# data[].attributes.body
Wij zijn Femke en Mea en dit is onze padlet voor thema 1 van werkplekleren. Wij hebben voor het eerste thema bewegen leren gekozen.

Om de 4 weken kiezen wij een nieuw thema die actueel is binnen onze stageplek.

Dit thema gebruiken wij voor onze ´challenge´ die we op stage gaan uitvoeren.

Mea loopt stage op Taalbrug Junior in Venlo bij groep 8.

Femke loopt stage op de Steenen brug, Roermond bij groep 4.

Wij hebben als thema: 'Bewegend leren'.
Onze opdrachten hebben dit onderwerp ook centraal staan. In onze padlet kun je verder lezen waarom bewegend leren zo belangrijk is in het onderwijs. Dit zijn dan ook de redenen waarom wij voor bewegend leren gekozen hebben.

# data[].attributes.body
Dit filmpje laat een basisschool zien waar leerkrachten bewust bezig zijn met bewegend leren. Ze gebruiken vaak energizers en laten ook hun eigen mening naar voren komen.
Vooral interessant omdat ze de mening van leerlingen laten horen over beweeglijk leren.

Wil jij meer te weten komen over energizers in het onderwijs? Bekijk dit filmpje!

# data[].attributes.attachment_link.description
Energizers en bewegend leren in het basisonderwijs

# data[].attributes.body
In dit artikel lees je meer over bewegend leren en waarom dit zo belangrijk is in het onderwijs.

Er worden ook verschillende leuke werkvormen benoemd zoals: Dansen en boeken lezen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kinderen hebben gedurende de hele dag beweging nodig voor sensorische en motorische ontwikkeling. Maar hoe doen we het eigenlijk op dit moment? De volgende illustratie geeft onze dagelijkse gezonde behoefte aan beweging weer.

Jonge kinderen zijn van nature beweeglijk en gericht op het ontdekken van de wereld. Hierdoor ontwikkelen kinderen zichzelf.

Daarnaast worden er miljarden verbindingen aangelegd in de hersenen, zodat kinderen op latere leeftijd neurologisch klaar zijn om te leren schrijven, lezen, rekenen en om zich te kunnen ontwikkelen zoals zij dat graag willen.

Als kinderen tussen 0-7 onvoldoende bewegen, (zoals nu bij 23,5% van de kinderen het geval is) dan heeft dit een negatieve invloed op de ontwikkeling. Voor het zevende levensjaar zitten namelijk de meeste gevoelige en kritieke periodes om bepaalde functies te ontwikkelen, bijvoorbeeld motoriek, gevoelens, hechting, omgaan met leeftijdsgenoten, zien, klankontwikkeling, rekenen en taal. Deze ontwikkelingen worden in de jonge kind periode grotendeels op gang gebracht door het kind te laten spelen én bewegen. Leert een kind het dan niet, dan kunnen er op latere leeftijd leer- en gedragsproblemen ontstaan.

Kilometers lange onderzoeken tonen aan dat wanneer kinderen zich motorisch onvoldoende ontwikkeld hebben, dit ook van invloed is op de leerprestaties. Daarom is bewegen voor jonge kinderen een daadwerkelijke levensbehoefte. Daarbij neemt dans een belangrijke plek in.

Eric Scherder: "Dans is eigenlijk de top van de verrijking is, omdat dit bewegen, muziek en denksport combineert. Het optimum is om dans te integreren in kinderopvang en onderwijs. Dit zou de ontwikkeling van kinderen zeer ten goede komen."

Lees hier het artikel over de positieve invloed van dans op de ontwikkeling van kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Kinderen hebben gedurende de hele dag beweging nodig voor sensorische en motorische ontwikkeling. Maar hoe doen we het eigenlijk op dit moment? De volgende illustratie geeft onze dagelijkse gezonde behoefte aan beweging weer. Jonge kinderen zijn van nature beweeglijk en gericht op het ontdekken van de wereld. Hierdoor ontwikkelen kinderen zichzelf.

# data[].attributes.body
Hier lees je over bewegend leren in een notendop. Er wordt omschreven wat bewegend leren is en hoe dit wordt toegepast in het onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De laatste jaren is er veel onderzoek gedaan naar het nut van bewegend leren. Wat bewegend leren precies is en waarom het van toegevoegde waarde is op de basisschool, lees je in dit artikel.

