# data[].attributes.headline
Opdracht 'Interdisciplineer naar meer!' 

# data[].attributes.subject
Opdracht 'Interdisciplineer naar meer!' 

# data[].attributes.body
Geef dans, tekst en muziek een kans om samen te komen. Kijk naar de materialen die je hebt en bedenk wat voor beeld daarbij past. Maak een video waarin de gemaakte creaties samenkomen. Je kan denken aan een videoclip, een performance of een andere sterke vorm die past bij je materiaal.

1.     Probeer antwoord te geven op de onderstaande vragen:

a.     Verandert de waarde van een kunstwerk als het in een lijst aan de muur hangt?

b.     Wanneer hoort kunst in een museum thuis?

c.      Verandert de context van een kunstwerk ook de betekenis ervan?

Gebruik de uitkomsten van bovenstaande vragen als inhoudelijke leidraad voor je verdere werk.

2.     Download de app FilmoraGo in de app- of playstore.

3.     Ga kijken naar het materiaal dat in de eerdere opdrachten gemaakt is.

4.     Probeer antwoord te geven op de onderstaande vragen:

a.     Wat voor beeldmateriaal kan ervoor zorgen dat de tekst/muziek/dans versterkt wordt?

b.     Wie of wat wil je in beeld laten komen? Denk bijvoorbeeld aan de omgeving/locatie.

-       Wat zegt dat over hetgeen wat je hoort?

c.     Is het van belang om dingen analoog te maken voor de achtergrond?

d.     Wat heb je nodig om je plan te laten slagen?

e.     Wie heb je nodig om je plan te laten slagen?

5.     Als je antwoorden hebt op bovenstaande vragen, dan kan je werken aan een storyboard. Wat is een storyboard?????? Zoek het op!

6.     Als het duidelijk is wat en waar je wil filmen, dan kan je aan de slag!

7.     Gebruik de app FilmoraGo om je beeldmateriaal samen te laten brengen.

# data[].attributes.body
-Verandert de waarde van een kunstwerk als het in een lijst aan de muur hangt?

-Wanneer hoort kunst in een museum thuis?
-Verandert de context van een kunstwerk ook de betekenis ervan?

# data[].attributes.headline
opdracht: maak een beat op bach (en rap je eigen geschreven tekst eroverheen)

# data[].attributes.subject
opdracht: maak een beat op bach (en rap je eigen geschreven tekst eroverheen)

# data[].attributes.headline
opdracht: voeg een hiphop move en een ballet move samen tot een nieuwe gecombineerde dans 

# data[].attributes.subject
opdracht: voeg een hiphop move en een ballet move samen tot een nieuwe gecombineerde dans 

# data[].attributes.body
Hiphopper Abel Hagos post verschillende HipHop tutorials op TikTok. Klik op de link en kies 3 HipHop tutorials uit die je na danst!

https://vm.tiktok.com/ZM8qPxBVf/

Je kan kiezen uit:

1. “BK Bounce”

2. “2 Step”

3. “Shmoney Dance”

4. “Milly Rock”

5. “Bart Simpson”

6. “Jig”

7. “Dougie” P1

8. “Dougie” P2

9. “Mike Tyson”

10. “Alf”

11. “Jerk”

12. “Reject”

13. “Superman”

14. “Box Step”

15. “Monastery”

Balletdanseres Kayleen Babel post op TikTok heel veel goede tips waar je op moet letten bij ballet, zoals je houding en hoe je een bepaalde beweging kunt maken. Klik op de link en bekijk 3 ballet tips!
https://vm.tiktok.com/ZM8smbwfM/

Als je dit hebt gedaan kies je vervolgens 1 hiphop move en 1 ballet move uit die je bij elkaar samenvoegt tot een nieuwe gecombineerde TikTok dans! Plaats je dans onder de hashtag #OscamHipHopvsBallet. Het liedje van je dans mag je zelf bepalen.

Als je nog extra filmpjes wilt zien hoe TikTokkers hiphop en ballet bij elkaar samen hebben gevoegd klik dan op deze links:

# data[].attributes.body
Samenkomst performance art en rap

# data[].attributes.body
-Wat zijn de verschillen en de overeenkomsten tussen streetdance en ballet?
-Hoe zie je 'arrogantie' terug in beide dansen?
-Het doel was om een urban versie van Tsjaikovski’s klassieker ‘Het Zwanenmeer’ te geven, is dat gelukt volgens jou? Waarom wel/niet?

# data[].attributes.body
Samenkomst hiphop en ballet, stereotyperend

# data[].attributes.body
-Kun je klassieke muziek terug horen in hiphop muziek?
-Wat voor een effect/gevoel geeft de begeleiding van het orkest bij het optreden van MocroManiac in vergelijking met de oorspronkelijke opname?
-Wat voegt bach toe aan het nummer van Sweetbox?

# data[].attributes.headline
Franse kunstenaar voegt beroemdheden toe aan klassieke schilderijen op insta

# data[].attributes.subject
Franse kunstenaar voegt beroemdheden toe aan klassieke schilderijen op insta

# data[].attributes.body
https://www.instagram.com/kyesone/

# data[].attributes.body
LUISTEREN TOT 2:00

# data[].attributes.attachment_link.title
MOCROMANIAC | Wintersessie 2014 | 101Barz

# data[].attributes.body
LUISTEREN TOT 2:00

# data[].attributes.attachment_link.title
MocroManiac | 101Barz X Metropole Orkest | 15 jaar 101Barz

# data[].attributes.body
Over interdisciplinair werken

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Alles is interdisciplinair, tegenwoordig. In elk geval in de kunsten. Er is geen concertzaal, of ze houden wel eens een filmvertoning; geen dansgezelschap of ze nemen een geluidskunstenaar in de arm; geen museum of ze schakelen een theatermaker in op de vrijdagavond. En dat is dan nog de gevestigde orde. In een beetje zichzelf respecterende bedompte project space, in een willekeurige oude loods op een edgy dans- of muziekfestival met een Engelse naam word je al gauw geconfronteerd met iets ongedefiniëerds performance-installatie-maak-je-eigen-kunstwerk-achtigs. Geen idee wat het is, dus het zal wel kunst zijn.
Avantgarde
En dat gaat niet altijd goed. Het Nieuw Ensemble probeerde onlangs samen met Emio Greco | PC en een heleboel electronica een totaalvoorstelling te scheppen waarin de bewegingen van de danser werden geregistreerd en geresampled als geluid, zodat Emio tegelijkertijd kon interageren met de muzikanten, de soundtrack, en met een doelbewust statische zangeres in een theatrale setting. En er was ook nog iets met video. Het resultaat kwam in al die interacties niet uit de verf en hing ook nog eens als los zand aan elkaar: de muziek was goed maar de rest niet. Interdisciplinair is blijkbaar niet altijd beter.

Je zou haast denken: waarom gaan ze niet gewoon dansen en muziek maken? Maar dat is nou juist het probleem. Keer het eens om: waarom zou je nog gewoon gaan dansen of muziek maken (of schilderen, of theater maken op een podium met een plot en personages)? Dat is immers allang gedaan. Het aantal relevant van elkaar verschillende combinaties van bewegingspatronen is ondertussen wel uitgeput, en ondanks de rijkdom aan microtonen, reeksen, toevalsmodulaties en digitale vervormingen lijkt de meeste avantgarde-muziek toch ook wel erg op elkaar. Je kunt het natuurlijk ook gewoon voor de lol doen, maar dan moet je het niet op een podium brengen als Iets Dat Belangwekkend Is Om Te Zien. Nee, als je als kunstenaar iets interessants wil doen zul je toch letterlijk iets Anders moeten maken: dans die geen dans is, theater zonder theater, kinetische installaties die alleen voor de archivering nog als 'sculptuur' aan te merken zijn. Interdisciplinariteit is een verplichting geworden.

