# data[].attributes.attachment_link.description
Darmowy zbiór zadań maturalnych z biologii online z funkcją wyszukiwarki tematycznej. Umożliwia segregowanie tematyczne zadań oraz wydruk otrzymanych wyników.

# data[].attributes.body
Matura 16 czerwca

# data[].attributes.attachment_link.title
potrzeby zywieniowe i rola diety w zyciu czlowieka

# data[].attributes.attachment_link.title
Na Widelcu. Piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej

# data[].attributes.headline
Czym zajmuje się ekologia? Ekologia populacji.

# data[].attributes.subject
Czym zajmuje się ekologia? Ekologia populacji.

# data[].attributes.body
notatka

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym zajmuje się ekologia. Ekologia populacji.

# data[].attributes.body
notatka z rysunkami

# data[].attributes.headline
Struktura ekosystemu. Przepływ energii i krążenie materii w ekosystemie.

# data[].attributes.subject
Struktura ekosystemu. Przepływ energii i krążenie materii w ekosystemie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Struktura ekosystemu. Przepływ energii i krążenie materii w ekosystemach.

# data[].attributes.body
Opis odporności i ćwiczenia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy wiesz, że w twoim organizmie żyje armia, której wyspecjalizowane jednostki sprawdzają każdego dnia swoje rewiry? Gdy tylko znajdą wroga, ruszają do walki! To limfocyty bronią twojego organizmu przed szkodliwymi czynnikami pochodzącymi ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego.

Organizm człowieka codziennie jest narażony na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia. Aby móc przetrwać w środowisku, wykorzystuje mechanizmy, które pozwalają zwalczać infekcje.

Podstawowym zadaniem układu odpornościowego jest odróżnienie wroga od swoich własnych komórek. Komórki posiadają na powierzchni specjalne, unikalne białka - antygeny, które działają jak karty identyfikacyjne. Dzięki nim układ odpornościowy identyfikuje bakterie, grzyby, wirusy, toksyny i zanieczyszczenia jako obce i stara się je zniszczyć.

Opisz, jakie konsekwencje dla prawidłowego funkcjonowania organizmu dziecka może mieć usunięcie z jego ustroju migdałków.

Organizm dysponuje 2 systemami obrony - nieswoistym i swoistym. Odporność nieswoista jest wrodzonym lub nabytym systemem zabezpieczeń, który zapobiega wnikaniu do organizmu czynników szkodliwych, zaburzających jego równowagę. Odporność ta opiera się na barierach fizycznych, chemicznych i komórkowych.

Bariery fizyczne tworzą ochronę mechaniczną, która stanowi pierwszą przeszkodę, jaką czynniki chorobotwórcze napotykają na swojej drodze. Przed wnikaniem patogenów ze środowiska zewnętrznego organizm chroniony jest przez skórę oraz błony śluzowe przewodu pokarmowego, dróg oddechowych i moczowych. W pozbyciu się intruzów z organizmu pomagają takie odruchy obronne, jak kichanie, kaszel, wymioty.

Barierami chemicznymi są wydzieliny - pot, łój, obecny w żołądku kwas solny oraz zawarte w łzach i ślinie substancje niszczące bakterie i wirusy . Barierę komórkową tworzą komórki obronne, a wśród nich leukocyty i makrofagi. Stają się aktywne wówczas, gdy czynnikom chorobotwórczym uda się pokonać bariery fizyczne oraz chemiczne i wniknąć do tkanek. Leukocyty wydzielają substancje powodujące podwyższenie temperatury ciała powyżej normy. W ten sposób organizm stwarza warunki niedogodne dla rozwoju bakterii. Niestety, bardzo wysoka gorączka jest zabójcza także dla samego organizmu.

Czasem, gdy się na przykład skaleczymy, do rany przenikają bakterie, które znajdują w niej dogodne warunki do namnażania się. Makrofagi odnajdują miejsce zranienia i ruszają do walki z bakteriami. Pożerają je, a następnie same ulegają rozpadowi, uwalniając enzymy rozkładające białka. Pojawia się stan zapalny. Miejsce wokół rany robi się zaczerwienione, opuchnięte i bolesne. Pod wpływem enzymów uszkodzone i martwe komórki ulegają strawieniu, a rana wypełnia się ropą.

Opisz na podstawie schematu, na czym polega kanałowe leczenie zęba.

Ustalenie odczynu środków do mycia ciała.
Co będzie potrzebne Instrukcja Podsumowanie
Gdy zawiodą mechanizmy odporności nieswoistej, czynniki chorobotwórcze przedostają się do tkanek organizmu i rozprzestrzeniają w nim. Wtedy do działania zostaje zaangażowany układ odpornościowy odpowiedzialny za wytworzenie odporności swoistej. Polega ona na rozpoznawaniu i unieszkodliwianiu konkretnych drobnoustrojów. Dochodzi do mobilizacji białych ciałek krwi - makrofagów oraz limfocytów T i B.

Zarazki mają na powierzchni specyficzne białka nazywane antygenami. Obecne we krwi limfocyty B wytwarzają odpowiednie do tych antygenów przeciwciała pasujące do nich jak klucz do zamka. W chwili kontaktu z obcą substancją liczba przeciwciał w organizmie wzrasta. Po zidentyfikowaniu wroga przeciwciała otaczają go, co jest sygnałem dla makrofagów, komórek układu odpornościowego zdolnych do pożerania obcych ciał, by wskazane obiekty zniszczyć. Specyficzność przeciwciał oznacza, że jeden ich typ potrafi doprowadzić do zniszczenia tylko tego ciała obcego, do którego swoim kształtem pasuje. Po zwalczeniu ciał obcych we krwi pozostaje grupa limfocytów - komórek pamięci, które w razie kolejnej infekcji są w stanie szybko namnożyć się, wyprodukować odpowiednie przeciwciała i zwalczyć zarazki, nie dopuszczając do rozwoju infekcji.

Limfocyty T niszczą m.in. komórki własnego organizmu, np. wadliwie zbudowane lub zainfekowane wirusami.

Czy przeciwciała wytworzone przez limfocyty B osoby chorej na gruźlicę będą uczestniczyć w walce z wirusem odry, który 3 miesiące później wniknie do organizmu tej osoby? Odpowiedź uzasadnij, podając jeden argument.

Odporność czynna polega na wytworzeniu przeciwciał i komórek pamięci w wyniku infekcji, czyli w sposób naturalny ( odporność naturalna czynna), lub po podaniu szczepionki ( odporność sztuczna czynna). Szczepionka zawiera osłabione lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze. Mobilizują one układ odpornościowy, ale są zbyt słabe, by wywołać chorobę. Szczepionki podaje się z wyprzedzeniem, zanim człowiek zetknie się z danymi zarazkami. Po podaniu szczepionki, w momencie pojawienia się danego czynnika chorobotwórczego, organizm dysponuje gotowymi narzędziami obrony i nie dopuszcza do rozwoju choroby lub bardzo szybko ją zwalcza.

Niektóre szczepienia są obowiązkowe, inne zalecane. Te pierwsze są bezpłatne i prowadzone zgodnie z kalendarzem szczepień od narodzin dziecka do 19 roku życia. Już w pierwszym dniu po narodzeniu dziecko otrzymuje szczepionkę przeciwko gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. W kolejnych latach otrzymuje kolejne szczepionki. Nastolatek powinien w 14 roku życia przyjąć szczepionkę przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Szczepienie to powtarza się w 19 roku życia. Szczepienia zalecane są płatne i pozwalają na szerszą ochronę przed czynnikami zakaźnymi. Należą do nich m.in.: szczepienia przeciw grypie, kleszczowemu zapaleniu mózgu i wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

Odporność bierną uzyskuje się dzięki gotowym przeciwciałom dostarczonym do organizmu z zewnątrz. Na przykład po zakażeniu szczególnie niebezpieczną chorobą podaje się surowicę. Pochodzi ona z krwi zwierząt, które przebyły daną chorobę, i zawiera przeciwciała. Są one gotowe od razu zwalczać antygeny w zainfekowanym organizmie. W ten sposób nabywa się sztucznej odporności biernej. Naturalną odporność bierną mają noworodki, które w początkowym okresie życia korzystają z przeciwciał wytworzonych przez układ odpornościowy matki, przekazanych przez łożysko oraz wraz z mlekiem w okresie karmienia piersią.

Na schemacie przedstawiono wyniki badania poziomu przeciwciał skierowanych przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A u 25‑letniej pacjentki. Szczepionkę podano jej dwukrotnie - w 1 oraz 50 dniu obserwacji. Wyjaśnij, z czego wynikają różnice w poziomie przeciwciał pacjentki w analizowanym okresie.

Układ odpornościowy potrafi rozpoznać, zapamiętać i odróżnić komórki własne od innych. Niestety, te umiejętności układu odpornościowego w niektórych sytuacjach zamiast pomóc, mogą zaszkodzić. Dotyczy to osób chorych, ofiar wypadków, dla których jedynym sposobem na uratowanie zdrowia lub życia jest transplantacja (przeszczep). Przyjęcie się przeszczepu zależy od zgodności antygenów na powierzchni komórek biorcy i dawcy. Im większa zgodność, tym większe szanse przyjęcia przeszczepu. Największa, bo stuprocentowa, jest przy autoprzeszczepie (np.przeniesienie zdrowego fragmentu skóry na uszkodzoną część ciała tej samej osoby). Sukcesem na ogół kończą się przeszczepy pomiędzy bliźniętami jednojajowymi, które posiadają takie same antygeny. Im dalsze pokrewieństwo między dawcą i biorcą, tym większe prawdopodobieństwo odrzucenia przeszczepu.

Najwięcej przeszczepianych narządów pochodzi od osób zmarłych. Według polskiego prawa osoba, wobec której lekarze stwierdzili zgon, jest potencjalnym dawcą narządów, o ile nie wyraziła wcześniej pisemnego sprzeciwu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów w Centrum Organizacyjno‑Koordynacyjnym do Spraw Transplantacji lub nie złożyła takiego oświadczenia pisemnie w obecności świadków. W praktyce wygląda to tak, że lekarze rozmawiają z rodziną zmarłego. Gdy ta nie wyrazi zgody na pobranie narządów, szanując wolę najbliższych, odstępują od pobrania narządów. Taki stan rzeczy prowadzi do tego, że wielu chorym nie można uratować życia ani pomóc im w powrocie do zdrowia. Każdy z nas możne wspomóc decyzję rodziny i lekarzy, nosząc przy sobie wypełnione oświadczenie woli.

Zapisz jak najwięcej argumentów popierających kampanię społeczną pod hasłem: Nie zabieraj swoich narządów do nieba!

Odporność nieswoista stanowi pierwszą linię obrony, zabezpiecza organizm przed wnikaniem czynników chorobotwórczych.

