# data[].attributes.headline
Piri Reïsplein 101, 1057 KH Amsterdam adres grote moskee 

# data[].attributes.subject
Piri Reïsplein 101, 1057 KH Amsterdam adres grote moskee 

# data[].attributes.body
https://g-geschiedenis.eu/2016/07/25/amsterdam-macht-en-religie/

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Amsterdam: macht en religie

Even viel er in de vroege ochtend van de 23ste augustus 1566 een doodse stilte in de anders zo drukke koopmansbeurs in de Amsterdamse Warmoesstraat. Nieuwsgierig dromden de aanwezigen rond enkele kooplieden die net uit Antwerpen waren aangekomen. Verbijsterd keken zij naar de stukken marmer en albast die zij bij zich hadden: uit de verwoeste Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen! Razendsnel sloeg ook in Amsterdam de vlam in de pan.

Onmiddellijk werd het nieuws doorverteld aan de vier burgemeesters, samen met het college van schepenen en de vroedschap het belangrijkste adviescollege, toentertijd de feitelijke bestuurders van Amsterdam. Geschrokken gaven de burgemeesters de parochiegeestelijken, de kloosters - Amsterdam telde in 1566 21 kloosters bevolkt door een duizendtal monniken en nonnen - en de begijnen opdracht hun kostbaarheden in veiligheid te brengen. Dezen gaven daaraan direct gehoor, waardoor de straten ineens gevuld waren met schichtig om zich heen kijkende priesters en kloosterlingen die alle kanten opvlogen met al of niet zichtbaar allerlei kerkschatten, waaronder miskelken, monstransen, sacramentshuisjes, misgewaden en beelden. Enkele ambachtslieden herkenden sommige voorwerpen, die behoorden tot de altaren van hun gilden. Zij hielden de geestelijken staande, dwongen hen de spullen over te geven en brachten ze weer terug naar hun oorspronkelijke plek.

Oude Kerk bestormd

Ondertussen vulde de straten zich met nieuwsgierig volk. Bij en in de beide parochiekerken, de Oude en Nieuwe Kerk, verzamelde zich een menigte om te zien wat er aan de hand was. De priesters van de Nieuwe Kerk besloten daarop - achteraf gezien erg verstandig - het zingen van de vespers maar achterwege te laten, de menigte naar buiten te bewegen en de kerk op slot te doen. In de Oude Kerk daarentegen hieven de koorleden wel de vespers aan, terwijl elders in de kerk een geestelijke de doop verrichte. Toen deze het kind met heilige olie zalfde op het voorhoofdje en God smeekte het kind te behoeden voor de strikken van de duivel, riep iemand: 'Gy Paap!, Laat af van den duivel uit de kinderen te zweeren. Gy hebt de weereld met uwe valschheid al te lang bedrogen. Doop in Jezus naam, gelyk de apostelen gedaan hebben'. Even leek het alsof het daarbij zou blijven, toen ene Jasper, korendrager van beroep, van een altaar het tekstbordje pakte dat stond voor een tabernakel of sacramentshuisje met daarin de geconsacreerde hosties. Misprijzend las hij de eerste regels op: 'Hier leit beslooten in dit slot, Jhesus Christus, waarachtigh mensch ende Godt. Alsoo hy van Maria es gebooren, die dit niet ghelooft, die es verlooren'. Met een grijns op zijn gezicht smeet hij het bordje vervolgens in stukken op de vloer. Alsof afgesproken begonnen omstaanders doldriest beelden omver te halen, gebrandschilderde ramen met stenen in diggelen te gooien, in te hakken op altaren en retabels te vernielen. Ook schilderijen moesten het ontgelden, waaronder twee doeken van Jacob Corneliszoon van Oostsanen (1470-1533), voorstellende de 'Kruisafname van Christus' en de 'Zeven werken van barmhartigheid'.

'Slegts beelden'

Terwijl de 'beeldenfurie' in de Oude Kerk in alle hevigheid woedde, hielden in het torentje van het stadhuis op de Dam enkele burgemeesters crisisberaad met drie vertegenwoordigers van de aanhangers van de 'nieuwe religie'. Net toen de aanwezigen op het punt stonden de vergadering te verlaten, stoof burgemeester Cornelis Jacobszoon Brouwer de kamer binnen, schreeuwende dat in de Oude Kerk alle heiligenbeelden aan stukken werden geslagen. Onzin, zo repliceerde de gereformeerde voorman Egbert Roelofszoon, zeggende dat 'het slegts beelden, geenszins Gods heiligen' waren. De burgemeesters sommeerden toch schout Pieter Gerbrandszoon met een veertigtal stadswakers naar de Oude Kerk te gaan om het grauw tot rede te brengen. Daar aangekomen probeerden zij met stokken en hellebaarden de menigte de kerk uit te drijven. In het gedrang dat hierbij ontstond werd een kind doodgedrukt. Desalniettemin lukte het de beeldenstormers de schout met zijn hulptroepen de kerk uit te jagen. Pas toen de schutters zich in het gewoel mengden, verlieten de stormers de kerk en konden de deuren worden gesloten.

