspomóc się gestami. Ważne, aby nie zapominać o tym, że kiedy zwracamy się do wszystkich uczniów z prośbą o wyjęcie zeszytów, podnosimy karteczkę i powtarzamy jeszcze raz dla ucznia-obcokrajowca. Z czasem uczeń nauczy się podstawowych wyrazów i już nie będzie potrzebować powtarzania.

Fiszki. W pracy z uczniami niemówiącymi po polsku bardzo przydatne są fiszki (po jednej stronie jest obrazek i wyraz po polsku, po drugiej w innym języku). Nie zawsze można kupić takie fiszki w potrzebnym języku, wówczas warto poświęcić czas na samodzielne ich przygotowanie. Nauka z fiszkami wzbogaca słownik ucznia, daje mu możliwość w każdym momencie odnaleźć potrzebne słowo i wykorzystać go w zdaniu.

Wydłużanie czasu pracy. Wykonanie zadań przez ucznia niemówiącego po polsku trwa znacznie dłużej, niż u niż u jego koleżanek i kolegów z klasy, ponieważ obcokrajowiec musi wykonać podwójną pracę: przetłumaczyć zadanie w tłumaczu, rozwiązać zadanie, zapisać lub zaznaczyć poprawną odpowiedź.

Historia. W trakcie lekcji przekazywane są duże partie informacji, jednak nie wszystkie z nich obcokrajowiec jest w stanie zrozumieć, szczególnie, kiedy dotyczą one historii Polski. W takiej sytuacji watro wyciągnąć najważniejsze informacje z całej lekcji, np. w postaci podsumowania rozdziału w podręczniku, które uczeń może przetłumaczyć przy pomocy tłumacza oraz nauczyć się ich.

Niektóre informacje z działu historii można znaleźć na Wikipedii w języku polskim, a potem jedynie zmienić na język, którym posługuje się uczeń żeby mógł samodzielnie przestudiować materiał.

Matematyka. Matematyka jest nauką uniwersalną, dlatego w przypadku ucznia-obcokrajowca można skupić się na zadaniach z liczbami. W przypadku zadań z treścią warto wybierać te, które mają mniej tekstu lub zrobić rozpiskę z podstawowymi danymi z zadania, ponieważ tłumacze niezbyt dokładnie tłumaczą,

Polecenie: Na swoje 9 urodziny Ania dostała od babci 10 cukierków, a od cioci 12. Po radosnej uczcie zostało jej 5 cukierków. Ile cukierków podczas uczty zjadła Ania? Polecenie dostosowane: Ania dostała 10 cukierków od babci i 12 cukierków od cioci. Zostało 5 cukierków. Ile cukierków zjadła Ania?

Język polski. Priorytetem na lekcjach języka polskiego dla obcokrajowca jest nauka słownictwa, ich zastosowanie i odmiany. Jak było wspomniane wyżej można wykorzystać do tego fiszki. Jednak co z literaturą? Obcokrajowiec nie jest w stanie przeczytać lektury, a korzystanie z tłumacza online, może być bardzo niedokładne. W tym przypadku można posłużyć się ilustracjami do utworu lub filmami. Warto stworzyć prezentację z ilustracjami i podpisać je krótkimi zdaniami z najważniejszymi wydarzeniami. Często uczniowie tworzą plan wydarzeń, można posłużyć się nim po podpisania ilustracji lub wysłać te treści do ucznia. Uczeń może przetłumaczyć taki plan i zrozumieć sens utworu, zapoznać się z podstawowymi wydarzeniami.

Fizyka, chemia. Często nauczyciele podczas nauki zdalnej korzystają z filmów, żeby pokazać dzieciom zjawiska fizyczne i eksperymenty chemiczne. Dość łatwo można przetłumaczyć temat lekcji i znaleźć podobny w języku, którym posługuje się uczeń obcokrajowiec.

Dostosowanie zadań. Warto pamiętać, że brak znajomości języka polskiego, nie oznacza, że dziecko nie posiada jej w innych dziedzinach. Niemożność wypowiedzenia się może być bardzo frustrująca negatywnie wpłynąć na samoocenę ucznia oraz na to jak jest postrzegany przez rówieśników. Dlatego dla ucznia-obcokrajowca szczególnie ważne są wyniki w nauce.

Jednak aby dziecko mogło wykazać się wiedzą, trzeba odpowiednio dostosować sprawdziany i kartkówki. Uczeń znacznie większe szanse w rozwiązywaniu zadań:

zamkniętych, jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru,

typu prawda/fałsz,

w których uczeń ma wymienić np. objawy chorób skórnych.

Podczas rozwiązywania tych zadań niezbędny jest tłumacz online, dzięki, któremu uczeń zrozumie treści lub odpowie na pytania tłumacząc odpowiedzi ze swojego języka na polski.

Podczas nauczania zdalnego dzieci nie mogą zagrać ze sobą w piłkę nożną na szkolnym podwórku, porozmawiać, mogą natomiast przenieść się na płaszczyznę online.

Warto, aby wychowawca klasy dowiedział się, w jakie gry komputerowe chętnie grają uczniowie i zaproponował dzieciom wspólne rozgrywki. W trakcie uczniowie będą nie tylko rywalizować, ale także zagrają w jednym zespole oraz będą mogli porozmawiać na temat gry stosując specyficzne słownictwo, które zrozumie każdy gracz, niezależnie od narodowości.

Praca z uczniem niemówiącym po polsku wymaga dostosowań i dodatkowych przygotowań w postaci osobnych kart pracy, dodatkowych środków dydaktycznych. Jednak przy odpowiednim podejściu łatwo da się zaobserwować szybki progres.

# data[].attributes.attachment_link.description
Idealnym rozwiązaniem w pracy z uczniami nieposługującymi się językiem polskim, jest zatrudnienie w szkole tłumacza. Nie ulega jednak wątpliwości, że nie jest to powszechna praktyka, a rolę pośrednika między nauczycielem prowadzącym zajęcia w języku polskim a uczniem nieznającym tego języka, odgrywa nauczyciel wspomagający.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ta strona wykorzystuje ciasteczka lub podobne technologie do przechowywania informacji. Brak zmiany w ustawieniach przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej w naszej polityce prywatności.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ta strona wykorzystuje ciasteczka lub podobne technologie do przechowywania informacji. Brak zmiany w ustawieniach przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej w naszej polityce prywatności.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W ramach projektu "Nauka języka-podstawa integracji" realizowanego przez Fundację Obywatelska Perspektywa w Szkole Podstawowej nr. 60 w Warszawie oraz Zespole Szkół w Coniewie prowadzone były zajęcia wyrównawcze dla dzieci uchodźczych. Nasze działania służyły wyrównywaniu szans edukacyjnych u dzieci cudzoziemskich, wymagających dodatkowej pracy pozalekcyjnej, tym samym poszerzaliśmy ofertę integracyjną, której nie prowadzi szkoła.
Beneficjentami naszych działań były dzieci uchodźcze czeczeńskie (Coniew) oraz dzieci gruzińskie (Warszawa) nie znające języka polskiego nawet w stopniu podstawowym. Z tego względu dzieci praktycznie pozbawione były możliwości komunikacji ze środowiskiem szkolnym, zarówno z nauczycielami, jak i z kolegami z klasy. Celem prowadzonych przez nas zajęć było umożliwienie dzieciom lepszego funkcjonowania w środowisku szkolnym poprzez prowadzenie indywidualnych zajęć z języka polskiego.

W czasie zajęć wyrównawczych dzieci stopniowo opanowywały znajomość polskiego alfabetu, ćwiczyły kaligrafowanie, uczyły się pisać i czytać ze zrozumieniem. Dzieci otrzymały zestawy pomocy naukowych w postaci ćwiczeń i książek do nauki języka polskiego.

>>>>> Scenariusz zajęć wyrównawczych dla dzieci cudzoziemskich
Trudności:
Ogromną trudność w pracy z cudzoziemskimi dziećmi sprawia duża rotacja wśród cudzoziemskich uczniów, brak motywacji do nauki i inny system wartości. W społeczeństwie czeczeńskim nie przywiązuje się do edukacji tak wielkiej roli jak w społeczeństwie polskim. Wnioski dyrekcji wysyłane wielokrotnie do rodziców z prośbą o posyłanie dzieci do szkoły pozostają zwykle bez odzewu. Dzieci widząc, iż w domu nikt do ich edukacji nie przywiązuje wagi, mają do szkoły stosunek olewczy. Nawet jeśli się w szkole pojawiają, to raczej w celach towarzyskich. Taka postawa uniemożliwia systematyczną pracę. Zdarza się jednak oczywiście, że są dzieci, które chętnie się uczą i z przyjemnością uczestniczą w zajęciach. Nauczyciele, asystenci i pracownicy organizacji pozarządowych podejmują ogromny trud, który ma służyć niesieniu wsparcia indywidualnie każdemu dziecku, pomocy w oswajaniu nowej, obcej rzeczywistości, indywidualnej niemalże nauki języka, po czym pewnego dnia dzieci znikają, po czym pojawiają się nowe i praca zaczyna się od początku. Dobrym rozwiązaniem na pewno jest zwiększenie liczby osób pracujących z cudzoziemskimi dziećmi, ale i prowadzenie rozmów z czeczeńskimi rodzicami i uświadamianie im m.in. różnic w naszych systemach wartości.
Rezultaty:
Prowadzone przez nas działania służyły wyrównywaniu szans edukacyjnych, poprzez dodatkowe nauczanie dzieci języka polskiego, służące zwiększeniu umiejętności mówienia w języku polskim, a także czytania i pisania. Dzieci bardzo chętnie uczestniczyły w zajęciach, błyskawicznie przyswajały wiedzę, coraz lepiej piszą i czytają. Dzięki lepszej znajomości języka polskiego znacznie lepiej funkcjonują w środowisku szkolnym, rozumieją proste polecenia i pytania nauczyciela, potrafią udzielić prostych odpowiedzi, rozumieją sens prostych zdań.

PONIŻEJ SZCZEGÓŁOWY OPIS DZIAŁAŃ:

Uczestnikami zajęć prowadzonych w ramach projektu "Nauka języka - podstawa integracji" były dzieci czeczeńskie uczęszczające do klas I-V. Regularnie w zajęciach uczestniczyło 10 dzieci.

W ramach projektu "Nauka języka-podstawa integracji" realizowanego przez Fundację Obywatelska Perspektywa w Szkole Podstawowej nr. 60 w Warszawie prowadzone były zajęcia wyrównawcze dla dzieci uchodźczych.

# data[].attributes.attachment_link.title
zajęcia wyrównawcze dla dzieci cudzoziemskich

# data[].attributes.attachment_link.description
W ramach projektu "Nauka języka-podstawa integracji" realizowanego przez Fundację Obywatelska Perspektywa w Szkole Podstawowej nr. 60 w Warszawie oraz Zespole Szkół w Coniewie prowadzone były zajęcia wyrównawcze dla dzieci uchodźczych. Nasze działania służyły wyrównywaniu szans edukacyjnych u dzieci cudzoziemskich, wymagających dodatkowej pracy pozalekcyjnej, tym samym poszerzaliśmy ofertę integracyjną, której nie prowadzi szkoła.

# data[].attributes.headline
PROJEKT MODA NA WIELOKULTUROWOŚĆ - DZIAŁANIA NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW

# data[].attributes.subject
PROJEKT MODA NA WIELOKULTUROWOŚĆ - DZIAŁANIA NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PROJEKT MODA NA WIELOKULTUROWOŚĆ - DZIAŁANIA NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW „Internetowa telewizja edukacyjna": Cel: Wsparcie dydaktyczne nauczycieli, atrakcyjne w formie zapoznanie się z kwestiami związanymi z cudzoziemcami, różnorodnością kulturową, religijną, problemami związanymi z integracją (innowacyjne narzędzie dydaktyczne).
Metoda: Cykl składa się z 15 odcinków, poświęconych osobnemu tematowi związanemu z obywatelami państw trzecich. Do każdej edycji została opracowana mini baza wiedzy - linki do użytecznych materiałów dydaktycznych, raporty, opinie, badania przygotowywane w ramach różnych projektów (w tym projektów badawczych różnych organizacji).

Ekspert, związany z daną tematyką, przeprowadził wykład, który został zarejestrowany i umieszczony na portalu Fundacji Obywatelska Perspektywa. W ciągu 12 miesięcy zaprezentowaliśmy cały cykl. Pozwolił on zgromadzić bardzo cenny materiał edukacyjny, który może być pomocny nauczycielom, edukatorom, przygotowującym różne zajęcia z zakresu poruszanej tematyki. Może też być odtwarzany na lekcjach jako wykład.
Korzyści dla odbiorców:
Takie cykl nagrań gromadzi glosy ekspertów na co dzień pracujących w różnych miastach w Polsce, mających różnorodne doświadczenia, różnorodne obserwacje i wnioski często różne ze względu na specyfikę obszaru. Zgromadzony materiał funkcjonujący w sieci, dostępny w każdym czasie i miejscu stanowić będzie jeden z ważniejszych efektów długofalowych projektu zapewniających jego trwałość i efekt mnożnikowy.

ODCINKI:

# data[].attributes.attachment_link.description
PROJEKT MODA NA WIELOKULTUROWOŚĆ - DZIAŁANIA NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW „Internetowa telewizja edukacyjna": Cel: Wsparcie dydaktyczne nauczycieli, atrakcyjne w formie zapoznanie się z kwestiami związanymi z cudzoziemcami, różnorodnością kulturową, religijną, problemami związanymi z integracją (innowacyjne narzędzie dydaktyczne). Metoda: Cykl składa się z 15 odcinków, poświęconych osobnemu tematowi związanemu z obywatelami państw trzecich.

# data[].attributes.attachment_link.title
publikacje - Fundacja Obywatelska Perspektywa

# data[].attributes.attachment_link.description
Strona Fundacji wzbogacona o portal poświęcony integracji imigrantów w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
PROGRAM NAUCZANIA JĘZYKA POLSKIEGO DLA OBCOKRAJOWCA (dziecka z Ukrainy)
W ROKU SZKOLNYM ......./........

Uczeń (imię i nazwisko): ........................................
klasa 1-3 Szkoła Podstawowa

1. Cele główne zajęć:
* pomoc uczniowi w przezwyciężaniu trudności w opanowaniu języka polskiego,
* nabycie przez ucznia kompetencji językowej, umożliwiającej porozumiewanie się w języku polskim w podstawowym zakresie,
* wspieranie wszechstronnego rozwoju ucznia, zwłaszcza jego naturalnych zdolności, zainteresowań i możliwości w sferach: intelektualnej, psychicznej i moralnej.

2. Cele szczegółowe:
* zainteresowanie dziecka językiem i kulturą polską oraz rozbudzenie w nim chęci porozumiewania się po polsku,
* rozbudzanie w dziecku uczucia radości i satysfakcji z nauki języka polskiego,
* kształcenie i rozwijanie komunikacyjnych kompetencji językowych oraz sprawności językowych w zakresie recepcji (rozumienie ze słuchu, czytanie) i produkcji (mówienie i pisanie),
* rozwijanie podstawowych umiejętności służących świadomemu uczeniu się (głównie umiejętności czytania, pisania, liczenia, wypowiadania się) poprzez wyrównywanie braków w wiadomościach wynikających z pobytu za granicą i z nieznajomości języka polskiego,
* wzmacnianie chęci poznawania i uczestnictwa w polskiej kulturze, np. poprzez czynne branie udziału w życiu klasowym,
* kształtowanie umiejętności porozumiewania się z rówieśnikami, współpracy w grupie w środowisku szkolnym i pozaszkolnym,
* stworzenie podstaw językowych, psychologicznych, społecznych i kulturowych do dalszej nauki na kolejnych etapach edukacyjnych,
* uwzględnianie indywidualnych potrzeb dziecka, umacnianie wiary we własne siły i umożliwianie osiągania sukcesu.

3. Metody i formy pracy:
* metody podające - oparte na słowie: praca z książką, wyjaśnienie, opis, opowiadanie, rozmowa
* oparte na obserwacji, np. pokaz
* oparte na praktycznej działalności
* aktywizujące: drama, gry dydaktyczne.

4. Treści kształcenia edukacji polonistycznej:
- usprawnianie mowy (ćwiczenia z zakresu emisji głosu - właściwe artykułowanie głosek i akcentowanie sylab),
- ćwiczenia w mówieniu (poprawne wypowiadanie wyrazów i budowanie zdań, opowiadanie historyjek obrazkowych i sytuacyjnych),
- utrwalenie znajomości liter alfabetu, ich poprawne i kształtne pisanie, właściwe łączenie w wyrazy oraz porównywanie z drukowanymi,
- praktyczne stosowanie znajomości liter,
- układanie wyrazów z ruchomego alfabetu,
- rozróżnianie samogłosek i spółgłosek,
- utrwalanie pojęć: zdanie, wyraz, sylaba, liter, głoska,
- budowa zdania, liczenie wyrazów w zdaniu, sylab i głosek w wyrazie,
- ćwiczenia w analizie i syntezie słuchowo-wzrokowej wyrazów,
- ćwiczenia w czytaniu różnych tekstów: głoskami, sylabami, wyrazami, metodą globalną i zdaniami
- doskonalenie techniki czytania (tempo, poprawność, rozumienie)
- wdrażanie do głośnego i cichego czytania ze zrozumieniem,
- rozpoznawanie zdań oznajmujących, pytających i rozkazujących,
- rozpoznawanie części mowy: rzeczowników i czasowników,
- rozpoznawanie rodzajów oraz liczb części mowy,
- znaki interpunkcyjne: kropka, przecinek, dwukropek,
- układanie prostych zdań z rozsypanek wyrazowych,
- utrwalanie poznanych zasad ortograficznych (pisownia dwuznaków i zmiękczeń, używanie wielkiej litery, przestrzeganie poprawności ortograficznej poznanych wyrazów),
- ćwiczenia w kształtnym pisaniu i właściwym łączeniu liter,
- ćwiczenia w poprawnym przepisywaniu tekstów,
- ćwiczenia w pisaniu z pamięci zdań oraz próby pisania wyrazów i krótkich zdań ze słuchu,
- układanie i zapisywanie zdań,
- nauka rymowanek i wierszyków,
- korzystanie z gier dydaktycznych: domino sylabowe, domino literowo-obrazkowe, memo itp.

5. Tematyka zajęć:

1. Alfabet
* poznawanie alfabetu,
* samogłoski i spółgłoski,
* litera a głoska,
* sylaba, wyraz, zdanie.
2. Kolory
* nazewnictwo na podstawie warzyw i owoców oraz skojarzeń.
3. Ja i moi bliscy
* podstawowe informacje o sobie (imię, nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania),
* witanie się i zwroty grzecznościowe,
* moje zainteresowania,
* emocje, marzenia, świat wyobraźni,
* najbliższa rodzina.
4. Moja szkoła i moja klasa
* pomieszczenia (sala lekcyjna, boisko szkolne, biblioteka, toaleta)
* pracownicy,
* przybory szkolne,
* koledzy i koleżanki.
5. Dom i otoczenie
* dom (pomieszczenia, meble),
* zabawki,
* podwórko, plac zabaw,
* ciekawe miejsca.
6. Człowiek
* części ciała,
* ubranie,
* zdrowie,
* posiłki,
* higiena osobista,
* zawody,
* komunikowanie się,
* uczucia.
7. Życie codzienne
* kalendarz (dni tygodnia, miesiące, godziny, pory dnia),
* podstawowe czynności dnia codziennego,
* obowiązki szkolne i domowe,
* gry, zabawy, koła zainteresowań,
* żywienie (artykuły spożywcze, posiłki i potrawy),
* zakupy (kupowanie, sprzedawanie, cyfry i liczby),
* ubranie (części garderoby).
8. Przyroda
* pory roku i pogoda,
* zwierzęta,
* rośliny.
9. Polska
* symbole narodowe,
* wielcy Polacy,
* miasta,
* zabytki.
10. Święta i tradycje
* Boże Narodzenie i Wielkanoc,
* Święta Narodowe,
* Święta rodzinne.
11. Podróże
* środki transportu,
* zachowanie w podróży,
* ciekawi ludzie, miejsca i wydarzenia,
* wakacje.
12. Język nauki
* podstawowe terminy z zakresu wiedzy o języku polskim,
* utrwalanie poznanych zasad ortograficznych.

