# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom bij HSJ Berchem. Wandel rond en ontdek ons woonzorgcentrum in 360°!

# data[].attributes.attachment_link.title
ABCD Institute | DePaul University, Chicago

# data[].attributes.headline
Gesprek met Soulcenter over community building in het WZC

# data[].attributes.subject
Gesprek met Soulcenter over community building in het WZC

# data[].attributes.attachment_link.title
Sproud – Werk aan thuisgevoel in het WZC

# data[].attributes.headline
Webinar comminity building voor wintermeeting geriatrie

# data[].attributes.subject
Webinar comminity building voor wintermeeting geriatrie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vanuit onderzoek binnen de opleiding Orthopedagogie kwam het project 'a sense of home' tot stand. A Sense of Home brengt verschillende elementen samen die een invloed hebben op het thuisgevoel bij bewoners van woonzorgcentra.
Inleiding

Woonzorgcentra staan voor een grote uitdaging. Naast medische zorg, groeit ook het belang van woon- en levenskwaliteit stelselmatig. Hoe pak je die omwenteling praktisch aan? 'Sense of home' werkte een kader uit om daarop een gepast antwoord te formuleren. Dit model is stevig onderbouwd en tegelijk heel praktisch toe te passen. De basis: de opbouw van een kwalitatieve zorgrelatie, vertrekkend vanuit de individuele ondersteuningsaanvraag van de oudere.

We krijgen regelmatig de vraag van organisaties die op deze manier willen werken en hun medewerkers willen bijscholen om aan de slag te kunnen met sense of home of een vergelijkbare methodiek. Daarom bouwen we aan een netwerk van coachen die het werken met sense of home in de praktijk kunnen begeleiden.

De train de trainer 'sense of home' is een opleiding waarin u zich het sense of home gedachtengoed helemaal eigen maakt om medewerkers in het WZC te kunnen begeleiden om dit waar te maken in de praktijk.

Voor wie?

Ben je begeleider wonen en leven, referentiepersoon dementie, ergotherapeut, kwaliteitscoördinator, directie, hoofdverpleegkundige, ...in een WZC en wil je vanuit jouw functie je schouders zetten onder de kwaliteit van wonen en leven?

Werk je in een andere residentiële setting en wil je het sense of home-gedachtengoed vertalen naar jouw werking? Dat kan ook!

Ben je als professionele trainer en/of coach werkzaam in de zorgsector? En wil je het sense of home toevoegen aan je portfolio en zorgmedewerkers hierin kunnen opleiden?

Toelatingsvoorwaarden: de opleiding gaat zowel in op het sense of home gedachtegoed als op de training- en coachingsvaardigheden. Ervaringen in de (ouderen)zorg is geen vereiste, maar wel aanbevolen. Tijdens de opleiding is het noodzakelijk om effectief minstens één training te kunnen organiseren en minstens één medewerker te coachen in een zorgorganisatie.

Wat leer je?

Kennis opdoen over de achtergrond en inhoud van sense of home.

Leren samenstellen van een training over sense of home voor zorgmedewerkers.

Medewerkers activerend leren coachen om sense of home zelf in de praktijk te brengen.

Een analyse kunnen maken van een organisatie om voorwaarden te bepalen/ creëeren om sense of home te implementeren.

Wat kan je verwachten

Met maximaal 8 deelnemers per groep is er veel tijd om zelf te oefenen en ruimte voor persoonlijke begeleiding.

Toegang tot onze online leeromgeving met webinars, e-courses, trainingsmaterialen, video's en additionele literatuur.

Coaching en supervisie van dit online-leertraject.

Training in activerende coaching in kleine groepjes van max 8 personen.

Deelname aan een jaarlijkse sense of home bijeenkomst.

Mogelijkheid om elk kwartaal deel te nemen aan een intervisiebijeenkomst met andere sense of home coaches.

Een attest van sense of home coach bij succesvolle afronding van de opleiding.