Duw- en trekwerk

De volgende dag kondigden de stadsomroepers, gewapend met een trompet, aan dat wie vòòr zonsondergang niet al het gestolene uit de Oude Kerk, waaronder een gouden miskelk met bijbehorende pateen van het altaar van het schippersgilde dat op Hamburg voer, zou terugbrengen, streng zou worden gestraft. De burgemeesters en de vroedschap beseften echter dat, in afwachting op de reactie van koning Filips II en landvoogdes Margaretha van Parma, een handreiking richting de 'onroomschen' nodig was om de orde te handhaven. Op 26 augustus vaardigden zij een verordening uit waarin de gereformeerden toestemming kregen bij slecht weer te preken in de kapel van het leprozenhuis, net buiten de Sint Anthoniepoort. Verder zouden de kerken tot nader order gesloten blijven en, toch wel opmerkelijk, te ontdoen van alle beelden.
Alles wees erop dat het bij de vernielingen in de Oude kerk zou blijven, maar op 26 september ging het weer mis. De aanleiding was de commotie die ontstond toen de koster van de Nieuwe Kerk degenen die de gereformeerde Simon Muts, die in de kerk zou worden begraven, de laatste eer wilden bewijzen de toegang tot de kerk ontzegde. Met het nodige duw- en trekwerk wisten zij toch de kerk binnen te dringen.

'Gisteren vleesch, nu visch'

Vernielingen bleven echter uit, maar ondertussen had zich wel een grote, op actie beluste menigte buiten de kerk verzameld. 'Op naar de minderbroeders', werd geroepen. Daar aangekomen, mochten de monniken ongestoord hun klooster verlaten, waarna het plunderen en vernielen begon. Opmerkelijk was dat de al eerder genoemde Egbert Roelofszoon, toen deze bemerkte dat de indringers ook de cellen van de monniken doorzochten en de daar aangetroffen boeken verscheurden, zich met iemand anders haastte naar de bibliotheek om daar de kostbaarste boeken uit het raam te gooien, over de muur naar een erf op de Zeedijk.
De volgende dag gaf een herhaling te zien van de gebeurtenissen van de 26ste. Wederom was een doopplechtigheid in de Nieuwe Kerk aanleiding voor een oploop. Dit keer klonk het uit de menigte 'Ick weet een aenslagh. Laet ons met gemeene hant na de carthuysers gaen. Gisteren vleesch, nu visch. (het was die dag namelijk een vrijdag). Zo gezegd, zo gedaan. Pas de volgende ochtend verlieten, na hiertoe vriendelijk te zijn verzocht door de schutterijen, de laatste plunderaars het klooster nadat zij zich de hele avond tegoed hadden gedaan aan de voedsel- en drankvoorraden die in de kelders lagen opgeslagen.

Het eerste avondmaal

De vraag was nu hoe het stadsbestuur zou reageren op de troebelen. Opnieuw was het de vroedschap die aandrong op terughoudendheid en het zoeken naar een compromis om de orde en rust te herstellen, omdat anders de handel in gevaar zou komen. Bovendien beschikte de stad niet over eigen troepen. De enige goed georganiseerde gewapende macht in de stad waren de drie schutterijen, maar algemeen was bekend dat menig schutter sympathiseerde met de calvinistische zaak. Het advies van de vroedschap werd dan ook aangenomen. Op 30 september kwam het stadsbestuur na overleg met de gereformeerde leiders met een achttien punten tellende verklaring, met als belangrijkste bepalingen dat de gereformeerden de kerk van het minderbroederklooster zouden krijgen en dat beide partijen zouden afzien van geweld en elkaar te beledigen.
Menig Amsterdamse calvinist zal die dag gevierd hebben als een overwinning, als een teken dat God aan hun zijde stond. Uitgerekend het klooster van de franciscanen, samen met de dominicanen de felste bestrijders van de nieuwe religie en de grootste leveranciers van inquisiteurs, was nu hervormd tot een gereformeerde tempel. Alle reden dus om in hun nieuwe gebedshuis het eerste avondmaal te houden. Al wie ter tafel wilde gaan, moest zich melden bij predikant Jan Arentszoon, de mandenmaker uit Alkmaar. Op 15 december woonden zo'n duizend mannen en vrouwen het avondmaal bij in het voormalige, nu geheel van beelden ontdane minderbroederklooster.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: Zwaar gehavend Mariabeeld (pieta), thans aanwezig in het Amsterdam Museum.)
Lees de rest van het artikel, en nog veel meer nieuwe verhalen over de Beeldenstorm van 1566 in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!