Vroeger
Als je dit soort dingen beweert, zijn er altijd mensen die tegenwerpen: Ja maar kunst was toch altijd al interdisciplinair? Musici en dansers hoorden toch altijd al samen, en vroeger had je toch ook al opera? Het ideaal van het Gesamtkunstwerk is toch minstens zo oud als Wagner en de Art Nouveau streefde toch ook al naar kunst die in alle domeinen van het leven doordrong? Ja, dat klopt, ook al wordt het niet zo genoemd. Maar het is nog niet problematisch. Wagner vond misschien de opera wel een genre dat was achterhaald door zijn Bühnenspiel, en Berlage vond misschien de schilderkunst op z'n best nog geschikt als muurdecoratie, maar die kritiek op individuele genres is nog doortrokken van een optimisme over De Kunst in het algemeen. Tegenwoordig, daarentegen, overschrijden kunstenaars de disciplinaire grenzen eerder uit een soort van verlegenheid: wat moeten we anders? De traditionele kunstvormen zijn saai geworden. Onze hele leefomgeving is al doordrongen van beelden, geluiden en ontwerpen op een schaal die geen Gesamtkünstler honderd jaar geleden voor mogelijk had gehouden. De grenzen zijn vervaagd, niet eens zozeer tussen hoge en lage kunst, als tussen kunst en niet-kunst. Het materiaal zelf is veranderd: de beelden zijn niet meer van verf gemaakt maar van pixels, de muziek komt niet meer uit een instrument maar uit een kastje. Kort samengevat: het volstaat niet meer om "kunst" te maken. Het zal me worst zijn of het kunst is, als het maar interessant is. En vandaar dus dat kunstenaars de grenzen van hun discipline aftasten en nieuwe hybride genres ontwikkelen. Wat moeten ze anders?

Doe-het-zelf
Het ontbreekt alleen aan een goede kritische afweging. Er wordt, kort en goed, maar wat geïnterdisciplineerd. Terwijl de monodisciplinaire kunst zo langzamerhand de uitzondering aan het worden is, zijn de kunstopleidingen nog steeds disciplinair verkaveld en de kunstkritiek al helemaal. De kunstenaar die met z'n tijd mee wil gaan en dus niet in z'n discipline blijft hangen moet feitelijk steeds opnieuw het wiel uitvinden, met het risico dat het nooit goed is. Op zich geen slecht uitgangspunt, maar in plaats van er stilzwijgend van uit te gaan dat interdisciplinariteit moet, of stelliger nog dat het goed is, kunnen we beter vragen: hoe precies?

Het is ook niet makkelijk. Je kunt wel een filmpje bij je theatervoorstelling projecteren, of zoals het voorbeeld hierboven elke discipline erbij halen die er nog bij past op het podium, maar dat betekent niet dat je kunstwerk daarvan automatisch beter wordt. Een paar jaar geleden voerde de componist annex muziekcriticus Kyle Gann een briljante eenmansopera op bij het ondertussen ter ziele gegane Composer's Forum. Naderhand hoorde ik dat dit de tweede versie was: bij de eerste versie van Custer and Sitting Bull had Kyle gedacht dat hij zelf wel even de tape kon maken. Gelukkig had hij later fondsen kunnen lospeuteren om alsnog een geluidskunstenaar in de arm te nemen. Om een goed interdisciplinair werk te maken, heb je professionele vaardigheden in alle betrokken kunstvormen nodig, en dan moet je die verschillende creatievelingen nog managen ook.

Je kúnt het natuurlijk ook zelf doen. In de beeldende kunsten heb je videokunst, performances en taalkunstwerken waar geen cameraman, regisseur of dichter aan te pas komt, en die vaak dan ook een doelbewust onbeholpen indruk maken. In dat opzicht is er een onderscheid tussen professionele en do-it-yourself interdisciplinariteit. De film die je maakt bij een balletvoorstelling moet gewoon goed in elkaar zitten, maar de film die je maakt als conceptueel kunstwerk mag soms slordig zijn. (Soms!) En dan is er nog experimenteel werk waarbij je niet zozeer andere kunstenaars nodig hebt, als wel goede technici: het valt nog niet mee om een goede kinetische installatie of een goed stuk mediakunst in elkaar te zetten. Al heb je ook hier kunstenaars die zich op technici en assistenten verlaten, en kunstenaars die zelf graag knutselen: niet alleen in de beeldende kunsten maar ook in de mediakunst is een kunstenaar vaak een verlicht knutselaar.

Veel van het werk van de doe-het-zelvers valt binnen functioneel vaag omschreven genres: termen als performance, installatie en new media art verwijzen niet zozeer naar een techniek of materiaal als naar een gat in het taalgebruik. Je zou zulke genres transdisciplinair kunnen noemen, in onderscheid met multidisciplinair werk waarin je de verschillende disciplines nog van elkaar kunt onderscheiden en tot op zekere hoogte los van elkaar beoordelen. Zolang je kunt zeggen, "mja, leuk theaterstuk, jammer alleen van die stomme video's" is het nog multidisciplinair, terwijl je dat niet zo makkelijk kunt zeggen van een multimediale performance in het NIMK. Dit tweede onderscheid overlapt niet volledig met het eerste: je kunt ook doe-het-zelven zonder alle disciplinegrenzen overhoop te gooien, en je kunt ook professioneel samenwerken om iets te maken dat in geen herkenbaar genre meer thuishoort.

Wat het vooral niet makkelijk maakt, is dat je met deze twee onderscheiden interdisciplinair werk op twee verschillende manieren kunt waarderen. Je kunt laatdunkend doen over de doe-het-zelver (ik citeer bezoekers van de Kunstvlaai: "crea-bea", "leuk, net de kleuterschool") en tegelijkertijd het strijkkwartet met videokunst verwijten dat ze de grenzen tussen de disciplines toch niet echt overstijgen. Het is, kortom, nooit goed.

Kunstkritiek
En dat is niet alleen een probleem voor de kunstenaars. Het is ook een probleem voor de kunstacademies. Het is al lastig genoeg om mensen grafisch design te leren (laat staan "beeldende kunst") maar hoe leer je ze interdisciplinariteit? Je kunt natuurlijk de hele afdeling grafisch design verplicht op dansles sturen, maar of dat beter grafisch design oplevert is maar de vraag. En het is vooral ook een probleem voor de kunstkritiek. Terwijl de hele kunst- en cultuursector interdisciplineert dat het een lieve lust is en er zelfs video's worden geprojecteerd op de Nachtwacht en kathakdansers ronddartelen in het Concertgebouw, is alle kunstkritiek nog ouderwets onderverdeeld in dans, muziek, theater, beeldende kunst, architectuur, literatuur en film. Het resultaat is dat je maar moet hopen dat de dansrecensent ook wat affiniteit heeft met film en theater, en niet één of andere dansdoos is die alleen naar de danspasjes kijkt. Want helaas is dat laatste vaak het geval. Gelukkig zijn er nog muziekrecensenten met een open mind die een heel katern ter beschikking krijgen voor het Sonic Acts festival, anders had het krantenlezende publiek er nooit van gehoord. Maar deze situatie is te precair om te laten voortbestaan. Zolang de kunstkritiek nog is opgedeeld in dansrecensenten, muziekrecensenten, theaterrecensenten, literatuurcritici, architectuurcritici, filmrecensenten en mensen die schrijven over beeldende kunst, zal een aanzienlijk deel van de kunstproductie die de moeite van het bespreken waard is aan het publiek voorbijgaan, of worden beoordeeld op een manier die voorbijgaat aan wat het interessant maakt. Het is tijd, kortom, voor een recensent interdisciplinair.

[Is dat een open sollicitatie? Sort of.]

# data[].attributes.attachment_link.title
Al dat geïnterdisciplineer weer... - Hard//hoofd

# data[].attributes.attachment_link.description
Alles is interdisciplinair, tegenwoordig. In elk geval in de kunsten. Er is geen concertzaal, of ze houden wel eens een filmvertoning; geen dansgezelschap of ze nemen een geluidskunstenaar in de arm; geen museum of ze schakelen een theatermaker in op de vrijdagavond. En dat is dan nog de gevestigde orde.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Los Angeles native and New York based visual artist, Kehinde Wiley has firmly situated himself within art history's portrait painting tradition. As a contemporary descendent of a long line of portraitists, including Reynolds, Gainsborough, Titian, Ingres, among others, Wiley, engages the signs and visual rhetoric of the heroic, powerful, majestic and the sublime in his representation of urban, Black and Brown men found throughout the world.

# data[].attributes.attachment_link.description
Los Angeles native and New York based visual artist, Kehinde Wiley has firmly situated himself within art history's portrait painting tradition. As a contemporary descendent of a long line of portraitists, including Reynolds, Gainsborough, Titian, Ingres, among others, Wiley, engages the signs and visual rhetoric of the heroic, powerful, majestic and the sublime in his representation of urban, Black and Brown men found throughout the world.