Realizacja celów kształcenia jest możliwa poprzez:
* respektowanie dotychczasowych doświadczeń językowych ucznia,
* spiralny układ treści nauczania,
* selektywny dobór materiału językowego ze względu na jego dostosowanie do poziomu znajomości języka polskiego przez dziecko,
* stosowanie wielokanałowych sposobów prezentowania i ćwiczenia umiejętności językowych poprzez odwoływanie się do wszystkich zmysłów,
* odwoływanie się do zdolności naśladowczych uczniów w procesie dydaktycznym,
* wykorzystanie zróżnicowanych i atrakcyjnych dla dziecka technik nauczania,
* odwoływanie się do zabawy jako podstawowej formy aktywności dziecka.

Treści programu dostosowane będą do indywidualnych potrzeb, możliwości i kompetencji językowych ucznia.

# data[].attributes.attachment_link.title
Program nauczania języka polskiego dla obcokrajowca, dziecka z Ukrainy

# data[].attributes.attachment_link.description
PROGRAM NAUCZANIA JĘZYKA POLSKIEGO DLA OBCOKRAJOWCA (dziecka z Ukrainy)W ROKU SZKOLNYM ......./........ Uczeń (imię i nazwisko): ........................................klasa 1-3 Szkoła Podstawowa 1. Cele główne zajęć:* pomoc uczniowi w przezwyciężaniu trudności w opanowaniu języka polskiego,* nabycie przez ucznia kompetencji językowej, umożliwiającej porozumiewanie się w języku polskim w podstawowym zakresie,* wspieranie wszechstronnego rozwoju ucznia, zwłaszcza jego naturalnych zdolności, zainteresowań i możliwości w sferach: intelektualnej, psychicznej i moralnej.

# data[].attributes.attachment_link.description
MEN dokonało zmian przepisów, by wspomóc szkoły w pracy z uczniami przybywającymi z zagranicy. Poznaj szczegóły

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
- art. 165 i 166 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1283) ( https://dziennikustaw.gov.pl/D2020000128301.pdf) - w odniesieniu do przedszkoli oraz szkół działających według nowego ustroju szkolnego

- art. 363 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 9 września 2016 r. ) wraz z późniejszymi zmianami (Dz. U. z 2017 r. poz. 1634), ( w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1453) ( https://dziennikustaw.gov.pl/D2016000145301.pdf https://dziennikustaw.gov.pl/D2017000163401.pdf) (Dz. U. z 2019 r. poz. 666) ( https://dziennikustaw.gov.pl/D2019000066601.pdf) - w odniesieniu do gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, do czasu zakończenia kształcenia w tych szkołach.

Uczniowie przybywający z zagranicy, zarówno obywatele polscy, jak i cudzoziemcy są przyjmowani do publicznych szkół na podstawie zagranicznych dokumentów potwierdzających uczęszczanie do szkoły za granicą bądź ukończenie kolejnego etapu kształcenia bez konieczności dokonywania ich nostryfikacji. Wyjątek stanowią publiczne szkoły branżowe II stopnia i publiczne szkoły policealne, gdzie warunkiem przyjęcia jest odpowiednio posiadanie potwierdzonego wykształcenia zasadniczego zawodowego albo wykształcenia branżowego I stopnia lub wykształcenia średniego. Zagraniczne świadectwo potwierdzające wykształcenie średnie może być w Polsce uznane z mocy prawa lub decyzją kuratora oświaty. Szczegółowe informacje są dostępne pod adresem https://www.gov.pl/web/edukacja/uznawanie-wyksztalcenia-uzyskanego-za-granica .

W przypadku ubiegania się o przyjęcie do publicznych szkół prowadzących kształcenie zawodowe, sportowych, artystycznych czy oddziałów dwujęzycznych warunkiem przyjęcia może być spełnienie dodatkowych kryteriów.

Dyrektor szkoły publicznej kwalifikuje ucznia przybywającego z zagranicy do odpowiedniej klasy lub na odpowiedni semestr, biorąc pod uwagę także wiek ucznia, opinię rodzica albo samego ucznia, jeśli jest on pełnoletni.

Organy prowadzące szkoły publiczne i niepubliczne mogą tworzyć oddziały przygotowawcze dla uczniów przybywających z zagranicy, słabo znających lub nieznających języka polskiego. Celem wprowadzenia tej formy organizacyjnej jest wspomaganie efektywności kształcenia osób, które uczyły się w szkołach funkcjonujących w zagranicznych systemach oświaty. Nauka w oddziale przygotowawczym trwa co do zasady jeden rok szkolny, ale może być skrócona lub wydłużona nie więcej niż o jeden rok szkolny.

Uczniowie-cudzoziemcy korzystają z nauki i opieki we wszystkich typach publicznych przedszkoli i szkół do ukończenia 18 lat lub ukończenia szkoły ponadpodstawowej/ ponadgimnazjalnej na warunkach dotyczących obywateli polskich.

Cudzoziemcy korzystają na warunkach dotyczących obywateli polskich z nauki w publicznych szkołach dla dorosłych, publicznych szkołach policealnych, publicznych szkołach artystycznych, publicznych placówkach i publicznych kolegiach pracowników służb społecznych oraz z kształcenia ustawicznego w formie kwalifikacyjnych kursów zawodowych, jeśli są:

1) obywatelami pozostałych 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) i Konfederacji Szwajcarskiej, a także członkami ich rodzin posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu;

2) osobami pochodzenia polskiego w rozumieniu przepisów o repatriacji;

3) osobami, którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono:

- zezwolenia na pobyt stały;

- ochrony uzupełniającej oraz członkowie ich rodzin;

- zgody na pobyt tolerowany;

- zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz członkowie ich rodzin;

- zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;

- zezwolenia na pobyt czasowy w związku z okolicznością, o której mowa w art. 127, art. 159 ust. 1, art. 176 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650);

4) osoby, którym nadano status uchodźcy oraz członkowie ich rodzin;

5) członkami rodzin osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy;

6) osobami posiadającymi ważną Kartę Polaka;

7) osobami, dla których uprawnienie takie wynika z umów międzynarodowych;

8) osobami, które posiadają kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy", wizę Schengen lub wizę krajową wydaną w celu wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

9) stypendystami otrzymującymi stypendia Ministra Edukacji Narodowej, organu prowadzącego szkołę lub dyrektora szkoły.

W świetle przepisu art. 165 ust. 5 ustawy - Prawo oświatowe, pozostali cudzoziemcy mogą pobierać naukę w publicznych szkołach dla dorosłych, publicznych szkołach policealnych, publicznych szkołach artystycznych, publicznych placówkach i publicznych kolegiach pracowników służb społecznych oraz korzystać z kształcenia ustawicznego w formie kwalifikacyjnych kursów zawodowych na warunkach odpłatności.

Wysokość odpłatności oraz sposób wnoszenia opłat, uwzględniający przewidywane koszty kształcenia oraz możliwość całkowitego lub częściowego zwolnienia z tej odpłatności ustala organ prowadzący szkołę.

Cudzoziemcy podlegający obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego w formie dodatkowych zajęć lekcyjnych z języka polskiego. Dodatkową naukę języka polskiego organizuje gmina lub powiat właściwe ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca. Korzystanie przez cudzoziemców z dodatkowych zajęć z języka polskiego nie jest ograniczone czasowo.

Cudzoziemcy mogą korzystać także z dodatkowych zajęć wyrównawczych z danego przedmiotu nauczania przez okres 12 miesięcy. Łączny wymiar dodatkowych zajęć z języka polskiego i zajęć wyrównawczych nie może przekroczyć 5 godzin tygodniowo.

Uczniowie-cudzoziemcy podlegający obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do pomocy udzielanej przez osobę władającą językiem kraju pochodzenia, zatrudnioną w charakterze pomocy nauczyciela przez dyrektora szkoły nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy.

Dla cudzoziemców podlegających obowiązkowi szkolnemu, placówka dyplomatyczna lub konsularna kraju ich pochodzenia działająca w Polsce albo stowarzyszenie kulturalno-oświatowe danej narodowości mogą organizować w szkole, w porozumieniu z dyrektorem szkoły i za zgodą organu prowadzącego, naukę języka i kultury kraju pochodzenia.

Obywatele polscy przybywający z zagranicy podlegający obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego
w formie dodatkowych zajęć lekcyjnych z języka polskiego przez okres 12 miesięcy. Dodatkową naukę języka polskiego organizuje gmina lub powiat właściwe ze względu na miejsce zamieszkania ucznia. Uczniowie mogą także korzystać z dodatkowych zajęć wyrównawczych z danego przedmiotu nauczania przez okres 12 miesięcy. Łączny wymiar dodatkowych zajęć z języka polskiego i zajęć wyrównawczych nie może przekroczyć 5 godzin tygodniowo.

Na zadania związane z kształceniem uczniów przybywających z zagranicy przysługuje jednostkom samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej. Przewidziano w niej dodatkowe wagi, obejmujące uczniów korzystających z dodatkowej nauki języka polskiego oraz uczniów oddziałów przygotowawczych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu poddziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2019 są to wagi P ⁴⁴=1,5 oraz P ⁴⁵=0,3.

Do dnia 10 września roku szkolnego, w którym mają być przeprowadzone egzaminy zewnętrzne, Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w komunikacie wskazuje szczegółowe sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego, w przypadku zdających, którzy potrzebują takiego dostosowania. Przewidziano ułatwienia dla osób przybywających z zagranicy, które przystępują do egzaminów zewnętrznych.

Uczeń albo absolwent, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu, może przystąpić do:

egzaminu ósmoklasisty, z wyjątkiem egzaminu z języka obcego nowożytnego - w warunkach i formie dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej;

egzaminu maturalnego, z wyjątkiem egzaminu z języka obcego nowożytnego - w warunkach dostosowanych do jego potrzeb oraz możliwości psychofizycznych, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej.

Dostosowanie formy egzaminu ósmoklasisty polega na przygotowaniu odrębnych arkuszy egzaminacyjnych dostosowanych do potrzeb ucznia, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu.

Dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego polega m.in. na wykorzystaniu odpowiednich środków dydaktycznych (np. słownika dwujęzycznego), odpowiednim przedłużeniu czasu przewidzianego na przeprowadzenie tych egzaminów.

Uczeń, słuchacz albo absolwent, który w roku szkolnym, w którym przystępuje do egzaminu ósmoklasisty lub egzaminu maturalnego, był objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole ze względu na trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia komunikacji językowej lub sytuację kryzysową lub traumatyczną, może przystąpić do egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego w warunkach dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych wynikających odpowiednio z rodzaju tych trudności, zaburzeń lub sytuacji kryzysowej lub traumatycznej, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej.

Dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego polega m.in. na wykorzystaniu odpowiednich środków dydaktycznych (np. słownika dwujęzycznego), odpowiednim przedłużeniu czasu przewidzianego na przeprowadzenie tych egzaminów.

Przydatne materiały dotyczące wspierania uczniów przybywających z zagranicy są dostępne na stronie Ośrodka Rozwoju Edukacji ( https://www.ore.edu.pl/uczen-ze-specjalnymi-potrzebami-edukacyjnymi/4365-wielokulturowosc-w-szkole-uczen-cudzoziemski ) oraz Ośrodka Rozwoju Edukacji Polskiej za Granicą ( http://powroty.otwartaszkola.pl/ ).

Materiały dla nauczycieli pracujących w oddziałach przygotowawczych i prowadzących dodatkowe zajęcia z języka polskiego, opracowane przez Fundację im. Mikołaja Reja w ramach konkursu Ministerstwa Edukacji Narodowej na realizację zadań publicznych „Wspieranie inicjatyw edukacyjnych w szkolnym środowisku wielokulturowym" w latach 2017-18:

1. przewodnik dla nauczyciela „W polskiej szkole" oraz narzędzia do pracy
z uczniami z doświadczeniem migracji komplementarne z podręcznikami dla klas I-III szkoły podstawowej(https://www.ore.edu.pl/2015/03/wielokulturowosc-w-szkole-uczen-cudzoziemski/) lub (http://fundacjareja.eu/w-polskiej-szkole/);

2. metodyka nauczania języka edukacji szkolnej uczniów z doświadczeniem migracji - matematyka (http://fundacjareja.eu/do-pobrania/).

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18.02.2011 r. w sprawie ramowego programu kursów nauki języka polskiego dla cudzoziemców (Dz.U. Nr 61, poz. 306)

https://www.gov.pl/web/edukacja/uznawanie-wyksztalcenia-uzyskanego-za-granica

# data[].attributes.attachment_link.title
Informacja o kształceniu w polskim systemie oświaty osób przybywających z zagranicy - Ministerstwo Edukacji i Nauki - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
art. 165 i 166 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (Dz.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Warunki podejmowania nauki przez cudzoziemców w polskich szkołach są określone przepisami art. 94a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 lipca 2015 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania do publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek osób niebędących obywatelami polskimi oraz obywateli polskich, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw, a także organizacji dodatkowej nauki języka polskiego, dodatkowych zajęć wyrównawczych oraz nauki języka i kultury kraju pochodzenia (Dz. U. z 2015, poz. 1202).

Cudzoziemcy korzystają z nauki i opieki we wszystkich typach publicznych przedszkoli i szkół do ukończenia 18 lat lub ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej na warunkach dotyczących obywateli polskich.

Natomiast z nauki w publicznych szkołach dla dorosłych, publicznych szkołach policealnych, publicznych szkołach artystycznych, publicznych placówkach i publicznych kolegiach pracowników służb społecznych oraz z kształcenia ustawicznego w formie kwalifikacyjnych kursów zawodowych korzystają na warunkach dotyczących obywateli polskich:

1. obywatele pozostałych 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Islandia, Lichtenstein, Norwegia) i Konfederacji Szwajcarskiej, a także członkowie ich rodzin posiadający prawo pobytu lub prawo stałego pobytu;

2. osoby pochodzenia polskiego w rozumieniu przepisów o repatriacji;

3. osoby, którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono:

zezwolenia na pobyt stały;

ochrony uzupełniającej oraz członkowie ich rodzin;

zgody na pobyt tolerowany;

zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz członkowie ich rodzin;

ochrony czasowej;

zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;

zezwolenia na pobyt czasowy w związku z okolicznością, o której mowa w art. 127, art. 159 ust. 1, art. 176 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650);

4. osoby, którym nadano status uchodźcy oraz członkowie ich rodzin;

5. członkowie rodzin osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy;

6. osoby posiadające ważną Kartę Polaka;

7. osoby, dla których uprawnienie takie wynika z umów międzynarodowych;

8. osoby, które posiadają kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy", wizę Schengen lub wizę krajową wydaną w celu wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

9. stypendyści otrzymujący stypendia Ministra Edukacji Narodowej, organu prowadzącego szkołę lub dyrektora szkoły.

W świetle przepisu art. 94a ust. 3 ustawy, pozostali cudzoziemcy mogą pobierać naukę w publicznych szkołach dla dorosłych, publicznych szkołach policealnych, publicznych szkołach artystycznych, publicznych placówkach i publicznych kolegiach pracowników służb społecznych oraz z kształcenia ustawicznego w formie kwalifikacyjnych kursów zawodowych na warunkach odpłatności.

Wysokość odpłatności oraz sposób wnoszenia opłat, uwzględniający przewidywane koszty kształcenia oraz możliwość całkowitego lub częściowego zwolnienia z tej odpłatności ustala organ prowadzący szkołę.

Cudzoziemcy są przyjmowani do szkół na podstawie dokumentów bez konieczności dokonywania ich nostryfikacji. Wyjątek stanowią szkoły policealne, gdzie warunkiem przyjęcia jest posiadanie wykształcenia średniego. Zagraniczne świadectwo potwierdzające wykształcenie średnie może być w Polsce uznane z mocy prawa lub decyzją kuratora oświaty. Szczegółowe informacje są dostępne pod adresem http://men.gov.pl/pl/wspolpraca-miedzynarodowa/uznawanie-swiadectw-zagranicznych.

Cudzoziemcy podlegający obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego w formie dodatkowych zajęć lekcyjnych z języka polskiego. Dodatkową naukę języka polskiego organizuje gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca. Dodatkowe zajęcia z języka polskiego dla cudzoziemców są organizowane tak długo, jak długo potrzebuje tego uczeń. Sposób organizacji dodatkowej nauki języka polskiego jest określony w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 lipca 2015 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania do publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek osób niebędących obywatelami polskimi oraz obywateli polskich, którzy pobierali naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw, a także organizacji dodatkowej nauki języka polskiego, dodatkowych zajęć wyrównawczych oraz nauki języka i kultury kraju pochodzenia (Dz. U. z 2015, poz. 1202).

Cudzoziemcy mogą korzystać także z dodatkowych zajęć wyrównawczych z danego przedmiotu nauczania przez okres 12 miesięcy.

Łączny wymiar dodatkowych zajęć z języka polskiego i zajęć wyrównawczych nie może przekroczyć 5 godzin tygodniowo.

Środki potrzebne na wdrożenie opisanych wyżej rozwiązań znajdują pokrycie w subwencji oświatowej. W przypadku dodatkowych zajęć z języka polskiego, zaplanowano w niej dodatkowe środki dzięki podniesieniu wag odnoszących się do uczniów korzystających z tych zajęć. Kwota bazowa na jednego ucznia (służąca do obliczania wysokości dotacji dla poszczególnych samorządów) jest wyższa o około 20-150%, zależnie od łącznej liczby uczniów korzystających z zajęć w danej szkole (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2014 r. w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2015).

Uczniowie podlegający obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, którzy nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do pomocy udzielanej przez osobę władającą językiem kraju pochodzenia, zatrudnioną w charakterze pomocy nauczyciela przez dyrektora szkoły nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy.

Dla cudzoziemców podlegających obowiązkowi szkolnemu, placówka dyplomatyczna lub konsularna kraju ich pochodzenia działająca w Polsce albo stowarzyszenie kulturalno-oświatowe danej narodowości mogą organizować w szkole, w porozumieniu z dyrektorem szkoły i za zgodą organu prowadzącego, naukę języka i kultury kraju pochodzenia.

Ułatwienia dla osób niebędących obywatelami polskimi, które przystępują do egzaminów zewnętrznych od roku szkolnego 2015/2016 ¹.

Uczeń albo absolwent, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu, może przystąpić do:

części pierwszej sprawdzianu, części pierwszej lub części drugiej egzaminu gimnazjalnego - w warunkach i formie dostosowanych do jego potrzeb edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej;

egzaminu maturalnego - z wyjątkiem egzaminu maturalnego z języka polskiego oraz języka obcego nowożytnego - w warunkach dostosowanych do jego potrzeb oraz możliwości psychofizycznych, na podstawie pozytywnej opinii rady pedagogicznej.

Dostosowanie formy sprawdzianu i egzaminu gimnazjalnego polega na przygotowaniu odrębnych arkuszy egzaminacyjnych dostosowanych do potrzeb ucznia, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu.

Dostosowanie warunków przeprowadzania sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego i egzaminu maturalnego polega m.in. na wykorzystaniu odpowiednich środków dydaktycznych (np. słownika dwujęzycznego), odpowiednim przedłużeniu czasu przewidzianego na przeprowadzenie tych egzaminów.

Do dnia 10 września roku szkolnego, w którym mają być przeprowadzone egzaminu zewnętrzne, Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w komunikacie wskazuje szczegółowe sposoby dostosowania warunków i form przeprowadzania sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego i egzaminu maturalnego, w przypadku zdających, którzy potrzebują takiego dostosowania.

¹ Art. 44zzr ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 357).

