# data[].attributes.body
- Dochters weer welkom
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/03/27/dochters-zijn-weer-welkom-in-azie-7133063-a1551975

- Vergrijzing Azië
https://www.mo.be/artikel/ook-azie-kampt-met-vergrijzing

- Bevolkingsgroei
https://economie.rabobank.com/contentassets/23bc74ff4e7d492ba237f0d80aaf0ac5/het-demografische-tij-keert_tcm64-132448.pdf

- Emigranten
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/44/aantal-immigranten-en-emigranten-ook-in-2018-hoog

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Snelle omslag In Zuid-Korea willen ze nu juist liever dochters

Nergens vond zo'n snelle omslag plaats in het vijandelijk denken over meisjes als in Zuid-Korea. Werden in 1990 op elke 100 meisjes 116 jongens geboren, sinds 2013 is die verhouding gedaald naar het 'natuurlijke' niveau van rond de 105 jongens op 100 meisjes, zoals in Nederland.

Door welvaart en groei van het aantal werkende vrouwen is hun sociale positie versterkt. Traditionele opvattingen over de dominante mannenrol zijn achterhaald. Koreeanse jongeren hebben vaak liever dochters, blijkt uit peilingen.

Zo daalde het geboortecijfer per moeder fors: van 6 in 1960 naar 1,24 nu, een van de laagste ter wereld. „Ouders maakt een jongen of een meisje weinig uit. Ze willen vooral niet meer dan twee kinderen", zegt Yunhee Choi van Korea Population and Health Welfare Association.

De overheid stimuleert mensen meer kinderen te krijgen om de vergrijzing terug te dringen. Kinderopvang is gratis, stellen krijgen duizenden euro's als ze drie of meer kinderen krijgen. Maar het lijkt nauwelijks te helpen: in 2000 kregen Koreanen gemiddeld op hun 27ste hun eerste kind, in 2015 was dat al op hun 31ste.

Zorgt premier Narendra Modi voor een sociale omwenteling in India? Twee jaar geleden lanceerde hij de campagne Beti Bachao, Beti Padhao ('Red een meisje, Onderwijs een meisje'), gericht tegen het aborteren van ongeboren meisjes. Hij ging daarvoor naar Haryana, een van de rijkste deelstaten van India, maar ook een van de regio's waar opmerkelijk weinig meisjes worden geboren. Volgens de laatste Indiase volkstelling waren er in 2011 in Haryana tegenover elke 1.000 jongetjes (van 0 tot 6 jaar) slechts 835 meisjes.

Selectieve abortus heeft de bevolkingscijfers in verschillende streken van India en China de afgelopen decennia uit het lood geslagen. Waar Nederland ongeveer evenveel vrouwen als mannen telt, kampen China en India zo met een structureel mannenoverschot. En blijkens demografische overzichten heeft de afkeer van meisjes zich ook verspreid naar andere landen in Azië, zoals Nepal, Vietnam, Taiwan, maar ook naar Armenië, Azerbajdzjan, Georgië en Kosovo.

Maar nu dient zich een voorzichtige kentering aan in de geboortecijfers. Onder de kop 'De oorlog tegen meisjesbaby's luwt' schreef The Economist eerder dit jaar dat de verhouding tussen de seksen in China en India (en in andere landen) stabiliseert en dat er tekenen zijn dat de verhouding tussen meisjes en jongens onder jonggeborenen zich weer in 'normale' richting gaat bewegen. Het probleem van prenatale discriminatie is nog lang niet verdwenen, maar toch: stilletjes heroveren vrouwen hun plek in de samenleving.

„Je kunt spreken over het begin van het einde van een abnormale cyclus van selectieve abortussen", bevestigt de Franse demograaf Christophe Z. Guilmoto, verbonden aan het Institut de recherche pour le développement in Marseille per e-mail. Honderd procent zekerheid over de toekomstige ontwikkeling is er niet, maar alle cijfers wijzen er volgens hem op dat er weer relatief meer meisjes geboren zullen worden in China, India en andere landen.