# data[].attributes.attachment_link.title
SWEETBOX "EVERYTHING'S GONNA BE ALRIGHT", official music video (1997)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De twee balletdanseressen vallen meteen op. Door hun lichaamshouding, en - natuurlijk - de spitzen. Ze lijken werelden verwijderd te zijn van de hiphopdansers, met hun wijde kleding, scheve petjes en sneakers.

Toch komen deze uitersten samen, op de klanken van Tsjaikovski's Het zwanenmeer in de voorstelling Zwanenmeer/Bijlmermeer II, een coproductie van Het Nationale Ballet en Don't Hit Mama, met medewerking van kunstenaarscollectief Het 5eKwartier.

Deze productie is het vervolg op het gelijknamige project dat in 2006 startte, vertelt Bart Deuss, met Nita Liem de artistieke kern van Don't Hit Mama. ''Het leuke is dat je op het niveau van dans een ontmoeting kan hebben. En het verhaal gaat ook nog eens ergens over. Er zitten zwart-witelementen in, iets maatschappelijks. Ballet is cliché, is de elite, is wit. Hiphop is sociaal en staat voor migrantenkids.''

Zwanenmeer/Bijlmermeer (2006) werd niet alleen een ontmoeting van ballet en, zoals Deuss het omschrijft, Afro-Amerikaanse clubdans, maar vooral van Bijlmerscholieren en balletdansers. Vijftien Bijlmerjongeren van drie middelbare scholen werden gekozen en gedurende een aantal maanden 's avonds en in het weekend getraind.

Na dit succesvolle project werd het tijd voor een vervolg. Nu zonder de scholieren en alleen met professionele - betaalde - dansers. Deuss: ''Het eerste stuk was meer een community art project. Het was echt: Klang! We gooien ze bij elkaar. En: goh, ze maken elkaar toch niet dood. En: hé, ze kunnen ook nog met elkaar dansen. Er bleef iets hangen: was dit een leuke toevalligheid of heeft het perspectief? Nu is het meer een ontmoeting van verschillende dansstijlen.''
Eén van de 'zwarte jongens' is Rubi Pronk; de enige balletdanser die er de vorige keer ook bij was - en pontificaal op de poster prijkt. Na tien jaar bij Het Nationale Ballet freelancet hij nu vanuit New York met zijn Amerikaanse partner Drew Jacoby. Voor Zwanenmeer/BijlmermeerII keerde hij even terug naar Nederland.

Pronk: ''Ik ben klassiek geschoold, maar eigenlijk meer een contemporary balletdanser. Hier vond ik het vooral interessant ook een graantje van streetdance mee te pikken.'' Ook de raakvlakken tussen de twee disciplines worden benadrukt. Pronk: ''Er zijn natuurlijk wel verschillen. Wij werken meer vanuit structuur en zij vanuit improvisatie. Maar uiteindelijk is dans gewoon dans, dat je doet waar je van houdt en daar je hart in legt.''

Shailesh Bahoran, ingehuurd door Don't Hit Mama, is het daarmee eens. ''Het is eigenlijk het clichéverhaal: ballet versus hiphop. Ik vond ballet altijd mooi, maar had er nooit zoveel mee. Het zijn andere werelden, een andere mentaliteit, andere discipline. Maar je ontdekt dat er genoeg overeenkomsten zijn. Ballet heeft bijvoorbeeld, positief gezegd, een soort arrogantie, en breakdance hiphop is natuurlijk ook vrij arrogant.''

De samenwerking onder de dansers was eerst wat onwennig. Bahoran: ''Maar je groeit steeds meer naar elkaar toe. Nu zitten we met zijn allen aan een tafeltje grappen te maken.''

Dat gebrek aan een echt conflict is iets wat Deuss ditmaal een beetje mist. ''In het eerste project was het veel meer de botsing van twee energieën en dan vooral van de kinderen uit de Bijlmer. Nu is er veel meer een harmonieuze kruisbestuiving. Alsof er geen hokjes, geen contrasten zijn. Zo vanzelfsprekend is het in het echte leven natuurlijk niet.'' (BREGTJE SCHUDEL)

Zwanenmeer/Bijlmermeer II.
in de Stadsschouwburg. Tournee.

# data[].attributes.attachment_link.title
Spitzen en sneakers in Zwanenmeer/Bijlmermeer II

# data[].attributes.attachment_link.description
De twee balletdanseressen vallen meteen op. Door hun lichaamshouding, en - natuurlijk - de spitzen. Ze lijken werelden verwijderd te zijn van de hiphopdansers, met hun wijde kleding, scheve petjes en sneakers. Toch komen deze uitersten samen, op de klanken van Tsjaikovski's Het zwanenmeer in de voorstelling Zwanenmeer/Bijlmermeer II, een coproductie van Het Nationale Ballet en Don't Hit Mama, met medewerking van kunstenaarscollectief Het 5eKwartier.

# data[].attributes.attachment_link.description
Maestro is vanaf 5 december om 20.20 uur te zien bij AVROTROS op NPO 1 Maestro Aftertalk is om 21.20 uur te zien bij AVROTROS op NPO 2 Extra

# data[].attributes.headline
De raadselachtige relatie tussen hiphop en hoge kunst

# data[].attributes.subject
De raadselachtige relatie tussen hiphop en hoge kunst

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naast het gebruikelijke verhaal over dure horloges en exclusieve kleding, is hiphop overladen met verwijzingen naar kunst. Bij Lil' Kleine ligt er bijvoorbeeld voorin in een Ferrari een standbeeld dat uit de oudheid lijkt te komen, en Beyoncé en Jay-Z nemen het Louvre over voor een videoclip. Doen ze dit alleen om te pronken met hun verworven rijkdom, of schuilt hier een diepere betekenis achter? Tekst: Vincent Kupers // Beeld: Bob Foulidis
In 2018 verscheen de videoclip van het muzikale duo The Carters - bestaande uit het echtpaar Beyoncé en Jay-Z - waarin zij vol zelfvertrouwen het Louvre toe-eigenen. In het nummer 'Apeshit' begeven ze zich als twee machtige farao's in het prestigieuze museum, om ons te attenderen op de machtsverhoudingen van het verleden. De videoclip begint en eindigt met de Mona Lisa, die het schouwspel met zichtbare moeite observeert. Ze is terechtgekomen in een voor haar onbekende omgeving, waarin haar iconische gezichtsuitdrukking iets ongemakkelijks uitstraalt. Omgeven door de hiphopsfeer, is ze wanhopig op zoek naar een geschikte houding, waardoor het contrast tussen de twee werelden op een bevreemdende manier tot uitdrukking komt.

Naast de Mona Lisa komen er andere kunstwerken aan bod, waarmee The Carters het perspectief op de (witte) oude meesters ter discussie stellen. Het duo vertelt in het Louvre hun éigen verhaal en staat hierbij pontificaal voor kunstwerken die symbool staan voor de onderdrukking van de vrouw en de zwarte gemeenschap. De schilderijen worden volledig genegeerd; The Carters dansen zich los van het verleden. Dit komt haarfijn naar voren wanneer Beyoncé verschijnt voor De inwijding van keizer Napoleon en kroning van keizerin Josephine door Jacques-Louis David. Josephine is de dochter van een slavenhouder in Martinique. Dansend voor het kunstwerk heeft Beyoncé het over haar , oftewel diamanten, die volgens haar zo groot zijn als .

Terwijl ze op uiteenlopende manieren zingt over haar kapitaal, vergeet ze niet het slavernijverleden van haar voorouders. Voor hen lag rijkdom ver buiten handbereik, maar doordat zij deze periode hebben doorstaan, ontstond voor Beyoncé de kans om zich te ontwikkelen als muziekicoon. Ze toont hier haar dankbaarheid voor en legt in geuren en kleuren uit dat zij nu de dienst uitmaakt.
De strijd tussen hiphop en de grote vertellingen
Dat hoge kunst zo nu en dan opduikt in hiphop valt volgens dr. James Petersen te plaatsen in een bredere ontwikkeling, namelijk de voortdurende erosie van de grote vertellingen, zo ook het verhaal over het onderscheid tussen hoge en lage cultuur. In het hoofdstuk 'Hiphop is (not) postmodern' uit The Cambridge History of Postmodern Literature (2016), gaat hij onder andere in op de behoefte van rappers om zulke metavertellingen onderuit te schoffelen.