W odporności swoistej udział biorą: makrofagi, limfocyty T, limfocyty B i przeciwciała. Makrofagi pożerają czynnik chorobotwórczy, i w postaci antygenów prezentują go limfocytom.

Limfocyty T niszczą zaatakowaną przez patogeny komórkę.

Limfocyty B wytwarzają przeciwciała, które neutralizują czynnik chorobotwórczy.

Przeciwciała zwalczają tylko 1 rodzaj antygenu.

Odporność swoistą organizm wytwarza się w wyniku kontaktu z antygenem (odporność czynna) lub wskutek podania gotowych przeciwciał (odporność bierna).

W wyniku pierwszego kontaktu z antygenem powstają limfocyty T i B, które zapamiętują obraz antygenu i stanowią komórki pamięci, zwalczające szybko dany antygen przy ponownym kontakcie z nim.

Transplantacje polegają na przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów z organizmu dawcy do organizmu biorcy w celu ratowania jego zdrowia lub życia.

przeszczepienie tkanek lub komórek w obrębie tego samego organizmu; najczęściej stosuje się je przy rozległych poparzeniach, kiedy zdrową skórę pobraną z miejsc pozostających zwykle w ukryciu przenosi się na widoczne, uszkodzone części ciała

komórki krwi będące składnikami układu odpornościowego, odpowiedzialne za czynne zwalczanie ciał obcych w organizmie

rodzaj odporności swoistej uzyskiwanej dzięki otrzymaniu gotowych przeciwciał

odporność bierna naturalna

rodzaj odporności swoistej uzyskiwanej od matki za pośrednictwem łożyska lub z mlekiem w okresie karmienia piersią

odporność bierna sztuczna

rodzaj odporności swoistej powstałej po otrzymaniu surowicy

rodzaj odporności swoistej wytworzonej przez organizm podczas pierwszego kontaktu z antygenem (przebyta choroba, szczepionka)

odporność czynna naturalna

rodzaj odporności swoistej powstałej po przebytej chorobie

odporność czynna sztuczna

rodzaj odporności swoistej powstałej po otrzymaniu szczepionki

wrodzony lub nabyty mechanizm obronny organizmu w postaci systemu zabezpieczeń, który zapobiega wnikaniu do organizmu czynników chorobotwórczych bez względu na ich rodzaj

mechanizm obronny organizmu skierowany przeciwko określonym antygenom, oparty na działaniu komórek układu odpornościowego i przeciwciał

ciało obce zdolne wywołać chorobę; może nim być na przykład wirus, mikroorganizm chorobotwórczy, substancja chemiczna

osocze krwi pozbawione czynników krzepnięcia krwi, w tym fibrynogenu i płytek krwi; zawiera przeciwciała skierowane przeciwko ściśle określonym antygenom

osłabione bądź zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub ich białka, które pobudzają układ odpornościowy do wytwarzania przeciwciał i komórek pamięci

metoda ratowania życia i zdrowia polegająca na przeszczepianiu chorym osobom komórek, tkanek lub narządów pobranych z organizmu dawcy

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy wiesz, że w twoim organizmie żyje armia, której wyspecjalizowane jednostki sprawdzają każdego dnia swoje rewiry? Gdy tylko znajdą wroga, ruszają do walki! To limfocyty bronią twojego organizmu przed szkodliwymi czynnikami pochodzącymi ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego. Organizm człowieka codziennie jest narażony na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jesteśmy otoczeni przez miliardy bakterii i wirusów. Dla wielu z nich organizm ludzki jest jak chodzący szwedzki stół, oferujący prawie nieograniczone zasoby, które mogą wykorzystać jako źródło energii i do swojej reprodukcji. Szczęśliwie dla nas, dostanie się do organizmu człowieka nie jest łatwym zadaniem.

Z punktu widzenia tych maleńkich organizmów, człowiek jest trochę jak forteca. Skóra jest gruba i bardzo trudna do przeniknięcia. Dodatkowo skóra wytwarza różnorodne substancje, które szkodzą „najeźdźcom". Otwory, takie jak oczy, nos i usta są chronione przez płyny i lepki śluz, który wychwytuje szkodliwych napastników. Układ oddechowy posiada mechaniczną ochronę w postaci rzęsek nabłonka dróg oddechowych, drobnych włosków, które usuwają cząsteczki. Intruzi, którzy dotrą tak daleko, jak do żołądka natkną się na bardzo kwaśny sok żołądkowy, który większość z nich zabije.

Jednak mimo naszej fantastycznej obrony, niebezpieczni intruzi wciąż mogą się przedostać. Niektóre przedostają się z naszym jedzeniem, a inne mogę się wśliznąć przez nos. I jak wszyscy dobrze wiemy wiele rzeczy może uszkodzić naszą skórę. Codziennie dochodzi do jakiś zadrapań czy skaleczeń i za każdym razem, gdy do tego dochodzi, jesteśmy narażeni na wtargniecie bakterii lub wirusów. Jaka zatem magiczna siła utrzymuje nas w zdrowiu przez większość czasu?

Czytaj więcej ...

Aktualności

Europejska Agencja Leków (EMA) dopuściła do stosowania terapię genową w leczeniu ciężkiego złożonego niedoboru odporności w wyniku niedoboru deaminazy adezynowej (ADA-SCID), będącego skutkiem mutacji genetycznej - informuje New Scientist. O terapii genowej, czym jest i o jej perespektywach, można przeczytać na portalu

© 2016 odporność.info.pl All rights reserved.
Projekt i wykonanie: PRO-LINK

Data utworzenia: 14 cze 2017 r.

# data[].attributes.attachment_link.description
Jesteśmy otoczeni przez miliardy bakterii i wirusów. Dla wielu z nich organizm ludzki jest jak chodzący szwedzki stół, oferujący prawie nieograniczone zasoby, które mogą wykorzystać jako źródło energii i do swojej reprodukcji. Szczęśliwie dla nas, dostanie się do organizmu człowieka nie jest łatwym zadaniem. Z punktu widzenia tych maleńkich organizmów, człowiek jest trochę jak forteca.

# data[].attributes.body
Tabela

# data[].attributes.body
strona z ćwiczeniami

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy wiesz, że w twoim organizmie funkcjonuje układ, który posiada podstawowy zestaw pierwszej pomocy i stanowi linię obrony organizmu przed atakiem czynników chorobotwórczych?

krew dostarcza do komórek ciała niezbędne substancje;

komórki organizmu potrafią się rozpoznawać i zwalczać obce;

organizm narażony jest na codzienne ataki ze strony bakterii i wirusów.

Najcieńsze limfatyczne naczynia włosowate docierają do wszystkich komórek ciała z wyjątkiem komórek ośrodkowego układu nerwowego.

Wymień składniki krwi, które nie wchodzą w skład limfy. Wyjaśnij, dlaczego do niej nie przenikają.

wyjaśniać, z czego wynika podobieństwo składu krwi i limfy;

wymieniać elementy składające się na układ limfatyczny;

opisywać rolę narządów układu limfatycznego;

wymieniać komórki i narządy układu odpornościowego.

Nawet najcieńsze krwionośne naczynia włosowate nie są w stanie dotrzeć do wszystkich komórek ciała. W związku z tym, w wymianie substancji między komórkami a krwią pośredniczy płyn tkankowy - (chłonka). Powstaje ona w wyniku przesączania się składników osocza krwi z naczyń do przestrzeni między komórkami ciała. Limfa składa się z wody, soli mineralnych, białek, tłuszczów oraz białych ciałek krwi. Umożliwia przenoszenie substancji odżywczych do komórek, a także niektórych zbędnych produktów przemiany materii do naczyń krwionośnych. Bierze udział w wymianie gazowej między komórkami i naczyniami krwionośnymi. Większa część limfy powraca do naczyń krwionośnych. Reszta zbierana jest z przestrzeni międzykomórkowych przez naczynia włosowate układu limfatycznego. Limfa wspomaga i uzupełnia transportową funkcję krwi.

Układ limfatyczny (chłonny) tworzą takie narządy, jak: śledziona, grasica, naczynia limfatyczne, grudki i węzły limfatyczne, oraz powstające w nich komórki odpornościowe i produkowane przez nie substancje.

Śledziona pełni w organizmie funkcję magazynu krwi. W stanach zwiększonego zapotrzebowania, np. przy intensywnym wysiłku, kurczy się i wypycha dodatkową jej porcję do krwiobiegu. Odczuwamy to jako nagłe kłucie z lewej strony pod żebrem i nazywamy kolką.

Węzły chłonne znajdują się we wszystkich narządach, a ich skupiska zlokalizowane są m.in. na granicy między głową i szyją. Wyjaśnij, dlaczego te węzły chłonne bywają powiększone, choć nie odczuwamy objawów chorobowych w postaci na przykład kataru czy gorączki.

Podczas przeziębienia gruczoły limfatyczne szyi są powiększone. Czy jest możliwe, by były powiększone zanim katar się rozwinął?

Układ limfatyczny towarzyszy układowi krwionośnemu i ściśle z nim współpracuje. W przeciwieństwie do niego jest otwarty. W układzie otwartym płyn znajduje się w naczyniach oraz wypełnia przestrzenie pomiędzy komórkami. Limfatyczne naczynia włosowate zbierające płyn tkankowy z przestrzeni międzykomórkowych są ślepo zakończone. Łączą się w większe naczynia limfatyczne i w końcu odprowadzają limfę do żył. Naczynia limfatyczne, podobnie jak żyły, transportują płyn pod małym ciśnieniem, mają cienkie ściany i są zaopatrzone w zastawki. Ruch limfy wymuszany jest przez komórki mięśniowe ścian naczyń limfatycznych oraz mięśnie narządów położonych w pobliżu tych naczyń. Chłonka, płynąc w naczyniach, przepływa przez . Oczyszczają one limfę, wyłapując z niej ciała obce. Gdy w ustroju pojawia się większa ilość drobnoustrojów, węzły chłonne ulegają powiększeniu. Obecne tam komórki odpornościowe pożerają obce ciała.

Każdego dnia organizm człowieka wytwarza ok. 15 mld limfocytów, czyli ponad 2 razy więcej niż jest ludzi na Ziemi. Dojrzałe limfocyty B mogą w ciągu sekundy wyprodukować do 2000 przeciwciał.

Wyjaśnij, jaką rolę w prawidłowym funkcjonowaniu komórek układu odpornościowego odgrywają szpik kostny i grasica.

Układ limfatyczny składa się z narządów limfatycznych (grasicy, śledziony, gruczołów limfatycznych) i otwartego systemu naczyń limfatycznych.

Naczynia limfatyczne mają podobną budowę jak żyły.

Limfa jest przesączem krwi.

Narządy układu limfatycznego, komórki oraz przeciwciała odpowiadają za reakcje odpornościowe organizmu.

W niszczeniu czynników chorobotwórczych specjalizują się makrofagi oraz limfocyty T i B.

Stwórz tabelę, w której porównasz komórki uczestniczące w zwalczaniu czynników chorobotwórczych, biorąc pod uwagę miejsce ich powstawania oraz funkcję.