Waar komt die ommekeer vandaan? Twee factoren hebben bijgedragen aan het ontstaan van de 'abnormale' cyclus waarnaar demograaf Guilmoto verwijst: de sterke voorkeur van ouders voor mannelijke nakomelingen én het geleidelijk aan kleiner worden van gezinnen.

Een meisje was alleen maar tot last

Vooral in traditionele, 'patrilokale' samenlevingen in onder andere India en China - waar de bruid intrekt bij de familie van haar man - blijken ouders liever een zoon te hebben dan een dochter. Een zoon biedt garantie voor de oude dag: hij zal later voor hen zorgen. Een meisje is alleen maar tot last, ze moet een bruidsschat meekrijgen en vertrekt naar een ander dorp. En in het algemeen geldt: hoe minder kinderen je krijgt, des te sterker de wens een jongetje te hebben. In China heeft de (nu verlichte) éénkindpolitiek sterk bijgedragen aan het mannenoverschot.

Maar er is nog een cruciale factor die het 'natuurlijke' geboorte-evenwicht heeft verstoord. Dat is de opkomst vanaf de jaren negentig van betaalbare technologie voor echoscopie. Zo werd het in steden en op het platteland steeds gemakkelijker het geslacht van ongeboren kinderen te bepalen en om abortus te laten plegen. Vooral sinds het midden van de jaren tachtig zijn miljoenen meisjes 'verdwenen', eenvoudigweg doordat ze, met hulp van laboranten en artsen, niet meer geboren werden.

Artsen worden een beetje bang

„Het is pure discriminatie", zegt genderspecialist Upala Devi, adviseur van het VN-bevolkingsfonds UNFPA in New York. „In het noordoosten van India, waar ik vandaan kom, zijn man en vrouw gelijk. Maar in andere delen van India, in China en andere landen niet. Hoe dat komt? Traditie, cultuur, onwetendheid, ongeletterdheid, van alles wat. Met welvaart alleen heeft het niets te maken. Hoe verklaar je anders dat de verhouding tussen meisjes en jongetjes een van de slechtste is in Zuid-Delhi, het rijkste deel van Delhi."

Toch ziet ook Devi tekenen van verbetering. In India wordt eindelijk opgetreden tegen artsen en anderen die meewerken aan selectieve abortus. Nog niet op grote schaal, maar toch. In Haryana, waar de Indiase premier Modi twee jaar geleden zijn campagne begon, zijn sinds mei 2015 meer dan duizend aanhoudingen verricht, aldus krantenartikelen. „Artsen worden een beetje bang", zegt Devi.

Stereotypen

Daarnaast spelen bewustwordingscampagnes als die van premier Modi en van maatschappelijke organisaties een cruciale rol, onderstreept Devi. Ze helpen bij het doorbreken van de stereotiepe opvattingen over de onmisbaarheid van een zoon. Meisjes die gestimuleerd worden naar school te gaan, komen sterker te staan in de maatschappij en krijgen meer waardering, zegt ze.

De groeiende waardering hangt samen met het veranderende karakter van de samenlevingen in Azië en elders, zegt Jan Latten, bijzonder hoogleraar sociale demografie aan de Universiteit van Amsterdam en hoofddemograaf bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. Door de veranderende economie - minder landbouw en meer industrie (China) en diensten (India) - krijgen steeds meer vrouwen een betaalde baan. Ze worden steeds vaker kostwinner, zegt Latten.

„Dochters kunnen dus theoretisch later net zo goed de kost verdienen als zonen."

Daarnaast wordt ook in de opkomende landen nagedacht over de opbouw van sociale voorzieningen. Latten: „Als de overheid meer verantwoordelijkheid neemt voor ouderen, wordt de rol van kinderen, met name de zonen minder belangrijk."