Aangezien er oneindig veel interpretaties bestaan over het begrip postmodernisme, zal ik trouw blijven aan een en dezelfde definitie, namelijk die van de socioloog Mike Featherstone. Hij gaat in op de complexe relatie tussen kunst en het postmodernisme, die een verklaring kan geven voor het opdoemen van kunst in de hiphopcultuur. Featherstone stelt dat: 'Postmodernism is the effacement of the boundary between art and everyday life; the collapse of the hierarchical distinction between high and mass/popular culture, and the celebration of the surface "depthlessness" of culture.'

Peterson borduurt voort op de definitie van Featherstone en voegt hieraan toe dat hiphop ook de samenleving feliciteert met 'The erosion of its own grand narratives,' vooral wanneer deze verhalen gerepresenteerd worden door openbaar onderwijs, het strafrechtsysteem of de politiek. Daarnaast vieren hiphopartiesten feest vanwege het verdwijnen van het verhaal over het onderscheid tussen hoge en lage cultuur. Dit is onder andere terug te zien in de wijze waarop hiphopartiesten op een speelse manier elementen uit hoge cultuur en . Volgens hem gebeurt dit 'To make the point that the distinctions between, say, eighteenth-century poetry and rap music are not only arbitrary and inauthentic, but also of no cultural utility whatsoever.'
De langzame toenadering
Sommige hiphopartiesten vinden het verwerpelijk om onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld 18 e -eeuwse poëzie en hiphop. Om dit aan de kaak te stellen, zouden ze dit onderwerp kunnen introduceren binnen de grenzen van de hiphopcultuur. Ze zouden er onderling over in gesprek kunnen gaan en het wellicht verwerken in hun teksten, maar om echt iets wezenlijks teweeg te brengen is een radicalere aanpak nodig. Hiphop en hoge kunst liggen mijlenver uit elkaar. Om een dialoog tot stand te brengen, moet iemand zo dapper zijn om het hol van de leeuw te betreden.

In 2013 opent niemand minder dan Jay-Z de aanval. In het gerenommeerde Pace Gallery in New York presenteert hij zijn nieuwe album Magna Carta Holy Grail , met daarop het nummer 'Picasso baby' In dit nummer wordt veelvuldig verwezen naar kunstenaars, met de nadruk op zijn vermogen waarmee hij al hun werk zou kunnen aanschaffen. Ondanks de enigszins ordinaire teksten, maakt hij wél deze verwijzingen en bevindt hij zich in het hart van hoge kunst.

In een interview vlak voor het optreden vertelt Jay-Z iets over de achterliggende gedachte van het project, die vruchtbaar is voor een postmoderne leeshouding. 'When art started becoming a part of the galleries, there became a separation between high culture and hip-hop. It's almost like art is too bourgeois. We're artists; we're alike, we're cousins. That's what's really exciting for me, bringing the worlds back together.'

Bij de opvoering van 'Picasso Baby' heerst er een gezellige sfeer; Jay-Z heeft voortdurend een vriendelijke glimlach op zijn gezicht en de toeschouwers dansen uitbundig mee. Vijf jaar later, toen het nummer 'Apeshit' uitkwam, was de sfeer allesbehalve vredelievend. Deze keer gaat het daadwerkelijk om de vorm en inhoud van kunst door kritiek te leveren op het verhaal van de westerse kunstgeschiedenis, die tot de dag vandaag voornamelijk gedomineerd wordt door de witte mens. In uitgerekend het Louvre, het epicentrum van de westerse kunst, eisen ze hun positie op. Wanneer ze hun woordje hebben gedaan, draaien ze zich om naar de Mona Lisa, als gelijken.
Kunst als inspiratiebron
Het is tijd voor de Nederlandse hiphopscene, die, mede door populaire hiphopartiesten zoals Boef en Lil' Kleine, floreert als nooit tevoren. Ook bij deze artiesten komen er verwijzingen voor naar hoge kunst, maar eerst zal ik aandacht besteden aan een andere rapper. Yousef Gnaoui, artiestennaam Sef, is vooral bekend geworden door samenwerkingen met The Opposites en The Partysquad met nummers als 'Stuk' en 'Me Nikes'. In 2011 verscheen zijn debuutalbum , waarin hoge cultuur een interessante rol speelt.

In het nummer 'Renaissance Man' lijkt Sef continu te balanceren tussen hoge en lage cultuur: 'Ik sip Veuve (dure champagne), terwijl ik Kentje (rapmixtape) tjap / Ik draag een kostuum, en ik luister Pac (Tupac) / Dipset (rapgroep) dans le Louvre.' Dit komt in eerste instantie nogal opschepperig over, alsof hij wil zeggen dat hij zich in de hiphopcultuur bevindt, maar ook duidelijk wil maken dat hij zich het leven van de hoge cultuur kan veroorloven. Het is natuurlijk deels grootspraak, maar hierachter schuilt wel degelijk een diepere betekenis.

In een interview over het album gaat Sef in op het verhaal achter het nummer Renaissance Man : 'Het gaat vooral om het gegeven dat ik inspiratie put uit twee verschillende werelden en daarom net zo goed kan genieten van een mooi kunstwerk als een super domme mixtape van Dipset.' Hoge kunst is voor hem louter een inspiratiebron, net zoals andere vormen van kunst, waaronder hiphop.

Bij zijn zoektocht naar inspiratie maakt hij geen onderscheid tussen hoge of lage kunst; het enige waar het omgaat is dat het hem moet aanspreken en inspireren. Door deze aanpak combineert hij de twee werelden, maar in vergelijking met Jay-Z, probeert hij niet openlijk de hiërarchie daartussen af te breken. Sef is misschien niet zo activistisch bezig als Jay-Z, maar de manier waarop hij kunst benadert sluit keurig aan bij het gedachtegoed van zijn Amerikaanse collega.
Stoerdoenerij of betekenisvol?
Nu zijn we aangekomen bij de hiphopartiesten die de hitlijsten domineren. Het gaat om artiesten zoals Boef en Lil' Kleine, die het in het overgrote deel van hun werk hebben over hun succes en hun verworven rijkdom. Wat ze gemeen hebben met Jay-Z is dat ze bijna allemaal uit een milieu komen waarin deze rijkdom niet zo vanzelfsprekend was. Wanneer ze het hebben over oesters, dure horloges en andere dingen uit de hoge cultuur, komt hoge kunst ook sporadisch om de hoek kijken. Wordt dit alleen maar, net zoals een Rolex of een dure whisky, gebruikt als statussymbool, of proberen deze rappers er (per ongeluk?) meer mee te zeggen?

Een wat mildere equivalent van 'Apeshit' is het nummer 'Het geluid' van Lil' Kleine. Waar The Carters hun video beginnen en eindigen met de Mona Lisa, doet Lil' Kleine het met een klassiek standbeeld. Of deze werkelijk uit de klassieke oudheid komt doet er niet toe, de suggestie wordt in ieder geval gewekt. Het standbeeld is te zien door de geopende deur van een Ferrari, waar hij er ongemakkelijk bij ligt, alsof iemand het er net in gegooid heeft.

In zijn songtekst gaat hij, zoals gewoonlijk, in op 'alle soorten merken om zijn huid' en dat hij 'niet op liefde uit is, maar op buit'. Bij het uitbeelden van zijn extravagante levensstijl, gaat hij volledig op in het luxueuze leven in de hoge cultuur. Deze wereld is ook de thuishaven van hoge kunst, iets waar Lil' Kleines muziek niet per definitie onder geschaard wordt. Dat hij als hiphopartiest zich ook in deze wereld kan bevinden, lijkt me een uitstekende reden om een dikke te geven richting de kunstwereld. Door het standbeeld nonchalant in een auto te plaatsen, maakt Lil' Kleine een statement. Ook met zíjn muziek is het mogelijk om oesters te eten in een vijfsterrenrestaurant.

Hiphop neemt een interessante positie in wat betreft de vervaging tussen hoge en lage cultuur. De een gaat de strijd aan en verovert musea en de ander maakt vredig gebruik van beide werelden. Vooralsnog heeft Lil' Kleine nog niet het Rijksmuseum overgenomen, maar dat dit in de toekomst ooit gaat gebeuren, lijkt me niet onwaarschijnlijk.

In een Volkskrant-artikel schreef Wieteke van Zeil over 'Picasso Baby' dat Jay-Z 'kunst nog vrij inwisselbaar inzette als luxeobject om zijn eigen status mee te vergroten - het had net zo goed een Lamborghini of Rolex kunnen zijn.' Volgens mij is de keuze om kunst te betrekken in hiphop minder willekeurig dan we denken. Er schuilt meer achter dan alleen stoerdoenerij, ook al hebben de rappers dit misschien niet eens bewust door.