# data[].attributes.attachment_link.title
Amsterdam: macht en religie | G/Geschiedenis

# data[].attributes.attachment_link.description
Even viel er in de vroege ochtend van de 23ste augustus 1566 een doodse stilte in de anders zo drukke koopmansbeurs in de Amsterdamse Warmoesstraat. Nieuwsgierig dromden de aanwezigen rond enkele kooplieden die net uit Antwerpen waren aangekomen. Verbijsterd keken zij naar de stukken marmer en albast die zij bij zich hadden: uit de verwoeste Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen!

# data[].attributes.headline
Hoeveel verschillende religies zijn aanwezig in Nederland? En hoeveel in Amsterdam? In 2017 rekende voor het eerst iets minder dan de helft (49 procent) van de Nederlanders van 15 jaar of ouder zich tot een kerkelijke gezindte of levensbeschouwelijke groepering, in 2019 was dat 46 procent. De katholieken vormen de grootste groep met 20 procent van de bevolking, gevolgd door de protestanten (15 procent) en de moslims (5 procent). Bijna 6 procent rekent zich tot een overige gezindte.

# data[].attributes.subject
Hoeveel verschillende religies zijn aanwezig in Nederland? En hoeveel in Amsterdam? In 2017 rekende voor het eerst iets minder dan de helft (49 procent) van de Nederlanders van 15 jaar of ouder zich tot een kerkelijke gezindte of levensbeschouwelijke groepering, in 2019 was dat 46 procent. De katholieken vormen de grootste groep met 20 procent van de bevolking, gevolgd door de protestanten (15 procent) en de moslims (5 procent). Bijna 6 procent rekent zich tot een overige gezindte.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Er zijn in Zuidoost meer kerken dan cafés,' schreef Patrick Meershoek een tijdje geleden. Hij legde de vinger op een ontwikkeling die veel mensen lijkt te ontgaan. Religie keert terug in de grote stad. Amsterdam telt migranten van islamitische, boeddhistische en hindoeïstische afkomst, maar ook veel christenen die ooit elders vandaan kwamen.

Je zou het misschien niet zeggen op basis van de maatschappelijke discussie, maar Nederland telt ten minste evenveel zo niet meer christenmigranten als moslims; tussen de 800.000 en 1,2 miljoen mensen.

Bijna de helft van de belijdende christenen in Amsterdam komt oorspronkelijk niet uit Nederland. Grootstedelijke kerken voeren hun diensten en missen niet alleen op in het Nederlands, maar ook in het Engels en in het Spaans, om tegemoet te komen aan de groeiende vraag van een internationaal publiek.

In de kerkbanken zitten mensen met een verleden in landen als Ghana, Polen of de Filipijnen, en niet te vergeten Suriname en de Antillen. Amsterdam herbergt christenen uit Syrië, katholieken uit Roemenië, protestants-christelijke evangelicals uit Brazilië. Daarnaast zijn er ook nog tienduizenden expats, van wie een flink deel kerkelijk is.

Deze religieuze opleving is geen uniek Amsterdams verschijnsel. Religie hoort bij de nieuwe internationale ervaring. De stad is een smeltkroes van godsdiensten die met de toenemende immigratie alleen maar groter en diverser wordt. Alle grote westerse steden kunnen hierover meepraten. De Britse journalist Ben Judah, die een mooi boek schreef over hedendaags Londen, zei: "In dorpen en kleine steden, daar wonen de goddelozen, niet in hartje Londen."

Vrijheid
Het brengt de moderne grotestadsbewoner in zekere verlegenheid, zoals columnist Janan Ganesh van de Financial Times subtiel verwoordde. Met typisch Brits gevoel voor zelfdepreciatie schreef hij: 'Ik ken haast niemand die bidt. En dan nog durf ik mij een kosmopoliet te noemen...'

De terugkeer van religie is dus niet een typisch Nederlands verschijnsel. De grote moeite die wij hiermee hebben, is dat wel. In de afgelopen 30, 40 jaar is religie een kwestie geworden van not done. Velen vinden godsdienst gewoonweg eng.