Przydatne materiały

Nauczyciele prowadzący dodatkowe zajęcia lekcyjne z języka polskiego mogą wykorzystywać niżej wymienione, dostępne na stronach internetowych materiały:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18.02.2011 r. w sprawie ramowego programu kursów nauki języka polskiego dla cudzoziemców (Dz.U. Nr 61, poz. 306) [pdf. 72.9 MB]
Ku wielokulturowej szkole w Polsce. Pakiet edukacyjny z programem nauczania języka polskiego jako drugiego dla I, II i III etapu edukacyjnego (w szkołach m. st. Warszawy) [pdf. 3.6 MB]

Podręcznik internetowy „Włącz Polskę!" ( http://wlaczpolske.pl/) - zbiór zasobów edukacyjnych stworzonych do budowy podręczników dla uczniów szkół polskich na całym świecie. Strona internetowa www.wlaczpolske.pl, na której znajduje się podręcznik, jest narzędziem pozwalającym tworzyć zindywidualizowane zestawy treści dostosowane do wieku i poziomu znajomości języka polskiego uczniów. Dostępne materiały obejmują nauczanie wczesnoszkolne, język polski, wiedzę
o Polsce oraz historię i geografię Polski

Dyrektorzy szkół, nauczyciele, uczniowie i rodzice mogą znaleźć przydatne informacje związane z przyjmowaniem i nauką cudzoziemców w szkołach, m.in., na stronach

Zobacz także: Zrozumieć innych, czyli jak uczyć o uchodźstwie

# data[].attributes.attachment_link.description
Warunki podejmowania nauki przez cudzoziemców w polskich szkołach są określone przepisami art. 94a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 lipca 2015 r.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dzieci uchodźców, imigrantów oraz Polaków powracających do kraju w polskiej szkole mierzą się z szeregiem trudności adaptacyjnych. Sytuacja każdego ucznia może być inna, zwykle warunkuje ją stopień znajomości języka polskiego. O ile nie budzi wątpliwości konieczność zapewnienia im bezpłatnej nauki języka polskiego czy zorganizowania dodatkowych zajęć wyrównawczych, o tyle często zadawanym pytaniem jest to, jak pomóc im przezwyciężyć poczucie wyobcowania, niepewności i zagrożenia?

# data[].attributes.attachment_link.title
Trudności ucznia przybywającego z zagranicy - pomoc

# data[].attributes.attachment_link.description
Dzieci uchodźców, imigrantów oraz Polaków powracających do kraju w polskiej szkole mierzą się z szeregiem trudności adaptacyjnych. Sytuacja każdego ucznia może być inna, zwykle warunkuje ją stopień znajomości języka polskiego. O ile nie budzi wątpliwości konieczność zapewnienia im bezpłatnej nauki języka polskiego czy zorganizowania dodatkowych zajęć wyrównawczych, o tyle często zadawanym pytaniem jest to, jak pomóc im przezwyciężyć poczucie wyobcowania, niepewności i zagrożenia?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
24 lutego 2022 roku zapisze się w historii jako dzień inwazji Rosji na Ukrainę. W wyniku zagrożenia tysiące osób postanowiły uciekać z ojczystego kraju wraz ze swoimi rodzinami. Wśród uchodźców znajduje się duża grupa dzieci. Proces migracji jest niezwykle stresujący i trudny, zarówno dla rodzica, jak i jego podopiecznych. Odnalezienie się w nowym miejscu, kulturze i środowisku nie jest łatwe. Szczególnie wtedy, gdy nie znamy języka lub słabo się nim posługujemy. Dla dziecka taka zmiana jest jeszcze trudniejsza. Dlatego niezwykle ważne jest, aby szkoła była dobrze przygotowana do przyjęcia takiego ucznia i żeby była w stanie mu pomóc odnaleźć się w nowym środowisku.

Nowa szkoła to ogromny stres

Pierwsze dni ucznia migranckiego w nowej szkole są niezwykle istotne. Dla takiego dziecka to jedno z ważniejszych i trudniejszych doświadczeń. Towarzyszą temu stres, lęk i niepewność. Kiedy dziecko zostaje postawione przed faktem dokonanym i decyzją o wyjeździe z ojczystego kraju, jest mu jeszcze trudniej odnaleźć się w nowej szkole.

Punktem wyjścia do właściwego postępowania w tej sytuacji jest spojrzenie z perspektywy dziecka migranckiego - jego potrzeb, obaw, oczekiwań. Konieczne jest także uwzględnienie szerszego kontekstu - sytuacji całej rodziny dziecka, a w szczególności jego rodziców.

Przychodząc do nowej szkoły w nowym kraju dziecko potrzebuje przede wszystkim:

poczucia bezpieczeństwa,

akceptacji w nowej klasie

akceptacji nauczycieli,

wsparcia,

bycia zauważonym i docenianym.

pomocy w poznaniu nowego języka i kultury.

Przygotowanie uczniów na przyjęcie dziecka cudzoziemskiego

Przede wszystkim nauczyciel powinien możliwie jak najszybciej dowiedzieć się, że w jego klasie pojawi się uczeń z zagranicy. Dzięki temu będzie się mógł dobrze przygotować do przyjęcia go w klasie oraz odpowiednio przygotować uczniów na przybycie nowego kolegi lub koleżanki.

Nauczyciel powinien przekazać klasie informacje na temat kraju oraz kultury nowego ucznia. Należy porozmawiać z uczniami o trudnościach, z jakimi może mierzyć się nowy uczeń, wynikającymi z potrzeby odnalezienia się w nowym miejscu oraz wspólnie z klasą zastanowić się, jak można pomóc nowemu uczniowi i co każdy może zrobić, aby było mu łatwiej. Stworzenie atmosfery otwartości na różnorodność kulturową z pewnością pomoże nie tylko nowemu uczniowi, ale także pobudzi empatię klasy.

Ważna rola nauczyciela

Ze swojej strony nauczyciel oraz/lub wychowawca powinien pomóc w integracji dziecka migranckiego z klasą. Pedagog powinien skupić się na zaspokojeniu jego potrzeb emocjonalnych i zapewnieniu mu wsparcia. Aby to zrobić należy się odpowiednio przygotować, czyli zebrać informacje na temat kraju pochodzenia ucznia cudzoziemca. Jego religii, kultury oraz z sytuacji, w jakiej się znajduje. Nauczyciel powinien przyjąć postawę otwartości na zmiany oraz mieć pozytywne i kreatywne podejście do nowych wyzwań, takich jak na przykład wprowadzenie nowych form, które ułatwią komunikację z uczniem z innego kraju.

Z pewnością pomocne będzie zaopatrzenie klasy w słownik języka ojczystego nowego ucznia. Można także przygotować (szczególnie, jeśli chodzi o młodsze dziecko) zestaw obrazków wyrażających emocje i potrzeby, takie jak głód, potrzeba pójścia do toalety czy złe samopoczucie.

Nauczyciel powinien także zadbać o to, aby nowy uczeń został dobrze i ciepło przyjęty przez klasę oraz aby jak najszybciej się z nią zintegrował. Tu pomocne będą wszelkie działania wspierające integrację uczniów oraz wsparcie psychologa.

Nauka języka i zajęcia wyrównawcze

Dziecko cudzoziemskie będzie miało przez pewien czas duże problemy z komunikacją oraz z nauką ze względu na brak znajomości języka polskiego. Warto wiedzieć, że prawnie samorząd jest zobowiązany do zorganizowania dodatkowej i bezpłatnej nauki języka.

Co więcej, uczniowie cudzoziemscy mają prawo do pomocy świadczonej przez osobę władającą językiem kraju pochodzenia, zatrudnioną w charakterze pomocy nauczyciela. Pomoc ta udzielana jest nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy.

Dzieci z zagranicy mogą także korzystać z dodatkowych zajęć wyrównawczych w zakresie przedmiotów nauczania, organizowanych przez organ prowadzący szkołę, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy, w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo.

Jak jeszcze można pomóc?

Nauczyciel w celu wyrównania różnic programowych powinien także zapewnić uczniowi wsparcie edukacyjne w formie zajęć wyrównawczych z konkretnych przedmiotów. Warto przy tym ściśle współpracować z innymi nauczycielami pracującymi z tym uczniem.

Aby pomóc uczniowi należy go traktować jak pełnoprawnego uczestnika zajęć. Włączać go do pracy w grupie, dostosowując jednocześnie instrukcje do jego językowych umiejętności. Dodatkowo można przygotować proste streszczenia lektur i innych tekstów, stosować materiały ikonograficzne przy wyjaśnianiu zagadnień tematycznych i stosować prosty język instrukcji (podkreśl, ułóż, zaznacz etc.).

Nauczyciel powinien także zadbać, aby uczeń migrancki miał zapewnioną pomoc w odrabianiu lekcji. Częstym problemem jest niezrozumienie polecenia, a nie brak wiedzy czy umiejętności. Tu pomocni mogą być inni uczniowie albo opiekun świetlicy.

W miarę możliwości uczeń powinien mieć także dostęp do materiałów naukowych w języku ojczystym. Szczególnie na początku nauki w nowej szkole i nowym kraju.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzieci z innych krajów w polskiej szkole. Jak im pomóc? - Temat: Edukacja

# data[].attributes.attachment_link.description
24 lutego 2022 roku zapisze się w historii jako dzień inwazji Rosji na Ukrainę. W wyniku zagrożenia tysiące osób postanowiły uciekać z ojczystego kraju wraz ze swoimi rodzinami. Wśród uchodźców znajduje się duża grupa dzieci. Proces migracji jest niezwykle stresujący i trudny, zarówno dla rodzica, jak i jego podopiecznych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
4. Polski mniej obcy. Cz. 1, Podręcznik do nauki języka polskiego dla średnio zaawansowanych : poziom średni ogólny (B2) / Agnieszka Madeja, Barbara Morcinek. -Katowice : "Śląsk", 2007

5. Polski mniej obcy. Cz. 2, Klucz do ćwiczeń, transkrypty, test certyfikatowy : poziom średni ogólny (B2) / Agnieszka Madeja, Barbara Morcinek. - Katowice : "Śląsk", 2007

MATERIAŁY DODATKOWE DLA NAUCZYCIELI

(od 2015 roku, wcześniejsze ujęte są zestawieniach pt. Edukacja międzykulturowa)

Oprac. Hanna Krasuska Terka
Powrót do Wychowanie. Pedagogika

# data[].attributes.attachment_link.title
Uczeń-cudzoziemiec w polskiej szkole - zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 2006-2019

# data[].attributes.attachment_link.description
4. Polski mniej obcy. Cz. 1, Podręcznik do nauki języka polskiego dla średnio zaawansowanych : poziom średni ogólny (B2) / Agnieszka Madeja, Barbara Morcinek. -Katowice : "Śląsk", 2007 5. Polski mniej obcy. Cz. 2, Klucz do ćwiczeń, transkrypty, test certyfikatowy : poziom średni ogólny (B2) / Agnieszka Madeja, Barbara Morcinek.

# data[].attributes.attachment_link.title
NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO. Zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata - PDF Darmowe pobieranie

# data[].attributes.attachment_link.description
1 1 NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO. Zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata Opracowanie: Małgorzata Potępa. Regionalny Zespół Placówek Wsparcia Edukacji. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Opolu Opublikowano WYDAWNICTWA ZWARTE 1. Aforyzm w nauczaniu języka polskiego jako obcego / Anna Trębska-Kerntopf ; Centrum Języka i Kultury Polskiej dla Polonii i Cudzoziemców UMCS.

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła na językach - uczeń z doświadczeniem migracyjnym w szkole. Zestawienie bibliograficzne w wyborze. - Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Rzeszowie

# data[].attributes.attachment_link.description
Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą…

# data[].attributes.attachment_link.title
Konspekty lekcji do programu "Język polski jako fakultatywny kurs"

# data[].attributes.attachment_link.description
Napisanie konspektów zostało dofinsowane przez Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" ze środków otrzymanych z Kancelarii Senatu w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za Granicą. Scenariusze lekcji języka polskiego - klasa 6 Scenariusze lekcji języka polskiego - klasa 7 Prezentujemy wybrane prace konkursu Twórczy Nauczyciel zgłoszone w edycji maj 2017.

# data[].attributes.headline
Program zajęć wyrównawczych z matematyki dla uczniów klas IV-VI szkoly podstawowej

# data[].attributes.subject
Program zajęć wyrównawczych z matematyki dla uczniów klas IV-VI szkoly podstawowej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Program zajęć wyrównawczych jest przeznaczony dla uczniów, którzy z różnych powodów mają trudności w opanowaniu podstawowych wiadomości i umiejętności z zakresu nauczania języka polskiego.

Obejmuje on wymagania z podstawy programowej, co ma umożliwić osiągnięcie skuteczności w uczeniu uczniów mniej zdolnych.

Celem zajęć wyrównawczych jest podnoszenie sprawności językowej uczniów, czyli zdobycie przez ucznia praktycznej umiejętności swobodnego i skutecznego posługiwania się językiem w mowie i piśmie. Głównie należy zadbać o właściwe stosowanie słownictwa, związków frazeologicznych, synonimów oraz o poprawne budowanie zdań, przemyślane komponowanie całego tekstu, poprawną ortografię i interpunkcję, o umiejętność odpowiedniego formułowania myśli w zależności od sytuacji komunikacyjnej.
1. Cele ogólne:

uzupełnienie wiadomości dotyczących nauki o języku, ortografii, interpunkcji;

bogacenie słownictwa i kształtowanie umiejętności posługiwania się słownikami;

kształtowanie sprawności komunikacyjnych;

wyrabianie nawyków samokształceniowych;

rozbudzanie wiary w możliwość pokonywania istniejących trudności i sprawnego posługiwania się językiem polskim.

2. Cele szczegółowe:

przypomnienie zasad ortografii i interpunkcji oraz ćwiczenie umiejętności stosowania ich w praktyce;

uzupełnianie wiadomości o budowie zdania pojedynczego, złożonego;

kształtowanie umiejętności stosowania zasad składni w budowie wypowiedzi oraz świadomego dobierania konstrukcji zdania do celu wypowiedzi;

bogacenie słownictwa, gromadzenie słów potrzebnych przy tworzeniu różnych typów wypowiedzi pisemnej;

wyrabianie umiejętności i nawyku korzystania ze słowników języka polskiego i wyrazów obcych oraz poradników językowych;

kształtowanie umiejętności samodzielnego tworzenia komunikatów językowych, niezbędnych w dalszej edukacji i w życiu;

utrwalenie i uzupełnienie pojęć z zakresu teorii literatury niezbędnych w

interpretacji dzieł literackich i odbiorze tekstów kultury.

1. W zajęciach uczestniczą chętni, świadomi swoich braków uczniowie.

2. Umiejętności wyniesione z zajęć utrwalają samodzielnie, starannie wykonują zlecone do domu zadania, umieją je oceniać, wskazując zalety i wady.

3. Uczestnicy zajęć wyrabiają w sobie nawyki samokształcenia i samokontroli, zaczynają świadomie posługiwać się językiem.

4. Wszystkie wiadomości teoretyczne prezentowane są tak, aby wykazać ich praktyczną przydatność.

IV. REALIZACJA ZAŁOŻEŃ PROGRAMOWYCH
1. Organizacja zajęć: 2. Pomoce naukowe:

słowniki: języka polskiego, wyrazów obcych, ortograficzny, terminów literackich, poprawnej polszczyzny oraz poradniki językowe,

przygotowane przez nauczyciela i powielone dla każdego ucznia karty z zestawami ćwiczeń ortograficznych i językowych,

wybrane przez nauczyciela teksty kultury z opracowanymi zestawami zadań otwartych i zamkniętych.

3. Procedury osiągania celów:
V. PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW

1. Uczniowie dostrzegają potrzebę poprawności językowej.

2. Znają wartość słów i umieją się nimi świadomie posługiwać.

3. Potrafią tworzyć poprawne i przejrzyste komunikaty językowe, dobierając środki funkcjonalne dla celu wypowiedzi.

4. Dostrzegają błędy w wypowiedziach własnych i cudzych, potrafią je poprawiać.

5. Rozumieją czytane teksty, umieją o nich rozmawiać, nazywając własne uczucia i wyrażając subiektywne opinie.

6. Rozpoznają w tekstach środki wyrazu artystycznego i określają ich funkcję.

7. Mają nawyk korzystania ze słowników i poradników językowych oraz potrzebę samokontroli

i stosowania poprawnej polszczyzny.

8. Wiedzą gdzie znaleźć odpowiedź na pytanie o poprawność konstruowanych wypowiedzi czy stosowania form językowych.

VI. SPOSOBY OCENIANIA UCZNIÓW

Nauczyciel powinien motywować uczniów oraz systematycznie oceniać ich pracę; może to być ocena słowna wspierająca ucznia.

Program zajęć wyrównawczych zakłada podmiotowe traktowanie ucznia po to, aby zwiększyć samodzielność uczenia się, zainteresowania dalszą edukacją, poczucia wiary we własne siły.

1. Pozytywne oceny ze sprawdzianów, testów przeprowadzanych na lekcjach języka polskiego.

2. Pozytywne oceny semestralne i roczne z języka polskiego.

# data[].attributes.attachment_link.title
Język polski: Strona główna - Program zajęć dydaktyczno- wyrównawczych z języka polskiego | Szkoła Podstawowa nr 58 im. J.Kukuczki

# data[].attributes.attachment_link.description
Program zajęć wyrównawczych jest przeznaczony dla uczniów, którzy z różnych powodów mają trudności w opanowaniu podstawowych wiadomości i umiejętności z zakresu nauczania języka polskiego. Obejmuje on wymagania z podstawy programowej, co ma umożliwić osiągnięcie skuteczności w uczeniu uczniów mniej zdolnych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Program dla dzieci z trudnościami w nauce w nauczaniu zintegrowanym

* szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie

Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów.

Opracowane :
mgr Arleta Bielecka

WSTĘP

Pierwsze szkolne kłopoty dziecka wynikają bardzo często z trudności w czytaniu, pisaniu oraz liczeniu. Aby je przezwyciężyć trzeba poznać przyczyny i znaleźć środki zaradcze. Nauka czytania, pisania i liczenia jest czynnością długotrwałą, przy tym skomplikowaną oraz wymagającą pełnej mobilizacji sił dziecka, a także dużego zaangażowania w pracę. W ramach przezwyciężania trudności edukacyjnych można wyróżnić dwie podstawowe formy organizujące pracę:

- praca korekcyjno - kompensacyjna ( reedukacyjna), której celem jest eliminacja zaburzeń rozwojowych ujawnionych u uczniów, które są bezpośrednią przyczyną występowania trudności.

- celem pracy wyrównawczej jest likwidacja "luk" w wiadomościach i umiejętnościach ucznia.

Wczesne wykrycie i wyrównanie zaburzeń, może skutecznie przeszkodzić ukształtowaniu się niewłaściwych postaw z powodu braku powodzenia w nauce.

CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU.

Program zajęć wyrównawczych i korekcyjno - kompensacyjnych dla dzieci nauczania zintegrowanego z trudnościami edukacyjnymi w zakresie aktywności polonistycznej i matematycznej, jest zgodny z treściami "Podstawy programowej". Powstał w celu wyrównania szans edukacyjnych dzieci z brakami w wiadomościach i umiejętnościach szkolnych.

CELE EDUKACYJNE.

Cel główny:

- głównym celem na etapie edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia. Nabywanie umiejętności czytania, pisania i liczenia.

Cele szczegółowe:

- wyrównywanie braków w wiadomościach i umiejętnościach szkolnych.
- rozbudzanie zainteresowań, wyrabianie własnej motywacji do (pracy) nauki.
- zapobieganie powstawaniu zaburzeń emocjonalnych.
- ułatwienie dziecku umiejętności czytania, pisania i liczenia poprzez ćwiczenia koncentracji uwagi, rozwijanie spostrzegawczości, usprawnianie koordynacji wzrokowej, rozwijanie percepcji słuchowej.
- kształtowanie umiejętności porównywania, segregowania i samokontroli.
- dostosowanie wymagań dla możliwości dziecka.
- poznanie potrzeb.
- stworzenie atmosfery bezpieczeństwa i życzliwości.
- wprowadzanie atrakcyjnych form, metod i zasad pracy.
- planowanie i organizowanie sytuacji sprzyjających przezwyciężaniu trudności w nauce.

Realizacja programu prowadzona będzie:

- na zajęciach zintegrowanych kl. I - III
- na zajęciach wyrównawczych.
- na zajęciach dodatkowych

PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW

W procesie pomocy dzieciom z trudnościami w nauce bardzo ważną rolę odgrywają aktywność i chęć pracy dziecka. Ważne jest aby dobrać odpowiednie techniki, metody i zasady pracy:

- Indywidualizacja, czyli dobór środków i metod w zależności od potrzeb i możliwości uczniów (dla każdego inne)
- Zasada stopniowania trudności (przechodzenie od prostych zajęć do złożonych).
- Zasada systematyczności : indywidualizacja i modyfikacja wymagań dostosowanych do możliwości dziecka, eksponowanie osiągnięć dziecka w innych dziedzinach działalności.