Wat is bewegend leren?

Met bewegend leren worden niet de gymlessen bedoeld. Die zijn natuurlijk ontzettend goed om de motoriek en sociale vaardigheden van je kind te bevorderen. Maar bewegend leren doet meer dan dat.

Als je kind bewegend leeronderwijs krijgt, gaan lichamelijke activiteiten en leertaken als taal en rekenen samen. De leerkracht stimuleert je kind bijvoorbeeld te bewegen tijdens de spellinglessen.

Overigens mag je kind niet willekeurig door het klaslokaal rennen tijdens dit soort lessen. Het gaat er juist om dat bij herhaling van bepaalde leerstof steeds vergelijkbare bewegingen worden gebruikt.

Zo kan de leerkracht je kind vragen om bij de tafel van 4 steeds een sprong naar voren te doen bij de volgende stap. Of je kind moet rennen op de plaats terwijl het nadenkt over de spelling van een woord.

Bewegend leren onderzocht

Nog lang niet alle scholen in Nederland werken actief met bewegend leren. Toch is deze vorm van onderwijs wel degelijk in opmars. En dat is niet voor niets, want verschillende onderzoeken, nationaal én internationaal, hebben aangetoond dat bewegend leren in veel gevallen tot betere resultaten leidt. Met name op het gebied van spelling en rekenen. Lees meer over bewegend leren rekenen in dit artikel.

Uit 1 van die onderzoeken (Best, 2010) bleek dat door intensieve lichaamsbeweging de hoeveelheid dopamine en noradrenaline in de hersenen toenemen. Daardoor kunnen kinderen zich beter concentreren op hun taak.

Een ander interessant gegeven is het volgende: als kinderen bewegen tijdens het herhalen van de leerstof, blijft die stof nóg beter hangen. Dat komt omdat kinderen niet alleen kunnen terugvallen op informatie die door hun ogen of oren de hersenen zijn binnengekomen, maar ook door beweging.

Wanneer kinderen de geleerde stof terug moeten halen, hebben ze als het ware een extra informatiebron tot hun beschikking. Ze kunnen zich via de bijbehorende beweging bijvoorbeeld herinneren wat het antwoord op een tafelsom moet zijn.

Ten slotte is natuurlijk al langer duidelijk dat lichaamsbeweging de doorbloeding van het lichaam stimuleert. Ook de doorbloeding van de hersenen verbetert op de lange termijn door de extra beweging. Nieuwe zenuwcellen worden sneller aangemaakt. Daarnaast kunnen er gemakkelijker verbindingen ontstaan tussen bestaande zenuwcellen. Dit alles bevordert de prestaties van kinderen op leergebied.

Waarom bewegend leren basisonderwijs?

Natuurlijk is bewegen goed voor iedereen. Je kind blijft er lichamelijk fit door, wat de leerprestaties ten goede komt. Maar er zijn dus meer voordelen. Die hebben we samengevat in onderstaande afbeelding.

Bewegend leren in Nederland: Fit & Vaardig op school

Niet alleen in het buitenland is onderzoek gedaan naar de gevolgen van bewegend leren voor kinderen. Ook in Nederland is men hiermee bezig.

Zo is op basis van de internationale bevindingen het lesprogramma Fit & Vaardig op school ontstaan. Tijdens de Fit & Vaardiglessen krijgen kinderen op een fysiek actieve manier een deel van hun taal- en rekenlessen aangeboden.

3 keer per week krijgen kinderen 10 tot 15 minuten actieve rekenles voorgeschoteld én 10 tot 15 minuten actieve taalles. Het doel van deze lessen is steeds automatisering en herhaling. Nieuwe stof wordt aangeboden tijdens de reguliere reken- en taallessen.

De actieve lessen bestaan uit oefen- en basisbewegingen. Kinderen maken oefenbewegingen als ze een vraag beantwoorden. Ze springen bijvoorbeeld 8 keer op de plaats als ze de uitkomst van 2 x 4 geven.