Dat wijst op een trendbreuk en meer meisjes in de toekomst. Demograaf Guilmoto ziet een wetmatigheid.

„In landen waar het aantal kinderen per gezin afneemt, waar een sterke voorkeur is voor jongens en waar ouders het geslacht van hun ongeboren kinderen relatief gemakkelijk kunnen laten bepalen, zie je dat de verhouding tussen jongens en meisjes bij geboorte plotseling begint te stijgen. Na tien tot twintig jaar stabiliseert de verhouding op een relatief hoog niveau, van 110 tot 125 jongetjes tegenover honderd meisjes bij geboorte, afhankelijk van de regio."

Samenleving op drift

Elke werkdag de indrukwekkendste artikelen uit de wereldpers.

Dat is aan de hand in China, India en andere landen. Guilmoto: „De stijging is nooit oneindig. Als aan de wens naar jongetjes is voldaan, begint de verhouding weer te dalen, zoals nu in Zuid-Korea, het oosten van China, het noordwesten van India, Georgië en andere landen."

Daar krijgen vrouwen iets meer aanzien - ook al omdat een samenleving op drift raak als vaders alleen maar zoons willen, en die zoons ook alleen maar zoons. Onlangs schreef de BBC over de leftover men in China die geen vrouw meer kunnen vinden, een verschijnsel dat ook in sommige delen van India heeft geleid tot het halen van importbruiden uit verre windstreken. In China, schrijft de BBC, kun je een 'vriendin' huren met wie je voor de dag kunt komen. De kosten kunnen oplopen tot meer dan 1.000 euro per dag.

# data[].attributes.attachment_link.title
Meisjes heroveren hun plek in de Aziatische samenleving

# data[].attributes.attachment_link.description
Nergens vond zo'n snelle omslag plaats in het vijandelijk denken over meisjes als in Zuid-Korea. Werden in 1990 op elke 100 meisjes 116 jongens geboren, sinds 2013 is die verhouding gedaald naar het 'natuurlijke' niveau van rond de 105 jongens op 100 meisjes, zoals in Nederland.

# data[].attributes.body
Sterfgevallen hiv/AIDS
Door de toenemende ziekte bij HIV en AIDS bij leeftijdsgroep 15 t/m 49 jaar is er stijgende lijn bij het aantal sterfgevallen per jaar, daardoor daalt de werkende bevolkingsgroep.
In 2016 waren 2,7 sterfgevallen op de 1000 personen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Australië - Sterftecijfer - Historische Gegevens

# data[].attributes.attachment_link.description
Definitie van Sterftecijfer: Dit gegeven geeft het gemiddelde jaarlijkse aantal sterfgevallen tijdens een jaar per 1000 inwoners halverwege het jaar; ook bekend als ruw sterftecijfer. Het sterftecijfer geeft slechts een ruwe indicatie van de mortaliteitssituatie in een land, maar geeft juist de huidige mortaliteitsimpact op de bevolkingsgroei weer.

# data[].attributes.body
Bevolking groeit in sneltempo
Het land tekent de snelste jaargroei van alle OESO-landen op. Dat heeft te maken met de toenemende immigratie die piekt met 27% meer nieuwkomers ten opzichte van het voorgaande jaar.

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze website maakt net zoals de meeste websites gebruik van cookies. Via deze cookies verzamelen wij informatie over uw bezoek en interesses. Op deze manier is het mogelijk om onze inhoud blijvend gratis aan te bieden en een gepersonaliseerde website en relevante advertenties te tonen. Zo houden we het voor u op elk moment interessant.

# data[].attributes.body
Migratie
In 2016 immigreerde 2 miljoen staatsburgers uit derde landen naar Europa.

# data[].attributes.attachment_link.title
Statistieken over migratie en migrantenbevolking - Statistics Explained

# data[].attributes.attachment_link.description
Er worden EU-statistieken verstrekt over internationale migratie, de nationale en de buitenlandse bevolking en naturalisatie.

