# data[].attributes.attachment_link.readable_text

Nim przyjdzie wiosna,
nim miną mrozy,
w ciszy kolebce –
nade mną sosna
nade mną brzoza
witkami szepce.

Szepce i śpiewa
niby skrzypcowa
melodia cicha
melodia nowa
ktorej nie słychać,
ktora dojrzewa.

Tak się zapadam
jak w śniegu puchy
w jesienne liście
i tylko duchem
słucham i badam
czy noc nadchodzi
czy świt się rodzi,
czy rzeczywiście??

I tylko przez sen
wyciągam ręce
– to mnie nie budzi,
nie chcę nic więcej
bo wiem, ze jestem
w nieskonczoności,
w morzu miłości
do ludzi.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
H. Sienkiewicz
Krzyżacy
Jurand, znalazłszy się na podwórzu zamkowym, nie wiedział zrazu, dokąd iść, gdyż knecht, który go przeprowadził przez bramę, opuścił go i udał się ku stajniom. Przy blankach stali wprawdzie żołdacy, to pojedynczo, to po kilku razem, ale twarze ich były tak zuchwałe, a spojrzenia tak szydercze, iż łatwo było rycerzowi odgadnąć, że mu drogi nie wskażą, a jeżeli na pytanie odpowiedzą, to chyba grubiaństwem lub zniewagą. Niektórzy śmieli się, pokazując go sobie palcami; inni poczęli nań znów miotać śniegiem, tak samo jak dnia wczorajszego. Lecz on, spostrzegłszy drzwi większe od innych, nad którymi wykuty był w kamieniu Chrystus na krzyżu, udał się ku nim w mniemaniu, że jeśli komtur i starszyzna znajdują się w innej części zamku lub w innych izbach, to go ktoś przecie musi z błędnej drogi nawrócić.
I tak się stało. W chwili gdy Jurand zbliżył się do owych drzwi, obie ich połowy otworzyły się nagle i stanął przed nimi młodzianek z wygoloną głową jak klerycy, ale przybrany w suknię świecką, i zapytał:
— Wyście, panie, Jurand ze Spychowa?
— Jam jest.
— Pobożny komtur  rozkazał mi prowadzić was. Pójdźcie za mną.
I począł go wieść przez sklepioną wielką sień ku schodom. Przy schodach jednak zatrzymał się i obrzuciwszy Juranda oczyma, znów spytał:
— Broni zaś nie macie przy sobie żadnej? Kazano mi was obszukać.
Jurand podniósł do góry oba ramiona, tak aby przewodnik mógł dobrze obejrzeć całą jego postać, i odpowiedział:
— Wczoraj oddałem wszystko.
Wówczas przewodnik zniżył głos i rzekł prawie szeptem:
— Tedy strzeżcie się gniewem wybuchnąć, boście pod mocą i przemocą.
— Aleć i pod wolą boską — odpowiedział Jurand.
I to rzekłszy, spojrzał uważnie na przewodnika, a spostrzegłszy w jego twarzy coś w rodzaju politowania i współczucia rzekł:
— Uczciwość patrzy ci z oczu, pachołku. Odpowieszże mi szczerze na to, o co spytam?
— Śpieszcie się, panie — rzekł przewodnik.
— Oddadzą dziecko za mnie?
A młodzieniec podniósł brwi ze zdziwieniem:
— To wasze dziecko tu jest?
— Córka.
— Owa panna w wieży przy bramie?
— Tak jest. Przyrzekli ją odesłać, jeśli im się sam oddam.
Przewodnik poruszył ręką na znak, że nic nie wie, ale twarz jego wyrażała niepokój i zwątpienie.
A Jurand spytał jeszcze:
— Prawda-li, że strzegą jej Szomberg i Markwart?
— Nie ma tych braci w zamku. Odbierzcie ją jednak, panie, nim starosta Danveld ozdrowieje.
Usłyszawszy to, Jurand zadrżał, ale nie było już czasu pytać o nic więcej, gdyż doszli do sali na piętrze, w której Jurand miał stanąć przed obliczem starosty szczytnieńskiego. Pachołek, otworzywszy drzwi, cofnął się na powrót ku schodom.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tajemnica katastrofy tunguskiej 