Als kinderen tijd nodig hebben om na te denken over een antwoord, voeren ze de basisbeweging uit. Dat is bijvoorbeeld rennen op de plaats.

Fit & Vaardig op school onderzocht

Fit & Vaardig op school is 2 jaar lang uitvoerig getest op de groepen 4 en 5 van 12 basisscholen in Noord-Nederland. De resultaten waren opvallend.

Uit het onderzoek blijkt dat kinderen direct na een Fit & Vaardigles een grotere taakgerichtheid hebben dan na een reguliere les. Met andere woorden: direct na de actieve les kunnen kinderen geconcentreerder aan hun taak werken. Deze taakgerichtheid staat in nauw verband met schoolprestaties.

Ook de resultaten van de spelling- en rekentoetsen waren significant beter dan die van kinderen die het reguliere onderwijsprogramma hadden gevoerd. (Mullender-Wijnsma et al., 2015)

Deze resultaten zijn reden genoeg om aan te nemen dat lichamelijke inspanning vaker gecombineerd zou moeten worden met herhalingslessen rekenen en taal.

Bewegend leren voorbeelden

We hebben intussen al wat voorbeelden gegeven van bewegend leren in de praktijk. Hieronder vind je nog wat concrete voorbeelden. In dit geval beperken we ons tot voorbeelden uit groep 6, 7 en 8. Maar uiteraard zijn er ook veel mogelijkheden in de onderbouw van de basisschool.

Bewegend leren groep 6

Op het schoolplein kun je heel veel doen met bewegend leren. De leerkracht tekent bijvoorbeeld een heleboel cirkels op het plein in verschillende kleuren. Elke kleur staat voor een soort som: optellen, aftrekken, vermenigvuldigen of delen.

In de gekleurde cirkels staan antwoorden. Die antwoorden horen bij de sommen die de leerkracht op verschillende kaartjes heeft gezet. Je kind krijgt een kaartje met een som van een bepaalde categorie. Het is aan hem om zo snel mogelijk het juiste antwoord te vinden in de cirkels op het schoolplein.

Bij iedere cirkel staat een klasgenootje. Die controleert of de som en het antwoord inderdaad bij elkaar horen. Is het antwoord goed? Dan geeft je kind het kaartje aan de controleur en haalt hij bij de leerkracht een nieuw kaartje.

Ook in het klaslokaal of in de gymzaal kun je met bewegend leren aan de slag. Zo kan de leerkracht door het lokaal verspreid verschillende spellingvarianten van een moeilijk woord ophangen.

De leerkracht nodigt je kind daarna uit om naar de juiste spellingvariant toe te lopen. Of om er een bal naar te gooien. Is het antwoord goed? Dan kan je kind door naar het volgende woord.

Lees ook:

Bewegend leren groep 7

Ook in groep 7 kun je leuke spellen combineren met reken- en taallessen. Je kind krijgt bijvoorbeeld een dictee in de buitenlucht.

In het midden van het schoolplein liggen de schriften van alle deelnemende klasgenoten. De leerkracht heeft verspreid over het terrein een aantal dicteewoorden opgehangen. De kinderen kunnen de papieren wel zien hangen, maar ze kunnen vanaf de middencirkel niet lezen wat erop staat.

Zodra de leerkracht het startsein geeft, mag je kind naar 1 van de woorden rennen. Hij neemt het dicteewoord in zich op en rent terug naar het schrift. Daar schrijft hij het woord op. Je kind mag ieder woord maar 1 keer zien. Als het alle woorden heeft opgeschreven, mag het nog 1 ronde maken om eventuele fouten te verbeteren.

De leerkracht kan ervoor kiezen hier een wedstrijdelement aan te verbinden, maar dat is niet eens nodig om toch een heel leuke spellingles te hebben!

Lees ook:

Bewegend leren groep 8

In groep 8 kan de leerkracht het niveau van de opdrachten weer wat hoger maken. Een spel waarbij dat makkelijk lukt, is het spel van de cijferronde.

Op het schoolplein tekent de leerkracht in een cirkel de cijfers 0 tot en met 9. Je kind moet in het midden van die cirkel gaan staan en krijgt een som op een kaartje. Alle sommen die langs kunnen komen zijn hoofdrekensommen.