# data[].attributes.attachment_link.title
De raadselachtige relatie tussen hiphop en hoge kunst

# data[].attributes.attachment_link.description
Naast het gebruikelijke verhaal over dure horloges en exclusieve kleding, is hiphop overladen met verwijzingen naar kunst. Bij Lil' Kleine ligt er bijvoorbeeld voorin in een Ferrari een standbeeld dat uit de oudheid lijkt te komen, en Beyoncé en Jay-Z nemen het Louvre over voor een videoclip.

# data[].attributes.body
Het verschil tussen hoge en lage kunst, is dat de elite de hoge kunst als iets van hen beschouwt, het hoort complex te zijn en kan (en mag) niet door iedereen begrepen worden; bij lage kunst is het dus juist zo dat het voor iedereen is en (bijna) iedereen kan (en mag ) het begrijpen.

# data[].attributes.body
De raadselachtige relatie tussen hiphop en hoge kunst

# data[].attributes.attachment_link.title
Samenvatting Rap poetry and Postmodernism[1789]

# data[].attributes.headline
opdracht: schrijf een tekst die jouw wereld (een beetje) verandert

# data[].attributes.subject
opdracht: schrijf een tekst die jouw wereld (een beetje) verandert

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
GROOTSTE HIPHOP-ARTIESTEN BRENGEN MÉT HET METROPOLE ORKEST EEN ODE AAN 15 JAAR 101BARZ

# data[].attributes.attachment_link.title
GROOTSTE HIPHOP-ARTIESTEN BRENGEN MÉT HET METROPOLE ORKEST EEN ODE AAN 15 JAAR 101BARZ

# data[].attributes.attachment_link.description
O.A. BROEDERLIEFDE, FRENNA EN FRESKU TREDEN SAMEN MET HET METRPOPOLE ORKEST OP IN KONINKLIJK THEATER CARRÉHet Metropole Orkest en de beste artiesten uit de Nederlandse hiphop-scene ontmoeten elkaar in Koninklijk Theater Carré ter ere van het vijftienjarig bestaan van 101Barz. Winne, Hef, Adje, Crooks, Fresku, MocroManiac, Latifah, Josylvio, Kevi...

# data[].attributes.attachment_link.title
101Barz featuring Metropole Orkest gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Vanuit Carré brengt het Metropole Orkest samen met de beste artiesten uit de Nederlandse hiphopscene een ode aan het grootste online hiphop-platform van Nederland dat vijftien jaar bestaat: 101Barz.

# data[].attributes.attachment_link.title
Klassiek meets hiphop | Daar zit klassieke muziek in #2 | De Vooravond

# data[].attributes.attachment_link.title
Pavane, Op. 50 (Arr. for Cello and Orchestra)

# data[].attributes.attachment_link.metadata.title
Pavane, Op. 50 (Arr. for Cello and Orchestra)

# data[].attributes.body
De leerling kan de verschillen en overeenkomsten tussen hiphop en klassieke kunst uit de toegewezen kunstbronnen benoemen.

# data[].attributes.body
De leerling kan een onderbouwde mening geven over of hiphop kunst is of niet (of het nodig is om een onderscheid te maken tussen hiphop als kunstvorm en klassieke kunst).

# data[].attributes.body
De leerling zoekt (door middel van een performance) de grens die tussen hiphop en klassieke kunst in ligt op.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zwanenmeer Bijlmermeer ll — Het Nationale Ballet / Don’t Hit Mama

# data[].attributes.attachment_link.description
Klassiek ballet en urban dance. Tsjaikovski en kabula. Wit en zwart. Het dansstuk ‘Zwanenmeer - Bijlmermeer’ was in 2006 in vele opzichten een bijzondere ontmoeting. Onder leiding van Don’t Hit Mama-c…

# data[].attributes.body
https://www.dbnl.org/tekst/_pas002199901_01/_pas002199901_01_0014.php

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(1999)- [tijdschrift] Passionate

Sinds het prille begin heeft rapmuziek in het algemeen en hebben rappers in het bijzonder te kampen gehad met onbegrip. Tegelijkertijd zijn er vele stemmen opgekomen die zowel de muziek als de artiesten verdedigen, en vaststellen dat de muziek een vorm van communicatie is waarvan de teksten niet alleen uit het leven gegrepen zijn, maar ook nog van een literaire, poëtische kwaliteit getuigen. Dit laatste krijgt de laatste jaren gestaag meer weerklank. Zijn rappers hedendaagse dichters die door middel van muziek hun boodschap kracht bijzetten en zo een groter publiek bereiken, of is dit slechts de mythe rondom een ondoorgrondelijke muziekstijl?

Het ontstaan van rap

In de jaren zeventig bracht de zwarte en Latino-jeugd op de straten en in de parken van New York al rappend en scratchend de tijd door. De DJ's bespeelden bestaande lp's en creëerden zo nieuwe ritmes en beats terwijl de MC (Master of Ceremony, de rapper) op de toon van de muziek rijmde. In 1979 brak de Sugar Hill Gang door met de eerste grote raphit, 'Rapper's Delight'. Dit succes gaf vrij baan aan nieuwe artiesten die een kans kregen hun raps op plaat vast te leggen. In 1982 scoorde Grandmaster Flash een wereldhit met het klassieke 'The Message'. Op bijzonder beeldende wijze illustreerde de tekst de frustratie en het onleefbare klimaat in de vervallen buurten van New York.

Na 'The Message' gingen meer rappers zich toeleggen op serieuze teksten, en werd rap een venster op het andere Amerika. Geen rozengeur en maneschijn, maar de stank van verval en politielichten bleken de Amerikaanse Droom uit te maken voor de zwarten en andere minderheden in De Nieuwe Wereld. Pijn, angst, woede en uitzichtloosheid werden verwerkt in teksten die het blanke establishment angst aanjaagden, en die de veelal zwarte luisteraars een gevoel van eigenwaarde gaven en hen meer inzicht verschaften in het leven zoals dat zich afspeelde in de rest van het land, buiten de eigen stad. Niet voor niets noemde Chuck D, voorman van de legendarische rapgroep Public Enemy, rap het zwarte CNN.

Het uiten van gevoelens in rapmuziek is hetgeen de muziek verbindt met de vroegere zwarte muziekstijlen, en wat menigeen heeft doen inzien dat er meer schuilt achter de harde teksten en vrijmoedige artiesten. De invloed van zwarte muziekstijlen als jazz, blues, reggae en zelfs de slavenliedjes is terug te vinden in de hedendaagse rap. Optredens van mensen als Pigmeat Markham en Slim Galliard in de eerste helft van de eeuw kunnen zonder meer als rap avant-la-lettre beschouwd worden. In de jaren 60 kwamen de Last Poets op; ex-gedetineerden die rijm met jazz combineerden en later van directe invloed waren op de rappers. Een belangrijke inspiratiebron was ook Mohammed Ali, die al rijmend de pers te woord stond en zich zo ook intellectueel wist te onderscheiden van zijn tegenstanders.

Rap als poëzie

Het metrum van de rapliedjes is een veel bestudeerd onderwerp en men is het er in het algemeen over eens dat de rap in die zin een nieuwe dimensie heeft gegeven aan de poëzie. Rappers voegen woorden samen of korten deze in om tot het gewenste rijmeffect te komen. Het samenvoegen of inkor-

ten van woorden dient voor het synchroon verlopen met de beat. Het verschil in metrum van poëzie en rapteksten kan vergeleken worden met het verschil tussen rap en zang. De zangtekst gaat vloeiend in elkaar over en maakt gebruik van verschillende toonhoogten, bij rap is dit anders. Ice-T beschreef het verschil tussen rap en zang, als het verschil tussen een viool en een drum.

Wanneer het aankomt op de inhoud en dus de kwaliteit van de teksten, verschillen de meningen aanzienlijk. Sommigen zien in rappers hedendaagse dichters, anderen zeggen dat rapteksten te simpel en onzinnig zijn en dus niet met de echte dichtkunst vergeleken mogen worden.

Eenvoud is echter geen criterium waaraan afgemeten mag worden of een 'rijm' voor poëzie kan doorgaan. De mooiste, klassieke gedichten van meesters als A.E. Housman en Thomas Hardy imponeren en onderscheiden zich juist door hun eenvoud. Rapteksten bestempelen als onzinnig is ook discutabel; het is de lezer die dat bepaalt. Ieder schrijven is persoonlijk en in de ogen van de schrijver van belang. Een lezer zal het interessant vinden wanneer de schrijver hem met de woordkeuze weet te fascineren.