Dit laat zich verklaren uit onze radicale, Nederlandse ontzuiling gedurende de jaren 60 en 70. In die periode rukte een generatie zich los uit een benauwd en beknellend verband, op zoek naar vrijheid.

Ze legden een bom onder een systeem van maatschappelijke ordening op basis van levensovertuiging. Nederland was tot dan toe keurig opgedeeld in overzichtelijke clubs van verschillend geloof, die ternauwernood met elkaar omgingen, en die het sociale leven van de kerkleden voor een groot deel bepaalden.

Voor mensen die zijn geboren na 1970 is bijna niet meer voor te stellen hoe gesegregeerd grote delen van Nederland destijds waren. Je bezocht niet alleen een bepaalde kerk, je ging naar de bijbehorende school, je huurde een huis van de woningcorporatie uit je zuil en je lag zelfs in een ziekenhuis gerund door geloofsgenoten.

De uittocht uit de kerk in Nederland was niet alleen een afscheid van God, maar ook - en misschien wel vooral - een afscheid van een dwingend sociaal construct. Juist omdat godsdienst in Nederland zo'n sterke aanwezigheid had gehad in het sociale leven van mensen, was hun reactie: en nu weg ermee. Ze wilden hun leven leiden zonder kerkelijke bemoeienis. En dus begonnen ze religie zoveel mogelijk te weren uit het openbare domein.

Katholieke schuilkerken
Politici van vele stromingen zijn al jaren bezig de laatste restjes van een christelijk verleden op te ruimen uit de publieke ruimte - denk aan een verbod op klokgebeier of een verplichte winkelopenstelling op zondag. Het idee dat religie een privézaak is die thuishoort achter de voordeur en verder, is gemeengoed geworden.

Nieuwkomers uit alle windstreken komen ons er nu aan herinneren dat dit eigenlijk een merkwaardig standpunt is. De meeste gelovige mensen laten die opvatting doorwerken in hun gedrag in het dagelijks leven, zowel achter de voordeur als in het openbaar. Daar is ook niets op tegen, zolang ze zich houden aan de grenzen van onze democratische rechtsstaat.

Niet iedereen neigt zo tot strenge verzuiling als Nederlanders destijds. Het is juist goed dat mensen zich openlijk uiten en dat er maatschappelijke discussie plaatsvindt over hun opvattingen. Dat is veel beter dan dat je geacht wordt je geloof niet openlijk te belijden - zoals veel moslims in Nederland nu het idee hebben.

Van oudsher heeft Nederland - en zeker Amsterdam - een traditie hoog te houden van liberale tolerantie. Religieuze verscheidenheid hoort van oudsher bij ons land. Amsterdam is wereldberoemd om zijn katholieke schuilkerken, die in de zeventiende eeuw oogluikend werden toegestaan terwijl de protestanten regeerden. Ze namen de vrijheid van godsdienst ruimhartig op, en de stad voer er wel bij.

Religie inspireert
Jammer genoeg lijken politici en gemeenteambtenaren deze geschiedenis te zijn vergeten. Ze blijven hangen in het idee van een religieus ontsmet publiek domein. Zo kan het gebeuren dat migrantenkerken veel minder steun van gemeentewege ontvangen dan ze kunnen gebruiken, omdat ambtenaren slechte herinneringen koesteren aan een gelovig instituut. Migrantenkerken of moskeeën zijn vaak toevluchtsoord en gebedshuis tegelijk.

Je treft er mensen die elkaar helpen met voedsel, kleding of een warm woord. Het is een participatiesamenleving in het klein. Wat is daartegen?

Hetzelfde geldt voor de gemeenteraad. Waarom mogen arme gezinnen het extraatje dat ze van de gemeente krijgen niet besteden aan Koranles? Een seculiere, liberale stad zou juist ruimte moeten bieden aan diverse geloofsopvattingen, zolang die zich bewegen binnen de rechtsstaat. Religie verdwijnt niet, het komt juist terug en het inspireert mensen. Het wordt tijd dat we ons verzuilingstrauma achter ons laten en weer met religie leren omgaan.

# data[].attributes.attachment_link.description
'Er zijn in Zuidoost meer kerken dan cafés,' schreef Patrick Meershoek een tijdje geleden. Hij legde de vinger op een ontwikkeling die veel mensen lijkt te ontgaan. Religie keert terug in de grote stad. Amsterdam telt migranten van islamitische, boeddhistische en hindoeïstische afkomst, maar ook veel christenen die ooit elders vandaan kwamen.

