# data[].attributes.body
eizer Wilhelm II was in november 1918 afgetreden en naar Nederland gevlucht. Een nieuwe Duitse regering van sociaaldemocraten, liberalen en katholieken sloot een wapenstilstand met de geallieerden. Later volgde in de plaats Weimar het vernieuwen van de grondwet. Duitsland ging zonder keizer en met een veel machtiger parlement verder als de Republiek van Weimar.

De terugkerende soldaten misten de kameraadschap van het leven in de loopgraven en de pure opwinding van de gewapende strijd. Een kwart van hen, onder wie de nog onbekende Adolf Hitler, werd lid van militante gewapende groepen, vrijkorpsen. Zij maakten jacht op iedereen die zij verdachten van de nederlaag. Gewone Duitse soldaten wisten niet dat hun eigen generaals op het aftreden van de keizer en op een wapenstilstand hadden aangedrongen. Nee, het lag aan communistische en socialistische oproerkraaiers en de Joden dat er oproeren, stakingen en muiterijen van matrozen en soldaten waren uitgebroken. En het was toch de nieuwe republikeinse regering die om een wapenstilstand had gevraagd? Die ‘dolkstoten in de rug’ hadden Duitsland echt de overwinning gekost. Deze Dolkstootlegende ging er jarenlang in als koek. Ook de ondertekening van de Vrede van Versailles door de Weimarregering zagen deze gefrustreerde mensen als verraad.

# data[].attributes.headline
1922 - Mussolini dictator in Italië, voorbeeld van Hitler

# data[].attributes.subject
1922 - Mussolini dictator in Italië, voorbeeld van Hitler

# data[].attributes.body
Benito Amilcare Andrea Mussolini was een Italiaanse politicus, journalist en onderwijzer. Hij was van 1922 tot 1943 minister-president van Italië. Na de mars op Rome kwam Mussolini aan de macht en maakte van Italië een fascistische staat

# data[].attributes.headline
1933 - Januari; Coalitieregering met NSDAP en Hilter als rijkskanselier

# data[].attributes.subject
1933 - Januari; Coalitieregering met NSDAP en Hilter als rijkskanselier

# data[].attributes.body
President Hindenburg maakte na overleg met kopstukken uit politiek en bedrijfsleven Hitler kanselier van een centrumrechtse coalitieregering. De communisten en socialisten stonden zo buitenspel en regeringsleider Hitler zou zich met maar drie NSDAP-ministers wel rustig houden, dacht de politieke elite. Maar dat was een verkeerde inschatting. In januari 1933 trad deze regering-Hitler aan. Hitler haalde Hindenburg over meteen nieuwe verkiezingen uit te schrijven, in de hoop op een meerderheid in de Rijksdag. Vlak voor die verkiezingen, op 27 februari 1933, stak de Nederlandse communistische metselaar Marinus van der Lubbe het Rijksdaggebouw in brand. Hij wilde daarmee de Duitsers wijzen op de dreigende NSDAP-dictatuur. ‘Een communistisch complot tegen de Weimarrepubliek!’ kraaide de propaganda. Hitler mocht van Hindenburg diezelfde nacht de noodtoestand afkondigen. De grondwet gold niet meer en het parlement was machteloos. Nu barstte de terreur van de twee bewapende afdelingen van de nazipartij, de Sturmabteilung (SA) en de Schutzstaffel (SS) pas goed los. Politieke tegenstanders en Joden werden in elkaar geslagen of gearresteerd. De NSDAP haalde 44% van de stemmen in deze laatste vrije verkiezingen, dus geen meerderheid. De meerderheid in de Rijksdag gaf Hitler vervolgens met behulp van een machtigingswet heel veel macht. De socialistische SPD stemde tegen. Haar afgevaardigden in de Rijksdag zouden dat nog bezuren. De communistische afgevaardigden zaten al in concentratiekampen of waren vermoord. Spoedig zouden de socialisten hen volgen.

# data[].attributes.headline
1938 - Anschluss Oostenrijk bij Duiitsland

# data[].attributes.subject
1938 - Anschluss Oostenrijk bij Duiitsland

# data[].attributes.body
Tsjecho-Slowakije was een nieuwe staat, gevormd door de verdragen van Parijs. Er leefde een Duitse minderheid, Sudeten-Duitsers genoemd naar het gebied waar zij woonden. Onder het verzinsel dat deze Sudeten-Duitsers ernstig werden gediscrimineerd, dreigde Hitler met een inval in Tsjecho-Slowakije. Engeland en Frankrijk probeerden een oorlog te voorkomen en hielden in november 1938 in München een conferentie met Duitsland en Italië. Hitler kreeg zijn zin. Hij mocht Sudetenland inlijven. Vooral de Britse premier was blij dat de vrede gehandhaafd bleef. Deze politiek van sussen en toegeven, de appeasementpolitiek, hielp echter niet. Een tijdje later nam Hitler heel Tsjechië in. Het restant van Tsjecho-Slowakije werd als zelfstandig Slowakije een bondgenoot van Duitsland.

# data[].attributes.headline
1941 - Pearl Harbor, verrassingsbombardement Japan  op Amerikaanse vlootbasis

# data[].attributes.subject
1941 - Pearl Harbor, verrassingsbombardement Japan  op Amerikaanse vlootbasis

# data[].attributes.body
In Londen onderhielden koningin Wilhelmina en premier Gerbrandy contact met de andere geallieerden, zoals de Engelse premier Winston Churchill. Via de illegale zender Radio Oranje spraken ze bezet Nederland moed in.

Ondertussen zorgden ze voor de koloniën. Na de aanval op Pearl Harbor (7 december 1941) was de Japanse opmars in de Europese koloniën begonnen. Begin februari 1942 bezetten de Japanners Nederlands-Indië. De Nederlanders werden in kampen opgesloten of moesten dwangarbeid verrichten aan de Birmaspoorweg. Indonesische nationalisten, zoals Soekarno, werden met de belofte van onafhankelijkheid overgehaald tot collaboratie: ze werkten met de Japanse bezetter mee.