# data[].attributes.body
Vergrijzing
Door langdurig lage geboortecijfers en een hogere levensverwachting veranderd de vorm van de bevolkingspiramide. De belangrijkste verandering is waarschijnlijk een duidelijke overgang naar een bevolking met veel meer ouderen. In verschillende EU-lidstaten is deze ontwikkeling al te zien.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Special

, door Hans Stegeman en Overige auteurs
Deze studie is tot stand gekomen met hulp van Arend Drost
De wereldbevolking is de afgelopen decennia hard gegroeid. In 1950 woonden er nog slechts 2,5 miljard mensen op de wereld, in de 65 jaar erna zijn er bijna vijf miljard mensen bijgekomen. Meer dan 60% van die toename had plaats in Azië. Ook het komende decennium zal deze bevolkingsontwikkeling verder gaan. Tegelijkertijd vergrijst de wereldbevolking verder en woont zij meer en meer in steeds grotere steden. Deze ontwikkelingen zijn ook zeer relevant voor de toekomst van Nederland

Steeds meer welvarende mensen

Sinds 2011 leven er meer dan zeven miljard mensen op aarde, waarbij het laatste miljard er in slechts twaalf jaar is bijgekomen. Volgens de mediane prognose van de VN kan de achtmiljardste wereldburger nog voor 2025 worden verwelkomd. Het grootste gedeelte van deze groei heeft plaats in opkomende economieën en ontwikkelingslanden, vooral in Afrika en Azië (figuur 1). Daarnaast komt bijna de helft van de groei voor rekening van slechts negen landen: India, Nigeria, Pakistan, Democratische Republiek Congo, Ethiopië, Tanzania, Verenigde Staten, Indonesië en Oeganda. China hoort daar niet bij en zal in 2022 worden ingehaald door India als land met de meeste inwoners ter wereld ().

Mensen zijn daarbij gemiddeld steeds rijker. Armoede is de wereld zeker nog niet uit, maar het percentage mensen in absolute armoede is de afgelopen decennia fors gedaald. Begin jaren negentig moest nog meer dan een derde van de wereldbevolking het doen met minder dan $ 1,90 per dag, nu is dat minder dan 10%. Weliswaar gaat het daarmee nog steeds om 800 miljoen mensen, een fors aantal.

Demografische transitie

Figuur 3: Een afnemend groeitempo van de wereldbevolking
Bron: VN

Een belangrijke reden voor de ongelijke bevolkingsgroei in de wereld is de zogenaamde demografische transitie. Naarmate de welvaart in een land stijgt, daalt het geboortecijfer. Dat komt door een hogere levensverwachting en minder kindersterfte, het gebruik van anticonceptie en een toenemend aandeel werkende vrouwen. Maar ook worden kinderen niet meer gezien als inkomstenbron of pensioenvoorziening en stijgen de opportuniteitskosten van het hebben van kinderen wanneer het inkomen toeneemt. Over het algemeen geldt daarom: hoe rijker het land, hoe minder kinderen er per vrouw worden geboren. Japan heeft sinds 2008 zelfs te kampen met bevolkingskrimp en hier treedt de komende tien jaar geen verandering in op. Duitsland is ook al aan het krimpen en rond 2025 lijkt in nagenoeg heel Europa bevolkingskrimp op te gaan treden en rond 2030 ook in China.

De bevolkingsgroei blijft doorgaan, maar door de verwachte mondiale welvaartstoename neemt de snelheid ervan af (figuur 3). Daardoor zal de bevolkingsgroei in de komende eeuw in het grootste gedeelte van de wereld langzaam tot stilstand komen, op het zogenoemde vervangingsniveau, met Afrika als uitzondering.