Metody i techniki aktywizujące:

- burza mózgów - praca z podręcznika
- zabawa na hasło - puzzle
- inscenizacje
- gry dramowe
- gry dydaktyczne z samokontrolą.

TREŚCI PROGRAMOWE

Ćwiczenie w czytaniu i opracowywaniu tekstów:

- ćwiczenie percepcji wzrokowej,
- ćwiczenie percepcji słuchowej,
- ćwiczenie percepcji słuchowo-wzrokowej,
- nauka czytania sylab, łączenia sylab w wyrazy, wyrazów, zdań i tekstów,
- doskonalenie techniki głośnego, poprawnego i wyrazistego czytania,
- wdrażanie do cichego czytania ze zrozumieniem,
- ustalenie kolejności zdarzeń w opowiadaniu,
- wyszukiwanie najważniejszych fragmentów,
- cechy bohaterów tekstów,
- ocena postaci,
- bohaterowie główni i drugoplanowi,
- miejsce akcji czytanek,

Ćwiczenia w mówieniu i pisaniu:

-ćwiczenia manualno- graficzne,
- wypowiedzi uczniów na tematy bliskie dzieciom,
- opowiadanie ulubionych bajek, baśni,
- opowiadanie treści tekstów i ilustracji,
- wypowiadanie się całymi zdaniami,
- bogacenie słowniczka uczniów,
- przedstawianie różnych sytuacji w inscenizacjach i grach dramowych,
- formułowanie pytań do tekstu,
- nadawanie tytułów obrazkom i fragmentom tekstów,
- omawianie treści obrazków,
- ćwiczenia sprawności manualnej,
- ćwiczenia przygotowujące do nauki pisania,
- nauka pisania liter, sylab, mieszczenia się w liniaturze,
- prawidłowe odtwarzanie i przepisywanie tekstu literami pisanymi,
- ćwiczenia w kształtnym pisaniu,
- stosowanie wielkiej litery,
- prawidłowe układanie i pisanie zdań z rozsypanek sylabowych, wyrazów i zdaniowych,
- pisanie odpowiedzi na pytania,
- pisanie zdań na temat przedmiotów i obrazów,
- opisywanie przedmiotów, porównywanie,
- tworzenie i próby pisania swobodnych tekstów,
- pisanie zaproszenia, listu, życzeń,
- przyspieszenie tempa pisania,
- pisanie w zeszycie w szerokie linie.

Ćwiczenie gramatyczno-ortograficzne z elementami wiedzy o języku.

- podział wyrazów na mówione głoski, pisane litery,
- wyróżnianie samogłosek i spółgłosek,
- sylaba, dwuznaki, spółgłoski miękkie-rozpoznawanie i stosowanie,
- rodzaje zdań, wielka litera na początku zdania, kropka, pytajnik, wykrzyknik na końcu zdania,
- rozpoznawanie poznanych części mowy, wyszukiwanie ich w tekście,
- stosowanie wielkiej litery,
- pisownia wyrazów z "ó" i "rz" wymiennym,
- pisownia wyrazów z "ó" i "rz" niewymiennym,
- pisownia wyrazów z "rz" po spółgłoskach,
- pisownia wyrazów z " ż" wymiennym i niewymiennym.
- pisanie wyrazów z " h",
- kolejność alfabetyczna wyrazów,
- liczba pojedyncza i mnoga,
- czasy czasowników,
- nauka korzystania ze słownika ortograficznego,

Aktywność matematyczna:

- porównywanie przedmiotów pod względem wyróżnionej cechy, porządkowanie przedmiotów,
- rozpoznawanie figur geometrycznych,
- porównywanie liczebności zbiorów,
- liczenie przedmiotów,
- zapisywanie liczb za pomocą cyfr: jednocyfrowych, dwucyfrowych, trzycyfrowych, czterocyfrowych, prawidłowe odczytywanie,
- porównywanie liczb,
- dodawanie i odejmowanie w zakresie 10,
- dodawanie i odejmowanie w zakresie 20 bez i z przekroczeniem progu dziesiątkowego,
- dodawanie i odejmowanie w zakresie 100 bez i z przekroczeniem progu dziesiątkowego na konkretach i w pamięci,
- rozszerzenie zakresu liczbowego do 1000,
- dodawanie i odejmowanie typu 100 + 200, 250 + 30, 800 - 400, 950 - 30 ,
- rozwiązywanie prostych zadań tekstowych na dodawanie i odejmowanie,
- układanie treści zadań do ilustracji,
- mnożenie i dzielenie w zakresie 30,
- ćwiczenia w mnożeniu i dzieleniu liczb w zakresie 100 na konkretach, zastępowanie mnożenia dodawanie jednakowych składników.
- umiejętne i szybkie korzystanie z liczydła.
- algorytmy dodawania, odejmowania, sposobem pisemnym,
- rozwiązywanie prostych zadań tekstowych na mnożenie i dzielenie pomocą nauczyciela,
- pisanie dat,,
- algorytmy mnożenia i dzielenia sposobem pisemnym przez liczbę jednocyfrową wykonywane pomocą nauczyciela.

Zadania nauczyciela

- poznanie swoich uczniów, rozpoznanie trudności w nauce oraz umiejętne im zapobieganie.
- stworzenie atmosfery bezpieczeństwa, wzajemnej akceptacji i życzliwości.
- pełnienie roli przewodnika, osoby wspierającej działania uczniów.
- wprowadzenie atrakcyjnych form i metod pracy.
- wzmacnianie wiary we własne siły.
- dążenie do osłabienia u dziecka poczucia mniejszej wartości przez podkreślenie jego zalet pozwalających na uzyskanie sukcesu.
- uwzględnienie w pracy poleceń wykazanych w opinii poradni psych. - pedag.
- stosowanie pochwały nawet za najmniejszy sukces, szczególnie w przypadku bezradności w trudnych sytuacjach.
- dostosowanie wymagań do możliwości dziecka.

Ocena osiągnięć uczniów.

Ocenianie uczniów ma charakter opisowy i jest ujęty w całorocznej ocenie opisowej.

Nauczyciel:

- obserwuje postępy dziecka na prowadzonych zajęciach,
- obserwuje zaangażowanie i wkład pracy uczniów w wykonanie zadania,
- poznaje zainteresowania dzieci,
- ocenia wyniki postępów w formie pochwał,

Przewidywane osiągnięcia uczniów:

- umie przeprowadzić analizę i syntezę słuchową wyrazów,
- umie coraz ładniej i płynniej czytać,
- rozumie potrzebę doskonalenia techniki czytania,
- umie przeczytać ze zrozumieniem krótki tekst,
- potrafi wyodrębnić najważniejsze zdarzenia w tekście,
- wyodrębnia miejsce akcji oraz bohaterów.
- umie wypowiadać się krótkimi i prostymi zdaniami na różne tematy,
- potrafi opowiedzieć z pomocą nauczyciela bajkę,
- chętnie bierze udział w inscenizacjach,
- potrafi formułować pytania i na nie odpowiadać,
- umie opowiedzieć treść obrazków,
- zna wszystkie litery i prawidłowo łączy je,
- prawidłowo pisze w liniaturze,
- stosuje poznane zasady ortograficzne podczas pisania,
- rozumie potrzebę korzystania ze słowniczka ortograficznego,
- stara się pisać starannie i bez błędów,
- wie jak opisać przedmiot,
- umie opisywać przedmioty przy pomocy pomocniczych pytań,
- potrafi napisać krótki swobodny tekst,
- zna zasady pisania listu, zaproszenia , życzeń,
- stara się przyspieszyć tempo pracy,
- umie podzielić wyrazy na głoski, litery, sylaby,
- zna i potrafi wyodrębnić samogłoski, dwuznaki, spółgłoski miękkie,
- zna zasady pisania różnych rodzajów zdań,
- rozpoznaje poznane części mowy,
- zna alfabet,
- umie porządkować wyrazy w kolejności alfabetycznej,
- potrafi rozpoznawać czasy czasownika,
- wyodrębnia liczbę pojedynczą i mnogą rzeczowników , czasowników,

Aktywność matematyczna:

- umie porównać przedmioty pod względem wyróżnionej cechy,
- zna figury geometryczne,
- umie liczyć przedmioty,
- potrafi zapisywać za pomocą cyfr liczby jednocyfrowe, dwucyfrowe, trzycyfrowe, czterocyfrowe,
- umie zapisane liczby odczytać,
- umie w pamięci dodawać i odejmować w zakresie 10,
- umie dodawać i odejmować w zakresie 20 bez i z przekroczeniem progu dziesiątkowego,
- umie dodawać i odejmować w zakresie 100 w pamięci lub na konkretach ,
- zna sposoby ułatwiające dodawanie i odejmowanie w zakresie 100,
- potrafi dodawać i odejmować w zakresie 1000 - zad. typu 100+200, 800-300,
- stara się samodzielnie rozwiązać proste zadanie tekstowe,
- umie mnożyć i dzielić w zakresie 100 w pamięci, na konkretach i za pomocą dodawania do siebie tych samych składników,
- rozumie potrzebę pamięciowego uczenia się tabliczki mnożenia,
- umie w razie potrzeby szybko korzystać z liczydła,
- rozumie i stosuje algorytmy dodawania, odejmowania sposobem pisemnym,
- rozumie i stosuje algorytmy mnożenia i dzielenia sposobem pisemnym przez liczbę jednocyfrową korzysta z pomocy nauczyciela,
- dostrzega swoje problemy i stara się je rozwiązywać,
-mierzenie czasu obliczenia kalendarzowe,
-pieniądze, liczenie pieniędzy, płacenie, zabawa w sklep,
-pomiar długości i jednostki długości, pomiar pojemności i jednostki pojemności -pomiar ciężaru i jednostki pomiaru ciężaru , termometr i odczytywanie temperatury.

Ewaluacja programu.

Aby przekonać się, czy zrealizowane zostały cele wychowawcze i edukacyjne, oraz w jakim stopniu uczniowie opanowali wymagane umiejętności konieczne jest przeprowadzenie ewaluacji. W jej wyniku otrzyma się informacje niezbędne do oceny wartości merytorycznej i metodycznej programu, oraz wskazówki do modyfikacji. Ewaluacja zostanie przeprowadzona metodą:

- ankiety

- test sprawdzający opanowanie podst. Wiadomości i umiejętności w kl. III dla uczniów z trudnościami w nauce.

- karty oceny atrakcyjności zajęć.

Ankieta dla uczniów.

Podkreśl odpowiedzi.

1. Czy lubisz uczestniczyć w zajęciach zespołu wyrównawczego:
a) tak
b) nie
c) tak sobie

2. Czy lubisz kiedy pani pracuje z Tobą na zajęciach indywidualnych:
a) tak
b) nie
c) tak sobie

3. Zajęcia na zespole wyrównawczym są:
a) ciekawe
b) takie sobie
c) nudne.

4. Czy dodatkowe zajęcia pomagają Tobie lepiej opanować poznany materiał:
a) tak
b) nie
c) tak sobie

5. Czy chciałbyś uczęszczać na zajęcia wyrównawcze w czwartej klasie:
a) tak
b) nie

Test sprawdzający opanowanie podstawowych wiadomości i umiejętności po klasie III

Wskazówki.
- Przygotuj kredki i długopis.
- Uważnie przeczytaj wszystkie polecenia.
- Starannie zapisuj wszystkie odpowiedzi.
- Licz uważnie, zapisuj wszystkie wykonane obliczenia.
- Na pytania odpowiadaj całymi zdaniami.

1. Jak masz na imię?

...................................................
2. Jak się nazywasz?

...................................................

3. Do której chodzisz klasy?

...................................................

4. Gdzie mieszkasz?

...................................................

5. Napisz dzisiejszą datę.

...................................................

6.Uważnie przeczytaj tekst i podkreśl właściwe odpowiedzi.

Mam na imię Jan, ale koledzy mówią na mnie Panek. Moja rodzina to mama, tata, Zuzia i ja. Zuzia, moja siostra ma jasne włosy związane w ogonki nad uszami. Zuzia chodzi do czwartej klasy, a ja chodzę do trzeciej. Mama jest nauczycielką. Pracuje w szkole i uczy dzieci. Tata pracuje w firmie komputerowej. W wolnym czasie jeździmy często na wycieczki rowerowe. Moja rodzina jest wspaniała.

a) Koledzy mówią na Jana:

Tomek Panek Jan

b) Zuzia chodzi do klasy:

drugiej czwartej trzeciej

c) Mama pracuje w:

szkole domu firmie komputerowej

7. Ułóż wyrazy w kolejności alfabetycznej: dom, rodzina, lalka, kwiat, serce.

..........................................................................................

8. Wpisz podane wyrazy w odpowiednie miejsce w tabelce:
Gotuje, oglądał, kot, Ela, odwiedzają, czerwone, oglądał, róża, miła.

Rzeczowniki Czasowniki Przymiotniki

9. Do podanego zdania ułóż pytanie:

Tata pracuje w firmie komputerowej

.................................................................................

10. Uzupełnij zdania czasownikami w czasie teraźniejszym.

chodzić związywać

Jan.....................................do trzeciej klasy.

Zuzia.................................. włosy w śmieszne ogonki nad uszami.

11. Wpisz brakujące litery.

Rz lub ż ó lub u h lub ch

- eka d - ł - leb
- aba leśnicz - wka - ałas
g - yb kr - l - oinka
ju - - rządza - herbatniki

12. Napisz kilka zdań o swojej rodzinie. Pamiętaj o zasadach pisowni.

________________________________________________________________

________________________________________________________________

________________________________________________________________

13. Napisz nazwy 5 warzyw.

________________________________________________________________

14. Uzupełnij tekst.

Kraj w którym mieszkasz nazywa się ............................ Największą rzeką

w Polsce jest.......................... Stolicą naszej Ojczyzny jest.....................

Polska leży nad Morzem...........................Najwyższe góry w Polsce to

.......................

15. Określ główne kierunki świata, w kratki wpisz brakujące nazwy:

Wschód

16.Połącz zdania z porami roku.

Ptaki wróciły z ciepłych krajów. ZIMA

Noc jest długa, a dzień krótki . WIOSNA

Z drzew spadają kolorowe liście. LATO

Dzieci pływają w basenie. JESIEŃ

17. Uporządkuj liczby od najmniejszej do największej.

64 32 100 65 70 6

____________________________________________

18. Dopisz brakujące liczby na osiach liczbowych.

45

324

19.Oblicz, ile to jest.

36+4= 63 - 2= 6 3= 32 4=
23+7= 47- 2= 7 4= 42 7=
14+5= 86-23= 8 5= 56 8=
18+3= 48-24= 4 6= 63 9=
74+5= 45 - 6= 5 9= 15 3=

20. Wykonaj działania.

(36+22)-8=

(100-20)+13=

36-(8+4)=

(100+200)+(600-300)=

(3 7)+(2 6)=

(8 4)-(4 3)=

21. Wykonaj obliczenia sposobem pisemnym.

232 423 256 226 867 963
2 3 +147 +433 - 242 -456

248 2 396 3

22. Rozwiąż zadanie.

Klaudia kupiła w sklepie jabłka za 8 zł. i śliwki za 4 zł. Ile Klaudia zapłaciła w sklepie za owoce.

Rozwiązanie:

Odpowiedź:

23. W ogrodzie kwitło 86 tulipanów. W nocy przekwitło 16 tulipanów. Ile tulipanów kwitło na drugi dzień.

Rozwiązanie:

Odpowiedź:

24. Uzupełnij rysunki i podpisy pod nimi.

6 : 00

25. Na rysunku trójkąty pokoloruj na kolor zielony, prostokąty na kolor czerwony.

KLUCZ PUNKTOWANIA

Zadanie Za co Ilość punktów
1 Za prawidłową odpowiedź na pytanie 1
2 Za prawidłową odpowiedź na pytanie 1
3 Za prawidłową odpowiedź na pytanie 1
4 Za prawidłową odpowiedź na pytanie 1
5 Za prawidłową odpowiedź na pytanie 1
6 a ,6 b, 6 c Za wskazanie właściwej odpowiedzi 1
7 Za prawidłowe ułożenie w kolejności alfabetycznej co najmniej 3 wyrazów 1
8 Za prawidłowe wpisanie do odpowiedniej rubryki rzeczowników, czasowników, przymiotników 1
9 Za poprawne ułożenie pytania do zdania 1
10 Za poprawne wpisanie co najmniej 1 czasownika w czasie teraźniejszym 1
11 Za poprawne wpisanie co najmniej 3 z pośród 4 liter w wyrazach,
ó lub u
rz lub ż
, ch lub h

1
1
1
12 Za prawidłowe ułożenie zdań,.
za poprawną pisownię 1
1
13 Za prawidłowe napisanie co najmniej 3 warzyw. 1
14 Za prawidłowe uzupełnienie tekstu z lukami co najmniej 3 wyrazów. 1
15 Za prawidłowe wpisanie kierunków świata. 1
16 Za poprawne połączenie zdań z porami roku:,
lato
wiosna, ,
zima
jesień.
1
1
1
1
17 Za prawidłowe uporządkowanie co najmniej 4 liczb. 1
18 Za prawidłowe wpisanie (80%) liczb na 1 osi liczbowej, na 2 osi liczbowej 1
1
19 Za poprawne obliczenia:,
Dodawanie
Odejmowanie
Mnożenie
Dzielenie.
1 ( 80%)
1 ( 80%)
1 ( 80%)
1 ( 80%)
20 Za prawidłowe wykonanie zadań na kolejność wykonywania działań:
Co najmniej 3 z 4 na zastosowanie dodawania i odejmowania
Co najmniej 1 z 2 na zastosowanie mnożenia i dzielenia.