# data[].attributes.headline
•	Wat is er te vinden over de religieuze geschiedenis van Amsterdam? De oude kerk van Amsterdam is het oudste gebouw van Amsterdam en werd al in 1300 door vissers in de Amstel gesticht. Verdrijving katholieken in 1600 na verdrijving Spaanse overheersers. Einde 16e eeuw vestiging eerste joden. 1994 eerste boedhistische tempel Amsterdam. De eerste (huis) moskee van Amsterdam 1610.

# data[].attributes.subject
•	Wat is er te vinden over de religieuze geschiedenis van Amsterdam? De oude kerk van Amsterdam is het oudste gebouw van Amsterdam en werd al in 1300 door vissers in de Amstel gesticht. Verdrijving katholieken in 1600 na verdrijving Spaanse overheersers. Einde 16e eeuw vestiging eerste joden. 1994 eerste boedhistische tempel Amsterdam. De eerste (huis) moskee van Amsterdam 1610.

# data[].attributes.body
·        Wat is er te vinden over de religieuze geschiedenis van Amsterdam?

Op internet zijn diverse pagina’s te vinden over de geschiedenis van Amsterdam. Arvid heeft heel veel boeken gelezen over de gouden eeuw voor zijn vorige opleiding en de toestanden die er waren tussen katholiek en protestanten. Ook tussen Calvinisten en Arminianen. Theo van Gogh is neergestoken door een moslim in Amsterdam. Spinoza is uit de joodse gemeenschap gezet in Amsterdam. Allemaal gebeurtenissen

·        Hoeveel verschillende religies zijn aanwezig in Nederland? En hoeveel in Amsterdam?

Lastig te zeggen, maar elke religie heeft wel een aantal volgelingen. Hoeveel Zoroastriers of gnostische christenen er in Amsterdam wonen is moeilijk te zeggen, maar ze zijn er vast wel.

·        Wat weet je over het jodendom, christendom, islam, boeddhisme, hindoeïsme of humanisme in Amsterdam?

Zie het eerste punt

·        Wat zijn de laatste actualiteiten rondom religies in Amsterdam?

Er is gedoe over qr codes. Qua kerken

·        Welke voorbeelden van interreligieuze dialoog zijn er in Amsterdam?

Er zijn veel gesprekken tussen moslims en christenen aangezien er veel van in Amsterdam wonen.

·        Wat zijn de voordelen van museumjaarkaart en zit die van jou al in je tas voor dinsdag? 😉

Gratis museum voor 65 euro, nee nog niet want die synagoge kost 6,50 (1 tiende)

·        Wat vind je nog meer handig om te weten voordat je deelneemt aan de excursie Religie in de stad?

Welke trein we moeten nemen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Profeten, messiassen en verlichte goeroes: Amsterdam heeft er meer dan eens mee te maken gehad. Van de gewelddadige wederdopers tot Lou de Palingboer. Een overzicht van hoogte- en dieptepunten uit ruim 700 jaar geloven in Amsterdam.
Beluister dit artikel.
In oertijden wordt ons land bevolkt door de Batavieren en Germanen. De goden die zij vereren zijn de Germaanse Wodan, Freya en Thor. Deze laatste verplaatst zichzelf door de lucht in een strijdwagen met paarden ervoor, in zijn hand een grote hamer waarmee hij donder en bliksem veroorzaakt. Als het hevig onweert is dit aan Thor te wijten.
Amsterdam, 1550. Eén van de oudste kaarten van de stad. De meest prominente gebouwen zijn de Oude Kerk bovenaan rechts van de Amstel en de Nieuwe Kerk links van de Amstel bij de Dam. Linksboven ver buiten de stadsmuren het Karthuizer Klooster. Hier woonden monniken die hun leven zwijgend in eenzaamheid doorbrachten. Het laatmiddeleeuwse Amsterdam bevatte vele kloosters waar nonnen en monniken hun leven sleten in toegewijde devotie.
Oudste gebouw van Amsterdam
Oudste gebouw van Amsterdam: de Oude Kerk.
Met de komst van de Romeinen verdwijnt de oude Germaanse mythologie. Wodan, Freya en Thor maken plaats voor Romeinse goden, zoals Jupiter en Mars. Rond 300 bekeren de Romeinen zich tot het christendom, dat de Joodse God uit de Thora aanbidt. Dit legt de basis voor de christelijke geloofsbeleving waar onze huidige maatschappij zo door gevormd is. Het eerste wat de vroege Amsterdammers hier rond 1213 doen, is een kerk neerzetten. Op deze plek staat nog steeds een kerk. Het is het oudste gebouw van Amsterdam: de Oude Kerk aan de Oudezijds Voorburgwal.