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że jedynym zadaniem układu limfatycznego jest drenowanie tkanek i zapobieganie zalaniu ich przez osocze krwi? Uzasadnij odpowiedź.

Czasem płyn śródtkankowy gromadzi się w skórze i tkance podskórnej, powodując obrzęki. Pomaga wtedy masaż powodujący przesuwanie limfy w naczyniach chłonnych.

Największym narządem układu limfatycznego jest . Tu namnażają się krwinki białe, a giną zużyte erytrocyty i trombocyty. W klatce piersiowej znajduje się , w której dojrzewają białe ciałka krwi, a wśród nich limfocyty T (tu nabywają umiejętność rozpoznawania intruza). Gruczoł ten po 18 roku życia stopniowo zanika, wypełniając się komórkami tłuszczowymi.

Odporność organizmu zawdzięczamy m.in. białym ciałkom krwi. Wyróżniamy kilka rodzajów leukocytów. W szpiku kostnym i układzie limfatycznym powstają krwinki białe, które rozwijają się w makrofagi i limfocyty. Uczestniczą one w reakcjach odpornościowych organizmu, zwalczając czynniki chorobotwórcze dostające się do organizmu. to największe krwinki białe. Mają zdolność poruszania się ruchem pełzakowatym do miejsc zainfekowanych. Pochłaniają i niszczą bakterie, wytwarzają substancje hamujące namnażanie się wirusów i rozwój komórek nowotworowych.

Limfocyty powstają w szpiku kostnym. Część z nich tu pozostaje, dojrzewa i nabywa zdolności do walki z czynnikami chorobotwórczymi. Są to , które wędrują do krwi i tu wytwarzają rozpoznające oraz niszczące ciała obce. Reszta limfocytów - - przechodzi ze szpiku do grasicy. Tam dojrzewa i uzyskuje zdolność rozpoznawania intruza, niszczenia zainfekowanych komórek i komórek nowotworowych. Limfocyty T wytwarzają również substancje pobudzające inne komórki obronne ustroju do działania. Dojrzałe limfocyty B i T krążą w limfie i we krwi obwodowej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy wiesz, że w twoim organizmie funkcjonuje układ, który posiada podstawowy zestaw pierwszej pomocy i stanowi linię obrony organizmu przed atakiem czynników chorobotwórczych? krew dostarcza do komórek ciała niezbędne substancje; komórki organizmu potrafią się rozpoznawać i zwalczać obce; organizm narażony jest na codzienne ataki ze strony bakterii i wirusów.

# data[].attributes.headline
Klucz do zadań powtórzeniowych z komórki

# data[].attributes.subject
Klucz do zadań powtórzeniowych z komórki

# data[].attributes.attachment_link.title
klucz do ćwiczeń powtórzeniowych komórka ZP

# data[].attributes.attachment_link.title
"HOME: Ziemia S.O.S" HD lektor PL #CinemaPolska

# data[].attributes.headline
Internetowy atlas preparatów mikroskopowych oraz atlas roślin

# data[].attributes.subject
Internetowy atlas preparatów mikroskopowych oraz atlas roślin

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pomoce naukowe mają za zadanie przyśpieszyć i ułatwić naukę materiałów objętych programem nauczania z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna.
Poniżej zamieszczamy listę elektronicznych pomocy naukowych stworzonych przez pracowników Katedry i Zakładu Biologii i Botaniki Farmaceutycznej AMG:

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
katedra i zakład biologii i botaniki farmaceutycznej akedemii medycznej w gdańsku

# data[].attributes.attachment_link.description
Pomoce naukowe mają za zadanie przyśpieszyć i ułatwić naukę materiałów objętych programem nauczania z przedmiotu Botanika Farmaceutyczna.Poniżej zamieszczamy listę elektronicznych pomocy naukowych stworzonych przez pracowników Katedry i Zakładu Biologii i Botaniki Farmaceutycznej AMG:

# data[].attributes.attachment_link.description
BIOMY WODNE BIOM- definicja Biom – rozległy obszar o określonym klimacie, charakterystycznej szacie roślinnej i szczególnym świecie zwierzęcym. Typ roślinności biomu jest charakterystyczny, choć skład gatunkowy może być różny w zależności od położenia geograficznego i historii

# data[].attributes.attachment_link.description
Bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej. Charakteryzuje się występowaniem gleb tundrowych, stale zamarzniętym podglebiem i bardzo niską pokrywą roślinną, zdominowaną przezmchy i porosty. KLIMAT: OKOŁOBIEGUNOWY GLEBY: WIELOLETNIA

# data[].attributes.attachment_link.title
Ekosystem - współzależność środowiska i organizmów

# data[].attributes.attachment_link.description
Wszystkie organizmy na Ziemi żyją obok siebie w wielu różniących się od siebie środowiskach. Zależą od siebie nawzajem oraz od nieożywionych składników przyrody. Tworzą bardzo skomplikowane zespoły zwane ekosystemami. środowisko ma wpływ na organizmy; organizmy mają odpowiednie przystosowania do środowiska; warunki życia w wodzie i na lądzie różnią się; gatunki żyjące w jednym środowisku pozostają w relacjach antagonistycznych lub nieantagonistycznych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ekosystem rzadko jest systemem zamkniętym. Granice ekosystemów przekraczają zwierzęta, np. żaby, które spędzają część życia w ekosystemie stawu, a część w ekosystemie łąki czy lasu. Między ekosystemami rozprzestrzeniają się nasiona i owoce, np. egzotycznych roślin, sprowadzonych do ogrodów, a po pewnym czasie odnajdowanych na łąkach, przy drogach a nawet w lasach.

Wszystkie elementy ekosystemu oddziałują na siebie. Należą do nich organizmy, które są nazywane ożywionymi elementami przyrody, i elementy nieożywione, takie jak podłoże, światło, woda, wilgotność, temperatura powietrza, obecność tlenu i dwutlenku węgla, zasolenie wody i gleby. Organizmy mają określone wymagania wobec środowiska. Dany gatunek zasiedla tylko taki teren, na którym może zaspokajać swoje potrzeby. Organizmy są powiązane wieloma zależnościami zarówno z innymi osobnikami, jak i ze składnikami przyrody nieożywionej.

Organizmy zamieszkujące to samo środowisko wzajemnie na siebie oddziałują. Oddziaływania te mogą być dla nich korzystne lub niekorzystne. Korzystną relację między dwoma osobnikami należącymi do różnych gatunków, w wyniku której zwiększają się szanse na przeżycie chociaż jednego z nich, nazywa się symbiozą. Symbioza może być bezwzględnie konieczna do przeżycia obu organizmów lub mieć charakter okresowy. Niekorzystne relacje między gatunkami występują, jeśli osobniki jednego z gatunków osłabiają, wywołują chorobę bądź uśmiercają osobniki drugiego gatunku. Przykładami niekorzystnych relacji są drapieżnictwo, pasożytnictwo i konkurencja.

Mieszkańcy ekosystemów powiązani są wzajemnymi zależnościami, z których najważniejsze są zależności pokarmowe, przedstawiane graficznie w postaci łańcuchów i sieci pokarmowych. W łańcuchach pokarmowych organizmy tworzą szereg: każdy z nich jest określonym ogniwem tego łańcucha i zajmuje odpowiedni poziom troficzny (pokarmowy). Pierwszym ogniwem łańcucha pokarmowego są zwykle rośliny - producenci materii organicznej. Następne ogniwa zajmują cudzożywni konsumenci. I jedni i drudzy po śmierci stają się pokarmem destruentów, organizmów należących do ostatniego poziomu troficznego. Destruenci rozkładają materię organiczną do prostych substancji nieorganicznych, bedących składnikiem środowiska nieożywionego. Gdy substancje te zostaną pobrane przez rośliny, wracają do łańcucha pokarmowego. W ten sposób materia nieustannie krąży w ekosystemie między organizmami a ich środowiskiem.

Źródłem energii w ekosystemie jest energia słoneczna przekształcana przez producentów w energię wiązań chemicznych związków organicznych. Energia przepływa przez wszystkie ogniwa łańcucha pokarmowego. Jej cześć jest wykorzystywana przez organizmy do budowy ciała i prowadzenia procesów życiowych. Duża jej część jest rozpraszana w postaci ciepła.

Pamiętam i rozumiem

Czytam i interpretuję

Przeczytaj poniższy tekst i wykonaj zadania.
(...) W Bałtyku - ekosystemie wyjątkowym, lecz ubogim w gatunki - funkcję szczytowego drapieżnika pełnił dorsz. Nadmierne połowy dorsza doprowadziły do wzrostu liczebności głównych ofiar drapieżcy: śledzi i szprotek. Ryby te zaczęły intensywnie żerować na drobnych planktonowych zwierzętach, które z kolei żywiły się jednokomórkowymi glonami. Ostateczną konsekwencją tej kaskady zmian stały się zakwity toksycznych sinic. Ich szczątki obficie opadały na dno; gniją tam do dziś i wciąż powiększają obszary beztlenowe. (...) (Na podstawie: )

1. Ustal, które z opisanych w tekście organizmów są producentami, a które konsumentami, ułóż z nich łańcuch pokarmowy.

2. Opisz skutki nadmiernego połowu dorsza w Bałtyku.

W tabeli przedstawiono liczebność populacji cudzożywnych gatunków (A‑D), które tworzą łańcuch pokarmowy w pewnym ekosystemie.

1. Określ liczbę poziomów troficznych w tym ekosystemie.

2. Wskaż gatunek roślinożerny i gatunek, który w tym ekosystemie jest ostatnim drapieżnikiem w łańcuchu pokarmowym.

Łuskiewnik różowy jest pozbawioną chlorofilu rośliną żyjącą na korzeniach drzew liściastych i szpilkowych. Czerpie z nich pokarm oraz wodę za pomocą ssawek. Większą część roku znajduje się pod ziemią. Na wiosnę wypuszcza nadziemny pęd kwiatowy koloru różowego, pokryty mięsistymi łuskami.

1. Nazwij rodzaj relacji międzygatunkowej, jaka zachodzi między łuskiewnikiem a drzewami różnych gatunków.

2. Wymień przystosowania w budowie łuskiewnika do jego trybu życia.

Ilustracja przedstawia fragment sieci pokarmowej na skraju lasu.

1. Podaj nazwy poziomów troficznych A‑D.

2. Znajdź na ilustracji jak najwięcej łańcuchów pokarmowych.

3. Wybierz dwa organizmy, które mogą ze sobą konkurować o pokarm.

4. Wybierz (z podanych niżej) wszystkie właściwe określenia dotyczące lisa.
roślinożerca, drapieżnik, producent, konsument I rzędu, konsument II rzędu, konsument III rzędu, saprobiont

Wykresy przedstawiają zmiany liczebności osobników populacji A i B oraz C i D w dwóch różnych ekosystemach.