Migratie

Behalve demografische ontwikkelingen in een land kunnen migratiestromen de bevolkingsopbouw van landen fors veranderen. Historisch blijkt echter dat geboorte- en fertiliteitsontwikkelingen op wereldniveau fors meer invloed hebben op demografische ontwikkelingen dan netto migratiestromen (VN, 2014). Dat geldt niet op regionaal of landelijk niveau: de bevolking in Syrië is de afgelopen jaren met meer dan de helft afgenomen. Oorlogen, natuurrampen en zware economische crises kunnen zorgen voor grote migratiestromen. Vaak zijn dit tijdelijke effecten: een groot deel van de migranten keert weer terug naar hun geboorteland wanneer de oorzaak van de ellende er is weggenomen.

De afgelopen decennia zijn de netto migratiestromen in de wereld fors toegenomen (figuur 4, ). De richting daarbij is duidelijk: van lagere inkomenslanden naar rijkere en veiligere landen zoals Europa, Noord-Amerika en Oceanië. In deze hoge-inkomenslanden zal de bevolkingsaanwas volgens de VN de komende jaren voor meer dan 80% uit migratie komen. Dit is ook duidelijk te zien aan de migratie-ontwikkeling in Europa. De netto migratie als percentage van de eigen bevolking is de laatste decennia positief, en zal ook de komende decennia nog positief blijven. De vluchtelingenstromen die nu het nieuws domineren, zijn daarbij gemiddeld genomen slechts een onderdeel van de totale migratie (figuur 5). Gezinshereniging en economische migratie zijn de andere belangrijke componenten. Dat de aanwas in Europa door de huidige vluchtelingenstromen (tijdelijk) groter kan zijn, spreekt voor zich. Maar ook nu zal uiteindelijk een deel van de voornamelijk Syrische vluchtelingen weer terugkeren naar hun geboorteland.

Verstedelijking

Wereldwijd verhuizen 1,3 miljoen mensen per week naar een stad. Dit is al bijna vijftig jaar zo . Deze trek naar de stad heeft ertoe geleid dat nu meer dan de helft van de wereldbevolking in een stedelijke omgeving woont. In 2025 zal dit naar verwachting 58% zijn en in 2050 meer dan twee derde van de wereldbevolking

De verschillen tussen landen en continenten zijn hierbij groot. In 2015 zijn Noord- en Latijns-Amerika het meest verstedelijkt waarbij rond de 80% van de bevolking in steden woont. Europa en Oceanië volgen met ongeveer 70%, terwijl Azië en Afrika voor respectievelijk 48 en 40% verstedelijkt zijn (). De laatste twee zijn echter bezig met een inhaalslag. In de komende jaren zullen er daardoor vooral in opkomende economieën steeds meer en grotere steden bijkomen. Azië, en met name China, steekt er in dat opzicht bovenuit. In 2025 zullen 46 van de tweehonderd grootste steden ter wereld zich in China bevinden ().

Steden met kansen en uitdagingen

Steden zijn onlosmakelijk verbonden met productiviteit. Meer dan 80% van het mondiale BBP wordt gegenereerd door en in steden en dit percentage zal de komende jaren verder oplopen ().

Naar verwachting vindt tussen 2010 en 2025 bijna de helft van de mondiale BBP-groei in 440 steden in opkomende economieën plaats. McKinsey verwacht dat deze groei -zowel qua stedelijke bevolking als qua economie- ertoe zal leiden dat in 2025 één miljard mensen meer dan nu zichzelf tot de consumentenklasse[1] kan rekenen (MGI, 2012).