In dit laatste zijn rappers geslaagd. Zij hebben een miljoenenpubliek weten te bereiken met teksten die - hoewel ze op het eerste gehoor moeilijk toegankelijk zijn, en gaan over een wereld waar de gemiddelde luisteraar geen weet van heeft - toch de aandacht trekken en vasthouden. Uiteraard speelt de muziek daarbij een essentiële rol, maar het verdient aandacht dat de meest gerespecteerde rappers in de eerste plaats vermaard zijn om hun ingenieuze en betekenisvolle teksten. Goede muziek is aardig, maar in de combinatie van de twee - goede muziek en dito teksten - ligt de kracht en kwaliteit van rap.

Het is daarbij van belang te weten dat rap is begonnen als een competitie op het podium. De rappers probeerden elkaar al rijmend af te troeven om het grootste applaus te ontvangen. Dit leidde tot een kwalitatieve ontwikkeling en verbetering van de teksten. Het competitieaspect van rap heeft zich gehandhaafd in die zin dat de rappers zich zijn blijven concentreren op het schrijven van goede of in ieder geval originele teksten; of deze nu maatschappijkritisch zijn of het publiek simpelweg vermaken en tot dansen aanzetten.

De mening van enkele insiders

Blijft de vraag of rap inderdaad als een serieuze vorm van dichten beschouwd kan worden. Emerald Beryl, organisator van het jaarlijkse rap- en poëziefestival Double Talk, en Performania (beide te Paradiso, Amsterdam) lijkt daar heilig van overtuigd. Hij weet tijdens die gelegenheden dichters en rappers bijeen te brengen en laat zo een gemêleerd publiek ontdekken dat beide kunstvormen inderdaad heel dicht tot elkaar kunnen staan. Rappers zelf zijn er onderling over verdeeld, zo zien DMC (van Run-DMC), Rha Goddess en Snoop Dogg rappers wel degelijk als dichters.

Dichter bij huis ziet Extince, een Nederlandstalige rapper die al enkele grote hits scoorde, wel een relatie tussen de twee vormen. Toch beschouwt hij zichzelf niet als dichter. Daarvoor is volgens hem het verschil te groot; rap steunt veel op muziek, terwijl poëzie dit niet doet. Dit argument is zeker valide, maar het neemt niet weg dat vele rapteksten zonder muziek niets aan kracht en kwaliteit inboeten, integendeel zelfs. 'Language of violence'

van de Disposable Heroes of HipHoprisy is een van de prachtigste rapteksten. Het lied is geschreven door Michael Franti, nu van Spearhead, en doet zowel inhoudelijk als metrisch niet onder voor welk 'regulier' gedicht dan ook. Het lied verhaalt over een jongetje dat door gewelddadige leeftijdgenoten wordt doodgemept, waarna één van hen als volwassene wordt berecht en in de gevangenis dezelfde behandeling krijgt waarmee hij eerder zijn slachtoffer terroriseerde. Ice-T's 'The night the shit hit the fan' is zonder muziek zelfs aanzienlijk indrukwekkender, en is als ode aan de vrouw, in een jaren negentig context, zo mooi als Hardy's 'On the departure platform'; beide vieren namelijk de onvergetelijke indruk die een vrouw heeft gemaakt. En ook Extince's 'Moeder de vrouw' komt in gelezen vorm anders over dan wanneer hij het rapt. In geschreven vorm is het een lieve hommage aan de vrouwen (moeder, schoonmoeder en vroegere geliefde) in zijn leven; de tekst heeft de muziek geenszins nodig om het publiek te raken.

Def P van de Osdorp Posse vindt de verhouding tussen poëzie en rap vrij ambigu:

'Ik vind de relatie vaag, omdat het toch twee hele verschillende dingen zijn. Maar ik kan wel snappen waarom ze het tot elkaar willen brengen, want de poëzie is natuurlijk een beetje duf, ouwe mannenwereldje, met allemaal stoffige kerels met grijze pakken; poëzie spreekt die jongeren helemaal niet meer aan. Ik denk dat al die ouwe mannen vrezen dat als het zo doorgaat poëzie uitsterft, terwijl de rap zo levendig is als de pest. Alleen wordt de rap door heel veel van diezelfde oude mannen niet serieus genomen, omdat ze het toch zien als platvloerse straattaal. Ik denk dat degenen die rap en poëzie samenbrengen, willen bereiken dat de rap iets serieuzer genomen wordt, omdat het met poëzie geassocieerd wordt. Tegelijkertijd wordt de poëzie weer wat flitser en wat hipper gevonden door de jeugd, omdat ze dat weer met rap associëren. Het werkt dus naar twee kanten toe positief. Ik heb zo'n idee dat dat de achterliggende gedachte is.'

Def P onderschat met bovenstaande echter zijn eigen potentiële kwaliteiten als 'serieuze' dichter. Hoewel zijn teksten bij de eerste kennismaking als simpel en nietszeggend bestempeld kunnen worden, zal het geoefende oor daar toch door heen weten te prikken en kennis nemen van weldoordachte teksten waarbij veel aandacht is gegeven aan de continuïteit, opbouw en inhoud van het lied. 'Moordenaars', bijvoorbeeld, klinkt aanvankelijk als één grote scheldpartij, maar ondertussen ontvouwen zich voor het oog alle gebeurtenissen die de twee hoofdpersonen meemaken terwijl ze dood en verderf zaaien. Het lied is inderdaad zeer extreem en de taal zou platvloers genoemd kunnen worden, maar tegelijkertijd weerspiegelt het lied het taalgebruik van de straat en heeft het ook een komisch effect. De inhoud van het lied is zo radicaal dat het haast een karikatuur wordt en deze stijl wordt gedurende het hele lied vastgehouden en verder uitgewerkt. Het is juist Def P's vastberadenheid die zo'n bewondering oproept. Achter het schelden gaat een verhaal schuil over twee jongens die helemaal doorslaan en er nog van genieten ook.

De ontvangst van rap en poëzie bij het publiek

Hoewel Def P's standpunt aangaande de traditionele poëzie begrijpelijk is,

moet er toch een kanttekening geplaatst worden. De 'traditionele' poëzie is verre van sterfelijk; deze heeft slechts een ander publiek dat wellicht niet zo snel naar een hiphop-optreden zal gaan. De associatie tussen poëzie en rap dient er inderdaad toe rap wat toegankelijker te maken en serieuzer te benaderen. Het slaan van een brug tussen de beide stromingen kan er toe leiden dat beider publiek open komt te staan voor de andere dichtstijl; jongeren voor de poëzie en ouderen voor de rap.

Het 'ordinaire' taalgebruik waarnaar Def P refereert in bovenstaand citaat, mag overigens niet als criterium gelden bij de vaststelling of rap nu wel of geen poëzie is. Het is de betekenis van een woord die maakt dat iemand een woord afkeurt, niet het woord zelf. Wanneer een woord zo wordt gebruikt dat het een positieve connotatie krijgt, zal de ontvangst ervan ook wijzigen. Zo hebben woorden als 'shit' en 'fuck' zowel negatieve als positieve connotaties. Dergelijke woorden zijn een geaccepteerd onderdeel van slang (straattaal) en worden gebruikt om allerlei zaken en gevoelens te verwoorden. Wanneer een buitenstaander het woord fuck hoort kan deze dit aanstootgevend vinden, terwijl de rapper er iets positiefs mee bedoelt. Frequent gebruik van woorden helpt ook in het proces van acceptatie. Verder is het van belang de teksten in een bredere, sociale context te plaatsen om te begrijpen wat er precies mee bedoeld wordt.

De eenvoud, het taalgebruik, en het gebruik van muziek mogen derhalve niet gebruikt worden om aan te tonen dat rap geen echte poëzie is; wat overblijft zijn de eigenlijke teksten, en deze spreken voor zich. Er zijn hele goede rapteksten en hele foute, maar dit geldt ook voor de gevestigde dichtkunst. Literatuur valt niet onder één noemer te vangen. Vaststellen of iets literair is, is bijzonder persoonlijk, daar een ieder andere criteria gebruikt. De reden waarom rap met dit stigma te maken heeft, heeft te maken met het uiterlijk vertoon van rap. Mensen zien - voornamelijk - zwarte mannen (voor sommigen is dit al aanstootgevend genoeg) die een beetje hard staan te schreeuwen in de camera. Voeg daaraan toe de veelal negatieve media-projectie en het resultaat is dat mensen rap verwerpen als zijnde een simpele, agressieve muziekvorm. Niets is minder waar; als stroming binnen de poëzie heeft rap de literatuur bijzonder verrijkt met nieuwe metaforen, apart taalgebruik en een verfrissende kijk op de wereld.

De ontwikkeling van rap

Ondanks het negatieve imago heeft de muziek zich weten te ontwikkelen en maakt ze thans een belangrijk deel uit van vele vormen van popmuziek. Gevestigde, maar vastgeroeste artiesten schakelen rappers in om hun werk en imago wat nieuw leven in te blazen. De roem, en vooral het geld, heeft de rapmuziek zelf ook niet ongemoeid gelaten. Terwijl in de eerste jaren de artiesten uit overtuiging rapten, rapt een groot aantal van de nieuwe lichting rappers met dollartekens in de ogen. De overtuiging en de liefde voor de kunst hebben, zoals dat zo vaak gaat, plaats gemaakt voor geld. Dit heeft zijn neerslag op de kwaliteit en originaliteit van het uiteindelijke resultaat; deze is - uitzonderingen daar gelaten - minimaal. Echter, net zoals de vroegere rapteksten de werkelijkheid weerspiegelden, geven ook deze teksten de tijdgeest weer. Mensen hebben in rap een manier gevonden om de armoede te ontvluchten; sommigen kunnen hiermee goed overweg, anderen verliezen zichzelf en dit is terug te vinden in hun muziek.

In Europa is de rap nog altijd in volle ontwikkeling en rappen artiesten uit liefde voor de muziek en niet zozeer gedreven door de commercie. Amerika is het 'thuis' van de rap, maar de Europese rappers worden van steeds groter belang voor het genre. Ook de Europese rapteksten weerspiegelen het leven zoals dat beleefd wordt door de artiesten, en hun stijl en taalgebruik voegen een nieuwe dimensie toe aan zowel de muziek als de poëzie.

Zoals teksten uit vroegere tijden ons thans inzicht geven in de wereld zoals die toentertijd was, zo zullen rapteksten in de toekomst een schat van waarde blijken voor hen die het einde van de twintigste eeuw willen begrijpen. Meer dan welke andere muziekvorm ook schetst rap een accuraat beeld van het leven zoals het in werkelijkheid is. Geen opsmuk, geen eufemismen, maar expliciete teksten die de realiteit zowel in al haar lelijkheid als schoonheid weerspiegelen.

Hassnae Bouazza

# data[].attributes.attachment_link.description
(1999)- [tijdschrift] Passionate Sinds het prille begin heeft rapmuziek in het algemeen en hebben rappers in het bijzonder te kampen gehad met onbegrip. Tegelijkertijd zijn er vele stemmen opgekomen die zowel de muziek als de artiesten verdedigen, en vaststellen dat de muziek een vorm van communicatie is waarvan de teksten niet alleen uit het leven gegrepen zijn, maar ook nog van een literaire, poëtische kwaliteit getuigen.

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/c/ButtonPoetry

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Button Poetry - YouTube

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
poetry "slam poetry" slam "spoken word" neil hilborn "freestyle poetry" "poetry slam" "poetry videos" "spoken poetry" "rudy francisco" "sabrina benaim"

# data[].attributes.attachment_link.description
Help us expand what we do (closed captioning, multilingual subtitles, nationwide tour & more!): http://bit.ly/buttonpatreon Subscribe to Button! New video daily: http://bit.ly/buttonpoetry Button Poetry is a Minnesota-based organization dedicated to developing a coherent and effective system of production, distribution, promotion and fundraising for performance poetry.

# data[].attributes.body
- is rap ook poëzie?
- kun je op papier zien of een tekst rap is of een gedicht?
- heeft het nut om over (maatschappelijke) problematieken te schrijven?
- wanneer is iemand een dichter?
- wanneer is een gedicht een gedicht? En een rap een rap?

# data[].attributes.body
https://www.youtube.com/watch?v=BW0rxTFDgZ0&list=OLAK5uy_n2JzqFIswauuhJwmXrQ23PoQzYJLSNL3Q&index=14

# data[].attributes.attachment_link.title
Marco Borsato - Wat Zou Je Doen (Duet met Ali-B)

# data[].attributes.headline
Gershwin Bonevacia - Amsterdamse stadsdichter '19 - '22

# data[].attributes.subject
Gershwin Bonevacia - Amsterdamse stadsdichter '19 - '22

# data[].attributes.body
https://www.instagram.com/gershwinbonevacia/?hl=nl

# data[].attributes.body
Poëzie is de kunst van het dichten. Ook is poëzie een verzamelnaam voor gedichten en verzen. Poëzie is een taaluiting waarbij een grote nadruk ligt op vorm, klank en beeldspraak. Het geheel is meer dan de som der delen.

Toen hem gevraagd werd een definitie van poëzie te geven, zei de dichter Robert Frost: "Poetry is the kind of thing poets write." - Poëzie is wat dichters schrijven .

# data[].attributes.body
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sonnet

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een sonnet ( Italiaans sonetto of Provençaals sonet 'liedje') of klinkdicht is een veertienregelig metrisch gedicht. Het is door de eeuwen heen waarschijnlijk de populairste dichtvorm in de westerse letterkunde.

Oorspronkelijk was het woord sonnet slechts de algemene aanduiding voor 'een kort gedichtje'. Veel gedichten die men in de zestiende eeuw nog sonnetten noemde, vallen voor ons niet meer in die categorie. Tegenwoordig verstaan we onder een sonnet alleen gedichten die bestaan uit precies veertien versregels en voldoen aan bepaalde specifieke vormeisen wat betreft strofe-indeling, rijm en metrum.

De functie en positie van de volta

De wending in het gedicht, de volta of chute, valt meestal maar lang niet altijd meteen na het octaaf, zodat octaaf en sextet tegen elkaar afgezet worden. De volta is een inhoudelijke verandering die in een bepaalde relatie tot het voorafgaande, meestal dus het octaaf, staat. De kwatrijnen kunnen een opsommende beschrijving, een expositie, een metaforisch beeld geven. Het sextet geeft dan respectievelijk een tegenstelling, een conclusie of een toepassing van het beeld. Ook mogelijk zijn een pointe, een samenvatting of een bespiegelende slotsom. Teneinde de spanning in het gedicht tot een climax te voeren, is het tweede terzet vaak een verscherping van het eerste.

Soms valt de wending pas na het eerste terzet, of op nog een andere plaats. Voor het sonnet ' Gezwinde grijsaard' van Hooft is voorgesteld de wending op de tweede helft van de achtste regel te lezen.

Italiaans of petrarcaans sonnet

In het oorspronkelijke Italiaanse sonnet, ook wel Petrarca-sonnet genoemd (naar de 14e-eeuwse dichter Francesco Petrarca), zijn de veertien regels verdeeld over vier strofen. De eerste twee strofen bestaan uit vier regels, de kwatrijnen. Samen heten deze strofen het octaaf. De laatste twee strofen hebben elk drie regels, de terzinen genoemd. Een terzine als onderdeel van een sonnet wordt echter een terzet genoemd. Deze twee drieregelige strofen heten samen het sextet. Na het octaaf ligt een inhoudelijke wending, ook wel chute of volta genaamd. De gedeelten voor en na de chute vormen een eenheid van vorm en inhoud. Het octaaf beschrijft bijvoorbeeld een landschap en het sextet geeft een overpeinzing bij dit landschap, of in het octaaf wordt een droom beschreven en in het sextet de confrontatie met de werkelijkheid. De chute behoeft niet noodzakelijkerwijs precies tussen octaaf en sextet te liggen, maar ligt soms een regel eerder of later, of zelfs midden in de achtste of negende regel.

De versregels zijn over het algemeen metrisch gestructureerd, maar de ritmische vorm verschilt per taalgebied. In het moderne Nederlands is - net als bijvoorbeeld in het Engels - de jambische pentameter het gebruikelijkst. In de Franse klassieke periode, en in navolging daarvan ook bij Nederlandse renaissancedichters als P.C. Hooft, was de alexandrijn gebruikelijker.

Het rijmschema is vaak abba abba cdc dcd. Maar ook andere rijmschema's worden gebruikt, zoals abba/abba/cde/cde. In het octaaf wordt het omarmend rijm van de eerste strofe vaak omgedraaid in de tweede: abba baab. In het sextet komen bijvoorbeeld voor cdc cdc of cde dce of, zoals in het sonnet van Nijhoff hieronder: efe fef.

Een typisch thema in het petrarcaanse sonnet is de innerlijke wreedheid van een beoogde geliefde, wier minnaar in het sonnet aan het woord is.

Engels of shakespeariaans sonnet

In Engeland ontstond in de zestiende eeuw een afwijkende vorm, het Engelse sonnet of Shakespearesonnet genoemd - naar William Shakespeare, die de langste en beroemdste sonnettencyclus in deze vorm schreef. Het Engelse sonnet bestaat uit drie strofen van elk vier vijfvoetige jamben ( kwatrijnen), gevolgd door een strofe van twee regels ( distichon). Op welke plaats de volta precies voorkomt, is moeilijker te bepalen. Volgens sommigen is bij het Engelse sonnet geen sprake van een volta of chute, maar wel fungeert het eind-distichon vaak als een conclusie of pointe, volgens anderen, zoals C. Buddingh' valt de volta na de twaalfde regel. Het laatste couplet bevat tevens de climax. Het door Shakespeare gebruikte rijmschema is abab cdcd efef gg.

Spenseriaans sonnet

Ook het strengere rijmschema abab bcbc cdcd ee komt voor, met name bij Edmund Spenser. Deze vorm wordt dan ook wel het spenseriaanse sonnet genoemd, zoals hij die toepaste in zijn sonnettencyclus Amoretti). Een rijmklank verbindt octaaf en sextet.

Miltoniaans sonnet

Een miltoniaans sonnet kent eenzelfde octaaf als het petrarcaanse sonnet, maar vertoont niet de kenmerkende volta, het loopt dus gewoon door.

Een reeks sonnetten over hetzelfde onderwerp heet een sonnettenreeks of sonnettencyclus. Ook het woord sonnettenkrans wordt gebruikt, maar dat kan tot verwarring leiden. Een sonnettenkrans is eigenlijk de naam voor een reeks van precies vijftien sonnetten met strenge vormeisen. Daarin moet de slotregel van elk sonnet ook weer de beginregel van het eerstvolgende sonnet zijn en is de slotregel van het veertiende gelijk aan de beginregel van het eerste sonnet. Het vijftiende sonnet (het meestersonnet geheten) moet zijn samengesteld uit de beginregels (of eindregels) van de eerste veertien sonnetten in de juiste volgorde.

De oorsprong van het sonnet ligt in het dertiende-eeuwse Zuid-Italië, waar het vermoedelijk aan het hof van keizer Frederik II werd 'uitgevonden', mogelijk door Giacomo da Lentini die behoorde tot de groep dichters van de Siciliaanse school. De beroemdste vroege sonnettenschrijver was echter Francesco Petrarca, wiens Canzoniere grotendeels uit sonnetten bestond. Ook Dante publiceerde vele sonnetten.

Hierna werd het sonnet al snel populair in heel (West-)Europa, en ontstond er een veelheid van variaties op de vaste vorm. Schrijvers als de Engelsen Thomas Wyatt, Henry Howard en William Shakespeare, de Fransman Pierre de Ronsard en de Duitser Martin Opitz gaven ieder een eigen draai aan de versvorm.

In de achttiende eeuw raakte het sonnet enige tijd uit de gratie, maar rond de tijd van de Franse Revolutie dook het gedicht in allerlei landen weer op. Dichters als August Wilhelm Schlegel en Johann Wolfgang von Goethe in Duitsland, William Wordsworth in Engeland, Aleksandr Poesjkin in Rusland schreven vele beroemde sonnetten. Sindsdien lijkt het veertienregelige gedicht uit geen enkele Europese literaire traditie verdwenen.

Jan van der Noot en Lucas d'Heere introduceerden het sonnet in de zestiende eeuw in de Nederlandse literatuur, maar het genre kwam hier pas tot bloei toen in de 17e eeuw dichters als Roemer Visscher, Gerbrand Adriaensz. Bredero en vooral Pieter Corneliszoon Hooft sonnetten begonnen te schrijven, alsmede Constantijn Huygens en Jacobus Revius. Zij lieten zich beïnvloeden door zowel Italiaanse als Franse voorbeelden.

Daarna is het sonnet nooit helemaal verdwenen. In de achttiende en een groot deel van de negentiende eeuw werden er weliswaar minder sonnetten geschreven, maar Jacques Perk en de door hem geïnspireerde Tachtigers, in het bijzonder Willem Kloos, introduceerden de vorm opnieuw. In de twintigste eeuw beoefenden vooraanstaande dichters als J.J. Slauerhoff, Martinus Nijhoff, J.C. Bloem, Jan van Nijlen, Gerrit Achterberg en Ed. Hoornik, naast andere dichtvormen, ook het sonnet.

Na de Tweede Wereldoorlog, toen de poëzie beheerst werd door de groep van Vijftigers, raakte het sonnet als "ouderwetse" en "gekunstelde" dichtvorm weer even uit de gratie, behalve bij Hans Andreus, die de uitgangspunten van de Vijftigers wist te integreren in o.a. de Sonnetten van de kleine waanzin. In de jaren zeventig stonden dichters op als Jan Kuijper, Jean Pierre Rawie, Jan Kal en Gerrit Komrij, die vol overtuiging teruggrepen op het sonnet. Ook bij plezierdichters was het zeer populair: Kees Stip, meer bekend van zijn dierengedichten, schreef 144 sonnetten en Driek van Wissen (net als Komrij enige tijd Dichter des Vaderlands) heeft vaak het snelsonnet beoefend.

Bij gelegenheid van de Poëzieweek 2015 heeft Ilja Leonard Pfeijffer in opdracht van de CPNB en Poetry International een sonnettenkrans met als titel Giro Giro Tondo, een obsessie geschreven. Het sonnettenkrans gehoorzaamt aan alle strenge regels als hierboven beschreven. De titel Giro Giro Tondo verwijst naar een Italiaans kinderliedje Girotondo.

Het volgende Nederlandse sonnet is van Martinus Nijhoff:

Literatuur (Nederlandstalig)

Johan Koppenol: "Pieter Cornelisz van der Mersch en de ingekeerde Leidse rederijkerij". In: Conformisten en rebellen. Rederijkerscultuur in de Nederlanden (1400-1650). (pag. 228-239). Amsterdam, Amsterdam University Press, 2003. ISBN 90-5356-618-X

Klinkend boeket. Studies over renaissancesonnetten voor Marijke Spies. Onder red. van Henk Duits, Arie Jan Gelderblom en Mieke B. Smits-Veldt. Hilversum, Verloren, 1994. ISBN 90-6550-399-4

Dinant Krouwel: Alphons Diepenbrock en het sonnet. Doctoraalscriptie Utrecht, 1983. Geen ISBN

Gerrit Otterloo: Het Achterberg-sonnet. Bijdrage tot de interpretatie van Achterbergs sonnetten. Göteborg, 1982. (Proefschrift Universiteit van Oslo). Geen ISBN.

Lode Roose: En is 't de liefde niet... Het Nederlandse sonnet in de zestiende en de zeventiende eeuw. Leiden, Sijthoff, 1971. ISBN 90-218-8021-0

C. van Emde Boas: Shakespeare's sonnetten en hun verband met de travesti-double spelen. Een medisch-psychologische studie. (Nieuwe uitgave) Amsterdam, Polak & Van Gennep, 1966. 1e druk: Amsterdam, Wereld-Bibliotheek, 1951.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een sonnet ( Italiaans sonetto of Provençaals sonet 'liedje') of klinkdicht is een veertienregelig metrisch gedicht. Het is door de eeuwen heen waarschijnlijk de populairste dichtvorm in de westerse letterkunde. Oorspronkelijk was het woord sonnet slechts de algemene aanduiding voor 'een kort gedichtje'.

# data[].attributes.attachment_link.title
Red Bull Flying Bach 2011 - Breakdance meets Classical Music - The Visual Translation

# data[].attributes.body
Vanaf min. 42!

# data[].attributes.attachment_link.title
Maestro gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
De strijd om de gouden baton barst los! Simone Kleinsma, Bram Krikke, Henk Spaan, Plien van Bennekom, Eva Cleven, Pieter Jan Hagens en rapper Sor zijn de deelnemers.