1

1
21 Za poprawne obliczenie działań sposobem pisemnym:, dodawanie pisemne, ,
odejmowanie pisemne
mnożenie pisemne
dzielenie pisemne.
1
1
1
1
22 Za prawidłowe rozwiązanie zadania,
Za poprawną odpowiedź 1
1
23 Za prawidłowe rozwiązanie zadania,
Za poprawną odpowiedź 1
1
24 Za poprawne uzupełnienie rysunków (co najmniej 1) 1
25 Za prawidłowe pokolorowanie:
Trójkątów
Prostokątów
1
1

Możliwych punktów do zdobycia 46

KARTOTEKA TESTU

Lp. Treści programowe Poziom wymagań Kategoria celów Liczba punktów
1,2,3,4,5 Poprawnie odpowiada na zadane pytania P A 0 - 5
6 Wskazuje właściwą odpowiedź zgodną z przeczytanym tekstem P B 0 - 3
7 Układa wyrazy w kolejności alfabetycznej P B 0 - 1
8 Zna poznane części mowy P B 0 - 3
9 Umie ułożyć pytanie P C 0 - 1
10 Uzupełnia zdania wyrazami w odpowiednim czasie P C 0 - 1
11 Poprawnie stosuje poznane zasady ortograficzne P C 0 - 3
12 Układa krótką wypowiedź pisemną na podany temat P C 0 - 2
13 Zna nazwy warzyw P A 0 - 1
14 Posiada ogólne wiadomości o swojej Ojczyźnie P C 0 - 1
15 Zna kierunki świata na mapie P C 0 - 1
16 Potrafi dopasować zdanie do pór roku P C 0 - 4
17 Umie uporządkować liczby według podanej reguły P B 0 - 1
18 Zna i zapisuje kolejne liczby dwucyfrowe i trzycyfrowe P A 0 - 2
19 Oblicza sumę, różnicę, iloczyn i iloraz P B 0 - 4
20 Stosuje kolejność wykonywania działań P C 0 - 2
21 Zna algorytmy działań pisemnych P B 0 - 4
22,23 Potrafi rozwiązać proste zadanie tekstowe i odpowiedzieć na pytanie zawarte w zadaniu P C 0 - 2
0 - 2
24 Podaje godziny P C 0 - 1
25 Zna figury geometryczne P B 0 - 2

KARTA OCENY ATRAKCYJNOŚCI ZAJĘĆ

1. Czy uważasz, że byłeś dzisiaj aktywny na zajęciach?

a) tak
b) nie
c) tak sobie

2. Czy zajęcia Ci się podobały?

a) tak
b) nie
c) średnio

3. Które zadanie rozwiązałeś najchętniej?

a) pierwsze
b) drugie
c) trzecie
d) wszystkie

4. Czy zajęcia były ciekawe?
Wskaż właściwą buzię.
Dzieci mają narysowane trzy buzie ( bardzo uśmiechniętą, uśmiechniętą i smutną)

Przykłady ćwiczeń stymulujące rozwój uczniów

Ćwiczenia słuchowe
Realizacja ćwiczeń słuchowych prowadzi do usprawnienia słuchu fonematycznego, tzn. umiejętności wyodrębnienia, różnicowania i identyfikacji fonemów, utrwalania dźwiękowej struktury wyrazów, umiejętności wyodrębniania w różnych pozycjach wyrazu, sylab, głosek, wyuczenia czytania zdaniami bez literowania, rozumienia poleceń, bogacenie słownictwa.
Ćwiczenia słuchowe oparte na materiale bezliterowym
1. Słuchowa analiza podawanego rytmu.
2. Odtwarzanie układu przestrzennego odpowiadającemu rytmowi, przetwarzanie dźwięków na układy przestrzenne, barwne, graficzne.
3. Odtwarzanie struktur wyrazów w formie sylab: głosek za pomocą klocków.
4. Wybieranie przedmiotów oraz obrazków przedstawiających różne przedmioty na podstawie dźwiękowych właściwości ich nazw.
5. Zabawy z wyodrębnianiem głosek.
6. Zabawowe konstruowanie zdań.
7. Układanie zdań do obrazków.
8. Wydzielanie i liczenie wyrazów w zdaniach - porównywanie zdań.
9. Rozwijanie zdań.
10. Układanie zdań o podanej liczbie wyrazów.
Do wyżej wymienionych ćwiczeń można stosować instrumenty perkusyjne, magnetofon, liczmany, klocki, historyjki obrazkowe, kredki itp.
Ćwiczenia słuchowe realizowane na materiale literowym
Ćwiczenia uwzględniają trzy podstawowe działy:
a. Analizę i syntezę wyrazową zdań.
b. Analizę i syntezę sylabową wyrazów.
c. Analizę i syntezę głoskową wyrazów.
W grupie a wyróżnia się następujące ćwiczenia:
1. Układanie zdań do obrazków i ich zapisywanie.
2. Układanie zdań z rozsypanek wyrazowych
3.Układanie odpowiedzi do pytań.
1. Uzupełnianie tekstów z lukami.
Analiza i synteza sylabowa obejmuje:
1. Wydzielanie sylab w wyrazach i ich liczenie.
2. Wydzielanie sylab początkowych i końcowych w wyrazach.
3. Wyszukiwanie podanych sylab.
4. Tworzenie wyrazów z podanych sylab.
2. Rozpoznawanie sylaby w wyrazie i ustalenie jej położenia.
3. Rysowanie bądź wskazywanie przedmiotów, których nazwy zawierają dane sylaby.
Ćwiczenia usprawniające funkcję wzrokową
Realizacja ćwiczeń wzrokowych służy wyrobieniu sprawności globalnego ujmowania wyrazu i pozostałych elementów składowych języka szybkiemu rozpoznawaniu liter, wyodrębnieniu sprawności odwzorowywania koordynacji wzrokowo-słuchowej i czasowo-przestrzennej oraz podnoszeniu poziomu graficznego pisma.
Ćwiczenia percepcji wzrokowej na materiale bezliterowym obejmują:
1. Składanie obrazka z części wg wzoru.
2. Dobieranie par jednakowych obrazów.
3. Układanie wg wzoru.
4. Dobieranie jednakowych figur geometrycznych - różnicowanie wg kształtu, wielkości, koloru.
5. Różnicowanie obrazków na podstawie szczegółów.
6. Wypełnianie konturów: rysowanie, malowanie, wyklejanie, wylepianie, rysowanie szlaków, kopiowanie.
7. Wycinanie wg szablonów.
8. Określanie kształtów graficznych w powietrzu, rysowanie wg szablonu, odtwarzanie ich z pamięci.
Ćwiczenia wzrokowe oparte na materiale literowym
Realizacja ćwiczeń wzrokowych opartych na materiale literowym obejmuje:
a. analizę i syntezę wyrazową zdań,
b. analizę i syntezę sylabową wyrazów,
c. analizę i syntezę literowo-głoskową wyrazów.
Ćwiczenia doskonalące analizę i syntezę wzrokową na materiale literowym, sylabowym i wyrazowym obejmują:
1. Obrysowywanie liter wskazanych przez nauczyciela, wykonanie ich z rożnych materiałów.
2. Wybieranie spośród różnych zdań, właściwych dla danej ilustracji.
3. Cięcie zdań na wyrazy i ich składanie.
4. Wyszukiwanie wskazanych zdań w napisanym tekście.
5. Uzupełnianie zdań z lukami.
6. Budowanie tekstu w oparciu o ilustrację.
7. Pisanie z pamięci wyrazów i zdań.
Pomocą przy realizacji wyżej wymienionych ćwiczeń są kolorowe historyjki obrazkowe, rozsypanki literowe, sylabowe, wyrazowe, teksty z lukami, alfabet ruchomy, stempelki, gry dydaktyczne.
W grupie ćwiczeń z zakresu analizy i syntezy głoskowej znajdują się następujące ich rodzaje:
1. Naśladowanie dźwięków.
2. Powtarzanie bez obrazu graficznego głosek i ciągu głosek.
3. Rozpoznawanie głosek w różnych pozycjach wyrazu.
4. Wybieranie obrazów, których nazwy rozpoczynają się od tej samej podanej głoski, pierwszej głoski, takiej samej głoski.
5. Rozpoznawanie samogłosek.
6. Różnicowanie głosek (segregowanie obrazów) na dwie grupy zależnie od tego, jaka z podanych głosek znajduje się w ich nazwach.
7. Tworzenie wyrazów z daną głoską, tworzenie nowych wyrazów przez przestawienie lub odrzucenie głosek.
Do realizacji zadań służą pomoce: alfabet obrazkowy, rozsypanki literowe, sylabowe, wyrazowe, materiały ilustrowane, zegary, suwaki.
Usprawnienie funkcji słuchowej mogą służyć następujące zabawy:
- Zabawa w ZOO - dzieciom nadajemy nazwy zwierząt lub ptaków. Poszczególne dzieci wzywane, najpierw zwierzęta z głoską "a", następnie "o" oraz "a" i "e", aż do wyczerpania wyznaczonych nazw.
- Zabawa w sklep - dzieci otrzymują po dwa kartoniki z literą "p" i "d'. Na stole leżą obrazki z rysunkami: beczka, patyk, buty, balon, pies, parasol, buda, pole, bat, itp. Dzieci kupują za literkę obrazek i wystukują litery, z których składa się dany wyraz.
A oto przykłady ćwiczeń - zabaw.
Nauczyciel zawiesza dzieciom na szyi napisane na kartonikach litery (m, d, t, k, o, a). Dzieci kolejno "ustawiają" z tych literek wyrazy - układanka wyrazów z rozsypanki literowej.
Sylabowy łańcuch - ustawiamy sylaby z rozsypanki w ciąg tak, by dwie sąsiednie sylaby tworzyły sensowny wyraz, np.: -so -wa -ta-ma -ra-da -ry-ba -le-ki -je-dzie. Następnie odczytujemy wyrazy i zapisujemy w zeszycie.
Ćwiczenia sprawności manualnej i graficznej
Podstawowym celem tej grupy ćwiczeń jest poprawienie sprawności manualnej, by dziecko mogło dostatecznie radzić sobie w czynnościach wymagających wykonania drobnych, precyzyjnych ruchów ręki.
Do ćwiczeń zaliczamy:
1. Różnobarwne łamanki papierowe.
2. Lepienie z plasteliny, wycinanki, wydzieranki, naklejanki.
3. Nawlekanie różnych elementów, wyszywanie, pisanie na maszynie, gra na instrumentach.
4. Obwodzenie szablonów, kalkowanie, wypełnianie konturów.
5. Odwzorowywanie elementów literopodobnych.
Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu
Zasadniczym celem ćwiczeń w czytaniu jest nie tylko przezwyciężenie trudności, ale i doprowadzenie przez wielorakie ćwiczenia do czytania całościowego.
Ćwiczenia w czytaniu obejmują następujące rodzaje ćwiczeń:
1. Uzupełnianie podpisów pod obrazkami.
2. Segregowanie kartek z wyrazami według ustalonego porządku.
3. Dobieranie obrazków do treści zdań i zdań do obrazków.
4. Wykonanie polecenia napisanego na tablicy.
5. Pisemne formułowanie odpowiedzi na postawione pytania.
6. Rysowanie ilustracji do tekstu.
7. Wyszukiwanie w tekście odpowiedzi na postawione pytania.
8. Układanie rozsypanek.
9. Czytanie tekstów z przesłonką.
10. Czytanie ciche, głośne, szeptem i półszeptem.
11. Czytanie grupowe, z podziałem na role oraz wzorowe czytanie nauczyciela.
Ćwiczenia w pisaniu:
1. Pisanie liter.
2. Przepisywanie zdań, układanie i przepisywanie wg określonej zasady.
3. Porządkowanie wyrazów w zdania, uzupełnianie luk w zdaniach.
4. Układanie zdań z podanych wyrazów.
5. Układanie zdań do obrazków.
6. Rozwiązywanie zagadek i rebusów.
7. Pisanie z pamięci wyrazów i zdań.
8. Pisanie ze słuchu wyrazów i zdań.
9. Redagowanie i zapisywanie zdań.
10. Uzupełnianie luk w zdaniach.

Umieść poniższy link na swojej stronie aby wzmocnić promocję tej jednostki oraz jej pozycjonowanie w wyszukiwarkach internetowych:

X

Zarejestruj się lub zaloguj,
aby mieć pełny dostęp
do serwisu edukacyjnego.

www.szkolnictwo.pl

e-mail: zmiany@szkolnictwo.pl
- największy w Polsce katalog szkół
- ponad 1 mln użytkowników miesięcznie

Nauczycielu! Bezpłatne, interaktywne lekcje i testy oraz prezentacje w PowerPoint`cie --> www.szkolnictwo.pl (w zakładce "Nauka").

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
program dla dzieci z trudnościami w nauce w nauczaniu zintegrowanym

# data[].attributes.attachment_link.title
Program dla dzieci z trudnościami w nauce w nauczaniu zintegrowanym

# data[].attributes.attachment_link.description
Program dla dzieci z trudnościami w nauce w nauczaniu zintegrowanym * szkolnictwo.pl - najpopularniejszy informator edukacyjny - 1,5 mln użytkowników miesięcznie Platforma Edukacyjna - gotowe opracowania lekcji oraz testów. Opracowane :mgr Arleta Bielecka WSTĘP Pierwsze szkolne kłopoty dziecka wynikają bardzo często z trudności w czytaniu, pisaniu oraz liczeniu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Materiał powstał w ramach projektu Wsparcie materialne i edukacyjne dla cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce” współfinansowanego środków Programu Krajowego Funduszu Azylu Migracji i Integracji.

Materiały nie zawierają komponentu dźwiękowego.

Materiały opracowano przede wszystkim na potrzeby małoletnich cudzoziemców, ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. Jednakże, mogą one być wykorzystane także do nauczania innych grup cudzoziemców, do czego zachęcamy.

Materiały
Poradnik metodyczny small
Poradnik-metodyczny​_small.pdf 14.34MB Podręcznik do nauki języka polskiego dla dzieci i młodzieży rozpoczynających naukę w polskiej szkole small
Podręcznik-do-nauki-języka-polskiego-dla-dzieci-i-młodzieży-rozpoczynających-naukę-w-polskiej-szkole​_small.pdf 58.47MB

# data[].attributes.attachment_link.title
Materiały dydaktyczne do nauki języka polskiego - dla dzieci - Urząd do Spraw Cudzoziemców - Portal Gov.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał powstał w ramach projektu Wsparcie materialne i edukacyjne dla cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce” współfinansowanego środków Programu Krajowego Funduszu Azylu Migracji i Integracji.

# data[].attributes.attachment_link.title
Uczeń z innego kręgu kulturowego w polskiej szkole

# data[].attributes.attachment_link.description
Zestawienie bibliograficzne „Uczeń z innego kręgu kulturowego w polskiej szkole" gromadzi piśmiennictwo z lat 2010-2018 i składa się z 66 opisów bibliograficznych. Bibliografia została sporządzona na podstawie baz danych Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Opolu. Materiał bibliograficzny uporządkowany został alfabetycznie, z podziałem na wydawnictwa zwarte i artykuły w czasopismach. Książki: 1.

# data[].attributes.headline
Artykuł zawiera materiały, które opisują sytuację edukacji w szkole dziecka pochodzącego z kraju cudzoziemskiego: od przepisów prawnych i psychologicznych aspektów tego doświadczenia, dobre praktyki i rozwiązania edukacji międzykulturowej aż po praktyczne wskazówki dla nauczycieli i materiały do pracy w klasie. Proponuje publikacje na ten temat.

# data[].attributes.subject
Artykuł zawiera materiały, które opisują sytuację edukacji w szkole dziecka pochodzącego z kraju cudzoziemskiego: od przepisów prawnych i psychologicznych aspektów tego doświadczenia, dobre praktyki i rozwiązania edukacji międzykulturowej aż po praktyczne wskazówki dla nauczycieli i materiały do pracy w klasie. Proponuje publikacje na ten temat.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W tym artykule zostały zebrane materiały, które opisują sytuację edukacji w szkole dziecka pochodzącego z kraju cudzoziemskiego: od przepisów prawnych i psychologicznych aspektów tego doświadczenia, dobre praktyki i rozwiązania edukacji międzykulturowej aż po praktyczne wskazówki dla nauczycieli i materiały do pracy w klasie.
Zestaw zawiera aktualne materiały; w wybranych przypadkach polecamy zasoby sprzed kilku lat ze względu na ich merytoryczną zawartość. Zestaw podzielony został na:

aspekty prawne

rozwiązania organizacyjne

aspekty psychologiczne

edukacja międzykulturowa i doświadczenie migracji - analizy i badania

edukacja międzykulturowa i doświadczenie migracji - poradniki

nauczanie języka polskiego jako obcego

nauczanie międzykulturowe na innych przedmiotach, jako działanie wychowawcze

strony organizacji i instytucji zajmujących się tematyką

W tym miejscu znajdują się podstawowe informacje prawne dotyczące kształcenia w polskich systemie osób przybywających z zagranicy, w tym z uchodźców z Ukrainy w związku z wojną z Rosją. Zachęcamy też do analizy systemowych rozwiązań lokalnych z wybranych miast - mogą pomóc w poszukiwaniu najlepszych praktyk. wszystkie materiały sprzed 2020 roku warto przeanalizować pod kątem prawnym - mogą mieć odwołania do nieaktualnych zapisów.
Warto dodatkowo sprawdzać, jakie rozwiązania wprowadzają a bieżąco organy prowadzące i jakie środki kierują na ich wdrożenie.

Inne podstawy prawne regulujące prawa dziecka z doświadczeniem migracji do nauki i poszanowania jego odrębności kulturowej, Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny „Metis" w Katowicach 2022

A. Gulińska, Wsparcie ucznia z doświadczeniem migracyjnym w polskiej szkole, Fundacja Inna Przestrzeń 2021

Analiza narzędzi, które, w zamierzeniu ustawodawcy, mają służyć wsparciu adaptacji migrantów w polskich szkołach, oraz tego, jak funkcjonują one w praktyce. Autorka omawia kolejne narzędzia, przyglądając się brzmieniu przepisów w ustawie Prawo oświatowe oraz odpowiednim aktom wykonawczym. Zestawia je także z wypowiedziami praktyków zebranymi podczas wywiadów przeprowadzonych w latach 2013-21.

B. Skałbania, Dziecko z rodziny migracyjnej w systemie oświaty. Materiał informacyjny dla dyrektorów szkół i rad pedagogicznych, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2017

Tematyka publikacji obejmuje zagadnienia związane ze sprawowaniem lub ustanawianiem opieki nad dzieckiem z rodziny migracyjnej. W tym celu zostały wskazane aktualne i podstawowe regulacje prawne z zakresu sytemu edukacji i wsparcia ucznia z rodziny migracyjnej lub cudzoziemskiej. Całość poruszonych zagadnień pozostaje ciągle ważna z uwagi na ich aktualność, powtarzalność i złożoność oraz skalę problemów rodzin migracyjnych, szkolne i pozaszkolne potrzeby wychowujących się w nich uczniów oraz utrudnioną sytuację nauczycieli pracujących w realiach zjawiska migracji.

REKOMENDACJE ORGANIZACYJNE
W ciągu ostatnich lat w wielu konkretnych szkołach (przy wsparciu organizacji zajmujących się tematykę wielokulturowości, uchodźczą i migracyjną) , także na poziomie organów prowadzących wypracowano spójne rozwiązania i dobre praktyki. Nie wszystkie z pewnością dadzą się zastosować bezpośrednio w obecnej sytuacji, mogą być jednak pomocne w poszukiwaniu najlepszych dla szkoły czy gmin sposobu na włączenie dzieci uchodźców z Ukrainy w system edukacji.
Rekomendacje dla szkół i nauczycieli oraz rekomendacje systemowe stworzone podczas seminarium Uczeń z doświadczeniem migracji w polskiej szko le 23 listopada 2019 r. w Muzeum Emigracji w Gdyni.

Lista obejmująca różne obszary funkcjonowania szkoły, przeznaczona dla szkół, do których uczęszczają lub będą uczęszczać dzieci z doświadczeniem migracji, której celem jest pomóc w prowadzeniu współpracy i organizacji pracy szkoły w taki sposób, aby wspierać integrację oraz umożliwić jak najlepszą edukację wszystkim uczennicom i uczniom. W związku z tym, że powstała w 2015 roku może nie odnosić się do aktualnego porządku prawnego, warto sprawdzać na bieżąco przepisy.

Doświadczenia, wnioski i rekomendacje dotyczące współpracy pomiędzy szkołami, osobami zatrudnionymi w funkcji pomocy nauczyciela lub asystentkami i asystentami międzykulturowymi oraz organizacjami pozarządowymi.

Checklista dla szkół współpracujących z asystentkami i asystentami międzykulturowymi , Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2016

Checklista" ma na celu ułatwienie nawiązania oraz prowadzenia współpracy pomiędzy szkołą i asystentami międzykulturowymi.