Vermelding als sense of home coach op de sense of home website.

Programma

De opleiding omvat twee modules (opleidingsonderdelen) die je flexibel kan combineren. Je kan per module apart inschrijven. Je krijgt het certificaat als je beide modules met succes doorloopt.
De eerste module is "sense of home" Leren vanuit je eigen werkplek
Je krijgt toegang tot een online leeromgeving met lesmateriaal en de mogelijkheid tot interactie met mededeelnemers en een persoonlijke coach in 10 sessies van 2 uur.

De online leeromgeving is toegankelijk via een desktop computer, laptop of tablet. Het lesmateriaal omvat onder andere: e-courses, webinars, een educatieve videoreeks, trainingsmaterialen en aanvullende literatuur.

Dit traject doorloop je op je eigen werkplek. Je voert per hoofdstuk een opdracht uit. Dit zijn praktische opdrachten waar je meteen aan sense of home bouwt op je eigen werkplek. Deze opdracht worden ingestuurd en worden in groep besproken.
Persoonlijke begeleiding
Eén van de opleiders is ook uw persoonlijke coach. Je maakt kennis met elkaar alvorens je traject start. Zij geeft je feedback op de opdrachten, beantwoordt vragen en verleent supervisie. Je kunt je traject samen met je coach vormgeven.
De tweede module is 'SILVER' (sense of home interactief leren coachen in verbinding)
Medewerkers activeren

De verschillende teams in het WZC staat onder druk: ze kloppen aan met de vraag hoe ze aan de slag moeten met sense of home. Ze verwachten concrete oplossingen en rekenen op ondersteuning. Het woon- en leefbeleid vraagt van het WZC extra inspanningen omtrent het uitbouwen van kwaliteit van leven.

In deze vorming ondersteunen we je om sense of home uit te dragen in je voorziening. SILVER vormt de rode draad. Je leert je collega's en medewerkers activerend te ondersteunen vanuit een duidelijke visie op kwaliteit van leven, wonen en zorg, waarin het belangrijk is dat de medewerker de regie in handen houdt en gelooft in eigen competenties.

Tijdens dit traject werken we met een korte vorming (je hebt voorkennis van het sense of home-model) en begeleide intervisie. We reiken een duidelijk theoretisch concept aan in de vormingen dat aan te passen is aan de individuele context. Door het werken met begeleide intervisie in groepjes van maximaal 8 deelnemers maak je kennis met diverse contexten. We vertrekken daarbij vanuit de eigen ervaringen van de deelnemers. Je krijgt individuele feedback en je wordt concreet ondersteund in je coaching van medewerkers. We werken hierbij met ingebracht eigen materiaal.

Attest

Na het volgen van de trainingen Sense of home en Silver, ben je Sense of home coach! En kan je ook zelf Sense of home opleidingen geven.

Prijs

De prijs voor deze opleiding bedraagt € 980.

Inschrijven

Je kan je inschrijven via het online inschrijvingsformulier onderaan deze pagina. Kies hierbij voor code 2110.

Contactpersoon

Voor meer informatie kan je contact opnemen met Maite Mallentjer via mail maite.mallentjer@ap.be of via telefoon 0477 31 28 25.

# data[].attributes.attachment_link.title
Train the trainer: Sense of home coach | AP Hogeschool

# data[].attributes.attachment_link.description
Vanuit onderzoek binnen de opleiding Orthopedagogie kwam het project 'a sense of home' tot stand. A Sense of Home brengt verschillende elementen samen die een invloed hebben op het thuisgevoel bij bewoners van woonzorgcentra. Inleiding Woonzorgcentra staan voor een grote uitdaging. Naast medische zorg, groeit ook het belang van woon- en levenskwaliteit stelselmatig.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Samenvatting

Bewoners van woonzorgcentra worden de laatste jaren almaar ouder én hulpbehoevender. En vooral talrijker in aantal. Het woonzorgcentrum vraagt daarom méér dan medisch passende zorg, het moet zich ook focussen op wonen en samenleven, en het moet een échte thuis worden voor ouderen.