1. Nazwij rodzaj zależności, jaka zachodzi między populacjami A i B oraz C i D.

2. Wyjaśnij, w jaki sposób regulowana jest liczebność populacji w obu ekosystemach.

Rozwiązuję problemy

Na ilustracji przedstawiono najważniejsze elementy ekosystemu jeziora.

1. Wskaż gatunek, który zajmuje najwyższy poziom troficzny, oraz gatunek, który ma najwięcej konkurentów.

2. Wskaż populację, na której liczebność negatywnie wpłynie wzrost populacji szczupaka.

3. Wyjaśnij, czy usunięcie błotniarki może spowodować całkowite wyginięcie populacji konsumentów wyższego rzędu w tym ekosystemie.

4. Co by się stało, gdyby z akwarium zamieszkanego jedynie przez glony, błotniarki i raki odłowiono wszystkie zatoczki? Jak wyjaśnisz różnice wywołane takim działaniem w akwarium i w jeziorze?

5. Wykaż, że w ekosystemie przedstawionym na ilustracji światło dociera do samego dna jeziora.

Test

Otwórz i wydrukuj załącznik.

Projekt badawczy

Otwórz i wydrukuj załącznik.

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał zawiera podsumowanie wiadomości dotyczących funkcjonowania ekosystemu (ożywione i nieożywione elementy środowiska, poziomy troficzne, obieg materii i przepływ energii, zależności między organizmami. Materiał zawiera 7 ilustracji, zestaw 13 poleceń oraz projekt badawczy dotyczący określenia liczebności, rozmieszczenia oraz zagęszczenia wybranego gatunku rośliny

# data[].attributes.attachment_link.title
Ekosystem – obieg materii i przepływ energii - Zintegrowana Platforma Edukacyjna

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Życie zwierząt w dużej mierze koncentruje się na poszukiwaniu pokarmu i unikaniu drapieżników. Każde zwierzę może być w każdej chwili albo obiadem, albo biesiadnikiem.

organizmy dzielimy na samożywne i cudzożywne;

rośliny zmieniają energię świetlną na energię wiązań chemicznych, a organizmy cudzożywne korzystają z energii zmagazynowanej w zjadanym przez siebie pokarmie.

samożywne, czyli prowadzące procesy foto- lub chemosyntezy; są to wszystkie glony, większość roślin oraz niektóre bakterie i protisty; dla organizmów prowadzących fotosyntezę źródłem energii jest światło;

cudzożywne, czyli pobierające pokarm z otoczenia; należą do nich wszystkie zwierzęta i grzyby oraz większość bakterii, część protistów i nieliczne rośliny; źródłem energii dla organizmów cudzożywnych jest pożywienie zawierające związki organiczne (głównie cukry, białka i tłuszcze).

Euglena zielona, jednokomórkowy pierwotniak, jest zmiennożywna. Najczęściej jest drapieżnikiem (pochłania na przykład bakterie) lub saprobiontem (pobiera szczątki organiczne). Fotosyntezę prowadzi dopiero wtedy, gdy w jej otoczeniu nie ma gotowego pokarmu, ale za to jest wystarczająca ilość światła.

Postaw hipotezę, dlaczego w środowisku bogatym w pokarm i światło euglena odżywia się cudzożywnie.

wskazywać zależności pokarmowe w ekosystemie;

identyfikować organizmy jako producentów, konsumentów, destruentów;

szeregować organizmy w łańcuchach pokarmowych.

Do przeprowadzenia procesu fotosyntezy rośliny potrzebują wody, dwutlenku węgla oraz energii słonecznej. Ustal, dostępność którego z tych składników będzie czynnikiem ograniczającym produkcję w ekosystemie wodnym, a którego w ekosystemie lądowym. Wyjaśnij, dlaczego.

Czynnikiem ograniczającym jest zawsze ten czynnik, którego jest najmniej w danym środowisku.

Producentami mogą być nie tylko organizmy fotosyntetyzujące, ale także bakterie zdolne do chemosyntezy. Produkują one związki organiczne wykorzystując energię chemiczną pozyskaną w procesie utleniania związków nieorganicznych.

Jednym z podstawowych dążeń każdego organizmu jest zaspokajanie potrzeb pokarmowych. Pokarm to źródło niezbędnych substancji chemicznych, które umożliwiają rozwój i regenerację organizmu, jego prawidłowe funkcjonowanie oraz dostarczają energii. Energia zużywana jest w pierwszej kolejności do podtrzymania funkcji życiowych, a jej nadwyżki umożliwiają na przykład rozmnażanie, wzrost organizmu lub są magazynowane. Ze względu na sposób zdobywania pokarmu organizmy dzielimy na:

Podstawą funkcjonowania większości ekosystemów jest obecność organizmów samożywnych, tzw. . Podczas procesu fotosyntezy producenci wytwarzają materię organiczną (). Ilość roślinnej materii organicznej (wytwarzana w ciągu roku na jednostkę powierzchni ekosystemu) służy do oceny tempa, w jakim producenci przekształcają energię słoneczną w procesie fotosyntezy. Jest ono różne dla różnych ekosystemów. Na przykład lasy tropikalne są ekosystemami produkującymi wiele materii organicznej, a lasy klimatu umiarkowanego produkują jej znacznie mniej. Z kolei pustynie, na których szata roślinna jest bardzo uboga, wytwarzają niewiele biomasy. Głównymi czynnikami sprzyjającymi szybkiemu przyrostowi masy roślin są odpowiednio wysoka temperatura i wilgotność, długi okres wegetacji oraz żyzność gleb.

Wytwarzanie materii organicznej odbywa się i na lądzie, i w środowisku wodnym. Zarówno w wodach słodkich, jak i słonych żyje wiele roślin oraz samożywnych bakterii, protistów i glonów. Woda pokrywa ok. 2/3 powierzchni kuli ziemskiej, dlatego produkcja biomasy w oceanach stanowi znaczną część całej produkcji biomasy na Ziemi.

Im większa jest masa materii organicznej wytwarzanej przez rośliny w ciągu roku, tym więcej zwierząt roślinożernych może się utrzymać w danym ekosystemie. Spożywają one trawę, liście, owoce, nasiona, a nawet korzenie, drewno i korę. Pozyskane substancje pokarmowe roślinożercy wykorzystują jako źródło energii oraz wbudowują we własne ciała, dzięki czemu mogą rosnąć i rozmnażać się. Roślinożercy są pokarmem dla zwierząt mięsożernych. Te z kolei mogą paść ofiarą innych, często większych od siebie, drapieżników.

Zarówno roślinożercy, jak i mięsożercy wykorzystują jako pokarm inne organizmy (roślinne lub zwierzęce). W ekosystemie każdy organizm cudzożywny określany jest mianem . Konsumentów można uporządkować według pewnych kategorii. I tak roślinożercy nazywani są konsumentami I rzędu. Konsumentami II rzędu są zjadający ich mięsożercy, a konsumentami III i dalszych rzędów są mięsożercy żywiący się innymi mięsożercami. Zwierzęta wszystkożerne, w zależności od tego, co w danym momencie spożywają, zalicza się do konsumentów I, II, III lub któregoś z wyższych rzędów.

W ekosystemach największą biomasę stanowią producenci. Biomasa konsumentów na kolejnych stanowi ok. 10% tej z poprzedniego poziomu.

Zwierzęta wszystkożerne, takie jak dzik czy człowiek, mogą odżywiać się zarówno roślinami, jak i mięsem. Zdecyduj, do której grupy możemy je przyporządkować - konsumentów I czy II rzędu? Spróbuj przyporządkować również do określonego rzędu konsumentów sępa, który może żywić się zarówno padliną antylopy, jak i lwa.

Przyporządkowanie niektórych organizmów do poszczególnych grup nie zawsze jest sztywno określone, ale może być zależne od konkretnej sytuacji.

Konsumenci zjadają taki pokarm, do pobierania i trawienia którego są przystosowani. Zdarza się, że podstawą wyżywienia jakiegoś gatunku jest jeden gatunek rośliny. I tak na przykład koala zjada przede wszystkim liście eukaliptusa, ale także niewielkie ilości liści innych roślin. Niemal całe pożywienie pandy wielkiej stanowi bambus, choć nie gardzi ona także innymi trawami, a nawet drobnymi zwierzętami. W naszym klimacie występuje krzyżodziób świerkowy, niewielki ptak nieco większy od wróbla, który żywi się nasionami wyłuskanymi z szyszek świerka, rzadziej sosny i jodły. Specjalizacja występuje też u zwierząt mięsożernych - wilki zwykle polują na dużą zwierzynę, taką jak sarny czy jelenie, a mniejsze od nich lisy na zające, myszy, żaby.

Niektóre rośliny chwytają drobne zwierzęta, głównie owady, w różnego rodzaju pułapki. Zwierzęta te są następnie trawione za pomocą enzymów wydzielanych przez rośliny. Nie oznacza to jednak, że taka dieta zmienia roślinę w konsumenta. Roślina nazywana drapieżną jest samożywna, zdolna do fotosyntezy. Schwytane zwierzęta dostarczają jej pierwiastków, których brakuje w glebie, np. azotu. Ofiary drapieżnych roślin pełnią więc funkcję podobną do nawozu, a nie podstawowego pokarmu, z którego producent czerpie energię.

Organizmy cudzożywne, które odżywiają się martwą materią organiczną, są nazywane saprobiontami. Niektóre z nich pełnią w ekosystemach funkcję . Potrafią one rozłożyć szczątki organizmów do związków mineralnych, które następnie stają się składnikiem powietrza (dwutlenek węgla i woda) oraz gleby (sole mineralne) i mogą być pobrane przez rośliny. Dzięki temu procesowi martwa materia organiczna nie zalega w ekosystemach, lecz rozłożona do prostych substancji jest na nowo wbudowywana w organizmy - najpierw roślinne, a później zwierzęce. Do destruentów należą bakterie i grzyby. Występują licznie w ściółce leśnej i górnych warstwach gleby, a także w mule zalegającym na dnie zbiorników wodnych. Ich obecność w ekosystemach jest niezbędna. Bez ich aktywności obieg materii (krążenie pierwiastków) w przyrodzie byłby niemożliwy.

Porównanie tempa rozkładu szczątków organicznych w różnych rodzajach gleby.

Co będzie potrzebne Instrukcja

1. Wypełnij słoiki wilgotną glebą.

2. Do każdego z nich wsuń między glebę a ścianę słoika plasterek marchewki.

3. Nakryj słoiki wieczkami, ale ich nie zakręcaj. W ten sposób ograniczysz parowanie i zapewnisz dostęp powietrza.

Podsumowanie

Jeśli plasterki marchewki w jednym ze słojów szybciej uległy rozkładowi, świadczy to o tym, że w glebie znajdowało się więcej destruentów.