Asystenci międzykulturowi - okiem praktyków, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2020 - 2021

W jaki sposób obecność asystentki międzykulturowej w szkole wpływa na dzieci z doświadczeniem migracji?, Swietłana Konwerska, asystentka międzykulturowa (pomoc nauczyciela) w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 158 w Krakowie

Jak obecność asystentki międzykulturowej w szkole pomaga we współpracy z rodzicami?, Solomiia Melnyk, asystentka międzykulturowa w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 158 w Krakowie

Doświadczenia koordynatorki do spraw uczniów z doświadczeniem migracyjnym, Nataliia Kovalyshyna, koordynatorka ds. uczniów z doświadczeniem migracyjnym w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Gdańsku,

Współpraca wychowawcy klasy z koordynatorką do spraw uczniów i uczennic z doświadczeniami migracyjnymi, Elżbieta Jankowska-Pietras, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej w Szkole Podstawowej nr 76 i w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Gdańsku

Jak pozyskać środki od organu prowadzącego na zatrudnienie asystenta międzykulturowego? Jakie korzyści daje obecność asystenta międzykulturowego w szkole?, Elżbieta Mieszkowska, dyrektorka Szkoły Podstawowej w Podkowie Leśnej

Jak rozwijać współpracę z asystentkami i asystentami międzykulturowymi?, Barbara Bombińska, nauczycielka języka polskiego i języka polskiego jako obcego oraz koordynatorka współpracy z asystentkami i asystentami międzykulturowymi w Szkole Podstawowej nr 158 w Krakowie

Jak współpracować z nauczycielką i rodzicami?, Larysa Vychivska, nauczycielka nauczania początkowego, asystentka międzykulturowa m.in. w oddziale przygotowawczym w Szkole Podstawowej nr 221 w Warszawie

Superwizja jako narzędzie wspierania pracy asystentek i asystentów międzykulturowych, Larysa Vychivska, nauczycielka nauczania początkowego, asystentka międzykulturowa m.in. w oddziale przygotowawczym w Szkole Podstawowej nr 221 w Warszawie

Jak współpracować ze społecznością szkolną?, Mariia Struhanets, asystentka międzykulturowa w Szkole Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 162 w Krakowie

Asystent międzykulturowy - nowe rozwiązanie starych problemów. Przykład z Coniewa, Bogumiła Lachowicz, dyrektorka Zespołu Szkół w Coniewie

Pomoc nauczyciela - szczególna forma wsparcia udzielana szkołom przez organ prowadzący, przykład warszawskiego Targówka. Na podstawie rozmowy z Katarzyną Majdurą, Naczelnik Wydziału Edukacji i Kultury w Urzędzie Dzielnicy Targówek w Warszawie

M. Dąbrowska, E. Szumilas, Uczniowie z rodzin migracyjnych w szkole, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2017

Analiza wyników badań nad migracją ekonomiczną oraz kwestie pomocy prawnej, socjalnej, psychologiczno‑pedagogicznej dla dzieci, młodzieży i ich rodziców. Przedmiotem zainteresowania autorek pozostają zadania szkoły w organizowaniu form wsparcia, a także rozwiązania i działania stanowiące rekomendacje dla współczesnej praktyki edukacyjnej.

Od września 2016 r. szkoły w Polsce mają możliwość prowadzenia tzw. oddziałów przygotowawczych , czyli oddziałów dedykowanych uczniom i uczennicom przybywającym z zagranicy, którzy nie znają języka polskiego albo znają go w stopniu niewystarczającym do korzystania z nauki. W zbliżonym czasie analogiczne rozwiązanie zostało wprowadzone w Berlinie. Raport zawiera opis badania sposobu funkcjonowania klas powitalnych, oraz wnioski i rekomendacje, które mogą być przydatne także w kontekście polskim.

K. Kubin, N. Klorek, Innowacyjne rozwiązania w pracy z dziećmi cudzoziemskimi w systemie edukacji. Przykłady praktyczne, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2012

11 tekstów poświęconych autorskim działaniom, podejmowanym w placówkach przyjmujących dzieci cudzoziemskie w Polsce, które przyczyniły się do powstania zintegrowanej społeczności szkolnej i placówki wielokulturowej (np. zatrudnienie w szkole pomocy nauczyciela lub osoby pracującej jako asystent międzykulturowy, działania skierowane do polskich rodziców i opiekunów, zwiększające ich wiedzę na temat uchodźstwa i migracji, oraz działania wspierające naukę języka polskiego jako drugiego).

Świetlica dla dzieci czeczeńskich jako przykład działania skierowanego do uczniów i uczennic uchodźczych, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2013

Wywiad z Małgorzatą Nowak, byłą dyrektorką Zespołu Szkół w Niemcach, który w latach 2006-2012 przyjmował dzieci uchodźcze z pobliskiego ośrodka dla cudzoziemców oczekujących na decyzje w sprawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy w Leonowie. W szkole podstawowej zespołu utworzona została dodatkowa świetlica, z której korzystały przede wszystkim dzieci uchodźcze.

Działania skierowane do polskich i czeczeńskich dzieci rozpoczynających naukę w szkole podstawowej, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2013

Wywiad z Urszulą Jędrzejczyk, nauczycielką ze Szkoły Podstawowej nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie dotyczący działań prowadzonych w roku szkolnym 2011/2012, skierowanych do sześciolatków z Polski i Czeczenii, które rozpoczęły naukę w tejże szkole. Działania miały na celu m.in. umożliwienie dzieciom poznania przestrzeni szkolnej i zasad panujących w szkole, wzajemne poznanie się rówieśników i rówieśnic, mających w kolejnych latach kontynuować wspólnie naukę, a także grupowe i indywidualne wsparcie dla dzieci biorących udział w projekcie, mające pozwolić im lepiej korzystać z lekcji.

Oddać głos dzieciom..., Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2015

Wywiad z Bogumiłą Chisi, wicedyrektorką Szkoły Podstawowej nr 258 im. gen. Jakuba Jasińskiego w Warszawie. Szkoła Podstawowa nr 258 w Warszawie, w której opracowano i wdrożono szkolnye zasady równego traktowania (szkolnego Kodeksu Równego Traktowania). Wywiad pozwala spojrzeć na ten proces z perspektywy dyrekcji szkoły, zobaczyć wyzwania i korzyści, jakie się z nim wiążą oraz zapoznać się z praktycznymi doświadczeniami kadry pedagogicznej i całej społeczności szkolnej.

POTRZEBY PSYCHOLOGICZNE - ANALIZY
Doświadczenie uchodźstwa czy wielokulturowości (w tym przypadku połączone z traumą wojenną) wymaga dużej uważności na stan emocjonalny i potrzeby psychologiczne dzieci i młodzieży, zarówno z Ukrainy, jak i polskich uczniów, którzy zmierzą się z nową sytuacją. Rodzi to nowe wyzwania i potrzeby w zakresie kształcenia nauczycieli - zachęcamy do lektury wybranych analiz. Będziemy je uzupełniać na bieżąco powstającymi wnioskami czy ekspertyzami.
Najważniejsze wnioski wynikające z autorskich badań nad migracjami oraz płynące z nich wskazówki (uniwersalne w pracy z dziećmi i młodzieżą z doświadczeniem migracyjnym). Na końcu tekstu zamieszczony jest także wykaz źródeł (w większości dostępnych online), z których można czerpać wiedzę i praktyczne wskazówki na temat pracy z osobami wielojęzycznymi i wielokulturowymi.Ewa Obara-Grączewska,

Nauczyciele i dyrektorzy w ostatnich latach sygnalizowali trudności w pracy z uczniami obcojęzycznymi, włączanymi w polski system oświatowy na wszystkich etapach edukacyjnych. Prezentowany poniżej tekst jest próbą opisu praktycznych rozwiązań metodycznych oraz refleksji wyniesionych ze spotkań z nauczycielami. Może być wskazówką, jak rozwijać kompetencje kluczowe - nie tylko językowe, ale także informatyczne, społeczne i obywatelskie oraz świadomość i ekspresję kulturalną.

Publikacja zawiera artykuły przybliżające różne aspekty doświadczenia migracji wśród dzieci i młodzieży, a w szczególności kwestie związane z kształtowaniem się tożsamości młodej osoby w kontekście doświadczenia migracji.

Celem artykułu jest przybliżenie kadrze psychologicznej i pedagogicznej wyzwań, z jakimi wiąże się doświadczenie migracji z perspektywy dzieci i młodzieży, a także wskazanie metod, które mogą być przydatne w pracy z tymi grupami, jak też rodzicami i opiekunami.

K. Barzykowski, H. Grzymała-Moszczyńska, D. Dzida, J. Grzymała-Moszczyńska, M. Kosno, One są wśród nas. Wybrane zagadnienia diagnozy psychologicznej dzieci i młodzieży w kontekście wielokulturowości oraz wielojęzyczności, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2013

Niniejsze opracowanie kierowane jest w głównej mierze do osób zajmujących się diagnozą psychologiczną dzieci w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Omawia wybrane kwestie diagnozy dzieci odmiennych (od większości dzieci pochodzenia polskiego) pod względem etnicznym, językowym i kulturowym, jak również rekomendacyjny, a nadrzędnym jego celem jest upowszechnienie dobrych praktyk diagnostycznych.

Ewa Nowicka, Dzieci w migracjach. Doświadczenia z badań w Polsce, Collegium Civitas w Warszawie 2015

W niniejszym artykule przedstawione są wybrane problemy, z którymi muszą się borykać dzieci / migranci i ich rodziny, na przykładach zbadanych sytuacji dzieci cudzoziemskich w szkołach.

EDUKACJA MIĘDZYKULTUROWA - ANALIZY I BADANIA
Edukacja międzykulturowa, rozumiana jako poszerzanie własnej tożsamości jednostkowej i społecznej przez kontakt z innymi kulturami, kształtowanie rozumienia odmienności kulturowych, wyzbywanie się uprzedzeń i stereotypów w obecnej sytuacji staje się niezbędnym elementem działań edukacyjnych i wychowawczych w szkole. W polskich szkołach zwiększa się liczba dzieci cudzoziemskich oraz polskich dzieci, które wróciły z emigracji. Nie tylko dzieci cudzoziemskie, ale też kadra pedagogiczna, rodzice oraz dzieci polskiego pochodzenia muszą nauczyć się funkcjonować w różnorodnym kulturowo środowisku. Ważne jest przygotowanie całej szkolnej społeczności do pracy w wielokulturowym środowisku szkolnym.
M. Nowosielski, A. Głowala, J. Slowík, Edukacja elementarna uczniów z doświadczeniem migracji w Polsce i Czechach. Doświadczenia - Wnioski - Rekomendacje - Zasoby, Mazowiecka Uczelnia Publiczna w Płocku 2021

Raport z innowacyjnymi rekomendacjami dla władz uczelni i organizacji pozarządowych dotyczącymi kształcenia i przygotowania nauczycielek i nauczycieli do pracy w środowisku wielokulturowym. Zawiera on także rekomendacje dotyczące pracy z dziećmi z doświadczeniem migracji skierowane do nauczycielek i nauczycieli, dyrektorek i dyrektorów placówek oświatowych oraz władz instytucji edukacyjnych.

Artykuł składa się z części teoretycznej, w której przedstawiona zostały sytuacja edukacyjna dzieci z doświadczeniem migracji i wybrane zagadnienia z zakresu edukacji inkluzyjnej, oraz części badawczej, gdzie dokonano analizy i interpretacji uzyskanego materiału empirycznego. Wnioski odnoszą się do hierarchii priorytetów zadań nauczycieli oraz specyfiki włączania uczniów z doświadczeniem migracji w naukę on-line.

A. Młynarczuk-Sokołowska, K. Szostak-Król, Różnorodność i inkluzja w edukacji - wybrane aspekty wspierania uczniów z doświadczeniem migracji w: Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole, redakcja naukowa Iwona Chrzanowska, Grzegorz Szumski, Uniwersytet w Białymstoku 2019

Artykuł ukazuje podstawowe zagadnienia dotyczące wspierania procesów inkluzji oraz edukacji dzieci z doświadczeniem migracji na płaszczyźnie edukacji formalnej. Pierwsza jego część poświęcona jest analizie sytuacji dzieci z doświadczeniem migracji z uwzględnieniem ich szkolnego funkcjonowania. W drugiej zostały zaprezentowane prawne możliwości wspierania imigrantów, uchodźców oraz reemigrantów oraz przykłady dobrych praktyk edukacyjnych w tym zakresie (organizacja oddziałów przygotowawczych, nauczania języka polskiego jako obcego, realizacji zajęć wyrównawczych itd.).

Część pierwsza raportu nakreśla statystyczno-społeczny obraz obecności dzieci z doświadczeniem migracyjnym w szkołach krakowskich. Część druga poświęcona jest kompetencjom nauczycieli i ich przygotowaniu do pracy w wielokulturowym środowisku szkolnym. Kolejna część raportu poświęcona jest problematyce zawodu asystenta międzykulturowego (m.in. nabywanie kompetencji praktycznych do wsparcia ucznia; problemy strukturalne utrudniające rozwój zawodowy tej grupy. dostępne narzędzia integracji uczniów cudzoziemskich). Ostatnia część raportu zawiera rekomendacje dla samorządu zarówno w sferze możliwych działań zwiększających skuteczność pracy różnorodnych podmiotów w wielokulturowym środowisku edukacyjnym Krakowa, jak i w zakresie podejmowania inicjatyw na rzecz zmiany systemowej.

W książce zostały przedstawione w przystępnej formie ideowe i historyczne podstawy edukacji międzykulturowej oraz wypowiedzi uczniów, rodziców i nauczycieli na co dzień uczestniczących w jej procesie w środowisku szkoły integracyjnej. Opracowanie może służyć jako minipodręcznik edukacji międzykulturowej.

Ewa Pawlic-Rafałowska, Kompetencje międzykulturowe nauczycieli w wielokulturowych miastach Warszawa - Berlin. Kompetencje społeczne. Przewodnik dobrych praktyk dla nauczycieli, Biuro Edukacji Urzędu m.st. Warszawy 2018

Publikacja jest rezultatem projektu realizowanego przez samorządy Warszawy i Berlina.Nauczyciele z warszawskich i berlińskich miast, naukowcy i przedstawiciele organizacji pozarządowych pracowali nad rozwiązaniami dotyczącymi oceniania uczniów cudzoziemskich.

Raport koncentruje się na wspólnym poszukiwaniu odpowiedzi na wyzwania w następujących obszarach: 1) Angażowanie dyrekcji i kadry pedagogicznej w podejmowanie działań na rzecz integracji w środowisku wielokulturowym 2) Adaptacja dzieci cudzoziemskich w szkole 3) Przygotowanie szkolnej społeczności (nauczyciele/nauczycielki, uczniowie/uczennice i rodzice) na obecność dzieci cudzoziemskich 4) Przygotowanie szkoły na obecność dzieci cudzoziemskich (budynek, procedury).

Raport dotyczący zjawiska wykluczenia dzieci z doświadczeniem migracji w szkołach w Polsce oraz podejmowanych działań zmierzających do ich integracji. Wyniki badania posłużyły opracowaniu rekomendacji dotyczących identyfikowania obszarów i mechanizmów wykluczenia dzieci migranckich w szkołach oraz działań i rozwiązań mających przeciwdziałać wykluczeniu i wzmacniać zasady równego traktowania w szkole.

Analiza różnych źródeł i czynników sytuacji konfliktowych wraz z listą działań, które podejmowane są przez szkoły w celu zapobieżenia konfliktom.

Wybrane doświadczenia z Walii, Norwegii i Anglii w zakresie wsparcia dla uczniów i uczennic „innojęzycznych", obejmujący refleksję w zakresie równego traktowania w edukacji, mogącą mieć zastosowanie w odniesieniu do pracy osoby zatrudnionej w charakterze pomocy nauczyciela i/lub asystenta międzykulturowego czy asystentki międzykulturowej.

Artykuły obejmujące zagadnienia takie jak: równe traktowanie, zjawisko dyskryminacji czy wykluczenie w środowisku szkolnym ze względu na pochodzenie kulturowe, etniczne, narodowego, czy wyznanie. Teksty zostały napisane w oparciu o wyniki badań zagranicznych, niemniej jednak dotykają problematyki i opisują sytuacje, łatwo rozpoznawalne dla osób pracujących w systemie oświaty w Polsce i mających doświadczenie w pracy z uczniami i uczennicami migranckimi.

Zbiór tekstów, skierowanych do działaczy organizacji pozarządowych, pracowników administracji, nauczycieli, trenerów, studentów, pracowników naukowych. Zawiera analizy naukowe w tematyce uchodźczej oraz część metodyczną, gdzie znajdują się przykładowe scenariusze lekcji i warsztatów.

PORADNIKI DOTYCZĄCE NAUCZANIA MIĘDZYKULTUROWEGO
Poniższe publikacje prezentują całościowe podejście do budowania edukacji wielokulturowej w szkole. Powstały kilka lat temu, ale opisywany wtedy sposób myślenia o włączaniu dzieci, planowaniu pracy szkoły i przygotowaniu kadry jest wciąż aktualny. Znajdują się w nich praktyczne wskazówki na temat tego, w jaki sposób szkolna kadra pedagogiczna może współpracować ze sobą na rzecz wsparcia ucznia/uczennicy z doświadczeniem migracyjnym i budowania integracji w wielokulturowej społeczności szkolnej.
Prezentowany pakiet ekspercki to zestaw pięciu materiałów metodycznych, w których znajdują się praktyczne wskazówki na temat tego, w jaki sposób szkolna kadra pedagogiczna może współpracować ze sobą na rzecz wsparcia ucznia/uczennicy z doświadczeniem migracyjnym i budowania integracji w wielokulturowej społeczności szkolnej.

Szkolny System Integracji w: Wielogłos. Integracja uchodźców w polskich gminach , Fundacja EMIC 2017 (rozdział dotyczący SSI - str. 337-391)

Szkolny System Integracji został stworzony z myślą o społecznościach szkolnych, w których uczą się dzieci cudzoziemskie lub w których mogą się pojawić. Jego celem jest ułatwienie pracy w sytuacji, w której w szkole uczą się osoby zróżnicowane pod względem pochodzenia - w szczególności w jej początkowej fazie. Szkolny System Integracji to zestaw gotowych narzędzi oraz pomysłów do wykorzystania. System został podzielony na etapy, zgodnie z chronologią roku szkolnego.

Publikację dotyczy nauczania podczas edukacji zdalnej - powstała w odpowiedzi na potrzebę uaktualnienia modelu Szkolnego Systemu Integracji zawartego w raporcie Fundacji EMIC "Wielogłos" o wyzwania, które niesie ze sobą nauka zdalna i odpowiedzi na nie.

Publikacja zawierająca przykłady działań podejmowanych przez angielskich nauczycieli zrzeszonych w związku zawodowym National Education Union (NEU) w zakresie pracy z dziećmi o doświadczeniu uchodźczym.

K. Białek, Międzykulturowość w szkole. Poradnik dla nauczycieli i specjalistów, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2015

W publikacji Ośrodka Rozwoju Edukacji autorki starają się odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób nauczyciel może sobie radzić i co może mu pomóc w pracy ze zróżnicowaną kulturowo grupą uczniów. obejmuje zagadnienia: wielokulturowość, w tym zróżnicowanie kulturowego i migracje w Polsce, terminologia z dziedziny wielokulturowości, adaptacja kulturowa i strategie akulturacji, przepisy prawa oświatowego, tworzące ramy dla edukacji międzykulturowej, w szczególności prawnych aspektów funkcjonowania ucznia z trudnościami edukacyjnymi, będącymi skutkiem różnic kulturowych, praktyczne rozwiązania stosowane w pracy z uczniami w szkole wielokulturowej. Opracowanie kończą rekomendacje na temat kształtowania wielokulturowej polityki szkoły, przygotowane na podstawie dostępnej literatury.

W czasach międzynarodowych napięć politycznych i intensywnych ruchów migracyjnych dokument stanowi źródło aktualnych i przydatnych porad, wskazówek, a także dobrych praktyk w zakresie edukacji włączającej, wielojęzyczności i międzykulturowości.

P ublikacja dla pedagogów i psychologów szkolnych, ale też dla nauczycieli, którzy kształcą klasy międzykulturowe, prezentująca WISE, model pracy w klasie międzykulturowej w pracy z dziećmi cudzoziemskimi w polskiej szkole, a także scenariusze lekcji przygotowane w oparciu o jego założenia, wraz z załącznikami.

Artykuł przedstawia wybrane działania podejmowane przez szkoły, organizacje pozarządowe i osoby prywatne w Polsce, które są skierowane do dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracyjnym oraz związane z tożsamością narodową, etniczną, językową i religijną/pozwalające pielęgnować kulturę kraju pochodzenia.