Je kind rekent de som uit en springt vervolgens op 1 been het antwoord bij elkaar. Als het antwoord bijvoorbeeld 124 is, springt je kind eerst naar de 1, dan naar de 2 en daarna naar de 4. Een andere leerling controleert of het antwoord klopt.

Lees ook:

Bewegend leren: een fantastische kans

Bewegend leren is een fantastische kans voor het onderwijs. Je kind blijft er niet alleen fit door, maar ontwikkelt zijn cognitieve niveau ook nog eens aanzienlijk.

We zijn ervan overtuigd dat bewegend leren steeds meer en steeds vaker onderdeel wordt van het basisonderwijs. En terecht, want het kent alleen maar voordelen!

Lees ook:
Bronnen:

Best, J. R. (2010). Effects of physical activity on children's executive function: Contributions of experimental research on aerobic exercise. Developmental Review, 30(4), 331-351. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3147174/

Donnelly, J.E., Greene, J.L., Gibson, C.A., Smith, B.K., Washburn, R.A., Sullivan, D.K., ... Williams, S.L. (2009). Physical Activity Across the Curriculum (PAAC): a randomised controlled trial to promote physical activity and diminish overweight and obesity in elementary school children. Preventive medicine, 49(4), 336-341.

Mullender-Wijnsma, M.J., Hartman, E., Greeff, J.W. de, Bosker, R.J., Doolaard, S., & Visscher, C. (2015). Improving Academic Performance of School-Age Children by Physical Activity in the Classroom: 1-Year Program Evaluation. Journal of School Health, 85(6), 365-371.

https://fitenvaardigopschool.nl

Judith Kimenai, BEd

# data[].attributes.attachment_link.description
Onze onderwijsexperts geven duidelijke uitleg in artikelen. Zo weet jij als ouder precies hoe het zit. 300.000+ ouders gingen je voor.

# data[].attributes.body
Gebruik verschillende werkvormen!
Dit zijn onder andere:

- Just Dance
- Energizers (filmpjes op YouTube)
- Les methodes zoals Fit Vaardig of https://bewegendleren.net/?fbclid=IwAR3D2gvnSBlX0CQZCPKo2PwNqHG7S29P8rpBmSsg-93AqIICK3o78jeHIAg

Spellen:

- Estafette

- Renspel
- Tikspel
- Verzamelspel
- Doelspel
- Springspel
- Parcours

# data[].attributes.body
Ervaar welke werkvormen voor JOU klas werken! Elk kind/klas heeft andere interesses en ervaart dingen anders!

Dit kun je ontdekken door te proberen. Sommige werkvormen zullen de kinderen fantastisch vinden en anderen misschien wel minder leuk. Hier leer je als docent van maar de kinderen leren hier ook van.

Zo leren kinderen dat ze soms ook actief moeten deelnemen aan een activiteit die zij zelf misschien minder leuk vinden.

# data[].attributes.body
Deel je leuke ideeën en ervaringen met collega's! Zo leer je ook andere leuke werkvormen kennen.

# data[].attributes.body
Houd social media in de gaten!
Je kunt voor inspiratie op Facebook, Instagram of pinterest kijken. Heel veel leerkrachten delen hier leuke werkvormen voor je!

Hier zijn een paar voorbeelden:
https://www.facebook.com/doevrijdag/
https://www.facebook.com/groups/347141143991183
https://www.instagram.com/bewegend_leren/
https://www.instagram.com/bewegend.leren.po/

# data[].attributes.body
Weet wat je de kinderen wilt leren!

Wanneer jij precies weet wat de kinderen moeten leren, kun je er veel makkelijker een activiteit aan koppelen.

# data[].attributes.body
Je kunt ´Just Dance´ inzetten als korte energizer voor de klas. De kinderen mogen zelf een liedje uitkiezen en kunnen de bewegingen nadoen op het digibord.

https://www.youtube.com/justdance

# data[].attributes.body
Spellen zoals Ren-Je-Rot, een estafette of lopend dictee.

# data[].attributes.body
Dit filmpje is een bewegingstussendoortje voor de onderbouw. De kinderen kunnen even 2 minuten lekker bewegen. Ze moeten de kok nadoen op het bord.