Met haar boek 'Sense of home' stelt onderzoekster Maite Mallentjer haar praktijkgericht onderzoek bij ouderen in Vlaamse woonzorgcentra voor. Met een stevige theoretische onderbouw en tal van inspirerende quotes en praktijkcases wil Mallentjer ons overtuigen van de de noodzaak om samen te bouwen aan een nieuwe thuis.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bewoners van woonzorgcentra worden de laatste jaren almaar ouder én hulpbehoevender. En vooral talrijker in aantal. Het woonzorgcentrum vraagt daarom méér dan medisch passende zorg, het moet zich ook focussen op wonen en samenleven, en het moet een échte thuis worden voor ouderen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Woonzorgcentra staan voor een grote uitdaging. Naast medische zorg, groeit ook het belang van woon- en levenskwaliteit stelselmatig. Hoe pak je die omwenteling praktisch aan? Het woonzorgcentrum als totaalinstituut: een boeiend vertrekpunt Sense of home werkte een kader uit om daarop een gepast antwoord te formuleren. De basis: de opbouw van een kwalitatieve zorgrelatie, vertrekkend vanuit de individuele ondersteuningsaanvraag van de oudere.
De overstap naar een woonzorgcentrum is een stresserend rouwproces. Het verlies van je eigen huis, zelfstandigheid, sociaal netwerk en privacy vraagt, samen met de aanpassing aan een nieuwe omgeving, veel van een oudere. Idealiter gebeurt een verhuis na een goede voorbereiding, waarbij de bewoner de beste kansen krijgt om zich thuis te voelen in het woonzorgcentrum. In de realiteit is dit steeds minder mogelijk. Verhuizen wordt vaak (te lang) uitgesteld, waardoor de uiteindelijke verhuis helaas halsoverkop gebeurt. De vraag die zich dan stelt is: hoe kan de functionaliteit van een woonzorgcentrum de overgang naar een nieuwe omgeving positief beïnvloeden?