Doordrenkt met religie

Het prille, middeleeuwse Amsterdam is doordrenkt met religie. Dagelijks vinden er optochten plaats met religieuze relikwieën. Binnen de stadsrechtspraak zijn pelgrimages naar Rome of Jeruzalem vaak uitgedeelde straffen. De middeleeuwse Amsterdammer heeft naast 52 vrije zondagen per jaar ook nog zo'n 60 religieuze feestdagen waarop niet gewerkt wordt.

Bedevaartsoord

Ook wonderen komen nog wel eens voor. Zo vindt in 1345 het Mirakel van Amsterdam plaats. Een in de Kalverstraat wonende zieke man braakt een hostie uit die boven een vuur blijft zweven. De hostie blijkt onvernietigbaar en wordt heilig verklaard. Op de plek van het wonder wordt een kerk gebouwd, de Heilige Stede. Het mirakel wordt beroemd in heel Europa. Van heinde en verre komen koningen, koninginnen en andere hoogwaardigheidsbekleders naar de Heilige Stede om te bidden bij de heilige hostie. De meeste pelgrims komen vanuit westelijke richting via de Heiligeweg, de latere Overtoom. De huidige Heiligeweg is het laatst overgebleven stuk weg van dit eeuwenoude pelgrimspad dat naar de Heilige Stede liep.
De oorspronkelijke entree van de oude Heilige Stede, vrij onbekend maar nog steeds gewoon aanwezig in de stad. In 1452 brandde de Heilige Stede af en werd er een nieuwe kerk op deze plek neergezet, de latere Nieuwezijds Kapel. In 1908 werd de Nieuwezijds Kapel gesloopt en kwam daar het huidige gebouw voor in de plaats. De originele ingang bleef echter bewaard en werd verplaatst naar de zijkant aan de Enge Kerksteeg. Dit is dus de originele 15e-eeuwse entree waardoor koningen, koninginnen en vele anderen de Heilige Stede betraden.
Amsterdam is eeuwenlang een bijzonder populair pelgrimsoord. Probleem is wel dat de oorspronkelijke hostie minder onvernietigbaar blijkt dan gedacht: langzaam vergaat de wonderhostie. Als oplossing vervangt de kerkleiding in het geheim om de zoveel tijd de oude halfvergane hostie door een frisse nieuwe. Gaat eeuwenlang goed.
Executie van wederdopers op de Dam, 14 mei 1535, 'het hart levendig uit het lijf gesneden en in het aangezicht geworpen'.
Wederdopers

Rond de 16e eeuw voelt het volk nattigheid. Men is de Mirakelcultus en andere typisch katholieke gebruiken en symbolen zat. Het is het begin van het protestantisme. Dit resulteert in 1535 in de opstand der wederdopers. In eerste instantie beperken deze wederdopers zich tot tamelijk onschuldige acties, zoals naakt gillend door de straten rennen. Maar niet veel later bestormen ze het stadhuis op de Dam. De schutterij grijpt in en er vallen tientallen doden. De leider van de wederdopers gaat zijn dood tegemoet door vanaf het dak van het stadhuis naar beneden te springen. De wederdopers die door de schutterij gepakt worden, wacht een minder fortuinlijk lot. Zij worden midden op de Dam terechtgesteld, waarbij de beul ze levend het hart uit het lijf snijdt en in de mond propt.

Lou de Palingboer

Volgens de Bijbel spreekt God tot ons via profeten. Misschien niet de handigste manier om met de mensheid te communiceren, want daardoor staan er om de haverklap personen op die beweren namens God te spreken. Dit was in oudtestamentische tijden al zo -de Bijbel waarschuwt dan ook voor valse profeten- en in recentere tijden is het niet anders. Zo denkt de palingboer van de Dappermarkt, Louwrens Voorthuizen, rond 1954 dat hij Jezus is. Vanuit zijn viskar verspreidt hij het evangelie, met zichzelf als stralend middelpunt.

Lou weet een flinke schare volgelingen aan zich te binden en wordt een nationale beroemdheid. Hij komt op televisie, figureert in romans -Harry Mulisch schrijft over hem in 'Voer voor psychologen'- en organiseert bijeenkomsten in zalen als Frascati en de Brakke Grond. De viskar wordt al snel vervangen door een grote villa in Muiderberg, waar hij zich terugtrekt met de harde kern mannen en vrouwen die 'in Lou' zijn.