# data[].attributes.body
Deze energizer is niet alleen voor wat energie kwijt te raken... maar ook voor te leren! De kinderen oefen klanken en woorden door middel van bewegend leren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bewegend leren - Woorden flitsen - sch / schr

# data[].attributes.body
In dit filmpje zie je vijf verschillende energizers.

Energizers zijn beweeglijke spelletje + filmpjes die je kort kunt uitvoeren met je klas. Na bijvoorbeeld een rekenles, kun je kort een energizer inzetten. Op deze manier kunnen kinderen tussen lessen door even bewegen.

Heb je inspiratie nodig met je energizers? Bekijk het filmpje!

# data[].attributes.attachment_link.title
VIJF MAKKELIJKE & LEUKE ENERGIZERS voor in de klas

# data[].attributes.body
Met bewegend leren wordt bedoeld dat je leertaken combineert met lichamelijke activiteiten. De leerkracht stimuleert kinderen om te bewegen tijdens de basisvakken zoals rekenen, taal en spelling.

Er zit wel een logische volgorde en opbouw in deze bewegingsspellen. Het is dus niet de bedoeling dat kinderen door de klas heen gaan rennen. Bij herhaling van leerstof worden steeds vergelijkbare bewegingen gebruikt.

Bron: https://wijzeroverdebasisschool.nl/uitleg/bewegend-leren

# data[].attributes.attachment_link.title
bewegend leren WPL leerjaar 3 on Pinterest

# data[].attributes.attachment_link.description
Explore a hand-picked collection of Pins about bewegend leren WPL leerjaar 3 on Pinterest.

# data[].attributes.body
DoeVrijdag Facebook

# data[].attributes.headline
Leuke site met verschillende werkvormen!

# data[].attributes.subject
Leuke site met verschillende werkvormen!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Inspiratie werkvormen voor bewegend leren

Wat ik vaak om me heen hoor, is dat mensen wel graag bewegend leren willen inzetten, maar de inspiratie missen om dit vorm te geven. De meeste kunnen nog wel een renspel (bijvoorbeeld een Zweedsloopspel of een estafette) bedenken, maar voor veel leerkrachten houden de werkvormen voor bewegend leren daar wel op.

Natuurlijk niet!

Er wordt dan gevraagd naar workshops, cursussen, trainingen en literatuur. Dat is natuurlijk allemaal leuk, maar misschien (in een aantal gevallen) wel een beetje zonde van het geld dat je óók had kunnen gebruiken voor het aanschaffen van fijne materialen die het bewegend leren vorm kunnen geven.

Dit blog heb ik geschreven om jullie te inspireren en van ideeën te voorzien rondom werkvormen voor bewegend leren, maar dan gratis!!

Allereerst zijn er al héél veel ideeën gratis te vinden (en serieus, denk je dat je unieke ideeën gaat vinden in een workshop of boekje?!). Waar zou die inspiratie vandaan komen?

Goede ideeën, waar ook vandaan, komen uiteindelijk toch altijd terecht op het internet!

Basistips voor ideeën

Volg op Instagram profielen die veel werken met bewegend leren. (Heb je nog geen Instagram, overweeg het eens! Al is het alleen maar om inspiratie op te doen.) Deze zijn eenvoudig te vinden door te zoeken op #bewegendleren. Profielen van @doevrijdag en @bewegend.leren.po zijn erg interessant om te volgen. Of op ons eigen profiel @spelendenbewegendleren! Op deze pagina's vind je veel voorbeelden, werkvormen, ideeën, enz. Ben je naast ideeën nog op zoek naar een pagina om geïnspireerd te worden voor materialen rondom bewegend en spelend leren, dan is @powerspel een echte aanrader.

Facebook heeft onderwijsgroepen waar veel ideeën gedeeld worden. Ook hier kun je zoeken met #bewegendleren. Je vindt dan berichten, pagina's en (besloten) groepen.

Ook op Pinterest vind je ontzettend veel ideeën! Soms is het zien van een idee, een inspiratie om nieuw idee te bedenken.