Socioloog Erving Goffman (1957) kadert dit duidelijk in zijn theorie over totaalinstituties. Daarin schetst hij het beeld van een totaalinstituut, waartoe ook een woonzorgcentrum kan behoren. Dit instituut is afgescheiden van de buitenwereld en is een plaats waar zich zowel de levenssferen rond slapen, ontspannen en werken afspelen. Al deze levenssferen staan onder dezelfde autoriteit. Bewoners van het instituut krijgen dezelfde behandeling, oefenen activiteiten uit in groep en houden zich aan een strak tijdschema, met duidelijke regels. Het contact tussen bewoners en personeel blijft beperkt.
Onderzoekopzet: kwantitatief versus kwalitatief
Deze fenomeen kan tot gevolg hebben dat de individualiteit van de bewoner in het gedrang komt, aldus Goffman. Er blijft weinig controle behouden en het gevoel van niet meer mee te tellen primeert. Ook bemoeilijkt institutionalisering het onderhoud van het sociaal contact van de bewoner. Goffman benoemt een mortificatieproces, met een ondermijning van het ‚zelf' tot gevolg. De bewoner verliest zijn onafhankelijkheid en loopt risico te verzanden in het hospitalisatiesyndroom. Als je gedurende langere tijd in een totaalinstituut verblijft, verlies je het contact met de buitenwereld. Je neemt minder initiatief, kan moeilijker relativeren en kampt met apathie, emotionele vervlakking, geestelijke afstomping en uiterlijke verwaarlozing.
Attachment to place: baas op eigen kamer
Falk et al. (2012) onderzochten in Zweden de factoren die ervoor zorgen dat ouderen zich niet thuis kunnen voelen in woonzorgcentra. Wat blijkt? Het zijn de bewoners zelf die het thuisgevoel creëren. Het woonzorgcentrum kan slechts helpen door haar functionaliteit te laten overeenstemmen aan voorwaarden die dit gevoel beïnvloeden. Deze conclusies werden genuanceerd in ons eigen onderzoek.
Attachment to space: samen in het WZC
Negentien medewerkers en 770 bewoners uit 25 Antwerpse woonzorgcentra namen deel aan ons onderzoek (Mallentjer, 2018). Via kwalitatieve en kwantitatieve dataverwerking brachten we in kaart hoe ouderen erin slagen om in het woonzorgcentrum een thuis voor zichzelf te creëren. Hoe kwetsbaarder en afhankelijker de respondenten, hoe meer we teruggrepen naar kwalitatieve onderzoeksmethoden, om de gelaagdheid in de communicatie van de bevraagden voluit naar waarde te kunnen schatten. De conclusie is drieledig: een thuisgevoel hangt samen met attachment to place, space and beyond the institution.
Attachment beyond the institution: band met de samenleving
Een thuisgevoel hangt samen met de fysieke plaats die men vanaf nu als thuis moet beschouwen. Door de kamer zelf in te richten, er tijd door te brengen en zich de plek eigen te maken, geeft men de bewoner de kans om de controle en leiding te bewaren. Autonomie staat hierin centraal en is van cruciaal belang. De frictie tussen eigenheid en de groep of organisatie kan men niet oplossen door nog meer regels en procedures te implementeren. De oplossing zit in het professionaliseren van medewerkers tot reflective practitioners.
Een thuisgevoel ontwikkelen in het woonzorgcentrum: een verhaal van psychosociale processen en identiteit Psychosociale processen: een positieve of negatieve balans
Een woonplaats is onlosmakelijk verbonden aan een ruimere context, waarin de mogelijkheid tot verbondenheid en het onderhouden van relaties bijdraagt aan het thuisgevoel. De opbouw van een relatie met de medewerkers, medebewoners en vrijwilligers van het woonzorgcentrum is dan ook een belangrijke factor in dit proces. Hefbomen hiervoor zijn de organisatie van interessante activiteiten, aantrekkelijke gemeenschappelijke ruimtes, de contacten met medewerkers en het hanteren van groepsdynamische processen.

Goffman haalde in zijn onderzoek terecht aan dat het verlies van contact met de buitenwereld resulteert in onder andere apathie en geestelijke afstomping. Hoewel het enigszins paradoxaal lijkt, is zich verbonden voelen met de buitenwereld een belangrijk aspect om zich thuis te voelen in het woonzorgcentrum. De banden over de muren heen en bruggen tussen heden en verleden, denk daarbij maar aan contacten met familie, vrienden en kennissen, zorgen voor meer inclusie en participatie, wat de kwaliteit van leven alleen maar ten goede komt. (Shalock, 2004)

Een verhuis is ingrijpend, maar veel ouderen slagen er toch in om voor zichzelf een nieuwe thuis te creëren. Hoe ze dat doen, hangt voor een groot deel af van de terugblik op het geleefde leven. In de context van hun laatste levensfase, maken mensen de balans op van het leven, waarmee ze hun identiteit vormgeven. (Voets en Dormaels, 2015)
De eigen identiteit van de bewoner
Wanneer de balans positief is, zullen gevoelens van mildheid, verzoening, aanvaarding en een positieve ingesteldheid op de voorgrond treden. Deze ouderen geven betekenis aan hun leven en ontwikkelen waardigheid en integriteit. Is de balans negatief? Dan nemen vaker gevoelens van verbittering, spijt, schuldgevoel en boosheid de overhand. De bewoner zal zichzelf machteloos en waardeloos voelen (Penninx, 2015). De verhuis is vooral een inbreuk op zijn identiteit en die instelling zorgt ervoor dat een thuisgevoel maar moeilijk te creëren valt.