Organizmy w ekosystemach są powiązane ze sobą zależnościami pokarmowymi w taki sposób, że tworzą . W łańcuchu pokarmowym gatunek będący jednym ogniwem łańcucha stanowi podstawę pożywienia gatunku będącego jego kolejnym ogniwem.

Łańcuch pokarmowy (inaczej troficzny) zaczyna się od producenta. Następnym ogniwem łańcucha jest zjadający producenta konsument I rzędu, czyli roślinożerca. Kolejne ogniwo stanowi mięsożerca, czyli konsument II rzędu, za nim znajduje się konsument III rzędu i ewentualnie kolejni konsumenci. Miejsce, jakie dany organizm zajmuje w łańcuchu pokarmowym, zależy od tego, czym sam się żywi i dla jakich organizmów jest pokarmem. Nazywamy je poziomem troficznym.

Strzałki używane w zapisie łańcucha pokarmowego ilustrują przepływ materii i energii przez poszczególne poziomy troficzne. Strzałki te biegną od producentów, którzy tworzą związki organiczne ze związków nieorganicznych do konsumentów. Gatunki, zwłaszcza wszystkożerne, mogą zajmować różne poziomy troficzne w różnych łańcuchach pokarmowych, w zależności od tego, jakim pokarmem żywią się w danym momencie.

Wszystkie organizmy w ekosystemie są połączone skomplikowanymi zależnościami pokarmowymi - tworzą łańcuchy i sieci troficzne.

W ekosystemie wyróżnia się poziomy troficzne: producentów, konsumentów pierwszego, drugiego i kolejnych rzędów oraz destruentów.

Destruenci rozkładają martwą materię organiczną do materii nieorganicznej.

W pierwszym łańcuchu pokarmowym producentem jest ziemniak, konsumentem I rzędu stonka, konsumentem II rzędu bażant, a lis jest konsumentem III rzędu. Ten łańcuch jest dłuższy niż następny, w którym ostatnie ogniwo - lis - jest konsumentem II rzędu. Wynika to z tego, że bażant jest ptakiem wszystkożernym - może występować w łańcuchu pokarmowym zarówno jako roślinożerca (gdy żywi się pszenicą) lub jako mięsożerca (gdy żywi się roślinożerną stonką). Ziemniakami mogą się żywić myszy, które są pokarmem lisów, myszołowów lub pustułek. Z kolei stonką żywi się nie tylko bażant, ale i także kuropatwa i rudzik. Te same organizmy często występują równocześnie w kilku łańcuchach pokarmowych, które łączą się tworząc sieci troficzne. Im bogatszy i bardziej zróżnicowany ekosystem, tym sieci pokarmowe są bardziej złożone.

Umieść w sieci pokarmowej na ilustracji 4. człowieka i kurę. Połącz te organizmy z innymi za pomocą strzałek symbolizujących zależności pokarmowe. Ustal, na których poziomach troficznych znaleźli się w tej sieci człowiek i kura.

Niektóre łańcuchy pokarmowe są bardzo krótkie, a inne długie. Przykładem bardzo krótkiego łańcucha pokarmowego jest ten, w którym uczestniczy słoń. Jest on konsumentem pierwszego i zarazem ostatniego rzędu. Jest tak duży, że rzadko staje się łupem drapieżników. Czasem tylko lwy polują na młode słonie, co jest trudne, gdyż są one pod opieką dorosłych.

Przykłady wyjątkowo długich łańcuchów pokarmowych spotykane są w niektórych ekosystemach wodnych. Chłodne, dobrze natlenione wody wokół Antarktydy zamieszkuje bardzo wiele gatunków. Ogromne bogactwo fitoplanktonu, pełniącego w tym ekosystemie rolę głównego producenta, jest w stanie zapewnić pokarm dla wielu konsumentów I oraz (pośrednio) II i wyższych rzędów.

# data[].attributes.attachment_link.description
Życie zwierząt w dużej mierze koncentruje się na poszukiwaniu pokarmu i unikaniu drapieżników. Każde zwierzę może być w każdej chwili albo obiadem, albo biesiadnikiem. organizmy dzielimy na samożywne i cudzożywne; rośliny zmieniają energię świetlną na energię wiązań chemicznych, a organizmy cudzożywne korzystają z energii zmagazynowanej w zjadanym przez siebie pokarmie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Najdziwniejsze zwierzęta świata
Nasza planeta jest domem dla mnóstwa niesamowitych mieszkańców. Życie potrafi przybierać najróżniejsze formy, dostosowując się do otoczenia. Efektem są przedziwnie wyglądające zwierzęta - o większości z nich pewnie nigdy nawet nie słyszeliście.
25. Antylopy saiga

Listę dziwnych zwierząt rozpoczynamy od zagrożonego wyginięciem gatunku antylop saiga. Zwierzęta zamieszkują stepy Eurazji i co jest dla nich charakterystyczne, mają niezwykle dziwnie ukształtowane nosy. Ich przerośnięte nozdrza tworzą krótką trąbę, która spełnia dwie istotne funkcje - w zimie nagrzewa powietrze przed dostaniem się do płuc, w lecie filtruje kurz i pomaga chłodzić organizm.

24. Gawial gangesowy

Gawial jest jednym z dominujących drapieżników w rzekach subkontynentu indyjskiego, jednak jego populacja zmniejszyła się do zaledwie 235 osobników z powodu wyniszczającej działalności człowieka. Gawial ma nietypowy wąski pysk, w którym znajduje się 110 zębów. Niegdyś potężne zwierzę dziś stoi na granicy wyginięcia.

23. Frogfish

Owłosione i prążkowane ryby są jednym z najbardziej niezwykłych stworzeń żyjących na naszej planecie. Widoczne na jego ciele włoski nie są w rzeczywistości włosami, lecz cienkimi ościami.

Do polowania używa mechanizmu podobnego do wędki, aby przyciągnąć do siebie ofiarę.

22. Żabnica

Znana również jako diabeł morski, żabnica jest rybą o niewątpliwie nietypowym wyglądzie. Z głową tworzącą większą część jej ciała żabnica dysponuje również szerokim otworem gębowym, wypełnionym zębami. Pozwala jej to połykać swoje ofiary w całości.

Mimo niezwykłego wyglądu jest popularną rybą, poławianą w wielu miejscach na świecie, z dużym prawdopodobieństwem możecie ją spotkać na każdym targu rybnym w nadmorskich miejscowościach.

21. Pyura chilensis

To egzotyczne stworzenie występuje w Chile i Peru, gdzie jest popularnym przysmakiem. Jego otwór gębowy, którym filtruje mikroorganizmy z wody, często mylony jest przez ludzi ze skałą.

20. Pelagothuridae

To łacińska nazwa rodziny zwierząt morskich, zwanych potocznie ogórkami morskimi, ich dokładna nazwa to skrzywy. Ten rodzaj wygląda trochę jak meduza - wykorzystują swoje macki (w górnej części ciała) do zbierania błota z dna morskiego, które następnie trawią.

Te zamieszkujące głębiny stwory wyposażone są w specjalny aparat ruchu podobny jak u meduz, który pozwala im przemierzać oceaniczne wody.

19. Scotoplanes

Z kolei ten rodzaj krzywa nazywany jest po angielsku „seapig" ("morska świnia"), wypustki wyglądające jak nogi mogą zostać napompowane powietrzem.

18. Grzbietoród amerykański

Na tym nieco zagadkowym gifie możemy zobaczyć młode ropuchy wylęgające się ze specjalnych komórek na grzbiecie matki. Kompletnie płaska ropucha jest kolejnym zadziwiającym zwierzęciem żyjącym na ziemi. Aby chronić swoje potomstwo, tworzy na plecach specjalne klapy, w których chowa ikrę i wysiaduje ją przez 4 miesiące. Po wylęgnięciu się młodych kijanek matka zrzuca starą skórę.

17. Jelonkowiec błotny

Występuje w Chinach i Korei. To sympatycznie wyglądające stworzenie ma ukryte w szczękach dwa duże górne kły, każdy liczący po ok. 8 cm długości. Jelonek nie wykorzystuje ich jednak do zdobywania pokarmu, lecz terytorium, używając zębów do walki oraz obrony. Z tego powodu zwany jest też niekiedy jeleniem wampirem.

16. Gwiazdonos

Nie są większe niż przeciętny kobiecy but, gwiazdonos to mały kret z niezwykłym pyskiem wyposażonym w 22 różowe wypustki. Służą one do pozyskiwania informacji w ciemnych podziemnych korytarzach, do wyczuwania, czy gdzieś po drodze nie czai się posiłek. W jednej wypustce znajduje się 25 tysięcy narządów Eimera, które działają jak receptory dotyku w naszej skórze.

15. Wojsiłka

Wysiółki, zwane po angielsku scorpionfly, są ogromną rodziną owadów liczącą ponad 500 gatunków i występują na całej kuli ziemskiej.

Co jest naprawdę interesujące w tym owadzie, to funkcja, jaką spełnia jego odwłok, wyglądający jak u skorpiona. Jest to tak naprawdę dodatek do narządów rozrodczych samca. Podczas niezwykłego rytuału godowego samiec chwyta ofiarę, następnie przy pomocy feromonów przywołuje samicę i ofiarowuje jej poczęstunek. Jeśli po zjedzeniu samica odleci, to znaczy, że odrzuciła samca. Jeśli zostanie, oznacza to zgodę na kopulacje.

14. Japoński krab pacyficzny

To gargantuiczne i olbrzymie zwierzę ma największą rozpiętość nóg spośród wszystkich stawonogów żyjących na ziemi - osiąga 3,8 metra od końca jednego pazura do drugiego. Mimo wyglądu mówi się, że mają spokojnie i delikatne usposobienie.

13. Neoclinus blanchardi

Dla tej pacyficznej ryby brak polskiej nazwy. Może osiągać do 30 cm długości, gdy zaś dochodzi do sporów terytorialnych z innymi osobnikami, samce rozpoczynają walkę, który z nich jest w stanie szerzej otworzyć pysk - efekt może być przerażający.

12. Macropinna microstoma

Ryba ta jest niezwykle rzadko widywana, wiadomo jednak, że ma cylindryczne oczy umieszczone w przezroczystej osłonie na szczycie głowy. Ich pozycję może zmieniać z pionowej do poziomej, dzięki czemu może obserwować przestrzeń przed i nad sobą. Mały otwór gębowy sugeruje, że ta ryba żywi się drobnym pokarmem.

11. Nietoperz morski

Zwany po angielsku Red-lipped Batfish występuje na Galapagos. Nie do końca wiadomo, w jakim celu usta ryby są w rzucającym się w oczy czerwonym kolorze. Zwierzę to jest wyposażone dodatkowo w specjalny wabik na przynętę umieszczony przed jej oczami, ich płetwy zostały przekształcone w odnóża do przemieszczania się po dnie, a ich skóra jest niezwykle gruba i wymaga sporej siły, by ją przebić.