NAUCZANIE JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO I DRUGIEGO
Ważnym wyzwaniem, z jakim zmierzą się polskie szkoły będzie nauka języka polskiego przybywających z Ukrainy dzieci i nastolatków. W ostatnich latach powstało sporo pomocy dydaktycznych w tym zakresie - kilka z nich polecamy poniżej.
Jak tłumaczyć ukraińsko - polskie rozmowy - Tłumacz Google - wskazówki , Sektor 3.0 2022

Strony www do darmowej nauki języka ukraińskiego i języka polskiego dla Ukraińców , znalezione w internecie na grupie nauczycielskiej, 2022

A. Młynarczuk-Sokołowska, K. Szostak-Król, Językowa podróż po Polsce, poradnik metodyczny z programem nauczania języka polskiego jako obcego (A1), Urząd ds. Cudzoziemców 2019

Poradnik metodyczny został przygotowany z myślą o lektorach oraz nauczycielach, którzy pracują z dziećmi i młodzieżą ubiegającymi się o udzielenie ochrony międzynarodowej w ośrodkach pobytowych dla cudzoziemców i przygotowują tę grupę do rozpoczęcia realizacji obowiązku szkolnego w polskich placówkach oświatowych. W połączeniu z podręcznikiem do nauki języka polskiego jako obcego Językowa podróż po Polsce, skierowanym do dzieci i młodzieży ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej w wieku 11-15 lat, stanowi on gotowy materiał do pracy w czasie lekcji mających na celu przygotowywanie uczestników zajęć do uczestnictwa w życiu społecznym oraz pełnej partycypacji w życiu polskiej szkoły.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, Adaptacja ramowego programu nauki języka polskiego dla potrzeb przygotowania „Programu nauczania języka polskiego jako drugiego dla oddziałów przygotowawczych w szkołach podstawowych, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie 2019

Adaptacja ramowego programu nauczania została opracowana jako podstawa do opracowania programu nauczania języka polskiego jako drugiego w oddziałach przygotowawczych w szkole podstawowej. Podstawą adaptacji jest obowiązujący „Ramowy program kursów nauki języka polskiego dla cudzoziemców".

Celem niniejszej publikacji jest wsparcie nauczycieli w procesie uczenia uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji języka edukacji szkolnej na zajęciach matematyki.Publikacja zachęca nauczycieli matematyki, a także nauczycieli języka polskiego jako obcego i drugiego do refleksji nad językiem matematyki: rozumieniem poleceń, tekstów matematycznych z podręcznika, wyjaśnień nauczyciela i innych uczniów.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, Program nauczania języka polskiego jako drugiego dla oddziałów przygotowawczych w szkole podstawowej (poziom A2), Fundacja im. Mikołaja Reja 2019

Program opracowano zgodnie z obowiązującym prawem oraz w oparciu o wybrane dokumenty europejskie dotyczące budowania programów do nauki języka ze szczególnym uwzględnieniem uczniów z doświadczeniem migracji. Adresowany jest do uczniów uczących się języka polskiego jako drugiego w oddziałach przygotowawczych zorganizowanych w szkołach podstawowych. W niniejszym programie zakłada się także, że w oddziałach przygotowawczych uczniowie korzystają z innych zajęć przedmiotowych, które również prowadzone są w języku polskim. Jakość tego transferu będzie znacząco wpływała na umiejętności językowe uczących się i ich kompetencje interkulturowe. Wyróżnikiem programu jest Metoda "język edukacji szkolnej".

Stowarzyszenie „Wspólnota Polska" na zlecenie Senatu RP realizowało zadanie „Opracowanie podręczników do klasy V i XI do nauczania języka polskiego jako obcego w szkołach ukraińskich". Zadanie zostało zrealizowane na wniosek Ogólnoukraińskiego Koordynacyjno - Metodycznego Centrum Języka i Kultury Polskiej w Drohobyczu.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, W polskiej szkole. Materiały do pracy z uczniami z doświadczeniem migracji, Fundacja im. Mikołaja Reja 2017

Publikacja podpowiada, jak zorganizować proces uczenia się języka edukacji szkolnej w polskiej szkole.

K. Pasławska-Iwanczewska, Język polski dla cudzoziemców na przykładzie pracy z uczniami pochodzenia ukraińskiego - sugestie wspomagające, Ośrodek Rozwoju Edukacji 2017

Dobra praktyka, która może pomóc nauczycielom, edukatorom i doradcom metodycznym pracującym z młodzieżą cudzoziemską, która po niedługim czasie edukacji musi przystąpić do egzaminów zewnętrznych z języka polskiego. Jakie rozwiązania należy przyjąć, by młodzież pochodząca z zagranicy mogła sprawnie poznać język polski? Czy ‒ i jakie działania ‒ mogą podjąć osoby zajmujące się wspomaganiem szkół, aby wspomóc środowiska stojące przed takim wyzwaniem?

K. Kubin, E. Pogorzała, Raport z badania systemu nauczania dzieci cudzoziemskich języka polskiego jako drugiego/obcego w szkołach w Polsce, Fundacja na rzecz Różnorodności Społecznej 2014

Raport z badania dotyczącego sposobu realizowania przez szkoły dodatkowych zajęć z języka polskiego jako obcego/drugiego. Wyniki badania posłużyły do wypracowania rekomendacji, dotyczących systemu nauczania języka polskiego jako drugiego/obcego w szkołach, oraz rozwiązań, mających na celu zwiększenie efektywności i jakości takich zajęć.

Ku wielokulturowej szkole w Polsce. Pakiet edukacyjny z programem nauczania języka polskiego dla I, II, III etapu kształcenia to pierwszy w historii dydaktyki języka polskiego jako drugiego materiał programowy przygotowany dla polskich szkół. Adresowany jest do wszystkich odpowiedzialnych za organizację i realizację kształcenia cudzoziemców w polskim systemie edukacyjnym.

I nternetowy kurs języka polskiego „Po polsku po Polsce" (poziom A1), Uniwersytet Jagielloński

Kurs został zaprojektowany jako wirtualna podróż po Polsce, dzięki czemu użytkownik może jednocześnie uczyć się języka i zapoznać się z ważnymi dla polskiej kultury miejscami i postaciami.

Proste narzędzie wspierające naukę języka polskiego przez dzieci z doświadczeniem migracji. (przewodnik metodyczny dla nauczycieli, wyjaśniający na czym polega praca z dzienniczkiem, jakie są cele jego stosowania i jak angażować do jego prowadzenia uczniów i ich rodziców).
Zebrane podręczniki do nauczania języka polskiego:

"Z językiem polskim każdego dnia" (poziom A2 z elementami B1): materiał powstał w ramach projektu Wsparcie materialne i edukacyjne dla cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce" współfinansowanego środków Programu Krajowego Funduszu Azylu Migracji i Integracji. Materiały opracowano, przede wszystkim, na potrzeby cudzoziemców, ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. Jednakże, mogą one być wykorzystywane także do nauczania innych grup cudzoziemców.

"Polski na dobry start" (poziom A1): prawa autorskie do materiałów "Polski na dobry start" (poziom A1) przysługują Fundacji Nauki Języków Obcych Linguae Mundi. W pliku „Polski na dobry start Audio - poziom A1" dostępne są komponenty dźwiękowe do podręcznika (pliki od 001 do 088), ćwiczeń (pliki od 089 do 116) oraz poradnika metodycznego (pliki od 117 do 126).

Rozmówki polsko - ukraińskie oraz dostępne proste kursy internetowe

rozmówki Ukraińsko-Polskie

rozmówki wydawnictwa Edgard (Jednostronny PDF)

rozmówki wydawnictwa Edgard (Dwustronny PDF)

rozmówki wydawnictwa Klett (PDF)

ukraiński kurs podstawowy

kurs wydawnictwa Edgard (PDF)

kurs wydawnictwa Edgard (MP3)

DOŚWIADCZENIE MIGRACJI A NAUCZANIE INNYCH PRZEDMIOTÓW NIŻ JĘZYK POLSKI
Edukacja wielokulturowa zakłada współpracę wszystkich nauczycieli, nie tylko języka polskiego. Wybrane wskazówki, dot. np. nauczania matematyki mogą być pomocne w pracy na innych zajęciach. Ważny jest też aspekt kulturowy, integracyjny - prezentujemy zestawy do wykorzystania także na świetlicy czy godzinach wychowawczych. Ukraińscy uczniowie w naszej klasie poradniki dla nauczycieli
Dydaktycy Szkoły Edukacji we współpracy z ukraińskimi nauczycielami przygotowali poradniki przedmiotowe dla nauczycieli przyjmujących ukraińskie dzieci w swoich klasach. Na stronie Szkoły Edukacji znajdują się poradniki z zakresu: języka ojczystego , matematyki, historii, biologii z przyrodą (będzie gotowy do końca dnia), pracy wychowawczej

Znajdziecie w nich:analizę podstawy programowej danego przedmiotu w Ukrainie, kluczowe różnice między nauczaniem przedmiotu w Ukrainie i w Polsce, przykładowe zadania dla uczniów niemówiących po polsku lub znających podstawy naszego języka, przykładowe zadania i działania integracyjne, materiały dydaktyczne, wskazówki dla zespołów przedmiotowych.

Warszawa przygotowała materiały informacyjne i edukacyjne przydatne we w wsparciu dzieci i młodzieży z Ukrainy, którzy przebywają w Warszawie, w tym m.in. ,,Pakiety powitalne dla uczniów i rodziców". W pakiecie znalazły się informacje niezbędne dla ucznia pojawiającego się pierwszego dnia w szkole. Warszawski pakiet zawiera: schemat systemu edukacji w Polsce, kalendarz szkolny, szkolny porządek dnia, informację o rzeczach potrzebnych w szkole, dzienniczek ucznia, informację o zajęciach pozaszkolnych, wskazówki jak zaprzyjaźnić się z nowymi kolegami/koleżankami w szkole, opis systemu oceniania, wzory formularzy szkolnych, mini-słowniczek podstawowych terminów szkolnych.

Tu znajdują się materiały dydaktyczne: scenariusze lekcyjne, podręczniki, filmy wideo i inne pomoce dla nauczycieli. Moduły lekcyjne zaprojektowano specjalnie tak, aby pomóc nauczycielom uwzględnić kwestie uchodźstwa i migracji w sposób jak najbardziej interesujący i edukacyjny. W strefie dla dzieci dostępne są różne gry, quizy oraz kreskówki, dzięki którym dzieci mogą poznać życie uchodźców.

M. Pamuła-Behrens, M. Szymańska, Metodyka nauczania języka edukacji szkolnej uczniów z doświadczeniem migracji. Metoda JES-PL - matematyka, Fundacja im. Mikołaja Reja 2019

Celem niniejszej publikacji jest wsparcie nauczycieli w procesie uczenia uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji języka edukacji szkolnej na zajęciach matematyki.

W pracy zdalnej z uczniem z doświadczeniem migracyjnym należy pamiętać o dostosowaniu treści do indywidualnych potrzeb i umiejętności językowych. Stąd należy w oparciu o zgromadzone materiały przygotować indywidualną kartę pracy.

Jak wykorzystać dwie godziny lekcyjne na to, aby dzieci lub młodzież poczuły, o co chodzi w migracji i uchodźstwie? Proponowane zajęcia służą nie tylko poznaniu terminologii w tematyce uchodźczej, ale przede wszystkim zrozumienia złożoności wyborów, jakie podejmują osoby opuszczające swój kraj, poznania przyczyn i skutków uchodźstwa i migracji. Zajęcia zakładają udział w spotkaniu uchodźcy lub uchodźczyni. W materiałach nauczyciele znajdą wzór „paszportu" oraz historie dzieci-uchodźców. Historie te opracowaliśmy z myślą o dzieciach młodszych, starszych i nastolatków 15+.

Publikacja zawiera omówienie zagadnień z zakresu dyskryminacji i jej przeciwdziałania oraz rozumienia zagadnień tolerancji i otwartości na różnorodność kulturową. Kolejne rozdziały składające się na przewodnik zawierają scenariusze ćwiczeń poświęcone danym mniejszościom oraz ich wpływowi na kształtowanie się kultury polskiej.

Publikacja ta jest zbiorem pięciu scenariuszy zajęć, wprowadzających do szkolnej klasy tematy wielokulturowości, współczesnych migracji i kryzysu azylowego. Nauczyciele i nauczycielki mogą, posługując się reportażem jako materiałem wyjściowym, przygotować uczniów i uczennice na przyjęcie dzieci uchodźczych do klasy, do szkoły, wreszcie jako swoich sąsiadów.

M. Winiarek-Kołucka (red.), Drama wzmacnia. Drama w edukacji antydyskryminacyjnej i obywatelskiej, STOP KLATKA Stowarzyszenie Praktyków Dramy 2016

W pierwszej części książki opisane są podstawy pracy metodą dramy. Drugą stanowią artykuły dotyczące zjawiska dyskryminacji w środowisku szkolnym oraz sposobów rozpoczynania pracy metodą dramy w szkole. Trzecia część publikacji to prezentacja doświadczeń organizacji w pracy z młodzieżą i dorosłymi w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Ostatnia zawiera przykładowe scenariusze warsztatów dramowych opracowane przez uczestników i uczestniczki realizowanych przez nas projektów obywatelskich i antydyskryminacyjnych.

Techniki dramowe i teatralne mogą być z powodzeniem stosowane na zajęciach lekcyjnych, świetlicowych, kołach zainteresowań. Przy pomocy tych właśnie środków można prowadzić wszelkie zajęcia wychowawcze. Znakomicie wpisują się w proces rozwiązywania problemów młodzieży w wieku dorastania, a także innych trudnych sytuacji społeczno- edukacyjnych. Warto modyfikować metody dramowe i dostosowywać je do wyzwań, jakie stawia przed nami edukacja międzykulturowa.

WOJNA W UKRAINIE - JAK PRACOWAĆ Z UCZNIAMI?
Poniżej prezentujemy gromadzone na bieżąco zasoby wspierające nauczycieli w rozmawianiu z dziećmi i młodzieżą na temat trwającej wojny i jej konsekwencji.
Zasoby CEO dotyczące bezpośrednio wojny w Ukrainie:

Podpowiadamy, co możemy zrobić w szkołach, jakie działania można podjąć z uczniami w każdym wieku, do jakich form mądrego zaangażowania i odpowiedzialnego pomagania warto zachęcać.

Zachęcamy do rozmawiania w klasie o tym, co dzieje się za naszą wschodnią granicą i o ludziach, którzy są dotknięci tą niewyobrażalną tragedią. Rozmawiajmy jednak nie tylko o wojnie, ale też spróbujmy lepiej poznać Ukraińców i Ukrainki przez zaznajomienie się z ich kulturą lub z dziełami, które na temat Ukrainy powstały. Nie tylko poczujemy się bliżej nich, ale też oddamy cześć dziedzictwu narodowemu Ukrainy.

By mądrze wesprzeć uczniów i uczennice z Ukrainy, Rosji i Białorusi, w pierwszej kolejności spójrzmy na klasę jako całość. Wszystkie dzieci są w taki czy inny sposób dotknięte przez wojnę, stanowi ona dla nich pewną cezurę w życiu i nie pozostanie bez wpływu na ich przyszłość. Co możemy dla nich zrobić, by pomóc im przejść przez tę traumę?

W tym dokumencie zebraliśmy materiały edukacyjne uporządkowane według tematów: migracje i uchodźstwo,dezinformacja, fake newsy i krytyczna analiza przekazów medialnych, emocje, polityka, wojny konflikty

Inne zasoby:

A. Konarzewska, Scenariusz lekcji wychowawczej o wojnie w Ukrainie , blog Być nauczycielem 2022

Rozmowa zorganizowana w ramach Programu Równać Szanse pn. „Jak rozmawiać z młodzieżą o wojnie?", przeprowadzona przez dziennikarza Onetu, Janusza Schwertnera z psycholożką Małgorzatą Ohme. https://www.youtube.com/watch?v=5ujnjFAbqQo
Polecamy też strony organizacji pozarządowych ZASOBY GROMADZONE I UPOWSZECHNIANE PRZEZ NAUCZYCIELI Z chwilą rozpoczęcia wojny w Ukrainie i pojawiania się w Polsce coraz większej liczby uchodźców powstały oddolne inicjatywy gromadzące i porządkujące zasoby pomagające nauczycielom i nauczycielkom włączanie dzieci i młodzieży w polski system edukacji. instytucji UKRAIŃSKI SYSTEM EDUKACJI Od połowy marca uczniowie z Ukrainy mają możliwość kontynuowania nauki online w systemie ukraińskim (na każdym etapie i poziomie edukacyjnym). Poniżej niezbędne linki do informacji o ukraińskiej szkole zdalnej, ale także linki do materiałów, podręczników, instytucji ukraińskich wspomagających rozwój ucznia. , które zajmują się tematyką wielokulturowości i migracyjną i / lub uruchomiły dodatkowe serwisy Ukraiński kanał Khan Academy Zebrane materiały edukacyjne po ukraińsku dla dzieci kontynuujących naukę w ukraińskim systemie edukacji (i nie tylko) gromadzące zasoby i materiały pomagające realizację tej tematyki.
www.globalna.ceo.org.pl/tematy/migracje/ - serwis Centrum Edukacji Obywatelskiej poświęcony migracjom

Padlet: Uczeń z doświadczeniem migracji (m.in. dobre praktyki, poradniki metodyczne, edukacja językowa uczniów z Ukrainy (podręczniki bezpłatne dla uczniów słowiańsko-języcznych), pakiet powitalny dla uczniów i rodziców, słowniczki - język edukacji szkolnej, język ukraiński, materiały online do uczenia języka polskiego jako języka obcego (bezpłatne), edukacja językowo-przedmiotowa dzieci (podręczniki bezpłatne), organizacje pozarządowe wspierające imigrantów.

Elektroniczne wersje podręczników ukraińskich - n a stronie udostępniane są bezpłatne elektroniczne wersje podręczników lub podręczników elektronicznych do pełnego kształcenia ogólnego.

Матеріали для Нової української школи 1 клас - планування, розробки уроків, дидактичні та методичні матеріали, підручники та зошити - https://subject.com.ua

Освітній Портал створено за ініціативи та підтримки Департаменту освіти і науки виконкому Криворізької міської ради - http://kreducloud.com

Безкоштовна освіта для всіх. Захоплююча та ефективна якісна освіта для всіх - https://www.oppia.org

Електронна бібліотека - https://diasporiana.org.ua/

Найбільша в інтернеті електронна бібліотека української літератури, яка крім українських книжок пропонує також літературну енциклопедію, біографії, шкільні твори, учнівські реферати, стислі перекази змісту творів з української та зарубіжної літератури - www.ukrlib.com.ua/

Zachęcamy do dzielenia się przytoczonymi materiałami z innymi dyrektorami i nauczycielami. Zebraliśmy je także w formie umożliwiającej przesłanie ich dalej. PDF do pobrania pliku znajduje się >>TU<<

# data[].attributes.attachment_link.title
Uczeń i uczennica z doświadczeniem migracyjnym w szkole - materiały o tym, jak ich wspierać

# data[].attributes.attachment_link.description
W tym artykule zostały zebrane materiały, które opisują sytuację edukacji w szkole dziecka pochodzącego z kraju cudzoziemskiego: od przepisów prawnych i psychologicznych aspektów tego doświadczenia, dobre praktyki i rozwiązania edukacji międzykulturowej aż po praktyczne wskazówki dla nauczycieli i materiały do pracy w klasie. Zestaw zawiera aktualne

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Informacja o przetwarzaniu danych

Nasz serwis używa plików cookies. Wykorzystujemy je w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w sposób dopasowany do indywidualnych potrzeb Użytkowników. Dzięki temu możliwe jest także korzystanie z narzędzi analitycznych oraz udostępnianie funkcji mediów społecznościowych i odtwarzacza wideo.

Kliknij przycisk „Zaakceptuj lub zamknij", by wyrazić zgodę na używanie plików cookies i przejść bezpośrednio do strony lub „Wyświetl ustawienia plików cookies", aby zobaczyć szczegółowy opis typów plików cookies, a następnie podjąć decyzję, które z nich chcesz zaakceptować. W każdej chwili istnieje możliwość zarządzania ustawieniami plików cookies - w stopce strony umieściliśmy link do"Zmień ustawienia Cookies".

Administratorem danych osobowych użytkowników serwisu jest Prezydent Miasta Poznania z siedzibą przy placu Kolegiackim 17, 61-841 Poznań, natomiast podmiotem przetwarzającym dane jest Instytut Chemii Bioorganicznej PAN - Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS) ul. Noskowskiego 12/14, 61-704 Poznań.

Szczegółowe informacje na temat przetwarzania Twoich danych znajdują się w Polityce prywatności.

Szczegółowe informacje o tym, w jaki sposób używane są pliki cookies, a także w jaki sposób można je zablokować lub usunąć, znajdziesz w Polityce cookies.

Cenimy Twoją prywatność

Urząd Miasta Poznania odpowiedzialny za prowadzenie Miejskiego Informatora Multimedialnego Miasta Poznania, zwraca szczególną uwagę na przestrzeganie prawa użytkowników do prywatności. Prezentowana informacja poniżej opisuje za co odpowiadają poszczególne cookies. Zarządzaj swoimi ustawieniami dotyczącymi prywatności i wybierz jakie pliki cookies chcesz zaakceptować.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak z uczniami rozmawiać o wojnie, kiedy w klasie są osoby z Ukrainy, Rosji lub Białorusi?