De snelle toename van de verstedelijking brengt nieuwe uitdagingen met zich mee voor het klimaat, de infrastructuur en de veiligheid. De welvaart stijgt gemiddeld genomen en dit zorgt voor nieuwe consumptiepatronen. Wanneer meer mensen het zich kunnen veroorloven vlees te eten of in een eigen auto te rijden, dan heeft dit gevolgen voor het klimaat. Op de korte termijn gaat het om smog en om de leefbaarheid in de steden. Op de lange termijn -met steeds meer en grotere steden- om de leefbaarheid en de toekomst van de aarde. Steden gebruiken nu 2,8% van de oppervlakte van de aarde, maar consumeren 75% van de hulpbronnen en produceren respectievelijk 50 en 80% van het afval en de emissies (). Tevens staat de voedsel- en watervoorziening onder druk. De bestaande infrastructuur in steden is vaak niet bestand tegen de snelle groei. Daarnaast bestaan steden in opkomende landen vaak voor een groot deel uit sloppenwijken, en vindt een groot deel van de economie er informeel plaats, buiten het bereik van wetten en bestuur. Die steden zullen actie moeten gaan ondernemen om meer grip te krijgen op hun mensen en inkomensstromen ().

Oplossingen worden onder meer gezocht in het creëren van smart cities: steden met hoogontwikkelde openbaarvervoersystemen en online platforms die het organiseren van de stad efficiënter en effectiever maken. Deze slimme steden zien zich echter ook geconfronteerd met risico's aangezien deze cloud-based technologieën kwetsbaar zijn voor cyberaanvallen en andere vormen van digitale criminaliteit. Ook proberen steden wat druk van de ketel van de energie- en voedselvoorziening te halen met bijvoorbeeld stadsverwarming, zonne-energie en stadslandbouw (Shell, 2014).

Voetnoot
[1] Gebaseerd op een inkomen van minstens tien dollar per dag.

Megasteden

Het aantal megasteden (steden met tien miljoen inwoners of meer) zal in de toekomst toenemen. In 2015 bestaan er dertig van dit soort steden en de verwachting is dat dit aantal in 2025 is opgelopen tot 36. Daarvan hebben de veertien meest verstedelijkte agglomeraties alle meer inwoners dan Nederland. Bovendien zullen steeds meer van dit soort steden ook een grotere economie hebben dan Nederland. Het besturen van steden zal dan ook steeds meer gaan lijken op het besturen van een land (of het besturen van Nederland op het besturen van een megastad), en daarmee neemt het gewicht van deze steden in de wereld toe. De economische potentie zit daardoor in toenemende mate in de megasteden en een megastad zal voor beleidsmakers, bedrijven en investeerders steeds vaker een richtpunt worden dan een land.

Hoe sneller de groei, hoe ingewikkelder het wordt om de verkeerstromen, de energiebehoefte, de afvalverwerking en de veiligheid te hanteren. Er zijn grote, maar vooral slimme investeringen in de fysieke en sociale infrastructuur vereist om verregaande congestie, milieuvervuiling en criminaliteit tegen te gaan.

Demografie en Nederland

Nederland gaat deze demografische ontwikkelingen op een aantal manieren merken. Ten eerste gaat ook verstedelijking in Nederland steeds verder; De Randstad zal steeds verder evolueren tot een kleine megastad: voor de rest van Nederland ligt demografische krimp meer voor de hand.

De mondiale demografische ontwikkelingen zorgen er daarbij voor dat de bevolkingsomvang vooral in het Oosten en in Afrika toeneemt. In Europa gaat deze op termijn juist krimpen. En meer mensen, betekent over het algemeen meer vraag naar goederen en diensten. Voor onze export betekent dat, puur vanuit demografisch perspectief dat de groei van de economie eerder ver weg dan dichtbij plaatsvindt.

Een laatste effect betreft migratiestromen. Daar zitten twee kanten aan. Aan de ene kant is het de verwachting dat migratiestromen de komende decennia van de evenaar naar het noorden, ofwel van armere naar rijkere gebieden zal blijven gaan. Oorlog en natuurrampen kunnen deze migratiestromen verder doen aanzwellen.