10. Krewetki mantis

Prawdziwy mistrz MMA - ta krewetka może atakować przeciwnika z prędkością uderzeniową 23 metrów na sekundę - taka siła wystarczyłaby, żeby pokonać szybkę akwarium. Nawet jeśli krewetka chybi, powstałe w efekcie natarcia fale, mogą skutecznie unieruchomić przeciwnika.

9. Żółwiak trójpazurzasty

Popularny przysmak w całej Azji.

Żółw ma wygląd upodabniający go bardziej do gada z nieproporcjonalnie długą szyję zakończoną nietypowym nosem, wykorzystywanym do różnych celów, m.in. do oddychania powietrzem podczas całkowitego zanurzenia w wodzie.

8. Jaskółka morska

Zwana także niebieskim smokiem, jaskółka morska wydaje się niegroźna - ma zaledwie 3 cm długości. W rzeczywistości jest to jadowita bestia, żywiąca się meduzami, która wykorzystuje truciznę do obrony przed drapieżnikami (w tym także ludźmi). Wystarczy zaledwie dotknąć smoka, aby jad został wydzielony.

Inną ciekawą cechą jest to, że jaskółka morska pływa w wodzie z głową skierowana w dół, wykorzystując powietrze zgromadzone w swoim brzuchu.

7. Owczarek z Bergamo

Pies pasterski pochodzący z Alp, można go spotkać w górskich wioskach na północ od Mediolanu. Ten pies jest ekspertem od wypasu bydła i owiec jednak najbardziej znany jest za sprawą swojej sierści przypominającej dready.

6. Gekon ogonolistny

Nie powinno nikogo dziwić, że gekony wykształciły doskonałe metody kamuflażu, jednak ten gatunek wyspecjalizował się do tego stopnia, że ukształtował swój ogon tak, że przypomina on kształtem liść. Niektóre z nich wykształciły dodatkowo płaskie płaty skóry, które rozpraszają cienie i sprawiają, że siedząc na drzewie, gekon jest praktycznie niewidoczny.

5. Trzewikodziób

Jest to ptak wielkości bociana zamieszkujący podmokłe tereny wschodniej Afryki. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest dziób wyglądający jak but. Dziób ma na tyle ostre zakończenia, że ptak może odcinać głowę swojej ofiary.

Ptak jest tak dziwny, że naukowcy nie wiedzą dokładnie, z jakimi innymi gatunkami jest on powiązany genetycznie.

4. Płaszczak

Jest to gatunek prymitywnego rekina, występuje u wybrzeży Afryki. Jest on żywą skamieliną, spokrewnioną z wymarłymi gatunkami. Podłużne wężowate ciało ryba wykorzystuje do wykonywania „skoków" na ofiarę, podobnie jak robią to węże. Do tego wyposażony jest w 300 siekaczy, każdy z 5 małymi wypustami podobnymi do igieł.

3. Babirusa

Endemiczny świniowaty ssak z obszarów Indonezji zwany jest również świnią jeleniowatą. Można je spotkać na wyspach Sula, Buru, Sulawesi i Togian. Godne uwagi są wielkie kły. Gdyby świnie nie szlifowały ich regularnie, kły rosłyby bez przerwy, stanowiąc zagrożenie dla czaszki zwierzęcia.

2. Aj-aj

Kolejny zadziwiające zwierzę to mieszkaniec Madagaskaru - małpiatka aye-aye, zwana po polsku palczakiem madagaskarskim. Jest to największy na świecie przykład nocnego naczelnego. Ma rozmiar przeciętnego kota, co zaś charakterystyczne posiada długi środkowy palec zakończony hakowatym pazurem, który służy mu do wyszukiwania larw w korze drzew.

1. Samogłów

Jest to najcięższa znana ryba kostnoszkieletowa, może osiągać nawet do 3 metrów długości, a jej waga dochodzi do 2 ton! W związku ze swoją masą pływa bardzo powoli i do tego często na boku. Samice samogłowa mogą na raz produkować nawet do 300 milionów jaj - to najwięcej spośród wszystkich kręgowców!

Ryba zwana po japońsku mola mola uważana jest za wielki przysmak w kraju kwitnącej wiśni w Korei i na Tajwanie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Najdziwniejsze zwierzęta świata - ciekawe.org

# data[].attributes.attachment_link.description
Nasza planeta jest domem dla mnóstwa niesamowitych mieszkańców. Życie potrafi przybierać najróżniejsze formy, dostosowując się do otoczenia. Efektem są przedziwnie wyglądające zwierzęta - o większości z nich pewnie nigdy nawet nie słyszeliście. Listę dziwnych zwierząt rozpoczynamy od zagrożonego wyginięciem gatunku antylop saiga. Zwierzęta zamieszkują stepy Eurazji i co jest dla nich charakterystyczne, mają niezwykle dziwnie ukształtowane nosy.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nigdy nie Zabijajcie Tego Dziwnego Owada! Oto, Dlaczego!

# data[].attributes.headline
Interaktywna mapa przedstawiająca sytuację zakażeń COVID-19 na świecie

# data[].attributes.subject
Interaktywna mapa przedstawiająca sytuację zakażeń COVID-19 na świecie

# data[].attributes.headline
Interaktywna mapa, wykresy zakażeń COVID-19 w Polsce

# data[].attributes.subject
Interaktywna mapa, wykresy zakażeń COVID-19 w Polsce

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Chcesz mieć dostęp do najnowszych, sprawdzonych wiadomości na temat koronawirusa? Dołącz do grupy -> Koronawirus merytorycznie - bez fake newsów

Clouds on Mars specjalizuje się w rozwiązaniach analizy biznesowej, zaawansowanych wizualizacjach danych i jest liderem we wdrażaniu rozwiązań Power BI, Power Platform i Azure. Firma skupia się na rozwiązaniach Microsoft BI, a swoje usługi świadczy na całym świecie, prowadząc z sukcesem wieloletnie projekty z klientami z UE, USA i innych regionów. Więcej na stronie https://cloudsonmars.com/.

Koronawirus SARS-CoV-2 dotarł do Polski. Zakażonych jest już kilkaset osób, a w kwarantannie domowej przebywa ponad tysiąc. Liczba zakażonych koronawirusem osób będzie stale rosnąć, ponieważ wirus ten jest silnie zakaźny i przenosi się szybko między ludźmi poprzez bezpośredni kontakt.

Koronawirusem zarazić się można, przebywając w towarzystwie osoby zakażonej i wdychając wydalane przez nią krople wydzieliny z ust zawierające wirusa. Zaraźliwe może być także dotykanie skażonych powierzchni, bo wirusa można przenieść zanieczyszczoną dłonią do ust, nosa, lub oka. Dlatego zaleca się częste mycie rąk, unikanie kontaktu z osobami chorymi lub wykazującymi objawy grypopodobne.

Koronawirus SARS-CoV-2 powoduje gorączkę, kaszel, duszności, bóle mięśni, zmęczenie. Objawy łatwo pomylić z grypą, ale nie wolno ich bagatelizować. Każdy podejrzany objaw powinien być konsultowany z lekarzem.

Więcej informacji na temat koronawirusa i wytyczne dotyczące postępowania w przypadku wystąpienia niepokojących objawów można uzyskać pod numerem: 800 190 590. Jest to specjalna infolinia uruchomiona przez MZ.

ZOBACZ: Wyleczenia czy ozdrowienia? Sprawdź, kim są ozdrowieńcy

Koronawirus w Polsce. MAPA zachorowań

Koronawirus dotarł już do kilkunastu województw w Polsce. Na specjalnej mapie live zobaczysz, w których województwach potwierdzono zakażenia koronawirusem i ilu jest tam chorych. Mapa aktualizowana jest na bieżąco.
W sumie w Polsce potwierdzono 1031 przypadków zakażenia koronawirusem, czternaście osób zmarło.
Hospitalizowanych jest 1138 osób, a 55301 objętych jest kwarantanną domową. Pod nadzorem epidemiologicznym jest 51142 osób.

Koronawirus w województwie mazowieckim

W województwie mazowieckim potwierdzono do tej pory 251 przypadków zakażenia koronawirusem, jedna osoba zmarła.

Pierwszy przypadek potwierdzono 8 marca w Warszawie. Pierwszą osobą z potwierdzonym zakażeniem była Hiszpanka, która przyleciała do Polski z Niemiec.

Przypadek koronawirusa potwierdzono również w Radomiu.

Koronawirus w województwie dolnośląskim

Na Dolnym Śląsku zanotowano do tej pory 150 przypadków zakażenia koronawirusem, pięć osób zmarło.

Pierwszy przypadek potwierdzono 6 marca we Wrocławiu u młodego mężczyzny, który przyleciał do Polski z Wielkiej Brytanii.

Przypadki koronawirusa rozpoznano również w Oleśnicy, Bolesławcu i Wałbrzychu.

Koronawirus w województwie łódzkim

W całym województwie łódzkim potwierdzono 144 przypadki zakażenia koronawirusem.

Pierwszy przypadek rozpoznano 11 marca w Łodzi u młodej kobiety.

Koronawirus w województwie śląskim

Na Śląsku potwierdzono 102 przypadki zakażenia koronawirusem, dwie osoby zmarły.

Pierwszy przypadki potwierdzono 8 marca w szpitalu w Raciborzu u dwóch osób: mężczyzny w sile wieku, który przyjechał autobusem z Niemiec oraz u kobiety w sile wieku, która trafiła do szpitala z kwarantanny domowej.

Przypadki koronawirusa rozpoznano również w Cieszynie, Sosnowcu, Zawierciu, Bytomiu, Tychach.

Koronawirus w województwie lubelskim

W województwie lubelskim potwierdzono 58 przypadków zakażenia koronawirusem, dwie osoby zmarły.

Pierwszy przypadek potwierdzono 10 marca w szpitalu w Bełżycach u mężczyzny w sile wieku.

Przypadki zakażenia koronawirusem rozpoznano również w Lublinie i Biłgoraju.

Koronawirus w województwie podkarpackim

Na Podkarpaciu potwierdzono 43 przypadki zakażenia koronawirusem, jedna osoba zmarła.

Pierwszy przypadek potwierdzono 11 marca w Łańcucie u kobiety w sile wieku.

Przypadki zakażeń potwierdzono również w Rzeszowie, Leżajsku, Nisku.

ZOBACZ: 27-latka z Łańcuta zmarła na sepsę po porodzie, nie na koronawirusa

Koronawirus w województwie wielkopolskim

W Wielkopolsce potwierdzono do tej pory 55 przypadków zakażenia koronawirusem, dwie osoby zmarły.

Pierwszy przypadek potwierdzono 9 marca w poznańskim szpitalu u kobiety w średnik wieku.

Przypadki koronawirusa potwierdzono również w Kaliszu.

Koronawirus w województwie warmińsko-mazurskim

Na Warmii i Mazurach potwierdzono 33 przypadki koronawirusa.