Laat je inspireren door wát of hóe je de kinderen wilt laten leren. Misschien vind je het in het begin lastig, maar naar mate je meer ervaring krijgt met bewegend leren, word je er vanzelf handiger in. Je zal zien dat ook het bedenken van 'nieuwe' vormen steeds gemakkelijker wordt.

Grofweg hanteer ik een aantal categorieën, waar ik steeds allerlei varianten op bedenk (al dan niet in combinatie met elkaar).

Soorten werkvormen voor bewegend leren

Estafette

Verdeel de groep in een x-aantal groepjes. Elk groepje staat bij een startpunt. Alle spelers leggen, om de beurt, eenzelfde route af *.

Aan het einde van de route moeten ze iets pakken, opschrijven, mikken, veroveren, verzamelen, tactisch kiezen, onthouden, enz. dat met de cognitieve activiteit te maken heeft. De eerste speler komt terug via een afgesproken route en tikt de volgende speler aan. Welk groepje is als eerste klaar.

* Ook in de route kan je variëren; laat kinderen samenwerken, een parcours afleggen, stuiteren met een bal, touwtje springen, zak lopen, hinkelen, huppelen, koprollen, rollen, kikkersprongen, enz. Weet hierbij dat het kruisen van de middellijn een positief effect geeft op de samenwerking van de hersenen wat bijdraagt aan het beter en langer onthouden van de leerstof.

Renspel

Dit lijkt misschien in eerste instantie veel op de estafette, maar toch is er wel degelijk een verschil. Denk hierbij bijvoorbeeld aan spellen als een Zweeds-loopspel, Ren-je-rot, of een lopend dictee. Laat de kinderen rennen naar een blad / opdracht / kaartje / vak lopen om op die manier een vraag te beantwoorden. Powerspel heeft een reeks leermatten die bijzonder geschikt zijn om hierbij in te zetten. Denk dan bijvoorbeeld aan de meerkeuze leermat, de tafelleermat, maar ook de getallenlijnen lenen zich hier erg goed voor.

Tikspel

Tikkertje spelen en nog leren ook! Ik houd hiervan! Moeilijk? Nee, super eenvoudig! Zelf werk ik hierbij altijd met hesjes waar ik een goed plakkend, transparant zakje op gemaakt heb (meer hierover lees je in het blog 'Bewegend leren - zonder bruine boterham met kaas'). In de zakjes krijgen de kinderen kaartjes.

Op de kaartjes kan staan:

breuken (breuk-kommagetal-procent óf breuken om samen 1 te maken, óf breuken die even groot zijn zoals 2/3 en 4/6)

sommen tot 20 / 100 / ....,

deel)tafels (sommen met dezelfde uitkomst verzamelen, een getal roepen waarvan de uitkomst gelijk moet zijn aan de som in het zakje),

spreekwoorden (spreekwoord-betekenis),

woordenschat (woord-betekenis),

topografie (provincie-provinciehoofdstad-stad) of

meerdere spellingscategorieën (categorie-woorden zoals ei, geit, meisje en brei bij de categorie ei-woorden).

Laat de kinderen elkaar tikken als zij het antwoord op de som van een ander weten, de betekenis van een woord dat de ander bij zich draagt, de spellingscategorie kunnen noemen, enzovoort.

De mogelijkheden zijn eigenlijk eindeloos. Uiteraard moet je een beetje kaderen in de vraag- en antwoordmogelijkheden om de spanning erin te houden. De groepsgrootte is bepalend voor het aantal vraag- en antwoordmogelijkheden; meer kinderen betekent meer vraag- en antwoordmogelijkheden.

Verzamelspel

Hang kaartjes op aan een waslijn / leg kaartjes neer aan het einde van een parcours / verstop plastic eieren op het plein / plak post-its op. Allerlei manieren om verzamelspellen vorm te geven. Geef kinderen een opdracht mee wat ze moeten verzamelen. Wanneer je verschillende kinderen, verschillende opdrachten geeft, wordt het spel extra spannend. Ook bij deze spelvorm kunnen de hesjes, met het transparante zakje erop, uitkomst bieden. Kinderen kunnen dan eenvoudig de verzamelde kaartjes in het zakje bewaren.