Als de onsterfelijk geachte Lou daar in 1968 overlijdt aan een verwaarloosde longontsteking, weigeren zijn volgelingen dat te geloven. In paniek proberen ze Lou dagenlang met allerlei middelen weer tot leven te wekken. Als de situatie met de dode Lou uiteindelijk niet meer uit te houden is, wordt hij haastig begraven.
Greet Hofmans verlaat haar woning aan de Bosboom Toussaintstraat onder toeziend oog van de verzamelde pers, 1957.

Greet Hofmans

Rond dezelfde tijd als Lou de Palingboer, weet een ander die namens Jezus meent te spreken nog veel meer beroering op te wekken. Het is de Amsterdamse gebedsgenezeres Greet Hofmans uit de Vinkenstraat. De ongeschoolde Margaretha weet door te dringen tot het koninklijk huis en wordt de beste vriendin van koningin Juliana. Ze trekt zelfs in op Paleis Soestdijk. Juliana lijkt volledig gehersenspoeld. Dit blijkt met name uit een warrige speech die de koningin in 1952 geeft voor het Amerikaanse Congres. De toespraak staat bol van quasi-filosofisch taalgebruik en zweverige vredesboodschappen. Voor Prins Bernard is uiteindelijk de maat vol. Hij laat Greet Hofmans het paleis uitzetten. Dit redt hun huwelijk, en daarmee blijft het land een constitutionele crisis bespaard.

Na uit Soestdijk verbannen te zijn, gaat Greet Hofmans door met het behandelen van patiënten met allerhande kwalen. Zij doet dit onder meer in café de Bosboom in de BosboomToussaintstraat 1, naast haar woonhuis op nr 3. In 1968 overlijdt Greet Hofmans. Koningin Juliana komt niet naar de begrafenis.

Hare Krishna

In de jaren '70 dienen zich vooral oosters georiënteerde profeten aan. Zo trekken vanuit het niets plots kale, beschilderde monniken zingend en dansend door de Kalverstraat: het zijn de Hare Krishna's. Hun profeet is de in economie en filosofie afgestudeerde Indiase Srila Prabhupada. Hij komt in 1972 hoogstpersoonlijk naar Amsterdam om hier zijn leer aan de man te brengen. Prabhupada geeft lezingen in Hotel Krasnapolsky en wandelt elke ochtend met zijn volgelingen door het dan met hippies bezaaide Vondelpark.
Interieur van Zorba the Buddha aan de Oudezijds Voorburgwal, 1984.

Ecstasy
1849-2019 Gelovigheid in Amsterdam, uitgesplitst naar geloof. Bron: OIS: Geloven in Amsterdam.

Niet veel later strijken in Amsterdam ook volgelingen van Bhagwan Shree Rajneesh neer. Ook Bhagwan is een filosofieprofessor uit India. De Bhagwanvolgelingen -zogenaamde sannyasins- verblijven in een commune in het oude Huis van Bewaring aan de Amstelveenseweg. Ook hebben ze een discotheek, Zorba the Buddha, aan de Oudezijds Voorburgwal 216. In de discotheek lopen de in het rood geklede sannyasins met stoffer en blik achter het dansende publiek aan om weggegooide peuken direct op te ruimen: deze tempel moet rein blijven. Het is 1985, en dit is ook de plek waar Amsterdam voor het eerst kennismaakt met de drug ecstasy. Een cadeautje van de sannyasins.

Anno 2020

De wederdopers krijgen in 1578 uiteindelijk met terugwerkende kracht gelijk als hun protestantisme gemeengoed wordt. De Hare Krishna's vergaat het minder goed: na de dood van Srila Prabhupada in 1977 implodeert de beweging en gaat bijna geheel ten onder aan corruptie- en seksschandalen. Toch is er tegenwoordig nog een kleine gemeenschap van Hare Krishna's in Amsterdam. Er zijn ook nog wat sannyasins van Bhagwan, die zelf in 1990 overlijdt. En er is zelfs nog een heel klein groepje mensen dat 'in Lou' is.

Eind 20e eeuw verliest het klassieke christendom terrein. Steeds minder mensen zijn nog lid van een kerk. Volgens Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) gaan in 1956 nog 9 van de 10 Amsterdamse christenen zondags naar de kerk, 20 jaar later zijn dat er nog maar 3 van de 10. Immigranten brengen eind jaren '60 nieuwe religies en religieuze stromingen mee. Maar ondanks de opkomst van de islam, blijft het aantal gelovigen in Amsterdam vanaf 1971 afnemen. In 2016 zijn er voor het eerst ongeveer evenveel christelijke als islamitische Amsterdammers (14%). Een aantal christelijke kerken in Amsterdam, wordt in gebruik genomen als moskee.

# data[].attributes.attachment_link.description
Profeten, messiassen en verlichte goeroes: Amsterdam heeft er meer dan eens mee te maken gehad. Van de gewelddadige wederdopers tot Lou de Palingboer. Een overzicht van hoogte- en dieptepunten uit ruim 700 jaar geloven in Amsterdam. Beluister dit artikel. In oertijden wordt ons land bevolkt door de Batavieren en Germanen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De officiële website van de Anne Frank Stichting met de meest complete en actuele informatie over Anne Frank, haar dagboek en het Achterhuis. Bezoek ons museum en lees meer over onze wereldwijde educatieve activiteiten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoop, geloof en liefde

Amsterdam heeft een rijke geschiedenis van vele religies. Het mooie is dat veel gebouwen die hieraan herinneren vandaag de dag nog steeds te bezoeken zijn. Breng tijdens een wandeling door de stad eens een bezoekje aan deze oude religieuze gebouwen en leer de prachtige verhalen uit de geschiedenis kennen.

Dit is het oudste gebouw van Amsterdam en is alleen daarom al een bezoek waard. Al in 1300 werd deze kerk gesticht door vissers aan de Amstel. Door de jaren heen is de kerk veelvuldig uitgebouwd en gerenoveerd. Maar ook vernield. Tijdens de Beeldenstorm in 1566 is de kerk volledig leeggehaald en is alles dat met het katholicisme te maken had stuk gemaakt. In 1578 werd de kerk protestants en is dat tot op de dag van vandaag nog steeds. Toch is aan de Gotische sfeer en het interieur nog steeds te zien dat de kerk oorspronkelijk katholiek is.

Wie denkt dat Amsterdam vroeger religieus tolerant was komt bedrogen uit. Nadat de Spaanse (katholieke) overheersers in de 16e eeuw waren verdreven waren de katholieken in Amsterdam ineens ook niet meer gewenst. Het geloof werd wel gedoogd, maar alleen als dit in het geheim gebeurde. En daarom ontstonden er zogenaamde schuilkerken, die verstopt zaten achter de Amsterdamse gevels. Onze lieve Heer op Solder is sinds die tijd nog steeds in tact gebleven en pas geleden gerenoveerd. Hier moet je naar toe voor prachtige verhalen over oude tijden.

Aan het einde van de zestiende eeuw vestigden de eerste Joden zich vanuit Portugal in Amsterdam. In tegenstelling tot de katholieken werd het hen wel toegestaan om gebedshuizen in het openbaar te bouwen. En daar is dit prachtige gebouw aan het Mr. Visserplein het resultaat van. Sinds een paar jaar is de synagoge ook open voor publiek en kunnen we de schoonheid van binnen bewonderen.

In Amsterdam zijn vele religies en daarom kon een officiële tempel natuurlijk niet uitblijven. In 1994 werd in de Chinese buurt gestart met de bouw van de boeddhistische tempel. In opdracht van een boeddhistische organisatie uit Taiwan ontwierp een Nederlander dit gebouw aan de Zeedijk. Op zaterdag is het mogelijk om een rondleiding te krijgen, eventueel met de mogelijkheid tot meditatie als slot.

De mooiste moskee in Amsterdam is met stip de Ayasofya. Nee, niet die in Istanbul (dat is de mooiste ter wereld), maar in Amsterdam West en wordt daarom ook wel de Westermoskee genoemd. Helaas is de bouw door tegenslagen niet heel snel gegaan, het heeft meer dan 20 jaar geduurd voor de moskee er kwam en de Ayasofya is helaas nog steeds niet open. Sinds deze zomer is de moskee van buiten wel volledig klaar en te bewonderen. Wij kunnen niet wachten op de opening, want dan kunnen we kijken of de moskee van binnen net zo mooi is als haar Turkse zusje.

# data[].attributes.attachment_link.title
De 5 mooiste religieuze gebouwen in Amsterdam - Amsterdam Inside

# data[].attributes.attachment_link.description
Amsterdam heeft een rijke geschiedenis van vele religies. Het mooie is dat veel gebouwen die hieraan herinneren vandaag de dag nog steeds te bezoeken zijn. Breng tijdens een wandeling door de stad eens een bezoekje aan deze oude religieuze gebouwen en leer de prachtige verhalen uit de geschiedenis kennen.