Onzekerheden

Demografische trends zijn relatief zeker. Veranderingen in de ontwikkeling van het geboortecijfer duren vaak lang. Op wereldniveau zijn demografische trends nauwelijks gevoelig voor schokken, afgezien van gebeurtenissen zoals pandemieën, natuurrampen of (wereld-)oorlogen. Toch is deze relatief zekere trend niet zonder onzekerheid. Bevolkingsprognoses worden regelmatig aangepast en regionale verschillen in ontwikkeling kunnen aanzienlijk zijn. Dat geldt ook voor het doorzetten van de wereldwijde verstedelijking. Dat dit gebeurt is vrij zeker, maar er is wel grote onzekerheid over een al dan niet succesvol ontwikkeling van deze verstedelijking.

De belangrijkste onzekerheden op een rij:

Falende steden: Motor City
Wanneer steden niet in staat zijn om te gaan met een sterke bevolkingsgroei, kunnen zij falen. Een voorbeeld van een stad die heeft gefaald, is Detroit. De stad die bijna in zijn geheel draaide op de auto-industrie werd hard geraakt toen de Amerikaanse autofabrikanten hun productie verplaatsten naar lagelonenlanden. De sociale onrust die ontstond, mondde uit in rellen en het stadsbestuur is tot op heden niet in staat geweest het tij te keren. Detroit had in 1950 het hoogste BBP per capita van de VS en is van een stad met 1,85 miljoen inwoners gekrompen naar een stad met 0,7 miljoen inwoners, met hoge werkloosheid, armoede, criminaliteit en lege gebouwen ().

Wel stedengroei, geen inkomensgroei
Stedengroei leidt tot een hoger BBP, maar de mate waarin steden in staat zijn zich verder te ontwikkelen is onzeker. Het is geen lineair proces en met name stedengroei in Afrika laat zien dat grotere steden niet per definitie tot een verbetering van de levenssituatie leiden (Gross et al., 2013). De ontwikkeling van de BRICS-landen toont aan dat de stap van een opkomende economie naar een ontwikkelde economie allerminst vanzelfsprekend is. Met stedengroei zonder inkomensgroei kan de wereld langzaam in een grote sloppenwijk veranderen.

Literatuur

Bettencourt, L. en G. West (2010). A Unified Theory of Urban Living. in: Nature 467, pp. 912-913.

Gross, D. en C. Alcidi (eds.) (2013). The Global Economy in 2030: Trends and Strategies for Europe. CEPS: Brussel.

Dobbs, R. J. Manyaka en J. Woetzel (2015). No Ordinary Disruption . The four Global Forces Breaking All the Trends. PublicAffairs: New York.

McKinsey Global Institute (2012). Urban World: Cities and the Rise of the Consuming Class, MGI.

National Intelligence Council (2012). Global Trends 2030: Alternative Worlds. NIC: Washington.

OECD (2015), International Migration Outlook 2015 . OECD: Parijs.

VN (2011). World Urbanization Prospects:The 2011 Revision. ST/ESA/SER.A/322, VN: New York.

VN (2014). World Urbanization Prospects: The 2014 Revision . ST/ESA/SER.A/366, VN: New York.

VN (2015). World Population Prospects: 2015 Revision . ESA/P/WP.241, VN: New York.

Shell (2014). New Lenses on Future Cities: A New Lens Scenarios Supplement. Shell.

Quah, D. (2011). The Global Economy's Shifting Centre of Gravity. Global Policy Vol. 2/1. January 2011.

UNEP (2012). Global Initiative for Resource Efficient Cities. UNEP: Parijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Megatrend 1 - Demografie: groeiend, vergrijzend en samenscholend

# data[].attributes.attachment_link.description
Special , door Hans Stegeman en Overige auteurs Deze studie is tot stand gekomen met hulp van Arend Drost De wereldbevolking is de afgelopen decennia hard gegroeid. In 1950 woonden er nog slechts 2,5 miljard mensen op de wereld, in de 65 jaar erna zijn er bijna vijf miljard mensen bijgekomen.