Je kunt de kinderen ook voorwerpen laten verzamelen. Dit kan op kenmerk (rond, rood, scherp, enz), maar ook met woordenschat (zowel nederlands als engels), rekenen (zoek een tafel bijv 2×5 -> 2 handschoenen of 68-44= 24 blokjes, potloden, steentjes, takjes, tegels enz).

Doelspel

Doelen (of mikken) is waar het in deze spelvorm om gaat. Dat kan natuurlijk met een bal, maar er zijn meerdere varianten mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan pittenzakjes, een waterpistool of dartpijltjes (met klittenband 😉).

Springspel

Springen is natuurlijk super tof en hartstikke gezond! Springen over een mat. In combinatie met kaartjes, dobbelstenen of een draaischijf zijn allerlei verschillende spellen te bedenken; spring een som over de leermat, spring het kaartje naar de juiste plek op de leermat, dobbel en spring naar de goede plek, dobbel en spring in sprongen van wat je gedobbeld hebt, draai met de draaischijf en spring naar de juiste plek, draai met de draaischijf, reken al springend je antwoord uit, spring het juiste pad over de leermat en kijk waar je uitkomt, enzovoort. Geen mat? Met stoepkrijt is dit natuurlijk ook op het plein te tekenen!

Een ander leuk springspel leg ik uit in het blog; kangoeroespel.

Parcours

# data[].attributes.attachment_link.title
Werkvormen voor bewegend leren - Spelend en Bewegend Leren

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat ik vaak om me heen hoor, is dat mensen wel graag bewegend leren willen inzetten, maar de inspiratie missen om dit vorm te geven. De meeste kunnen nog wel een renspel (bijvoorbeeld een Zweedsloopspel of een estafette) bedenken, maar voor veel leerkrachten houden de werkvormen voor bewegend leren daar wel op.

# data[].attributes.body
Uit het onderzoek in Best 2010, kwam de conclusie dat kinderen zich beter kunnen concentreren door intensieve lichaamsbeweging. Dit komt door de hoeveelheid dopamine en noradrenaline in de hersenen toeneemt.

Ook blijft leerstof bij kinderen nog beter hangen wanneer ze bewegen. De reden daarvoor is dat kinderen niet alleen informatie opvangen door te zien en luisteren, maar ook door beweging. Zo dringt leerstof weer op een andere manier de hersenen binnen.

De kinderen hebben nu een extra informatie bron om te gebruiken wanneer ze zich geleerde stof moeten herinneren. Ze kunnen de bijbehorende beweging koppelen aan antwoorden op bijvoorbeeld tafelsommen.

Bovendien stimuleert lichaamsbeweging doorbloeding van het lichaam. En dus ook doorbloeding in je hersenen. Er worden sneller nieuwe zenuwcellen aangemaakt en er ontstaan verbindingen tussen bestaande zenuwcellen. Dit zorgt voor een optimale ontwikkeling op het leergebied van kinderen.

Bron: https://wijzeroverdebasisschool.nl/uitleg/bewegend-leren

# data[].attributes.body
Iedereen weet dat beweging goed voor je is. Er zijn dus een heleboel voordelen gekoppeld aan bewegend leren. Wij hebben ze even allemaal op een rijtje gezet:

- Bewegen is gezond
Door te blijven bewegen word je fit en voorkom je overgewicht. Hier draagt natuurlijk ook een gezonde voeding bij.

- Beter zelfbeeld
Beweging geeft kinderen een positiever zelfreflectie.

- Betere concentratie
Door bewegen en leren te combineren of af te wisselen kunnen kinderen zich beter concentreren in de klas.

- Meer plezier
Het bewegingsonderwijs maakt school leuker voor leerlingen en leerkrachten.

- Betere schoolprestaties
Uit onderzoeken blijkt dat kinderen beter presteren wanneer ze meer bewegen.

- Gemaakt om te bewegen
Wij er als mens voor gemaakt om te bewegen met ons lichaam!