Wydarzenie o ogromnej sile miało miejsce 30 czerwca 1908 r. nad rzeczką Podkamienna Tunguzka w środkowej Syberii. Bezpośredni świadkowie widzieli lub poczuli jego oddziaływanie z odległości wielu kilometrów. Jednak obiekt nie zostawił po sobie jednoznacznych śladów, co przyczyniło się do powstania wielu, mniej lub bardziej wiarygodnych teorii. 
Miejsce, w którym doszło do wydarzenia, było oddalone o dziesiątki kilometrów od jakiegokolwiek ludzkiego osiedla. Najbliższa zachowana relacja pochodzi od Ewenków, którzy koczowali 30 km od epicentrum. Najbliższa osada była położona w odległości 70 km. 
Był suchy dzień, początek krótkiego syberyjskiego lata. Niebo było czyste, tylko w oddali pojawił się świecący obiekt w kształcie tuby (inni mówili o kuli) i mała chmura widoczna w tym samym kierunku. Obiekt znajdował się na niebie przez około 10 minut. Zbliżając się do lasu, był coraz mniej wyraźny. Przed zetknięciem z ziemią pojawił się kłąb czarnego dymu. W końcu uderzył w las, a dookoła rozległ się odgłos dudnienia lub strzelania (ale nie pioruna). Zadrżały budynki. Z chmury zaczęły buchać jęzory ognia. 
Chmura występuje tylko w części opisów. Większość widziała ognistą kulę lub przedmiot zbliżony kształtem do walca. Huk wielu porównywało ze strzałami z dział wielkokalibrowych. Niektórzy dodawali też, że drżała ziemia. W niektórych oknach w odległości do 200 km popękały szyby. Można się domyślić, jak mieszkańcy syberyjskich wsi z początku XX wieku reagowali na tak niezwykłe wydarzenie. Wielu wierzyło, że to koniec świata. 
Na pierwszy rzut oka wydaje się oczywiste, że chodzi o szczególnie duży meteoryt. Jest jednak wiele szczegółów, które stawiają tę najpopularniejszą teorię pod znakiem zapytania. 
Główny problem stanowiły same relacje. To, co przekazały gazety, zwykle racjonalizowało wydarzenie jako uderzenie meteorytu. Niektórzy opisywali nawet, że miejscowa ludność zaobserwowała ciało niebieskie już po upadku. Przynajmniej część tych relacji jest wątpliwa. Bardziej systematyczne badania zaczęto prowadzić w latach 20. ubiegłego wieku. Informacje, które zebrano, nie wskazywały na zwykłe uderzenie dużego meteorytu: 
1. Anomalie na niebie pojawiły się już kilka dni wcześniej i były obserwowalne nawet na Wyspach Brytyjskich, 
2. Widziane przez świadków ciało niebieskie nie miało charakterystycznego dymnego ogona. Opisywane jest jako obiekt kulisty lub cylindryczny – biały, żółty lub czerwony, 
3. Efekt tęczy był widoczny za spadającym obiektem, 
4. Ciało wybuchło z siłą 40 do 50 megaton (około 3 tys. razy większą niż bomba zrzucona na Hiroszimę prawie 40 lat później). Znajdujący się najbliżej Ewenkowie opisali ten moment jako pojawienie się drugiego słońca – co przywodzi na myśl wybuch atomowy, 
5. Relacje dotyczą nie jednego wydarzenia, ale wydarzeń od poranka do popołudnia tego dnia. Ułożenie powalonych drzew zdaje się potwierdzać, że obiektów musiało być więcej niż jeden. 
Te i inne detale wydarzenia budzą wątpliwości co do teorii upadającego meteorytu, nawet gdyby był bardzo duży i miał specyficzny skład. (por. Rubstov V.V., 2009: s. 2-3) Wybuch tłumaczono oporem powietrza, który spowodował rozsadzenie ciała niebieskiego przed zetknięciem z ziemią. Były jednak inne niewyjaśnione pozostałości. 
Teorie i hipotezy 
Zadziwia brak zainteresowania naukowców tuż po wydarzeniu. Treść była przekazywana głównie przez lokalne gazety. Niektórzy dziennikarze dodawali fantastyczne opowieści własnego pomysłu. Na przykład Aleksander Adrianov w "Życiu Syberii" z 2 lipca opisał historię pociągu, który zatrzymał się przed stacją Filimonowo. Początkowo pasażerowie nie mogli zbliżyć się do meteorytu, bo był zbyt gorący. Gdy ostygł, został bardziej szczegółowo zbadany przez okolicznych mieszkańców. Wszystko wskazuje jednak na to, że Adrianov co najmniej połowę opowieści wymyślił. Na podstawie tej relacji późniejsi naukowcy próbowali znaleźć rzeczony meteoryt.  
Głównym badaczem był Leonid Kulik, członek Rosyjskiej Akademii Nauk. Po raz pierwszy udał się w okolice wydarzenia w 1921 roku. Z początkowo zebranych przez niego relacji wynikało jednoznacznie, że musiał to być meteoryt z żelaza. Jako miejsce upadku obiektu wyznaczył duży obszar z hektarami powalonych drzew. (Rubstov V.V.: s. 5) Problem z Kulikiem był taki, że był specjalistą od meteorytów. Opowieści przekonały go, że z tym ma do czynienia i każdą anomalię w okolicy uważał za pozostałości uderzenia kosmicznego obiektu tego typu. Do tego stopnia, że termokrasy (formy terenu po wytopionym lodzie) wziął za kratery po uderzeniach meteorytów. 
Mimo wysiłków tego i innych naukowców nie znaleziono śladów samego meteorytu lub jego odłamków. Ekspedycja z 1927 roku w ogóle stwierdziła, że w prawdziwym epicentrum uderzenia las nadal stoi i nie ma krateru po uderzeniu. 
Stało się jasne, że wydarzenie nie da się wytłumaczyć w prosty sposób. Zaczęły więc powstawać różne teorie. Nie wszystkie ściśle naukowe. 

Kometa 

W latach 30. najpopularniejsza teoria głosiła, że zniszczenia musiała spowodować kometa, która eksplodowała nad rzeką Podkamienna Tunguzka. Kometa gwałtownie rozgrzała się, wchodząc w atmosferę, co spowodowało wybuch. Ponieważ składała się z lodu, wyparował on w czasie wybuchu i nie zostawił śladów swojej obecności. Jednak siła wybuchu była zdolna do powalenia lasu, a topiący się podczas przechodzenia przez atmosferę lód spowodował poświatę – obserwowaną w Europie i Azji. Woda z topiącego się lodu potwierdzałaby nawet zaobserwowany efekt tęczy wokół spadającego obiektu. Ta teoria jest jedną z akceptowalnych i do dziś pozostaje w puli możliwych wyjaśnień. 

Radzieckie Roswell? 

W 1946 roku radziecki pisarz science-fiction – Aleksander Kazancew (nie należy go mylić z emigracyjnym działaczem o tym samym nazwisku) podał zupełnie inną hipotezę. Może obiekt, który rozbił się nad środkową Syberią, był statkiem obcych? (Rubstov V.V.: s. 6) Po II wojnie światowej nie tylko w Stanach Zjednoczonych zaczęto się interesować UFO. Nie przypadkiem więc właśnie wtedy powstała hipoteza, która rozpoczęła długoletnią dyskusję wśród osób zainteresowanych – profesjonalnie lub amatorsko – katastrofą tunguską. 
Hipoteza Kazancewa była nie tylko impulsem, żeby dokładniej zbadać, co właściwie wydarzyło się nad środkową Syberią. Stała się inspiracją dla wielu autorów science-fiction. W ten sposób Podkamienn Tunguzka stała się czymś w rodzaju radzieckiego odpowiednika Roswell – rzekomego miejsca rozbicia statku kosmitów w Nowym Meksyku. A nawet było odwrotnie — sława katastrofy tunguskiej, jako miejsca lądowania UFO miała już wielu zwolenników, kiedy podobną rolę zaczęto przypisywać jej amerykańskiej odpowiedniczce. 
Warto dodać, że w tym czasie astronomowie radzieccy upierali się przy wersji z meteorytem. Stwierdzili nawet, że krater owszem powstał, ale ponieważ nikt nie odwiedzał miejsca przez pierwsze 12 lat, został zalany i zarośnięty bagienną roślinnością. Swoich zwolenników nadal miała również teoria o komecie. Na przykład Kirył Florensky, przewodzący ekspedycjom badawczym geochemik, stwierdził jednoznacznie, że kometa jest ostatecznym i najlepszym rozwiązaniem tajemnicy tunguskiej. (Rubstov V.V.: s. 8) Był rok 1961 i ani jego stanowisko, ani żadne inne nie miało być przez następne dziesięciolecia tym "ostatecznym". Do dziś zresztą nie jest, ale współcześnie akceptowane teorie wprowadziły kolejnego podejrzanego. 

Znaleziony meteoryt 

Właściwie nie był to wielki meteoryt, ale mikroskopijne fragmenty żelaza zawarte w skałach z miejsca wydarzenia. Wykryli je dopiero w 2013 roku ukraińscy naukowcy, egzaminując jeszcze raz dawno zebrane skały. Tym razem pod mikroskopem elektronowym. Stwierdzono, że mogą być one pozostałościami wielkiego obiektu, który rozpadł się w drobny mak w czasie potężnego wybuchu. (Kvasnytsya V. i in., 2013). Czyli meteoryt, którego usilnie szukał prawie sto lat wcześniej Leonid Kulik, mógł być na miejscu przez cały czas. Po prostu ówczesna technologia nie pozwalała na jego dostrzeżenie. 

Asteroida jak piłka tenisowa? 

Ciekawa, choć nieco mrożąca krew w żyłach jest jedna z najnowszych hipotez, zaproponowana przez badaczy z uniwersytetu w Krasnojarsku w 2020 roku. W skrócie sugerują oni odbicie się asteroidy od powierzchni ziemi (co spowodowało opisane wcześniej zjawiska) i następnie jej powrót na orbitę słoneczną. (Khrennikov D. i in., 2020) 
Tę hipotezę zaproponowano w ramach badań nad możliwą reakcją podobnych ciał niebieskich w zetknięciu z powierzchnią ziemi. 
Asteroida to nie mały meteoryt, ale kawał sporego ciała niebieskiego. W każdym razie sporego z punktu widzenia malutkich ziemian. Gdyby takie ciało faktycznie zderzyło się z naszą planetą, wywołałoby o wiele gorsze szkody niż przewrócenie kawałka syberyjskiego lasu i trochę towarzyszących mu efektów specjalnych. Zespół rosyjskich naukowców rozważał jednak możliwość "bezpiecznego" wejścia takiego obiektu w naszą atmosferę. 
Katastrofa tunguska może być jedną z tych zagadek, które nigdy nie zostaną do końca rozwiązane. Mimo to te i inne niezwykłe zjawiska powodują, że odkrywamy nowe tajemnice Ziemi i Wszechświata. 

 

# data[].attributes.headline
Sprawozdanie z realizacji projektu - tabela

# data[].attributes.subject
Sprawozdanie z realizacji projektu - tabela

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Swistek	Damian	chlopiec	6
Kowalik	Mateusz	chlopiec	6
Hintzke	Nikola	dziewczynka	6
Grzelecki	Oliwier	chlopiec	6
Hinz	Nikola	dziewczynka	6
Wasiluk	Bartlomiej	chlopiec	6
Wasilewski	Bartlomiej	chlopiec	6
Silakowski	Henryk	chlopiec	6
Kaftan	Monika	dziewczynka	6
Pettka	Jan	chlopiec	5
Zygmunt	Adam	chlopiec	5
Lukasik	Magdalena	dziewczynka	5
Hanczarek	Olivier	chlopiec	5
Samulczyk	Julia	dziewczynka	5
Rutkiewicz	Julia	dziewczynka	5
Bialaszewski	Piotr	chlopiec	5
Berezniewicz	Wiktor	chlopiec	5
Sobol	Filip	chlopiec	5
Kowalczyk	Mateusz	chlopiec	5
Senger	Joanna	dziewczynka	5
Sadowska	Julia	dziewczynka	5
Wojcicki	Aleks	chlopiec	5
Szczepkowski	Dorian	chlopiec	5
Stanislawska	Hanna	dziewczynka	5
Salanowska	Julia	dziewczynka	5
Skrzydlak	Izabela	dziewczynka	5
Koszlaga	Mateusz	chlopiec	5
Szczepanska	Emilia	dziewczynka	5
Spychala	Filip	chlopiec	5
Szczucki	Dominik	chlopiec	5
Marzec	Lena	dziewczynka	5
Rembiewski	Jakub	chlopiec	5
Geszczynski	Patryk	chlopiec	5
Wamka	Anastazja	dziewczynka	4
Bialkowska	Monika	dziewczynka	4
Kulakowski	Marcjusz	chlopiec	4
Przytula	Jakub	chlopiec	4
Bsk	Arleta	dziewczynka	4
Derek	Stanislaw	chlopiec	4
Felisiak	Sofie	dziewczynka	4
Lupa	Maksymilian	chlopiec	4
Wojciechowska	Alicja	dziewczynka	4
Pieterson	Jan	chlopiec	4
Hrywniak	Olaf	chlopiec	4
Ciosinski	Jacek	chlopiec	4
Helinska	Nikola	dziewczynka	4
Frankowska	Roksana	dziewczynka	4
Brydzinski	Mariusz	chlopiec	4
Mrozik	Lena	dziewczynka	4
Klein	Michalina	dziewczynka	4
Strehlke	Filip	chlopiec	4
Ciesielska	Wiktoria	dziewczynka	4
Wydrzynski	Adrian	chlopiec	4
Beniuszys	Mikolaj	chlopiec	4
Witkowski	Andrea	chlopiec	4
Dsbrowski	Stanislaw	chlopiec	4
Procinska	Julianna	dziewczynka	4
Radziszewski	Jakub	chlopiec	4
Kolodziejczyk	Marta	dziewczynka	4
Radomski	Jakub	chlopiec	4
Lange	Maja	dziewczynka	4
Kornatowski	Mateusz	chlopiec	4
Pistek	Jan	chlopiec	4
Bialkowska	Kamila	dziewczynka	4
Jurczyk	Nadia	dziewczynka	4
Cieslik	Stanislaw	chlopiec	4
Trzebiatowska	Anna	dziewczynka	4
Kluziak	Matylda	dziewczynka	4
Mierzejewski	Kornel	chlopiec	4
Szreder	Dawid	chlopiec	4
Rybinski	Igor	chlopiec	4
Nieradko	Kajetan	chlopiec	3
Mendrek	Krzysztof	chlopiec	3
Trawicki	Borys	chlopiec	3
Sobon	Filip	chlopiec	3
Cejnog	Kamila	dziewczynka	3
Jazkowiec	Nadia	dziewczynka	3
Jarosiewicz	Milosz	chlopiec	3
Kmiecik	Martyna	dziewczynka	3
Kilanowska	Michalina	dziewczynka	3
Markowiak	Leon	chlopiec	3
Sikora	Hubert	chlopiec	3
Szczuplinska	Emilia	dziewczynka	3
Szubarczyk	Dawid	chlopiec	3
Krefta	Mateusz	chlopiec	3
Malinowski	Lukasz	chlopiec	3
Czerlonek	Weronika	dziewczynka	3
Szostakowska	Dominika	dziewczynka	3
Kaleta	Mikolaj	chlopiec	3
Kocur	Martyna	dziewczynka	3
Wit	Andrzej	chlopiec	3
Rybienik	Igor	chlopiec	3
Puzlecka	Julia	dziewczynka	3
Juralewicz	Mikolaj	chlopiec	3
Piwowarek	Jan	chlopiec	3
Jurczak	Mikolaj	chlopiec	3
Ogrodowczyk	Konstancja	dziewczynka	3
Strojek	Filip	chlopiec	3
Zaremba	Aleksandra	dziewczynka	3
Gorska	Oliwia	dziewczynka	3
Garus - Kwidzinska	Paulina	dziewczynka	3
Siemistkowska	Jagoda	dziewczynka	3
Ulewicz	Bartosz	chlopiec	3
Tokarska	Antonia	dziewczynka	3
Zakrzewska	Olga	dziewczynka	6	
Zakrzewska	Ewa	dziewczynka	6	
Rohde	Jakub	chlopiec	6	
Smoliniec	Franciszek	chlopiec	6	
Paluchowski	Julian	chlopiec	6	
Bialaszewski	Wiktor	chlopiec	6	
Bielawski	Tymoteusz	chlopiec	6	
Pawlun	Karolina	dziewczynka	6	
Zielinski	Mariusz	chlopiec	6	
Majchrzak	Lucja	dziewczynka	6	
Koczakowska	Marta	dziewczynka	6	