# data[].attributes.attachment_link.description
Informacja o przetwarzaniu danych Nasz serwis używa plików cookies. Wykorzystujemy je w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w sposób dopasowany do indywidualnych potrzeb Użytkowników. Dzięki temu możliwe jest także korzystanie z narzędzi analitycznych oraz udostępnianie funkcji mediów społecznościowych i odtwarzacza wideo.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Centrum Edukacji Obywatelskiej | szkolenia i kursy dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rosyjska inwazja na Ukrainę stała się faktem. W mediach pojawiają się wstrząsające obrazy budynków eksplodujących w ogniu, rannych i przerażonych ludzi szukających schronienia w metrze. Trudno to oglądać, czy słuchać stale napływających informacji, ale trudno też je ignorować. Dotyczy to zarówno nas, dorosłych, jak i dzieci oraz młodzieży.
Dziecko w każdym wieku powinno mieć możliwość odbycia rozmowy

To nie jest dla nikogo łatwa sytuacja, jednak my, dorośli, mamy więcej narzędzi (poznawczych, emocjonalnych, rozmaitych rytuałów), które pomagają nam radzić sobie z napięciem czy lękiem. Dzieci i młodzież w sytuacjach trudnych, kryzysowych wymagają wsparcia i czujnej, troskliwej obserwacji. Czasem, szczególnie w stosunku do dzieci młodszych, pojawia się pokusa, aby ochronić je przed okrucieństwem tego świata, złymi wiadomościami i ....nie rozmawiać. Ta strategia okazuje się jednak mało skuteczna. Dzieci nie da się trzymać pod kloszem, nie żyją w bańce czy próżni. Nawet kiedy my staramy się być przy nich powściągliwi, unikamy słuchania dzienników informacyjnych - doskonale czytają nasze emocje - strach, niepokój, poirytowanie. Jeśli nie będziemy z nimi o tym rozmawiać, ich wyobraźnia może podsycać i „pompować" dziecięce lęki do zatrważających rozmiarów.

Warto mieć świadomość, co dzieci wiedzą i czym się interesują

Warto też uświadomić sobie, jak ograniczony mamy wpływ na to, co usłyszą dzieci poza domem czy poza szkołą. Możemy jednak mieć kontrolę nad tym, co zrobią z tymi informacjami nasi uczniowie i nasze dzieci - jeśli tylko będziemy rozmawiać! Istotne jest więc tworzenie bezpiecznej przestrzeni i takich sytuacji, w których nasze dopytywanie o to, co wiedzą dzieci, skąd czerpią informacje, będzie naturalnym wyrazem troski i zainteresowania. Sprawdzajmy zatem jak zdobywają informacje, czy aktywnie ich poszukują - również po to, aby wspólnie nauczyć się np. z jednej strony poszukiwać rzetelnych i sprawdzonych źródeł, a z drugiej rozmawiać o tym, jak ważne jest „dozowanie" sobie trudnych i przeciążających treści. Zainteresujmy się, co sądzą, jakie są ich wrażenia, przemyślenia i oceny - dzieci i młodzież, tak jak my, mają swoje zdanie, niezależnie od wieku i doświadczenia - bądźmy tego zdania ciekawi!

Rozmowę zacznijmy od pytań

Warto zaczynać wszelkie, niełatwe nawet rozmowy od pytań o samopoczucie „ Jak się czujesz? Jak się czujecie?". Podmiotowe traktowanie uczniów w sytuacji kryzysu wydaje się być kluczowe - warto więc pytać ich, czy chcą porozmawiać. Czy jest coś, co ich niepokoi, co wymaga wyjaśnienia? I nie przejmujmy się, że na wiele pytań będziemy zmuszeni odpowiedzieć „nie wiem." To jest w porządku, że dorosły szczerze przyznaje, że czegoś nie wie, nie rozumie, że trudno mu przewidzieć przyszłość. To, co jest wzmacniające w tej sytuacji, to poczucie bycia razem, przeżywania trudnych sytuacji wspólnie - to też daje siłę!

Również wspólne wykonywanie gestów solidarności czy wsparcia ma tu ogromne znaczenie.

Bądź gotowy/a na trudne komentarze

Oczywiście może zdarzyć się taka sytuacja, że na forum klasy zostaną ujawnione opinie trudne, kontrowersyjne czy przekraczające granice, na które się umówiliście. To często może się dziać w klasach starszych, jest to bowiem okres, gdy młodzi ludzie niejednokrotnie mają skrajne poglądy. Istotne jest to, by zatrzymać takie rozmowy. Mówimy „Stop - nie ma zgody na wyrażanie takich treści" i nie wchodzimy w dyskusję. Ważne jednak, byśmy później porozmawiali z takim uczniem twarzą w twarz i spróbowali poszukać odpowiedzi na pytanie, na ile wypowiedziane słowa są rzeczywiście jego poglądami, a na ile zostały powiedziane, żeby wzbudzić pewne emocje w klasie. Taka rozmowa może pokazać młodemu człowiekowi, że warto słuchać siebie nawzajem i że on też ma szansę być wysłuchany.

Język dostosuj do wieku rozmówcy

W przypadku młodszych dzieci należy opisywać konflikty na podstawie tego, co znają i rozumieją. „Czasami jest tak, że nie możemy się dogadać", „Niekiedy dla każdego z nas, co innego jest ważne" - takich stwierdzeń możemy używać, rozmawiając z dziećmi młodszymi. Podkreślajmy też, że właśnie dlatego w szkole uczymy się ze sobą rozmawiać i wcale nie chodzi o to, że mamy się wszyscy lubić, ale mamy się szanować. Warto jest przeprowadzać takie rozmowy w kręgu, zorganizować jakiś rytuał, pytać uczniów, jak się czują i czy chcą w ogóle o tym „gadać". Oczywiście jako nauczyciele powinnyśmy używać języka, który będzie dla nich przyjazny i zrozumiały.

Uczniowie z wyższych klas szkoły podstawowej mogą nie mieć jeszcze odpowiedniego zasobu słownictwa, żeby poruszać tematy trudnych emocji czy wojny. Ci młodzi ludzie są też najbardziej narażeni na lęk, wynikający z treści, które pojawiają się w mediach. Warto jest więc ich uświadamiać, że w porządku jest się bać i czuć niepewność.

Równocześnie niezwykle istotne jest to, żeby nie naciskać na tego typu rozmowy. Dorosły powinien pokazywać, że jest gotowy, by wysłuchać dzieci i wspólnie się z nimi zastanowić nad kwestiami, które są dla nich niewiadome. Często w tym wieku jest też tak, że dzieci jasno dają nam sygnał, ile są w stanie wziąć na siebie. Zadają pytanie, a w pewnym momencie mówią: „Już nie chcę słuchać". Warto to uszanować i dać młodemu człowiekowi taki komunikat: „Powiedz mi, kiedy będziesz chciał/chciała ze mną o tym porozmawiać".

Nie epatujmy, nie poruszajmy tematu wojny na każdej lekcji, ale umówmy się z nasza klasą na przykład na „ wspólny czas na zamartwianie się " - niech dzieci wiedzą, ile mają trwać takie rozmowy i że wracamy po nich do normalności - uczymy się, żartujemy, biegamy, zajmujemy tym, co tu i teraz.

Ważne są gesty solidarności i chęć niesienia pomocy

Nie oczekujmy od wszystkich dzieci bohaterstwa i heroizmu. Dzieci, które chcą pomagać swoim ukraińskim rówieśnikom, nie mogą zostać pozostawione same. Pomaganie jest nie tylko piękne i ważne, lecz także bardzo trudne i obciążające. Sprawdzajmy, czy nie oczekujemy od dzieci zbyt wiele lub czy one same nie nakładają na swoje barki zbyt dużego obciążenia.

Będą takie dzieci, które okażą niezadowolenie i frustrację, a rozmawianie uznają za trudne lub zbyt intensywne. Obserwujmy to i pamiętajmy, że doświadczanie trudnych sytuacji jest ok. Nie warto z nich rezygnować. Warto raczej dawać narzędzia, jak sobie z nimi radzić.

1. Rozmawiać niezależnie od wieku i uważnie słuchać

Rozmawiajmy z dzieckiem na temat wojny, unikając jednak obciążania go naszymi własnymi lękami czy frustracjami („ no...i u nas nie ma pieniędzy w bankomatach!" „benzyna jest taka droga, że nie będzie zaraz nas na nią stać"). Używajmy słów zrozumiałych dla dzieci, odwołujmy się do znanych im doświadczeń. W przypadku młodszych dzieci zwykle warto czerpać wskazówki od nich samych - sprawdźmy, co widziały i słyszały, czy to rozumieją, a następnie wspólnie zastanówcie się, jakie są najlepsze pomysły i realne sposoby na zarządzanie lub radzenie sobie emocjami/uczuciami. Jeśli nie znamy odpowiedzi na pytanie dziecka, bądźmy szczerzy i otwarci. Możemy powiedzieć: "Nie wiem, ale postaram się dowiedzieć". Uważajmy na tworzenia uprzedzeń wobec ludzi innych narodów, ras czy religii. Słuchajmy. Kiedy dorośli za dużo mówią, zamiast słuchać, nie są w stanie reagować na myśli i uczucia dzieci.

2. Szanować obawy, nie oceniać emocji

Jeśli poglądy dziecka wyraźnie różnią się od poglądów rodzica, unikajmy komentarzy typu: „Nie powinieneś się tak czuć" lub „Jesteś po prostu za mały, żeby to zrozumieć". Zamiast tego słuchajmy, spróbujmy też powtarzać własnymi słowami to, co powiedział nam młody człowiek i starajmy się zrozumieć jego punkt widzenia. Prośmy o wyjaśnienie, jednak bez oceny i z szacunkiem. Po wysłuchaniu możemy powiedzieć: „Widzimy te rzeczy inaczej. Mój pogląd jest taki...". Kiedy modelujemy szacunek dla pomysłów dzieci, uczymy szacunku do innych.

3. Działać i zachęcać do działania

Jeśli dziecko wydaje się być wyjątkowo smutne, ale nie chce rozmawiać, użyj kukiełek, odgrywaj rolę, czytaj książki o emocjach, np. „Co robią uczucia" Tiny Oziewicz czy „A królik słuchał" Cori Doerrfeld. Zachęcają one dzieci do wyrażania emocji w sposób otwarty, a także do określenia umiejętności radzenia sobie z nimi. Młodsze dzieci podczas rozmowy o trudnych emocjach mogą potrzebować więcej przytulania i kontaktu fizycznego. Można również poprosić dziecko o narysowanie obrazka lub napisanie opowiadania o tym, co myśli. Jeśli ktoś z bliskich jest bezpośrednio zaangażowany w wojnę, poproś dzieci, aby zrobiły obrazki, napisały listy, które będą mogły mu wysłać . Młodzież może chcieć prowadzić pamiętnik lub dziennik, którym mogą, ale nie muszą się dzielić. W sytuacjach trudnych wszyscy potrzebują poczucia sprawczości - to daje nadzieję. Zachęcajmy i inicjujmy działania, w których wspólnie będziemy pomagać innym. Może warto zrobić burzę mózgów z uczniami na temat tego, jak mogliby pomóc?

4. Podtrzymywać codzienną rutynę

Nie zapominajmy o normalnej rodzinnej i szkolnej rutynie, o naszych planach - starajmy się je realizować. Równocześnie, jeśli tylko się da ograniczajmy dodatkowe wyzwania czy stresy, starajmy się upraszczać życie nasze i naszych uczniów czy dzieci. Odłóżmy na bok niektóre projekty, zrezygnujmy z dodatkowych obowiązków i zadbajmy o siebie, wysypiając się, ćwicząc i dobrze się odżywiając. Dbajmy o sen! Stwarzajmy sobie i dziecku okazje do robienia przyjemnych rzeczy, takich jak uczestnictwo w zajęciach rekreacyjnych, granie w gry, spacery, wspólne czytanie itp. Miejmy nadzieję ☺ budujmy spokój i stabilność wokół nas.

5. Chronić, kontrolując przekazy, które docierają do dzieci

Oglądajmy wiadomości tylko raz dziennie i nie nalegajmy, aby dzieci je oglądały. Jeżeli zaobserwujemy, że jakieś treści je poruszyły, poświęćmy czas i wspólnie uporządkujmy myśli oraz uczucia. Bądźmy czujni w pozostawianiu dzieci z kreskówkami, grami czy innymi programami gloryfikującymi przemoc. Teraz, w sposób szczególny, mogą mieć one negatywny wpływ na poczucie bezpieczeństwa, szczególnie u najmłodszych. Uważajmy na to, co mówimy do innych osobiście lub przez telefon, kiedy wydaje nam się, że dzieci nie słuchają.

6. Nie składać obietnic bez pokrycia

Nie składajmy obietnic, których nie możemy dotrzymać. Unikajmy mówienia takich rzeczy jak: „Wszystko będzie dobrze" lub „Twojej mamie (tacie, krewnemu) nic się nie stanie". Zamiast tego, lepiej mówić: „Nie wiem, co się stanie, ale zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby zapewnić ci bezpieczeństwo" lub „Poradzimy sobie ze wszystkim, bo zależy nam na sobie nawzajem".

7. Szukać pomocy i wsparcia

Obawy związane z separacją i wojną mogą wywoływać emocje, takie jak smutek, złość i gniew. To naturalne reakcje na brak poczucia bezpieczeństwa. Jeśli jednak reakcja dziecka jest skrajna, np. ma obsesję na punkcie broni, jest bardzo niespokojne, wycofane, wrogie lub wykazuje zaburzenia snu i odżywiania, być może trzeba będzie poszukać profesjonalnej pomocy.

8. Wykorzystać okazję do poznawania świata

Kryzys to świetna okazja dla nauczycieli, aby zrobić kilka rzeczy. Możemy ze starszymi uczniami rozmawiać o tym, co dzieje się na całym świecie, w Europie, dlaczego ma to znaczenie dla młodej osoby w Polsce. Aby być świadomym obywatelem, trzeba być zorientowanym w sytuacji globalnej. Zrozumieć, jak działa świat, jak polityka zagraniczna wpływa na nas i na nasze życie. Warto przygotować dla uczniów szkół średnich pytania dotyczące kryzysu w zniuansowanej formie, ale nie sugerujące odpowiedzi.

Wspólnie szukajmy rzetelnych źródeł informacji, by móc wypracować własne odpowiedzi na trudne pytania. Wykorzystujmy na lekcjach historie zwykłych ludzi, przyglądajmy się problemom, z jakimi się zetknęli i temu, jak starali się walczyć o wolność. Pokazujmy i wyjaśniajmy, czym różni się nacjonalizm od patriotyzmu.

Magdalena Śniegulska - absolwentka Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Doktor nauk humanistycznych w zakresie psychologii. Pracuje w Szkole Edukacji Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności i Uniwersytetu Warszawskiego, na Uniwersytecie SWPS w Katedrze Psychologii Klinicznej i Zdrowia. Prowadzi zajęcia warsztatowe, seminaryjne i wykłady z zakresu psychologii rozwoju, psychologicznych podstaw edukacji, wspierania rozwoju, umiejętności rodzicielskich. Członek PTP, PTTPB. Członek-założyciel Stowarzyszenia Wspólne Podwórko. Autorka tekstów popularyzujących wiedzę psychologiczną z obszaru wychowania dzieci i problemów rozwojowych. Prowadzi terapię indywidualną i grupy terapeutyczne dla dzieci i młodzieży w podejściu poznawczo-behawioralnym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Psycholog radzi, jak w domu i w szkole rozmawiać z dziećmi i młodzieżą o wojnie w Ukrainie - Blog CEO

# data[].attributes.attachment_link.description
Rosyjska inwazja na Ukrainę stała się faktem. W mediach pojawiają się wstrząsające obrazy budynków eksplodujących w ogniu, rannych i przerażonych ludzi szukających schronienia w metrze. Trudno to oglądać, czy słuchać stale napływających informacji, ale trudno też je ignorować. Dotyczy to zarówno nas, dorosłych, jak i dzieci oraz młodzieży.

# data[].attributes.headline
Wsparcie ucznia z doświadczeniem migracyjnym w polskiej szkole

# data[].attributes.subject
Wsparcie ucznia z doświadczeniem migracyjnym w polskiej szkole

# data[].attributes.attachment_link.title
Wsparcie ucznia z doświadczeniem migracyjnym w polskiej szkole

# data[].attributes.attachment_link.description
Streszczenie: Celem artykułu jest analiza narzędzi, które, w zamierzeniu ustawodawcy, mają służyć wsparciu adaptacji migrantów w polskich szkołach, oraz tego, jak funkcjonują one w praktyce. Materiał i metody: Autorka omawia kolejne narzędzia, przyglądając się brzmieniu...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Agata Marek - kulturoznawca, współzałożycielka i wiceprezes Stowarzyszenia Vox Humana, autorka książek i artykułów nt. islamu i zagadnień związanych z uchodźcami i imigrantami, prowadząca wykłady i szkolenia na temat specyfiki pracy z uczniami cudzoziemskimi, lekcje nt. islamu, kierownik i koordynator wielu projektów z Europejskiego Funduszu na rzez Uchodźców i Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich.

-----------------------------------------
Baza wiedzy:

Raport dot. realizacji rekomendacji grupy „Edukacja dzieci cudzoziemskich" III Forum ds. Lokalnych Polityk Migracyjnych w Warszawie

dr Witold Klaus, Prawo cudoziemców do edukacji w Polsce

dr hab. Krystyna M. Bełszyński, Dzieci obcokrajowców w polskich placówkach oświatowych - perspektywa szkoły (raport z badań)

Cudzoziemcy w polskiej szkole - podstawa prawna

Valentina Todorovska-Sokolovska, Integracja i edukacja dzieci imigrantów w krajach Unii Europejskiej - wnioski z Polski

red. Natalia Klorek i Katarzyna Kubin, Innowacyjne rozwiązania w pracy z dziećmi cudzoziemskimi w systemie edukacji. Przykłady praktyczne

Realizacja prawa małoletnich cudzoziemców do edukacji - raport biura Rzecznika Praw Obywatelskich

Praca z uczniem cudzoziemskim - Przewodnik dobrych praktyk dla dyrektorów, nauczycieli, pedagogów i psychologów

Dr hab. Krystyna M. Błeszyńska, Dzieci obcokrajowców w polskich placówkach oświatowych − perspektywa szkoły

red. Ewa Falkowska, Agnieszka Telusiewicz-Pacak, Dzieci w Polsce. Dane, liczby, statystyki

dr Witold Klaus, Praktyczne problemy w zakresie edukacji dzieci cudzoziemców

mgr Ewa Pleśniar, Jak pomóc dziecku ze środowiska wielokulturowego w adaptacji do nauki w polskich warunkach szkolnych

Anna Bernacka-Langier, Elżbieta Brzezicka, Stenia Doroszuk, Przemysław Gębal, Barbara Janik-Płocińska, Agnieszka Marcinkiewicz, Ewa Pawlic-Rafałowska, Jolanta Wasilewska-Łaszczuk, Małgorzata Zasuńska,
Ku wielokulturowej szkole w Polsce. Pakiet edukacyjny z programem nauczania języka polskiego jako drugiego dla I, II i III etapu kształcenia

Joanna Szymanderska, Dlaczego nie idziemy dziś do szkoły? - Dni świąteczne w Polsce

red. Dominika Cieślikowska, Edukacja dla integracji. O doświadczeniach, pomysłach, działaniach praktycznych w wielokulturowych klasach

# data[].attributes.attachment_link.description
Agata Marek - kulturoznawca, współzałożycielka i wiceprezes Stowarzyszenia Vox Humana, autorka książek i artykułów nt. islamu i zagadnień związanych z uchodźcami i imigrantami, prowadząca wykłady i szkolenia na temat specyfiki pracy z uczniami cudzoziemskimi, lekcje nt. islamu, kierownik i koordynator wielu projektów z Europejskiego Funduszu na rzez Uchodźców i Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich.