# data[].attributes.headline
... θα με ακούσετε και σε απίθανα τραγούδια!

# data[].attributes.subject
... θα με ακούσετε και σε απίθανα τραγούδια!

# data[].attributes.body
"έπεσα να σ’ ονειρευτώ σε ψάθα από φιλύρα

κι είδα πως βγάζει η νύχτα φως και τ’ όστρακο    πορφύρα"

# data[].attributes.attachment_link.title
Πάντα γελαστοί - Γιάννης Κότσιρας & Μιλτιάδης Πασχαλίδης (2020)

# data[].attributes.headline
... το χρώμα μου είναι πορφυρό

# data[].attributes.subject
... το χρώμα μου είναι πορφυρό

# data[].attributes.body
Φοινίκι

# data[].attributes.headline
... για μένα στην Κρανάη υπήρχαν εργαστήρια κατεργασίας και Πορφυρεία..

# data[].attributes.subject
... για μένα στην Κρανάη υπήρχαν εργαστήρια κατεργασίας και Πορφυρεία..

# data[].attributes.attachment_link.title
Το όστρακο "Πορφύρα" ήταν ο κόκκινος "χρυσός" της αρχαίας Σπάρτης

# data[].attributes.attachment_link.description
Σημαντικό ρόλο στην ιστορία της περιοχής μας διαδραμάτισαν οι Φοίνικες. Οι Φοίνικες, πριν ή οι Αχαιοί αποβούν θαλασσοκράτορες, ελυμαίνοντο κυριολεκτικ...

# data[].attributes.headline
... γνωρίζω και βαφές τεχνητές και "ψυχρές"!

# data[].attributes.subject
... γνωρίζω και βαφές τεχνητές και "ψυχρές"!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η τεχνική της εμβάπτισης είναι μια από τις πιο απλές τεχνικές, με την οποία μπορούμε να προσθέσουμε χρώμα σε ένα ύφασμα. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, χρησιμοποιήθηκαν δύο διαφορετικά χρώματα με έντονη αντίθεση μεταξύ τους.

Υλικά

Σόδα πλυντηρίου (ονομάζεται και ανθρακικό νάτριο Na2CO3):Η σόδα πλυντηρίου αποτελεί ένα απαραίτητο υλικό που χρησιμοποιείται στις βαφές υφασμάτων κρύου νερού, ως στερεωτικό του χρώματος.

Βαφές υφασμάτων κρύου νερού. Οι βαφές κρύου νερού πωλούνται σε σκόνη και διαλύονται με χλιαρό νερό. Σε αντίθεση με τις βαφές ζεστού νερού, οι βαφές κρύου νερού διατηρούνται σε βάζο και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πολλές ημέρες (εφόσον δεν έχουν ανακατευτεί με τη σόδα πλυντηρίου).

Ύφασμα: Βρείτε μερικά κομμάτια από βαμβακερό, λευκό ύφασμα.

1. Βάλτε μια κουταλιά σόδα πλυντηρίου σε ένα μπολ.
2. Προσθέστε 1/2 λίτρο ζεστού νερού, για να διαλύσετε τη σόδα πλυντηρίου.
3. Ανακατέψτε καλά, μέχρις ότου διαλυθεί η σόδα στο νερό.
4. Βυθίστε τα κομμάτια υφάσματος στο νερό και αφήστε τα να μουλιάσουν για περίπου 30 λεπτά.

5. Όσο περιμένετε, μπορείτε να ετοιμάσετε τις μπογιές κρύου νερού. Διαλύστε δύο περίπου κουταλάκια μπογιάς σε 200ml χλιαρό νερό.

6. Ετοιμάστε δύο διαλύματα μπογιάς διαφορετικού χρώματος.

7. Φορέστε γάντι και με το χέρι σας απομακρύνετε το ύφασμα από τη σόδα. Στύψτε καλά ώστε η σόδα να πέσει πάλι μέσα στο δοχείο. Πιάστε το ύφασμα από το κέντρο του και ανασηκώστε το.

8. Κρατώντας το ύφασμα από την κορυφή, βουτήξτε το κάτω τμήμα του μέσα στο διάλυμα με την μπογιά. Αφήστε το ύφασμα για λίγα δευτερόλεπτα για να απορροφηθεί το χρώμα.
9. Απομακρύνετε το ύφασμα από την μπογιά. Αναποδογυρίστε το και βουτήξτε την κορυφή στη δεύτερη μπογιά. Αφήστε το ύφασμα για μερικά δευτερόλεπτα για να απορροφηθεί το χρώμα.

10. Απομακρύνετε το ύφασμα από την μπογιά και τοποθετήστε το σε μια πλαστική σακούλα. Κλείστε τη σακούλα και αφήστε το ύφασμα για 12 έως 24 ώρες.
11. Αφαιρέστε το ύφασμα από την πλαστική σακούλα, ξεπλύνετε με νερό και αφήστε το να στεγνώσει.
διάλυμα της μπογιάς όσο και το διάλυμα της σόδας μπορούν να διατηρηθούν μέσα σε βάζα για μελλοντική χρήση. Ωστόσο, αν ανακατευτούν μεταξύ τους, τότε θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν την ίδια μέρα.

Δεύτερο παράδειγμα χρωματισμού υφάσματος με τη μέθοδο της εμβάπτισης (dip-dyeing)

1. Μουλιάστε ένα κομμάτι ύφασμα σε διάλυμα σόδας πλυντηρίου για 30 λεπτά. Φορώντας γάντι, απομακρύνεται το ύφασμα από τη σόδα πλυντηρίου και στύψτε πολύ καλά. Πιάστε το ύφασμα από τη μία πλευρά του και βυθίστε το ύφασμα μέχρι τη μέση στο πρώτο διάλυμα μπογιάς. Περιμένετε μερικά δευτερόλεπτα για να απορροφηθεί το χρώμα.

2. Απομακρύνετε το ύφασμα από την μπογιά. Πιάστε το ύφασμα από την βαμμένη πλευρά και και βυθίστε το άβαφο τμήμα του υφάσματος στο δεύτερο διάλυμα μπογιάς.

3. Βάλτε το ύφασμα σε μια πλαστική σακούλα και κρατήστε την κλειστή για 12 έως 24 ώρες. Μετά το πέρας των ωρών αυτών βγάλτε το ύφασμα από τη σακούλα και αφήστε το να στεγνώσει.

Τρίτο παράδειγμα

1. Βυθίστε το ύφασμα μέσα στο διάλυμα με τη σόδα πλυντηρίου και αφήστε το για 30 λεπτά. Φορώντας γάντι βγάλτε το ύφασμα από τη σόδα πλυντηρίου και στύψτε καλά. Διπλώστε το ύφασμα σαν ακορντεόν και ξανά στη μέση. Κρατήστε το διπλωμένο ύφασμα από τη μία πλευρά και βυθίστε το μισό ύφασμα στο διάλυμα μπογιάς.

2. Απομακρύνετε το ύφασμα από τη μία μπογιά και βυθίστε το άλλο μισό του υφάσματος στο δεύτερο χρώμα.

3. Τοποθετήστε το βαμμένο ύφασμα σε μια πλαστική σακούλα, κλείστε τη σακούλα και αφήστε το ύφασμα για 12 έως 24 ώρες. Μετά το πέρας των ωρών βγάλτε το ύφασμα από τη σακούλα και ξεβγάλτε το με άφθονο κρύο ή χλιαρό νερό. Στη συνέχεια, αφήστε το να στεγνώσει στον αέρα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Χρωματισμός υφασμάτων με την τεχνική της εμβάπτισης (dip dyeing)

# data[].attributes.attachment_link.description
Η τεχνική της εμβάπτισης είναι μια από τις πιο απλές τεχνικές, με την οποία μπορούμε να προσθέσουμε χρώμα σε ένα ύφασμα. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, χρησιμοποιήθηκαν δύο διαφορετικά χρώματα με έντονη αντίθεση μεταξύ τους. Υλικά Σόδα πλυντηρίου (ονομάζεται και ανθρακικό νάτριο Na2CO3):Η σόδα πλυντηρίου αποτελεί ένα απαραίτητο υλικό που χρησιμοποιείται στις βαφές υφασμάτων κρύου νερού, ως στερεωτικό του χρώματος.

# data[].attributes.headline
...γνωρίζω φρούτα και φυτά με χρώματα πολλά!

# data[].attributes.subject
...γνωρίζω φρούτα και φυτά με χρώματα πολλά!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Natural dyes for many fabric types can be made from nuts and berries. It's possible to dye fabrics any array of colors you want, naturally!
Note: Look here if you're searching for homemade hair dye.
It's January. Cold, windy, snowy, and just plain miserable in many parts of the country.

During the winter break from school, when I'm cooped up in the house for days on end, I like to have projects to work on. Specifically, I'm a soap maker, but even that gets to be old hat after a while. So I started looking for new things to work on and came across an old book that told of natural dyes for fabric made with nuts and berries. Intrigued, I started doing some research and found that it's not that hard to make fabrics the beautiful color you want.

Types of Fabric to Use

Not all fabric can be easily dyed with natural materials. The best ones to use are those made from natural materials themselves. Cotton, silk, wool, and linen will take the dye the best.

Synthetic blends will take some dye, but will usually be lighter in color. If you're not sure and can risk the item you're planning to dye, go ahead and do it. If it's something valuable, try to find a similar scrap of fabric and try that first. I use a piece of muslin to gauge my color saturation before I dye my clothes. You can find muslin at any fabric store or online here.

Natural Dyes for Fabric

We use natural dyes for fabric because we want something non-carcinogenic and not harmful to our environment.

Natural dyeing is gradually making its way in the global market and the production of naturally dyed eco-friendly textiles itself is a boon to save the environment from hazardous synthetic dyes.[1]

Not all natural materials will produce a dye, and some produce colors that are nothing like the original plant it came from. Here's a list of colors and the plant material that will give you shades in that color.

Natural Dyes

Orange: carrots, gold lichen, onion skins

Brown: dandelion roots, oak bark, walnut hulls, tea, coffee, acorns

Pink: berries, cherries, red and pink roses, avocado skins, and seeds (really!)

Blue: Indigo, woad, red cabbage, elderberries, red mulberries, blueberries, purple grapes, dogwood bark

Red-brown: pomegranates, beets, bamboo, hibiscus (reddish color flowers), bloodroot

Grey-black: Blackberries, walnut hulls, iris root

Red-purple: red sumac berries, basil leaves, daylilies, pokeweed berries, huckleberries

Green: artichokes, sorrel roots, spinach, peppermint leaves, snapdragons, lilacs, grass, nettles, plantain, peach leaves

Yellow: bay leaves, marigolds, sunflower petals, St John's Wort, dandelion flowers, paprika, turmeric, celery leaves, lilac twigs, Queen Anne's Lace roots, mahonia roots, barberry roots, yellowroot roots, yellow dock roots

Note: You want to be sure to use ripe, mature plant material and always use fresh, not dried. Dried plant material will usually give you muted colors and sometimes no color at all. Chop the plant material very small to give you more surface area. If the plant is tough, like yellow dock roots, smash the root with a hammer to make it fibrous. This will also give you more exposed surface area. If you know you won't need it for a while, but the plant is at its peak, like nettle, you can chop it up and freeze it for a few months. Just be sure to label it.

Prepare your Fabric for Natural Dyes

Before you start the dyeing process, you'll want to get your fabric ready. First, wash the fabric. Don't dry it though - it needs to be wet. Then prepare your fixative or "mordant." This is to help the fabric take up the natural dyes more easily. For berries, you'll want to use salt and for any other plant material, you'll want to use vinegar. Here are the measurements:

Salt: dissolve ½ cup salt in 8 cups cold water

Vinegar: blend 1 part white vinegar to 4 parts cold water

Place your damp fabric in the fixative solution for an hour. Rinse with cool water when done. Then, it's time to dye the fabric.

The Process for Natural Dyes for Fabric

Before you start, cover the surface of your work area with a newspaper. Also, I use plastic sheeting because I don't want to dye my countertops. Be sure to wear gloves so you only color the fabric, not your hands. Then, prepare your dye.

The Process

Place the plant material in a large non-reactive pot (like stainless steel or glass). Remember the dye could stain some pots and spoons, so use these only for dyeing.

Fill the pot with twice as much water as plant material.

Simmer for an hour or so, until you get a nice dark color.

Strain out the plant material and return the liquid to the pot.

Carefully place the fabric in the dye bath and bring it to a slow boil. Simmer for an hour or so, stirring once in a while.

Check your fabric. Remember, it will be lighter when it dries. An hour should produce nice color, but darker hues can be achieved by allowing to sit longer, even overnight. Turn the pot off after an hour and allow the fabric to sit in the warm water as long as needed.

When you get the color you want, take the fabric out and wash it in cold water. Expect the color to run some as the excess dye is washed out

Dry as usual.

That's all there is to dye your own fabrics. I've done sheets, curtains, shirts, towels, and even undies!

Have you ever used natural dyes for fabric? How did it turn out?
Note: Look here if you're searching for homemade hair dye. ******* Sources

Yusuf, Mohd et al. Natural Colorants: Historical, Processing, and Sustainable Prospects. Pubmed. January 2017.

# data[].attributes.attachment_link.title
Natural Dyes for Fabric: All Natural Ways to Dye Fabric Different Colors

# data[].attributes.attachment_link.description
Natural dyes for many fabric types can be made from nuts and berries. It's possible to dye fabrics any array of colors you want, naturally! Note: Look here if you're searching for homemade hair dye. It's January. Cold, windy, snowy, and just plain miserable in many parts of the country.

# data[].attributes.headline
... συνταγές βαφής υφασμάτων έχω συναντήσει αρκετές!

# data[].attributes.subject
... συνταγές βαφής υφασμάτων έχω συναντήσει αρκετές!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Upcycling clothes is a passion of mine, and I'm always looking for great ideas to give old clothing items a new look. It's a fun way to stop your clothes from sitting in the cupboard unworn, or even simply being thrown out and wasted.

By rebirthing clothes through upcycling, you could save an estimated CO2 Saving of 12kg per month (120kg per year), just by extending the life of your clothing.

One of the simplest things you can do is dye something a new colour. You wouldn't believe how much change this can make, and will have you wearing it again all the time.

However, there is just one problem with this. Most textile dyes that you buy in a shop are filled with a LOT of nasty chemicals, which after the dyeing process are most likely going to end up down your drain and washed into our waterways. This defeats the purpose of upcycling clothes to stop them from going to waste, if you will be polluting in the process.

But don't worry, because I have a great alternative for you! - use natural dyes which you can easily make at home. Before there were ready made dyes available for purchase, natural dyes where the only way to give fabrics and clothing beautiful colours.

I have experimented a lot with using natural dyes, and it's a really fun and rewarding process especially the end result. Also, it's a great way to use up scraps of food that may have been thrown out. In the winter months, things like onion skins and celery leaves can make great natural dyes, and in summer even the skin and seed of an avocado can be used. So, here's how you do it!

1. What can be dyed?

Any light-coloured (preferably white) natural fibers will take natural dyes. T-shirts or cotton dresses are some ideas, but you don't have to stop with clothing. Towels, sheets, even paper can be naturally dyed.

2. What Can Be Used as Natural Dyes?

Something extremely cool about natural dyes is that many of the ingredients could be found right in your own back yard! Roots, nuts and flowers are just a few common natural ways to get many colours. A visit to the grocery store and you have endless options at your fingertips.

Here are just a few materials you can use (and the colors you'll get with each).

Onion skins (yellow/orange) Eucalyptus (all parts, leaves and bark) shades of tan, deep rust red, yellow, green, orange and chocolate brown. Butternut squash husks (yellow/orange) Dandelion roots (brown) Coffee grounds/tea (brown) Bougainvillea (pink) Avocado from skin and seed (a light pink hue) Walnut hulls (brown) Strawberries/cherries (pink) Roses (pink) Lavender (pink) Red cabbage (blue/purple) Hyacinth flowers (blue) Beets (deep red) Any red leaf (reddish brown) Daylily blooms (red/purple) Artichokes (green) Red clover (gold) Bamboo (turkey red) Celery leaves (yellow)

3. How to Get Started Dyeing

PREPARE THE DYE BATH

Chop plant material into small pieces and place in a pot. Double the amount of water to plant material. Bring to a boil, then simmer for about an hour. Strain and return dye to the pot.

PREPARE THE FABRIC WITH A FIXATIVE

To get the fabric ready for the dye bath, you will have to soak the fabric in a colour fixative before the dye process. This will make the colour set in the fabric.

If you're using berries to dye your fabric, you have to use a salt fixative. Put 1/2 cup salt in 8 cups of water. Put your fabric in here and boil for one hour.

If you're using plants to dye your fabric, you have to use a vinegar fixative. Combine one part vinegar and four parts water, and boil the fabric in the mixture for one hour.

When your fabric is done, rinse it out under cold water.

DYE THE FABRIC

Place wet fabric in dye bath. Simmer together until desired color is obtained. For a stronger shade, allow material to soak in the dye overnight. Then, wash the fabric separately and put it to dry. The color of the fabric becomes lighter when its dry.

Notes

All dyed fabric should be laundered in cold water and separately.

It's best to use an old large pot as your dye vessel.

Wear rubber gloves to handle the fabric that has been dyed, the dye can stain your hands.
Read this next: Try this next: [Recipe] Native Wattleseed Ice Cream 10 Guidelines for foraging food
1 Million Women is more than our name, it's our goal! We're building a movement of strong, inspirational women acting on climate change by leading low-carbon lives. To make sure that our message has an impact, we need more women adding their voice. We need to be louder. Joining us online means your voice and actions can be counted. We need you.

# data[].attributes.attachment_link.title
How to Make Natural Dyes to Dye Fabric & Clothes at Home | 1 Million Women

# data[].attributes.attachment_link.description
Upcycling clothes is a passion of mine, and I'm always looking for great ideas to give old clothing items a new look. It's a fun way to stop your clothes from sitting in the cupboard unworn, or even simply being thrown out and wasted.

# data[].attributes.headline
... τα συστατικά μου απασχολούν τη Χημεία Υφανσίμων Ινών!

# data[].attributes.subject
... τα συστατικά μου απασχολούν τη Χημεία Υφανσίμων Ινών!

# data[].attributes.attachment_link.title
The Chemistry of Natural Dyes - Bytesize Science

# data[].attributes.attachment_link.description
We visited the Brooklyn Textile Arts Center to get the low-down on the chemistry of natural dyes. Watch our latest video to find out how turmeric, cabbage and even beetles can be used as natural sources of color to transform that boring white t-shirt into a landscape of vibrant hues.

# data[].attributes.headline
... προσπαθούν πολλές φυτικές βαφές να μου μοιάσουν!

# data[].attributes.subject
... προσπαθούν πολλές φυτικές βαφές να μου μοιάσουν!

# data[].attributes.attachment_link.title
Fabric Dyeing with Red Cabbage and Turmeric -  with Deborah Wirsu Textile Artist

# data[].attributes.headline
... σε βασιλείς αρμόζω!

# data[].attributes.subject
... σε βασιλείς αρμόζω!

# data[].attributes.body
Και τον πατέρα μου δεν τον είχα ξαναδεί ντυμένο έτσι: η βασιλική πορφύρα του, καμωμένη από βαρύ μουντό βελούδο που αλλού βάθαινε σε σκιές κι αλλού ξάνοιγε σε φωτεινότερες αποχρώσεις, έδενε γύρω στο λαιμό του· μόλις περάτωνε τους φαρδείς ώμους του έπεφτε ολοκάθετα, δίχως ρυτίδες, κι αγγίζοντας το δάπεδο πτύχωνε σε μικρά κυματάκια. Στο μέρος που το άνοιγμά της σχημάτιζε Δ, πάνω στο στήθος του, χρύσιζε ένα άλλο ντύμα που, πλαισιωμένο απ’ το σκούρο βυσσινί της πορφύρας, έπαιρνε μια λάμψη σχεδόν εκτυφλωτική. Χαμήλωσα τα μάτια μου από σεβασμό, αλλά περισσότερο για ν’ αποφύγω αυτή τη λάμψη.
Β.Βασιλικός , "Ο Πατέρας του Ιάσονα"

# data[].attributes.headline
... βρίσκομαι από παλιά στης Ελαφονήσου τα νερά!

# data[].attributes.subject
... βρίσκομαι από παλιά στης Ελαφονήσου τα νερά!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Ένα πολύχρωμο ζαφείρι που γλυκολαμπυρίζει τις χιλιοπλούμιστες ομορφιές του μέσα στην κρυσταλλένια θάλασσα του Μοριά και στα γαλαζένια νερά του Σμιγοπέλαγου.

Ένα γαλαζόβλεφο προπύλι στον ορίζοντα του Μινωικού, του Αιγαιοπελαγίτικου και Ιονιοπελαγίτικου πολιτισμού, ένα πελαγοδρόμι στις ανταύγειες του γλαυκού ονείρου, ένα γλυκολάλημα της χαράς στο φιλί της Γαλάζιας Άνοιξης, ένα πελαγίσιο υφάδι στου λιβοζέφυρου το χάδι" (Δρ Μέντης Κ. 1993: 6).

Η ΥΔΡΟΛΥΤΗ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΠΟΛΗ - ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ - ΤΗΣ ΕΛΑΦΟΝΗΣΟΥ

Η προϊστορική πόλη της Ελαφονήσου βρίσκεται βυθισμένη σε τιρκουάζ θαλάσσια χρώματα - μεταξύ νησίδων - και το νεκροταφείο της φωλιάζει σε τροπικούς αμμόλοφους και σπάνιους κέδρους, μεταξύ μιας σμαραγδένιας θάλασσας, ενός καναλιού και μιας γραφικής και προστατευόμενης λίμνης (Νatura 2000 και Rasmar), στην τροπική παραλία της Πούντας, ανατολικά του καναλιού για το πέρασμα στη Σμιγοπέλαγη Ελαφόνησο και αποτελεί σπάνιο Παγκόσμιο Μνημείο Σύνθεσης Φυσικού και Πολιτιστικού Περιβάλλοντος.

Το Παυλοπέτρι συνδυάζει όλες τις πρώτες φάσεις και αποχρώσεις του Ελληνικού Πολιτισμού (Εποχή Χαλκού, Μεσοελλαδικό πολιτισμό, Μινωικό Πολιτισμό, Μυκηναϊκό Πολιτισμό, επιρροές Κυκλαδίτικου Πολιτισμού κ.α.). Σύμφωνα με τον Άγγλο αρχαιολόγο N.C. Flemming το Παυλοπέτρι χάθηκε μαζί με το περίφημο κράτος της

Ο λαμπρός αυτός πολιτισμός της εποχής του Χαλκού, έθεσε τις βάσεις της κοινωνικής, οικονομικής και οικιστικής οργάνωσης και μεταλαμπαδεύτηκε σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. Ο σπάνιος πολιτισμός του Παυλοπετρίου διήνυσε δυο χιλιετίες και το τέλος του σημαδεύτηκε από βιβλικές καταστροφές.

Το νεκροταφείο στο Παυλοπέτρι επισκέφθηκε το 1806 ο το 1904 ο πρώτος πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών ανέφερε την ύπαρξη της Βυθισμένης πόλης και μετά την ίδρυση του νέου Συνοικισμού της Ελαφονήσου από τους Μανιάτες, ο ενημέρωσε επίσημα την κυβέρνηση το 1840 για την ύπαρξη των προϊστορικών καταλοίπων.

Η σπάνια προϊστορική πόλη με οικιστικό σχέδιο (κτίσματα, δρόμους, πλατείες), τοπογραφήθηκε από το Ινστιτούτο της Ωκεανογραφίας του Κέιμπριτζ το 1968.

Στην Ελλάδα προβλήθηκε για πρώτη φορά βιβλιογραφικά τη δεκαετία του 1990 μέσα από τα βιβλία του . Παράλληλα ο συγγραφέας ξεκίνησε μακροχρόνιο αγώνα για και τα επιστημονικά του άρθρα, καθώς και τα υπομνήματά του, απασχόλησαν επί μακρόν τα ΜΜΕ στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό, τα Επιστημονικά Συνέδρια, τα αρμόδια Υπουργεία και την Ελληνική Βουλή. "τη διάσωση, προβολή και ανάδειξη του Παυλοπετρίου"

Το έτος 2009, ξεκίνησαν υποβρύχιες έρευνες με τα πλέον σύγχρονα μέσα από το με υπεύθυνο τον και με τη συμμετοχή Ελλήνων αρχαιολόγων όπως της κας κ.α. (το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ινστιτούτο Αιγαιακής Προϊστορίας, το Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ και τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών).

Επτακόσια μέτρα Β.Α. του Αγίου Σπυρίδωνος της Ελαφονήσου βρίσκεται το νησάκι Παυλοπέτρι από το οποίο έλαβε την ονομασία ολόκληρη η περιοχή. Το νησάκι αυτό απέχει μόλις 200 μέτρα από την ακτή της Πούντας και στο θαλάσσιο χώρο που περικλείεται μεταξύ του Παυλοπετρίου της απέναντι ακτής και του πολύ μικρού νησιού που βρίσκεται Β.Α. από το Παυλοπέτρι (απέναντι από το κανάλι και το νεκροταφείο) βρίσκεται βυθισμένη η προϊστορική πόλη της Ελαφονήσου. Ο κύριος όγκος της πόλης βρίσκεται 200 μέτρα Ν.Δ. της νησίδας που είναι απέναντι από το κανάλι και 70-100 μέτρα απέναντι από τις ακτές της Πούντας σε βάθος 2-3 μέτρων.

Ένα σπάνιο σχεδιάγραμμα, σχεδόν μοναδικό στην Ηπειρωτική Ελλάδα, μας προσφέρει η προϊστορική τοποθεσία της Ελαφονήσου στο Παυλοπέτρι, όπως παρουσιάστηκε από την επιστημονική Αγγλική ομάδα το 1968. Προσδιορίστηκαν και ερευνήθηκαν 15 χωριστά κτίσματα, με 5 δρόμους και 39 προϊστορικούς τάφους, ενώ σχετικό δημοσίευμα ακολούθησε στο περιοδικό Β Α του 1969 από τους Άγγλους αρχαιολόγους ANTHONY F. HARDING, GERALD CADOGAN και ROGER HOWELL

Το χωρομετρικό σχεδιάγραμμα της βυθισμένης πόλης της Ελαφονήσου, περιλαμβάνει δέκα (10) συνοικίες, κτίσματα των 9-10 δωματίων, προαύλιους χώρους, κλιμακοστάσια, λιθόστρωτους κεντρικούς δρόμους με πλάγιους σταυροειδείς τοίχους κ.α.

Το ως άνω οικιστικό σχέδιο της προϊστορικής πόλης θα ζήλευαν σήμερα αρκετά σύγχρονα και προβεβλημένα τουριστικά θέρετρα.

Αρκετοί Ηγήτορες του Παυλοπετρίου, που προηγήθηκαν κατά χιλιετίες του Μενέλαου και του Αγαμέμνονα, διοργάνωναν οικονομικές δραστηριότητες με τα Κύθηρα, την Κρήτη, τις Κυκλάδες, την Εύβοια και τις άλλες σημαντικές περιοχές του τότε γνωστού κόσμου. Το Παυλοπέτρι μαζί με τα Κύθηρα έλεγχαν ένα από τα σπουδαιότερα Προϊστορικά περάσματα του τότε Γνωστού Κόσμου.

Μια σπάνια σύνθεση προϊστορικής τοποθεσίας μας προσφέρει η πανέμορφη τοποθεσία στο Παυλοπέτρι, με τη βυθισμένη πόλη των πέντε χιλιετηρίδων μπροστά και το νεκροταφείο της σκαρφαλωμένο Β.Α. στις υφαλοράχες των ακτών της Πελοποννήσου.

Το νεκροταφείο της ακτής αποτελείται από 60 τάφους εκ των οποίων μερικοί είναι τώρα κάτω από το νερό της θάλασσας, ενώ όταν ο Leake επισκέφθηκε την περιοχή το 1806, πιθανόν να είδε όλους τους τάφους.

Οι τάφοι ήταν συγκεντρωμένοι σε ομάδες και οι περισσότεροι είχαν είσοδο από τα ανατολικά. Οι τάφοι είναι θαλαμωτοί σε στρογγυλό σχήμα και μερικές φορές σε σχήμα νεφρού, διαθέτουν δρόμους και έχουν μέση διάμετρο 1,40 μ. και ύψος περίπου 1 μ. Οι δρόμοι των τάφων είναι ορθογώνιοι ή σφηνοειδείς, συχνά με στρογγυλεμένη άκρη, έχουν μήκος πάνω από 1μ. και πλάτος 0,50 μ. Στο νεκροταφείο υπάρχει, ο μεγάλος τάφος, ο οποίος διατηρείται ακόμη και σήμερα σε καλή σχεδόν κατάσταση, διαθέτει ένα μακρύ δρόμο μήκους 2,12 μ. και πλάτους 0,94 -1,00 μ., με δυο κανονικές λαξευμένες βαθμίδες στην αρχή του, ο θάλαμός του είναι σχήματος νεφρού και έχει διαστάσεις μεγαλύτερες από 5,22 μ. Χ 2,95 μ., ενώ επικοινωνεί εσωτερικά με διπλανό τάφο.

Πιο κοντά στη θάλασσα υπάρχουν 4 πιο μικροί τάφοι οι οποίοι πρέπει να χρησιμοποιήθηκαν για ενταφιασμό νεογνών ή παιδιών.

Το κανάλι βρίσκεται στο Β.Α. άκρο της υφαλοράχης, έχει περίπου 23 μ. μήκος, το πλάτος του είναι 0,80 μ. έως 1,36 μ. και διακόπτεται σε τρία σημεία από τάφους του νεκροταφείου, ενώ στην είσοδο του διαθέτει φράκτη για τον έλεγχο του θαλάσσιου ύδατος που θα διοχέτευε στη λιμνοθάλασσα.

Η γέφυρα πάνω από το κανάλι έχει προφανώς σχήμα κεντρικού θολόλιθου με μια αψίδα, αρκετά στρογγυλή. Δυστυχώς η σημαντική αυτή Ρωμαϊκή γέφυρα, που επέζησε για χιλιάδες χρόνια και ερευνήθηκε από τους Άγγλους το 1968, καταστράφηκε επί των ήμερων μας και το Ιστορικό κανάλι της περιοχής δέχθηκε σημαντικές αλλοιώσεις και καταστροφές.

Το Παυλοπέτρι παρουσιάζει μια ενιαία οικιστική μονάδα, μεγάλου μεγέθους για τα δεδομένα της εποχής, και αρκετά εύπορης, με υψηλό οικονομικό επίπεδο ζωής. Αποτελούσε σημαντικό κέντρο της περιοχής. Ανέπτυξε την καλλιέργεια της γης, την κτηνοτροφία και την υφαντική και τα όστρακα πορφύρας αποδεικνύουν την ενασχόληση με τη θάλασσα και την πιθανή χρήση της πορφύρας για βαφή.

Η επικοινωνία με τα νησιά δείχνει το διευρυμένο εμπορικό και πολιτιστικό επίπεδο της περιοχής. Η προϊστορική Ελαφόνησος φαίνεται να έχει περισσότερους δεσμούς και σχέσεις με τα νησιά του Αιγαίου, τα Κύθηρα την Κρήτη και την ανατολική Μεσόγειο, παρά με την υπόλοιπη Πελοπόννησο και ειδικότερα με το εσωτερικό της.

Μπορούμε να διακρίνουμε 2 διαφορετικά επίπεδα: την πρώιμη εποχή του χαλκού που περιέχει ερυθρά καστανά θραύσματα από αμμώδη μάλλον και πολύ μαρμαρυγιακό πηλό και χαλαζία και στα υψηλότερα επίπεδα όπου παρουσιάζονται θραύσματα με κιτρινωπό - πράσινο με μαύρη σχιστολιθική περιεκτικότητα ενώ μερικά έχουν στρώμα από στιλπνό μαύρο χρώμα.

Το 2011 το Παυλοπέτρι έγινε η πρώτη ψηφιακά αναπαριστώμενη υδρόλυτη προϊστορική πόλη και η τρισδιάστατη απεικόνιση του προβλήθηκε για πρώτη φορά διεθνώς στις 9 Οκτωβρίου 2011, ημέρα Κυριακή και ώρα 20.00, ( https://www.youtube.com/watch?v=XA7bAUp-hiI )

Στη βυθισμένη Λακωνική πόλη της εποχής του χαλκού εντοπίστηκαν αρκετά προϊστορικά ευρήματα μεταξύ των οποίων περισυλλέγησαν τα εξής: Ειδώλιο ζώου από τέλειο πορτοκαλόχρουν ερυθρό - πηλό, βαρίδι αργαλειού σκούρου ερυθρού πηλού, βαρίδι με κωνικές οπές από γκρίζο ασβεστόλιθο, 20 λάμες οψιανού και ένας μικρός κύλινδρος (στο νησί Παυλοπέτρι), μικρή λάμα από πυρίτη (νησί Παυλοπέτρι), χάλκινο αντικείμενο και χάλκινο γυναικείο ειδώλιο με μαλλιά δεμένα στο κεφάλι (κότσο), αποθηκευτικοί πίθοι κ.α. Τα αρχαιολογικά αυτά ευρήματα εμπλουτίστηκαν σημαντικά και με τις πρόσφατες έρευνες.

"Τα χίλια τελευταία χρόνια ξενοκρατίας η Ελαφόνησος, μετά την καταστροφή της από τους Σαρακηνούς στα μέσα του 9ου αι. περιήλθε το 1207 στην κατοχή του Μ. Βενιέρη, το 1316 στο Λέοντα Κασιμάτη, το 1364 στους Ενετούς, το 1385 στον οίκο Βενιέρη, το 16ο αι. στους Ενετούς, το 1715 στους Τούρκους και το 1797 στους Γάλλους με την συνθήκη του Καμποφόρμιο. Το 1800 με τη συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως αναγνωριζόταν η Επτάνησος Πολιτεία, που συμπεριλάμβανε και την Ελαφόνησο στα Επτάνησα, όπως ρητά ανέφερε και το ψήφισμα της νομοθετικής Συνέλευσης, στις 22 Ιανουαρίου του1804.

Το 1807 η Ελαφόνησος περιήλθε πάλι στην κατοχή των Γάλλων και το 1809 στην κατοχή των Άγγλων.

Το 1828 ο Καποδίστριας προέβη στην de facto προσάρτηση της Ελαφονήσου στην Ελλάδα.

Ακολούθησε Αγγλοελληνική διένεξη που κορυφώθηκε (μαζί και με μία σειρά άλλων γεγονότων) το 1849-1850. Οι Άγγλοι απέκλεισαν Ελληνικά λιμάνια (γεγονότα γνωστά ως Παρκερικά) και το θέμα απασχόλησε τη Γαλλική Εθνοσυνέλευση και τη Ρωσία που μέσω του Περσιάνι διαμήνυσε ότι προστατεύει (μαζί με τη Γαλλία) τας νήσους Ελαφόνησον και Σαπιέντζαν. Τέλος στις 6 Ιουλίου του 1850, ο υπουργός των εξωτερικών Ανδρέας Λόντος, υπέγραψε σύμβαση με την Αγγλία με την οποίαν η Ελαφόνησος και η Σαπιέντζα ενώνονταν οριστικά με την Ελλάδα (Δρ Μέντης Κ. 1993: 44-97, 1991-2016).

Σημαντική ήταν και η συμβολή της Μάνης στην απελευθέρωση της Ελαφονήσου, διότι ο Τζανετάκης (από τη ξακουστή οικογένεια των Γρηγοράκηδων) ίδρυσε το 1837 το συνοικισμό της Ελαφονήσου. Σημειωτέον ότι το νησί την ίδια περίοδο ανήκε στους Άγγλους και μ΄ αυτόν τον ισχυρισμό κυρίως οι Ελληνικές κυβερνήσεις διεκδίκησαν το Λαφονήσι.

Σημείωση : Την Ιστορική αυτή επέτειο της ένωσης της Ελαφονήσου με την Ελλάδα γιόρτασε για πρώτη φορά η Ελαφόνησος και ο Σμιγοπέλαγος Πολιτισμός του Νότου στις 6 Ιουλίου του 2003 , μετά από 153 ολόκληρα χρόνια, με το Προεδρικό Διάταγμα 54/2003 ). (ΦΕΚ 59/Α/7.3.2003

Η θέσπιση της Ιστορικής Επετείου της Ελαφονήσου στηρίχθηκε κυρίως στα Ιστορικά Ντοκουμέντα του Συγγραφέα - Πανεπιστημιακού Δρ. Κων/νου Σπ. Μέντη και στον επίπονο και μακρόχρονο αγώνα του (που οδήγησε) και στις ομόφωνες αποφάσεις υπ' αριθ.: 29/12.3.2001 του της Λακωνίας και 85/2000 της Νομαρχιακού Συμβουλίου , όπως επίσης στην πρόταση του Κοινότητας της Ελαφονήσου και στη γνωμοδότηση του Υφυπουργού των Εσωτερικών . Δ 486/23.8.2002 Συμβουλίου Επικρατείας

1. Annual of the British school at Athens (1956, 1960, 1961, 1969).

2. Ανωμήτρης Τζώρτζης, 1984-1996: Λαογραφικά και Ιστορικά Δημοσιεύματα στην εφημερίδα "Η Ελαφόνησος", Πειραιάς, Εκδόσεις από τον Φιλόπατρι

Γ. ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ KΑΙ ΣΥΛΛΟΓΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ 1991-2016: ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΤΟΥ ΣΜΙΓΟΠΕΛΑΓΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ

# data[].attributes.attachment_link.title
Αφιέρωμα για την Ιστορική επέτειο της Ελαφονήσου στις 6 Ιουλίου του 1850

# data[].attributes.attachment_link.description
ΕΛΑΦΟΝΗΣΟΣ ΤΟ ΣΜΙΓΟΠΕΛΑΓΟ ΝΗΣΙ "Ένα πολύχρωμο ζαφείρι που γλυκολαμπυρίζει τις χιλιοπλούμιστες ομορφιές του μέσα στην κρυσταλλένια θάλασσα του Μοριά και στα γαλαζένια νερά του Σμιγοπέλαγου. Ένα γαλαζόβλεφο προπύλι στον ορίζοντα του Μινωικού, του Αιγαιοπελαγίτικου και Ιονιοπελαγίτικου πολιτισμού, ένα πελαγοδρόμι στις ανταύγειες του γλαυκού ονείρου, ένα γλυκολάλημα της χαράς στο φιλί της Γαλάζιας Άνοιξης, ένα πελαγίσιο...

# data[].attributes.headline
.... ήμουν γνωστή στ

# data[].attributes.body
.... ήμουν γνωστή στο Παυλοπέτρι!

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Γιώργος Παγώνης

# data[].attributes.attachment_link.title
B B C υποτιτλισμένο Η πόλη κάτω από τα κύματα-Παυλοπέτρι -Ελαφόνησος

# data[].attributes.attachment_link.description
Αρχαία πόλη της εποχής του Χαλκού,στην Μινωική περίοδο,βρίσκεται βυθισμένη σε ελάχιστο βάθος στο Παυλοπέτρι στην Ελαφόνησο. Μία ομάδα επιστημόνων ερευνά τα ερείπια και καταφέρνει με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας να την ξαναζωντανέψει.Δείτε πως ζούσαν οι κάτοικοι της περιοχής αυτής τα σπίτια και τις καθημερινές τους ασχολίες.

# data[].attributes.headline
... σας παρουσιάζω το Ριζάρι 

# data[].attributes.subject
... σας παρουσιάζω το Ριζάρι 

# data[].attributes.body
(περίφημο κι αυτό, αλλά όχι ζωικό)

# data[].attributes.headline
... ήμουν και είμαι ιδιαίτερα ακριβή!

# data[].attributes.subject
... ήμουν και είμαι ιδιαίτερα ακριβή!

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΡΦΥΡΑ ΜΕΡΟΣ 2ο

# data[].attributes.headline
... το χρώμα μου τονίζει τη γνώση!

# data[].attributes.subject
... το χρώμα μου τονίζει τη γνώση!

# data[].attributes.attachment_link.title
ΒΑΦΗ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΥΛΙΚΑ

# data[].attributes.headline
... το χρώμα μου είναι μοναδικό!

# data[].attributes.subject
... το χρώμα μου είναι μοναδικό!

# data[].attributes.headline
... είμαι οργανική χρωστική

# data[].attributes.subject
... είμαι οργανική χρωστική

# data[].attributes.headline
... με μελετούν από το Πανεπιστήμιο του Nottingham έως το Δημοτικό Σχολείο της Μαγούλας!

# data[].attributes.subject
... με μελετούν από το Πανεπιστήμιο του Nottingham έως το Δημοτικό Σχολείο της Μαγούλας!

# data[].attributes.headline
... συνεισφέρω ως και στη διδακτική αξιοποίηση των εργαλείων του web 2.0

# data[].attributes.subject
... συνεισφέρω ως και στη διδακτική αξιοποίηση των εργαλείων του web 2.0

# data[].attributes.attachment_link.title
drast_2_ΡΗΓΑΚΟΥ_ΚΑΛΛΙΟΠΗ.doc

# data[].attributes.headline
... φυσικά υπάρχω και στην Κοινωνία της Πληροφρίας

# data[].attributes.subject
... φυσικά υπάρχω και στην Κοινωνία της Πληροφρίας

# data[].attributes.attachment_link.title
drast1_1-ΡΗΓΑΚΟΥ_ΚΑΛΛΙΟΠΗ.doc

# data[].attributes.headline
... γνωρίζω κι άλλες

# data[].attributes.body
... γνωρίζω κι άλλες φυσικές βαφές

# data[].attributes.attachment_link.title
Natural Dyeing Process - Design Studio 1

# data[].attributes.attachment_link.description
Uploaded by Mark Yeongjun Seo on 2016-10-29.

# data[].attributes.headline
... συναντώ την Περι

# data[].attributes.body
... συναντώ την Περιβαλλοντική Αρχαιολογία

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
γράφει ο Γιώργος Σωτ. Δαμιανός Γλωσσικά
Η λέξη πορφύρα, από την αρχαιότητα, προσδιορίζει το βαθυκόκκινο χρώμα. Η ετυμολογία της λέξης δεν είναι σαφής, αλλά προκαλεί εντύπωση ότι αναφέρεται, ακόμα, και στις πινακίδες της Κνωσού. Οι πινακίδες (και συγκεκριμένα η ΚΝ Χ976) είναι γραμμένες στη γραμμική Β (po-pu-re) και πιστοποιούν την πρωτοελληνική ταυτότητα της λέξης, ενώ αποκλείουν κάθε σχέση με ανατολικούς λαούς. Πάντως, από το μαλάκιο έχουν παραχθεί δεκάδες λέξεις της Ελληνικής, όπως: πορφυρένιος, πορφυρίτης, πορφυρογέννητος, πορφυρός, πορφυρόχρωμος.

Ο αδένας, που βρίσκεται στον τράχηλο του μαλακίου και περιέχει τη χρωστική ουσία, ονομάζεται "ανθός" .

Η πορφύρα, επιστ. ονομασία: Murex brandaris, στα Ιταλικά ονομάζεται: murice comune, στα Αγγλικά: murex, στα Γαλλικά: murex droite epine, στα Γερμανικά: Nagelschneche, στα Ισπανικά: Canailla ή buzio, Ολλανδικά: brandhoren
Βιολογικά χαρακτηριστικά Είδος: Murex brandaris (Linnaeus 1758)
Οι πορφύρες aνήκουν στην ομοταξία των γαστεροπόδων (gastropoda), ονομάστηκαν έτσι, γιατί το πόδι τους βρίσκεται κάτω από την κοιλιά τους (τη γαστέρα). Το κεφάλι τους είναι σαρκώδες και αρκετά ανεπτυγμένο. Πάνω στο κεφάλι διαθέτουν δύο ζεύγη κεραίες. Στο πρώτο ζεύγος βρίσκονται τα όργανα αφής, ενώ στο δεύτερο τα μάτια. Η σύνδεση του ζώου με το όστρακο γίνεται με πολύ ισχυρούς μυς. Είναι ερμαφρόδιτοι (πρωτοανδρικοί) οργανισμοί. Στην ίδια ομοταξία ανήκουν τα σαλιγκάρια της ξηράς και της θάλασσας, οι πεταλίδες, τα αυτιά της θάλασσας και άλλα.

Τα περισσότερα είδη της οικογενείας μυριξ, muricidae, διαθέτουν έναν αδένα που εκκρίνει μια χρωστική ουσία, την πορφύρα.

Προσοχή!!! Δεν είναι βρώσιμα, το κρέας τους είναι τοξικό και μπορεί να προκαλέσει ακόμα και το θάνατο. Είναι σαρκοφάγοι οργανισμοί. Τρέφονται, δηλαδή, με στρείδια και μύδια και γι αυτό αποτελούν πραγματική απειλή για τη μυδοτροφεία.

Αναφορές στην αρχαιότητα

Για τους ψαράδες μας, σήμερα, η πορφύρα είναι, απλώς, ένα δόλωμα. Για τους προγόνους μας, όμως, υπήρξε πανάκριβο μέσο επίδειξης και πλουτισμού. Χρησιμοποιούσαν το Murex brandaris και το Porpura haemostoma, για να βάψουν τα πανάκριβα πορφυρένια ενδύματα (και όχι μόνο). Το πορφυρένιο ύφασμα, με το χαρακτηριστικό ανεξίτηλο βαθυκόκκινο χρώμα του, ήταν πανάκριβο αγαθό στην αρχαιότητα και ισοδυναμούσε με την αξία του ασημιού (κατά τον Θεόπομπο) ή των πολύτιμων λίθων. Ήταν συνώνυμο της απόλυτης πολυτέλειας και της χλιδής. Κατά τη Ρωμαϊκή, μάλιστα, εποχή (στα χρόνια του Νέρωνα), υπήρχε νόμος που απαγόρευε στους κοινούς θνητούς να φοράνε πορφυρένια ρούχα. Το κάθε όστρακο έδινε, μόνο, μια σταγόνα χρωστικής ουσίας. Αρκεί να αναλογιστείτε ότι από 12.000 κοχύλια, του είδους Murex brandaris, μπορούσαν να καρπωθούν ελάχιστα γραμμάρια πορφύρας ικανά να βάψουν ένα μόνο ύφασμα. Η βαφή δεν ήταν κατάλληλη μόνο για τα ενδύματα, αλλά και για το βάψιμο των ανακτόρων ή ακόμα για καλλυντικά προσώπου των γυναικών. Βλέπετε, η κενοδοξία και η απληστία του ανθρώπου είναι διαχρονικό χαρακτηριστικό του. Μη φανταστείτε ότι οι πρόγονοι σέβονταν περισσότερο τη φύση από εμάς. Απλούστατα δεν μπορούσαν (γιατί δεν είχαν τα μέσα) να την πλήξουν ανεπανόρθωτα, πράγμα το οποίο, δυστυχώς, το "πέτυχαν" στην εποχή μας.
Β. Η χρήση της ως χρωστική ουσία
Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια είναι γεμάτες (Ομήρου Ιλιάδα: Γ 125- 128, Η 221, Ω 796. Ομήρου Οδύσσεια, δ 115, κ 351, ω 226) από αναφορές στην πορφύρα: η Ανδρομάχη και η Ελένη, για παράδειγμα, κεντούν πορφυρένια υφάσματα. Ακόμα και ο Αγαμέμνονας, ο Οδυσσέας ή ο Τηλέμαχος παρουσιάζονται να κρατούν πορφυρένιο ύφασμα. Τέλος, η τέφρα του Έκτορα τοποθετήθηκε σε πορφυρένιο ύφασμα. Ο Όμηρος χρησιμοποιεί, επίσης, τον όρο "αλιπορφυρα" (: θαλάσσια πορφύρα) για να τη διακρίνει από τη φυτική

πορφύρα που είχε, σαφέστατα, μικρότερη αξία. Γενικά, το πορφυρένιο χρώμα πρόσδιδε κύρος και γόητρο και γι αυτό το χρησιμοποιούσαν μόνο βασιλείς και ιερείς. Η πορφύρα αναφέρεται ακόμα και στον Πίνδαρο και στο Σιμωνίδη (13D, 371P), ενώ στον "Αγαμέμνονα" του Αισχύλου αναφέρονται, μέχρι και, πορφυρένιοι τάπητες. Εκτενή αναφορά στην πορφύρα γίνεται και στον Πλάτωνα (Κρίτιας 120b και Τίμαιος 67c). Αμέτρητα σπασμένα όστρακα βρέθηκαν στο Παλαιοκάστρο της Κρήτης, στη Λεύκη (το σημερινό Κουφονήσι, που υπήρξε η μεγάλη "βιομηχανία" της χρωστικής ουσίας για όλη τη Μεσόγειο), στα Κύθηρα αλλά ακόμα και στον ίδιο το βράχο της Ακρόπολης των Αθηνών, που μαρτυρούν τα εργαστήρια παραγωγής χρωμάτων. Αναφορά στην επεξεργασία της χρωστικής ουσίας γίνεται στον Αριστοτέλη (περί Ζώων Ιστορίας V15), αλλά, κυρίως, στον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο (Historia naturalis IX, 124- 142) ο οποίος υποστηρίζει, εκτός των άλλων, ότι η καλύτερη πορφύρα της Ευρώπης παράγεται στις ακτές της Λακωνίας.

Σύμφωνα με τις αρχαίες μαρτυρίες, αφού αφαιρούσαν τον "ανθό", τον έβαζαν στην άλμη και πρόσθεταν λίγο ξύδι. Το άφηναν στον ήλιο και σιγά - σιγά το χρώμα από κίτρινο γινόταν κατακόκκινο. Τότε το αραίωναν ή το συμπύκνωναν με το βράσιμο. Αν σ' αυτήν τη βαφή προσέθεταν άνθη υακίνθου το χρώμα ήταν βιολετί, αλλά, σαφέστατα, εθεωρείτο κατώτερης ποιότητας.
Γ. Η πορφύρα ως "τροφή" ή ως φάρμακο;
Οι πορφύρες δεν είναι βρώσιμη τροφή. Προκαλούν, ακόμα και, το θάνατο. Πάντως, σε αρχαία κείμενα υπάρχουν μαρτυρίες για την παρασκευή τους, αλλά, μάλλον, και τότε, τις χρησιμοποιούσαν περισσότερο για φαρμακευτική χρήση παρά ως κύρια τροφή.

Κατά τον γιατρό Ξενοκράτη (περί της των ένυδρων τροφής Γ΄ΧΧΙΙ) οι καλύτερες πορφύρες είναι οι σκληρότερες. Αν τις φάμε με μέτρο είναι "διουρητικοί, ιδρωτικοί, σιελοποιοι". Αν, όμως, υπερβάλλουμε είναι "χολερώδεις και ναυτιώδεις"

Ο γιατρός Ορειβάσιος (Ορειβασ. Λογ. Δ΄κζ΄) υποστηρίζει ότι για να αποκτήσουν πιο γλυκιά γεύση πρέπει να τα βράσουν δυο τρεις φορές σε καθαρό νερό. Ο Ορειβάσιος, ακόμα, σε άλλο κείμενο (Συν. Β΄νγ΄) υποστηρίζει ότι η πορφύρα ως τροφή δεν έχει καμία αξία, αλλά ο άλυκος χυμός της καταπολεμά τις παθήσεις του στομάχου. Σήμερα, πάντως, οι επιστημονες θεωρούν ότι το κρέας τους είναι μόνιμα τοξικό (: δηλητηριώδες), ακόμα και αν το βράσουμε.

Ο Λατίνος Ιστορικός, ο Πλίνιος, ο Πρεσβύτερος, (Historia naturalis IX, 124- 142) μας δίνει μία από τις ελάχιστες αναφορές αλιείας με πεταχτάρι στην αρχαιότητα. Υποστηρίζει, λοιπόν, ότι οι αρχαίοι ψαράδες έδεναν ημιθανή μύδια και τα πέταγαν στη θάλασσα, ώσπου να κολλήσει επάνω τους η πορφύρα. Τότε, τράβαγαν γρήγορα το δόλωμα μαζί με την πορφύρα.

Πηγές:

Ομήρου Ιλιάδα: Γ 125- 128, Η 221, Ω 796.

Ομήρου Οδύσσεια, δ 115, κ 351, ω 226

Σιμωνίδης (13D, 371P)

Πλάτωνας (Κρίτιας 120b και Τίμαιος 67c)

Αριστοτέλης (περί Ζώων Ιστορίας V15)

Ξενοκράτης (περί της των ένυδρων τροφής Γ΄ΧΧΙΙ)

Ορειβάσιος (Ορειβασ. Λογ. Δ΄κζ΄)

Πλίνιος, ο Πρεσβύτερος, (Historia naturalis IX, 124- 142)

Βιβλιογραφία:
1. 2. 3. 4. 5. Radwin, G. E. and A. D'Attilio, 1986. Murex shells of the world. An illustrated guide to the Muricidae, Stanford University Press, USA, σελ. 284. S. Peter Dance. Conchiglie. London, Dorling Kindersley, 1992. J. Arrecgros. Coquillages marins. Lausanne, Librairie Payot, 1958. Δημητρίου Π. Παπαναστασίου, Αλιεύματα, τομ. Β, εκδ Ιων. Λίλιαν Καραλη - Γιαννακοπούλου, "Η πορφύρα μια πολύτιμη χρωστική της αρχαιότητας" Ανθρωπολογικά Ανάλεκτα, Ελλ. Ανθρωπολογική Εταιρεία , 1988, τόμος 49, τευχ. Β.

# data[].attributes.attachment_link.title
H πανάκριβη πορφύρα

# data[].attributes.attachment_link.description
Πορφύρα α. Γλωσσικά, β. Βιολογικά χαρακτηριστικά γ. Αναφορές στην αρχαιότητα (κόστος, χρωστική ουσία, τροφή ή φάρμακο) γράφει ο Γιώργος Σωτ. Δαμιανός Γλωσσικά Η λέξη πορφύρα, από την αρχαιότητα, προσδιορίζει το βαθυκόκκινο χρώμα. Η ετυμολογία της λέξης δεν είναι σαφής, αλλά προκαλεί εντύπωση ότι αναφέρεται, ακόμα, και στις πινακίδες της Κνωσού.