Pierwsze przypadki potwierdzono 6 marca w szpitalu w Ostródzie u dwóch osób: 43-letniej kobiety, która podróżowała autobusem z Niemiec oraz u mężczyzny, który również podróżował tym autobusem.

Koronawirus w województwie kujawsko-pomorskim

W województwie kujawsko-pomorskim zanotowano do tej pory 24 przypadki zakażenia koronawirusem.

Pierwszy przypadek potwierdzono 17 marca w Bydgoszczy.

Koronawirus w województwie opolskim

W województwie opolskim potwierdzono 23 przypadki zakażenia koronawirusem.

Pierwszy przypadek potwierdzono 11 marca w Opolu u mężczyzny.

Koronawirus w województwie pomorskim

Na Pomorzu potwierdzono 22 przypadki zakażenia koronawirusem.

Pierwszy przypadek potwierdzono 14 marca w Gdańsku.

Koronawirus w województwie zachodniopomorskim

W województwie zachodniopomorskim potwierdzono 30 przypadków zakażenia koronawirusem.

Pierwsze przypadki potwierdzono 6 marca w szpitalu w Szczecinie u małżeństwa po 60-tce, które wcześniej przebywało we Włoszech.

Koronawirus w województwie małopolskim

W Małopolsce są 52 przypadki zakażenia koronawirusem.

Pierwszy przypadek potwierdzono 9 marca w Krakowie u mężczyzny, który wrócił do Polski z północnych Włoch.

Koronawirus w województwie lubuskim

W województwie lubuskim potwierdzono 23 przypadki zakażenia koronawirusem.

Pierwszy przypadek potwierdzono 4 marca w szpitalu w Zielonej Górze u tzw. pacjenta zero. Mężczyzna przyjechał autobusem z Niemiec.

Koronawirus w województwie świętokrzyskim

W województwie świętokrzyskim potwierdzono 12 przypadków koronawirusa.

Pierwszy przypadek potwierdzono 14 marca w Starachowicach.

Przypadki zakażeń potwierdzono również w Kielcach.

Koronawirus w województwie podlaskim

Na Podlasiu potwierdzono do tej pory 9 przypadków zakażenia koronawirusem.

Pierwszy przypadek potwierdzono 17 marca w Białymstoku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Koronawirus w Polsce. MAPA wszystkich zachorowań z podziałem na województwa

# data[].attributes.attachment_link.description
Chcesz mieć dostęp do najnowszych, sprawdzonych wiadomości na temat koronawirusa? Dołącz do grupy -> Koronawirus merytorycznie - bez fake newsów Clouds on Mars specjalizuje się w rozwiązaniach analizy biznesowej, zaawansowanych wizualizacjach danych i jest liderem we wdrażaniu rozwiązań Power BI, Power Platform i Azure.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Gady- kręgowce, które opanowały ląd

Temat:

2

1

4

Czego dziś się dowiesz?

Środowisko życia.

Budowa gadów.

2

3

Gady a płazy?

Przystosowania do życia na lądzie

Rozmnażanie gadów

4

5

6

Gady w Polsce

Przedstawiciele gadów

Znaczenie gadów

7

8

9

Coś dla powtórki ;)

Dla ciekawskich ;)

Główne zagrożenia i sposoby ochrony

10

11

12

Gady? Skąd się wzięły?

1

1

GADY to pierwsza grupa zwierząt kręgowych, którew pełniprzystosowały się do życiana lądzie.

Gady przez ponad 200 milionów lat były panami lądów, mórz, a przez pewien czas nawet powietrza.Jednak 66 milionów lat temu wyginęły dinozauryi większość przedstawicieli pozostałych grup gadów. Do czasów współczesnych przetrwały wywodzące się od nich ssaki i ptaki oraz kilka grup stosunkowo niewielkich gadów, które obecnie znamy.

Środowisko życia

Gady, podobnie jak płazy, spotkamy na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Są zwierzętami wybitnie ciepłolubnymi, zdolnymi do przeżycia nawet w gorącym pustynnym klimacie. Podobnie jak ryby i płazy należą do zwierząt zmiennocieplnych, dlatego całoroczną aktywność wykazują jedynie w klimacie gorącym. Zaś w umiarkowanym są aktywne tylko przez ciepłą część roku. W okresie zimowym zapadają w stan odrętwienia (sen zimowy),ponieważ temperatura otoczenia staje się zbyt niska, by prawidłowo funkcjonować.

2

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat.

1

Cechy gadów:- żyją w środowisku lądowym lub wodno-lądowym,- hibernują,- są zmiennocieplne

/zapisz w zeszycie/

Budowa ciała gadów jest typowa dla kręgowca lądowego. Wyróżniamy u nich głowę, tułów i ogon oraz 2 pary kończyn. Te ostatnie znajdują się pod tułowiem, co umożliwia uniesienie ciała ponad powierzchnię ziemi i usprawnia poruszanie się po lądzie. Wyjątek stanowią pełzające na brzuchu węże i nieliczne beznogie jaszczurki. Gady zwykle posiadają zielone lub szare ubarwienie maskujące, które pozwala im unikać atakówze strony drapieżników oraz ułatwia polowanie.Jaskrawe ubarwienie odstraszające, zwłaszcza węży,ostrzega o ich jadowitości.

3

Przystosowania do życia na lądzie:

Skóra - sucha, zwykle pozbawiona gruczołów. Nieprzepuszcza wody i gazów.Naskórek wytwarza łuski (u jaszczurek i węży) lub tarczki (u żółwi). OCHRONA!!Wszystkie gady oddychają powietrzem atmosferycznym za pomocą płuc.Powieki chronią, oczyszczają i nawilżają oczy.Dobrze rozwinięte narządy zmysłów: wzrok i zmysł chemiczny na języku np. węży.Dobrze umięśnione kończyny- unoszą ciało nad podłożem (z wyjątkiem węży)Pazury- pomagają w poruszaniu, chronią końce palców, pomagają w ataku i obronie.

4

2

Przystosowania do życia na lądzie: /zapisz w zeszycie/

Skóra - sucha, zwykle pozbawiona gruczołów. Nieprzepuszcza wody i gazów. Naskórek wytwarza łuski (u jaszczurek i węży) lub tarczki (u żółwi) - OCHRONA!! Płuca - narząd wymiany gazowej. Powieki - chronią, oczyszczają i nawilżają oczy. Dobrze rozwinięte narządy zmysłów Dobrze umięśnione kończyny- unoszą ciało nad podłożem (z wyjątkiem węży) Pazury- pomagają w poruszaniu, chronią końce palców, pomagają w ataku i obronie.

VS

GADY

PŁAZY

5

Rozmnażanie gadów

Gady w większości przypadków są zwierzętami jajorodnymi. U wszystkich gatunków wystęuje zapłodnienie wewnętrzne. Jaja znoszone są wyłącznie na lądzie, część gadów umieszcza je wykopanych norach i gniazdach. Przed wysychaniem zabezpieczają je specjalne błony i twarde wapienne skorupki. Z jaj wylęgają się młode o budowie wewnętrznej i wyglądzie bardzo przypominającej osobniki dorosłe - w ich rozwoju nie ma więc larwy.

6

Żółw czerwononogi składa jaja

3

Rozmnażanie: /zapisz/

- zapłodnienie wewnętrzne,- jaja składane są na lądzie,- młode są podobne do rodziców,- rodzice nie wychowują potomstwa /wyjątek krokodyle/Błony płodowe:- omocznia /filtr chroniący/- kosmówka /umożliwiawymianę gazową/- owodnia /komorawypełniona płynem/

Przedstawiciele gadów

WĘŻE to gady pozbawione nóg. Poruszają się poprzez wyginanie ciała oraz dzięki tarczkom na brzusznej stronie ciała.

JASZCZURKI zwykle mają kończyny. Niektóre są beznogie - odróżniają się od węży brakiem tarczek na brzuchu.

Krokodyle przypominają duże jaszczurki, ale ich ciało pokrywają twarde rogowe tarczki.

Żółwie wyróżniają się ciałem pokrytym pancerzem złożonym z dużych tarcz.

7

Polska jest krajem, w którym przez część roku panuje zima. Nie jest więc to kraj sprzyjający gadom. Zamieszkuje u nas co najmniej 9 gatunków tych zwierząt: 4 gatunki jaszczurek, 4 gatunki węży (w tym jeden jadowity) i 1 gatunek żółwia.

<---Jaszczurka zwinka to największa z polskich jaszczurek. Spotyka się ją na polanach, łąkach, kamieniach, gdzie wygrzewa się na słońcu

Żółw błotny na lądzie powolny, w wodzie porusza się szybko i zwinnie

<--- Jaszczurka żyworodna jest jajożyworodna - samica nie składa jaj, lecz dojrzewają one w jej ciele

Padalec jest beznogą jaszczurką.Od węży odróżnia się mniejszą głową i brakiem tarczek na brzuchu

8

Żmija zygzakowata to jedyny w Polsce wąż jadowity. Wyróżnia się pionowymi źrenicami (pozostałe węże mają źrenice okrągłe). Większość żmij posiada ciemny zygzak na grzbiecie, jednak niektóre żmije są zupełnie czarne i wzór jest u nich niewidoczny

4

Przegląd gadów:

- żółwie / Polska - żółw błotny/ posiadają pancerz- krokodyle / brak w Poslce/ posiadają błonę pławną między palcami- węże /Polska - żmija zygzakowata, wąż Eskulapa, zaskroniec zwyczajny/- jaszczurki /Polska - jaszczurka zwinka, padalec/

+info

Zmija zygzakowata

+info

Różnice

Padalec

+info

Zaskroniec zwyczajny

https://www.youtube.com/watch?v=7pdl9oLxs_A

https://www.youtube.com/watch?v=vSZ2U3LE45g

https://www.youtube.com/watch?v=w4jOG4fNUVQ

Grzbiet żmii może mieć różne zabarwienie - stalowosrebrzyste (lub szare), brązowe lub czarne - oróżnym odcieniu iintensywności barw. Jej charakterystyczną cechą jest ciemny zygzak nagrzbiecie, tzw. „wstęga kainowa", chociaż niezawsze jest on widoczny (np.uodmiany melanistycznej go niezobaczymy).Inne znaki szczególne: ciało zwęża się w kierunku głowy, głowa - trójkątna, sercowata, oddzielona od reszty ciała. Pionowa źrenica oka, na głowie widoczny wzór z łusek przypominający literę X, Y lub V. Jest jadowita!

Padalec przy żmii to całkiem bezbronna istota, która może tylko uciekać. Od niebezpiecznej kuzynki można padalca odróżnić po wąskiej głowie, brązowej barwie łusek, połyskujących na fioletowo lub zielono w promieniachsłońca.Żmija ma szeroką u podstawy głowę, najczęściej jest szara (może być czarna lub brązowa) z czarnym zygzakiem od głowy aż poogon. Padalec przy niej jest prawdziwym maluchem - chudziutkim, cieniutkim - natomiast żmija, chociaż dorasta do zaledwie 75 cm-80 cm długości, to ma zdecydowanie większy obwód ciała niż beznoga jaszczurka. Dzięki znajomości tych cech, nie powinniście mieć problemu z odróżnieniem obu zwierząt. Wystarczy uważnie patrzeć naściółkę w czasie wypraw dolasu.

Zaskroniec zwyczajny w tylnej części głowy ma dwie jaskrawe plamy. To właśnie żółtym lub żółto-pomarańczowym kleksom „za skroniami" zaskroniec zawdzięcza swoją nazwę.Charakterystyczną cechą zaskrońca są również okrągłe źrenice. Długość ciała zaskrońca dochodzi do 150 cm (samica) i 80 cm (samiec). Jego głowa jest spłaszczona grzbietowo i słabo oddzielona od reszty ciała (ze względu na brakgruczołów jadowych).Co istotne - zaskroniec zwyczajny jest wężem niejadowitym i całkowicie niegroźnym dlaczłowieka. Ma bardzo spokojne usposobienie i jeżeli poczuje zagrożenie, w obronie zaczyna udawać martwego albo wypuszczaciecz o nieprzyjemnymzapachu, która ma zniechęcić potencjalnego agresora.

1. Gady odgrywają w przyrodzie ważną rolę. Przede wszystkim wszędzie, gdzie żyją, są drapieżnikami, które ograniczają liczebność innych zwierząt.2. Stanowią pokarm dla wielu ptaków i ssaków.3. Niektóre, np. krokodyle, jadowite węże mogą stanowić zagrożenie dla człowieka.4. Jad węży służy do produkcji leków i kosmetyków.5. Mięso i jaja żółwia, a także krokodyli i węży w niektórych krajach są skłądnikiem pożywienia dla człowieka.6. Skóra gadów jest często używana do produkcji toreb, butów i pasków.

Znaczenie gadów w przyrodzie i dla człowieka:

9

Główne zagrożenia i sposoby ochrony

Jak chronić gady? ------------------>----> Zachować w niezmiennym stanie zamieszkiwane przez gady obszary

10

Głównym zagrożeniem dla gadów jest człowiek, który często niszczy miejsca zamieszkiwane przez gady, czy chwyta rzadkie gatunki. Niektórzy zabijają gady, ponieważ uznają je za niebezpieczne- w Polsce najczęściej z tego powodu ginie beznoga jaszczurka- padalec, która często mylona jest ze żmiją zygzakowatą.

A dla powtórki ......posłuchaj ---->

11

+info

A dla ciekawskich...

Waran z Komodo jest największą jaszczurką na świecie. Osiąga ponad 3 m długości i waży do 90 kg.

Żółw słoniowy z Galapagos osiąga nawet 3 metry długości i może mieć masę ciała do 1000 kg.

Krokodyl różańcowy żyje w Australii i Azji. Masa jego ciała przekracza 1000 kg. Poluje na lądzie, w rzekach, jeziorach i w morzu na duże zwierzęta, także na ludzi.

Czy wiesz, że?Niektóre jaszczurki posiadają zdolność odrzucania ogona, gdy zostaną zaatakowane. Mogą w ten sposób uratować życie, gdyż napastnik zjada ogon, nie interesując się już uciekającym gadem. Ogon po krótkim czasie odrasta. Ogon jaszczurki może stanowić nawet połowę długości jej ciała. U węży jest on wbrew pozorom krótkii osiąga najwyżej 1/5 długości całego ciała.

Obejrzyj w wolnej chwili :)Klik---->

12

Dla chętnych.Zapoznaj się z e-podręcznikiem

https://epodreczniki.pl/a/gady---mistrzowie-przetrwania-w-suchym-srodowisku/D1C7YooNc

3

2

1

4

Dziękuję za uwagę :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Gady klasa 6 copy by Pani Biolog on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Gady- kręgowce, które opanowały ląd Temat: 2 1 4 Czego dziś się dowiesz? Środowisko życia. Budowa gadów. 2 3 Gady a płazy? Przystosowania do życia na lądzie Rozmnażanie gadów 4 5 6 Gady w Polsce Przedstawiciele gadów Znaczenie gadów 7 8 9 Coś dla powtórki ;) Dla ciekawskich ;) Główne zagrożenia i sposoby ochrony 10 11 12 Gady?

# data[].attributes.body
PŁAZY

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Płazy - kręgowcewodno-lądowe

2

1

4

1

Gdzie żyją płazy?

Płazy są kręgowcami wodno‑lądowymi, które wykazują przystosowania umożliwiające im życie w obu tych środowiskach.Występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Żyją na lądzie, np. w glebie, na drzewach, bądź w wodach słodkich. Nigdy nie pojawiają się w morzach i oceanach.

Mapa obszaru występowania płazów na świecie

Żaba moczarowa przebywa głównie na lądzie, najchętniej na podmokłych łąkach, polach uprawnych i śródleśnych polanach.

Żaba moczarowa wchodzi do wody tylko na okres godów. Samce zmieniają w tym czasie barwę ciała na niebieską.

Płazy są zwierzętami zmiennocieplnymi, co oznacza, że temperatura ich ciała zależy od temperatury otoczenia. W naszym klimacie z nastaniem chłodów płazy zapadają w stan odrętwienia. Zimują gromadnie w różnych norkach, szczelinach oraz w mule na dnie zbiorników wodnych. Wczesną wiosną stają się znów aktywne

Wykonaj poleceniedo zeszytu:

Wyjaśnij, dlaczego mówimy, że płazy są zwierzętami dwuśrodowiskowymi.

2

Budowa i przystosowania plazów do życia w wodzie i na lądzie

+info

Budowa i przystosowania plazów do życia w wodzie i na lądzie

Wszystkie płazy posiadająnagą, pozbawioną łusek, cienką skórę. Jest ona silnie unaczyniona iwilgotna, co wznacznym stopniu wspomaga wymianę gazową. Warstwa śluzu chroni płazy przed wysychaniem na lądzie iułatwia poruszanie się wwodzie, zmniejszając tarcie. Uropuch skóra wyposażona jest także wgruczoły jadowe. Ich wydzielina chroni te zwierzęta przed atakami drapieżników, wywołując unich na przykład podrażnienie jamy gębowej iślinotok. Występujące wskórze komórki barwnikowe pozwalają płazom przyjąć zabarwienie maskujące lub ostrzegawcze.

Jak oddychają płazy?

Larwy płazów pobierają tlen z wody za pomocą skrzeli.U dorosłych osobników w procesie wymiany gazowej biorą udział skóra i płuca. Powietrze tłoczone jest do płuc przez rytmiczne obniżanie i podnoszenie dna jamy gębowo‑gardzielowej.

Przystosowania płazów do życia w wodzie i na lądzie

Wykonaj polecenie do zeszytu:

Przerysuj tabelkę do zeszytu. Uzupełnij ją wiadomościami zawartymi w poprzednim filmie.

Przystosowanie płazów do życiaW wodzieNa lądzie

3

Rozmnażanie się i rozwój płazów

Płazy są zwierzętami rozdzielnopłciowymi, których rozmnażanie i rozwój zachodzi w wodzie. Samica płaza składa do wody jaja otoczone galaretowatą substancją, tzw. skrzek. Samiec, połączony z samicą w pozycji godowej, polewa je nasieniem. Do zapłodnienia dochodzi poza organizmem samicy, czyli jest to zapłodnienie zewnętrzne. Płazy przechodzą rozwój złożony. Oznacza to, że z zapłodnionych jaj wylęgają się larwy zwane kijankami. Różnią się one od postaci dorosłych.. Podczas ok. 16 tygodni życia w wodzie przechodzą metamorfozę, w czasie której rozwijają się kończyny i zanika ogon. Dochodzi także do przebudowy narządów wewnętrznych, np. skrzela zanikają, a wykształcają się płuca. Po przeobrażeniu w postać dorosłą większość płazów bezogonowych opuszcza środowisko wodne.

1

Na podstawie ilustracji wykonaj w zeszycie poniższe polecenie przepisując je już w prawidłowej kolejności.

Ustal właściwą kolejność etapów rozwoju żaby trawnej. Wpisz w puste miejsca cyfry 1-4..... Z zapłodnionych jaj wylęgają się kijanki..... Młode żaby zaczynają życie na lądzie..... Samica składa w wodzie jaja, które zapładnia samiec..... Kijanka przechodzi przeobrażenie: zanikają u niej skrzela i ogon, a wykształcają się płuca i kończyny.

Dorosły osobnik żaby

Kijanka

oddycha płucamiodnóża kroczneżywi się pokarmem mięsnym

posiada skrzelaogonżywi się pokarmem roślinnym

VS

+info

+info

Po pewnym czasie przekształca się w dorosłego płaza, jednak przed całkowitym przeobrażeniem fizycznym, prezentuje wiele cech typowych dlaryb - prowadzi wodny tryb życia, porusza się, odżywia i wygląda podobnie do ryby, oddychaskrzelami, maogon pionowo otoczonypłetwą, stanowiący główną siłę napędową.

Podczas metamorfozy zanikają:SkrzelaSzpary skrzeloweOgonPojawiają się kończyny, płuca i odnóża.

Zadania dla chętnych:

Zadania i film znajdują się w linkach poniżej :)

3

2

1

4

Lorem ipsum dolor

Dziękuję za uwagę :)

# data[].attributes.attachment_link.title
Płazy - kręgowce wodno-lądowe by Aleksandra Szymańska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Płazy - kręgowcewodno-lądowe 2 1 4 1 Gdzie żyją płazy? Płazy są kręgowcami wodno‑lądowymi, które wykazują przystosowania umożliwiające im życie w obu tych środowiskach.Występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Żyją na lądzie, np. w glebie, na drzewach, bądź w wodach słodkich. Nigdy nie pojawiają się w morzach i oceanach.

# data[].attributes.body
Prezentacja

# data[].attributes.headline
Odpowiedzi do zadań maturalnych z ewolucjonizmu

# data[].attributes.subject
Odpowiedzi do zadań maturalnych z ewolucjonizmu

# data[].attributes.attachment_link.title
Odpowiedzi do zadań maturalnych z ewolucjonizmu

# data[].attributes.body
Rozwiąż przykładowe zadania dotyczące protistów.

# data[].attributes.attachment_link.description
Na rysunku przedstawiono budowę pantofelka ( Paramecium caudatum) należącego do orzęsków żyjących w środowisku słodkowodnym. Charakterystyczną cechą tych protistów jest aparat jądrowy złożony z dwóch jąder komórkowych: makronukleusa i mikronukleusa. U niektórych gatunków aparat ten jest zwielokrotniony.

# data[].attributes.body
KRĘGOWCE

# data[].attributes.attachment_link.description
Darmowy zbiór zadań maturalnych z biologii online z funkcją wyszukiwarki tematycznej. Umożliwia segregowanie tematyczne zadań oraz wydruk otrzymanych wyników.