Cruciaal is de benadering van deze bewoner. De waardigheid van de oudere komt in het gedrang wanneer hij lang moet wachten op hulp, wanneer zijn wensen worden genegeerd, iemand de privésfeer binnendringt, hem het gevoel geeft niets waard te zijn of het gevoel krijgt niets aan de situatie te kunnen veranderen. In dat geval zal de bewoner de hoop opgeven. (Deschacht, 2017)
De concrete strategie van ouderen: 5 verschillende stemmen
De plaats die we onze thuis noemen en onze eigen identiteit zijn verbonden met elkaar. Hoe anderen ons zien wordt onder meer bepaald door de plek waar we wonen. Mensen zijn vaak trots op deze plek. Wanneer ouderen de stap (moeten) zetten om in een residentiële voorziening te gaan wonen heeft dit invloed op hun sociale identiteit. Het is voor ouderen moeilijk om een plek, waar ze zoveel professionele zorg krijgen, hun thuis te noemen.

Bewoners willen naast autonomie, verbondenheid en inclusie ook hun eigenheid behouden in het woonzorgcentrum. Door een luisterend oor te bieden, kan men een bewoner de mogelijkheid geven om te tonen wie hij echt is. Hierbij verleg je de focus van de zorgnoden en gebreken waarmee de bewoner kampt, naar de facetten van de identiteit of van het verleden waarop de bewoner trots is. Hiermee geef je de bewoner opnieuw controle over het eigen leven en een gevoel van waardigheid.
Verzetten
Het onderzoek stuurt ons duidelijk richting de identiteit van de bewoners. Het leven in een totaalinstituut zet druk op deze eigenheid. Het opmaken van een negatieve balans tijdens het terugblikken op het leven net zo goed.
Verbinden
Gezien worden als persoon is een basisbehoefte. We gaan ervan uit dat je identiteit dynamisch is en wordt opgebouwd door de wisselwerking met anderen. Die identiteit zal je ten allen tijde proberen beschermen. Uit de analyse van de interviews volgens "the listening guide" (Gilligan et al, 2003) bleek dat bewoners zich hiervoor beroepen op verschillende strategieën. Door hun manier van communiceren, detecteren we 5 duidelijke stemmen. Bewoners zullen deze stemmen door elkaar gebruiken, waardoor het des te belangrijker is om de onderliggende ondersteuningsvraag op een sensitieve en responsieve manier te benaderen.
Verschillen
De oudere stelt zich assertief, trots en fier op. Dit kan soms soms leiden tot protest of conflict. De ondersteuningsvraag die hierachter verscholen zit, is een vraag naar meer regie, autonomie, keuzemogelijkheid en beslissingsrecht. Het is een duidelijk verlangen om (terug) meer regie te krijgen over het eigen leven.
Verdragen
De bewoner benadrukt wat hij (nog) voor anderen betekent en anderen voor hem, door bijvoorbeeld te verwijzen naar kaartjes, cadeautjes, foto's en verhalen over anderen. De bewoner laat ook duidelijk merken dat hij nog graag hulp biedt en zeker nog kan meetellen voor een ander. Inherent detecteren we daarin de duidelijke vraag om relaties te kunnen blijven vormen en onderhouden.
Verwerken
In dit geval stelt de oudere zich boven de rest. Hij is anders en zelfs beter. Deze bewoner maakt hierdoor vooral duidelijk dat hij de ondersteuning nodig heeft om blijvend vorm te kunnen en mogen geven aan de eigen biografie. Samen met zijn omgeving wil hij de aanwezige krachten activeren om verder te kunnen schrijven aan het eigen unieke verhaal.
Conclusie van het onderzoek
De bewoner ondergaat zijn situatie en legt de controle volledig buiten zichzelf. Hij zal zich vaker terugtrekken en vluchten in gemijmer. De oudere vraagt in dit geval om te mogen loslaten zonder zelf losgelaten te worden.
Literatuur
De oudere vertoont frustratie, verdriet, onmacht en pijn. De bewoner heeft nood aan begeleiding bij het omgaan met deze gevoelens en heeft de bevestiging nodig dat deze emoties normaal zijn en dat ze er mogen zijn.

Wanneer ouderen zo afhankelijk worden dat een verhuis naar het woonzorgcentrum niet meer te vermijden is, komt hun identiteit onder druk te staan. Ze creëren op deze nieuwe plek een thuisgevoel, een ‚sense of home'. Autonomie kunnen bewaren, zich verbonden voelen met anderen binnen het centrum en zich van betekenis voelen buiten de nieuwe woonplaats, zijn daarbij de belangrijkste en meest bepalende voorwaarden. De bewoners kunnen zich echter pas echt thuis voelen als hun identiteit naar waarde geschat wordt. Ze zullen 5 strategieën hanteren om hiervoor te zorgen. Door alert te zijn voor de stem waarmee ze spreken komen we die strategie en tegelijk de ondersteuningsvraag te weten. Het is mogelijk om dan een aangepast antwoord te bieden op micro-, meso en macroniveau.

Deschacht, G. (2017). Zorg is relatie: hoe organiseren we het niet-organiseerbare. Antwerpen: Woonzorgcentrum Nottebohm.

Falk, H., Wijk, H., Persson, L-O., & Falk, K. (2012). A sense of home in residential care. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 27(4), 999-1009. doi:10.1111/scs.12011

Gilligan, C., Spencer, R., Weinberg, M.K., & Bertsch, T. (2003). On the Listening Guide: A voice-centered relational method. In P. M. Camic, J. E., Rodes, & L. Yardley, Qualitative research in psychology: Expanding perspectives in methodology and design (pp. 157-172). Washington, DC: American Psychological Association.

Goffman, E. (1957). The Characteristics of Total Institutions. In Walter Reed Army Institute of Research, Symposium on Prevention and Social Psychiatry: 15-17 (pp. 313-338). Geraadpleegd op 26 november 2018 van https://is.muni.cz/el/1423/podzim2009/SOC139/um/soc139_16_Goffman.pdf

Mallentjer, M. (2018). A sense of home: samen bouwen aan een nieuwe thuis. Antwerpen, AP hogeschool.

Penninx, K. (red.) (2015). Kiezen en verbonden blijven. Krachtgericht werken met ouderen in de wijk. Bussum, Coutinho.

Schalock, R. L. (2004). The concept of quality of life: what we know and do not know. Journal of intellectual disability research, 48(3), 203-2016.

Voets, R., & Dormaels, M. (2015). De kracht van het levensverhaal: Narratieve zorg bij ouderen. Leuven/ Den Haag: Acco.

# data[].attributes.attachment_link.description
Woonzorgcentra staan voor een grote uitdaging. Naast medische zorg, groeit ook het belang van woon- en levenskwaliteit stelselmatig. Hoe pak je die omwenteling praktisch aan? Het woonzorgcentrum als totaalinstituut: een boeiend vertrekpunt Sense of home werkte een kader uit om daarop een gepast antwoord te formuleren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Periode: 2003 - 2006 Opdrachtgever: welzijnsorganisatie S.W.S.N. en de gemeente Enschede. Opddracht: Kwartiermaken bij de sociale wederopbouw van Roombeek. Resultaat: Wij begonnen op een kale vlakte. De explosie had een groot gat geslagen. Ons kantoor was eerst een caravan. De eerste huizen verrezen weer in het gebied en de eerste bewoners keerden 'huiswaarts'.

# data[].attributes.attachment_link.title
Humanitas Deventer. Een verpleeghuis midden in de wijk

# data[].attributes.attachment_link.title
2  ABCDDe Koornhorst: Meer kleur in de recreatiezaal met mevr. Arend

# data[].attributes.attachment_link.title
Koning Willem-Alexander terug in de tijd met De Tijdmachine