Bron: https://bewegendleren.net/

# data[].attributes.body
Zwijssen

Voor peuters heeft zwijsen een Peuterpakket voor bewegend leren. Het pakket bestaat uit een beamer, beweegvloer, tablet en witte  speelmat. In het pakket zitten 9 activiteiten met verschillende thema’s voorbeelden van thema’s die in het pakket terugkomen zijn koken en dieren. Op de beweegvloer wordt met de beamer een activiteit geprojecteerd waar de kinderen vervolgens mee aan de slag kunnen gaan.

https://www.zwijsen.nl/lesmethodes/peuterpakket-bewegend-leren/hoe-het-werkt/

321!start

321!start is een pakket dat ontwikkeld is voor kinderen in het primair onderwijs lessen te bieden op een leerzame maar actieve manier. Het pakket bestaat uit 6 spelaanleidingen voor op het schoolplein te gebruiken, 3 mappen met lessen voor leerkrachten en materiaalkaarten. Het is opgedeeld in 3 leeftijdsfases, de onderbouw (groep 1 en 2), de middenbouw (groep 3 t/m 5) en de bovenbouw (groep 6 t/m 8).

https://www.321start.nl/

# data[].attributes.headline
Verschil tussen bewegend leren en beweegtussendoortje.

# data[].attributes.subject
Verschil tussen bewegend leren en beweegtussendoortje.

# data[].attributes.body
Bij bewegend leren zijn de kinderen echt bezig met leren. Ze leren iets van de activiteit. Denk bijvoorbeeld aan ren je rot met taal of rekenvragen. Een beweegtussendoortje is meer een Energizer. Het is een korte activiteit voor tussendoor voor even de energie kwijt te kunnen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld just dance. Het is belangerijk om het verschil tussen de twee te weten zodat je het op het goede moment kunt inzetten.

https://www.bing.com/videos/search?q=bewegen+leren+kinderen&&view=detail&mid=07359ED5169152A5763E07359ED5169152A5763E&&FORM=VRDGAR&ru=%2Fvideos%2Fsearch%3Fq%3Dbewegen%2Bleren%2Bkinderen%26FORM%3DHDRSC4

# data[].attributes.body
Leraren zien dat de kinderen uitkijken naar de beweegmomenten, ze hebben er baat bij om even te kunnen beweren. De kinderen geven aan dat ze hun energie kwijt kunnen en hierdoor een stuk rustiger worden. Hierdoor kunnen ze erna weer beter werken en beter concentreren. Ouders zijn vaak ook enthousiast over het bewegen.

https://www.bing.com/videos/search?q=bewegen+leren+kinderen&&view=detail&mid=07359ED5169152A5763E07359ED5169152A5763E&&FORM=VRDGAR&ru=%2Fvideos%2Fsearch%3Fq%3Dbewegen%2Bleren%2Bkinderen%26FORM%3DHDRSC4

# data[].attributes.attachment_link.title
Schoolfilm van de maand september: De Boskampi's

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze les gaan leerlingen aan de slag met de film De Boskampi's (Arne Toonen, 2015). Ze bekijken enkele fragmenten uit het begin van de film en gaan daarbij in op verschillende filmtechnieken. Ook lezen ze een fragment uit het eerste hoofdstuk van het boek waarop de film gebaseerd is en vergelijken dit met het begin van de film.

# data[].attributes.body
Leuk om tussendoor te doen, duurt niet lang maar kinderen kunnen wel veel bewegen!

# data[].attributes.attachment_link.title
Cijfers tot 20 herkennen - Bewegend leren met meester Sander

# data[].attributes.body
Uitleg over waarom kinderen beter presteren

# data[].attributes.attachment_link.title
Kinderen presteren beter als ze tijdens de les bew - RTL NIEUWS

# data[].attributes.attachment_link.description
Groningse onderzoekers bedachten een proef waarbij kinderen op de basisschool rekenen en taal leren terwijl ze bewegen. En deze 'Fit & Vaardig'-les blijkt een groot succes. Volg nu live het nieuws op http://www.rtlnieuws.nl. Website : http://www.rtlnieuws.nl Facebook : https://www.facebook.com/rtlnieuwsnl Twitter : https://twitter.com/rtlnieuwsnl

# data[].attributes.headline
Alles wat je moet weten over bewegend leren.

# data[].attributes.subject
Alles wat je moet weten over bewegend leren.

# data[].attributes.body
Een artikel over bewegend leren. Hierin staat onder andere waarom, wat en bewegend leren in de praktijk.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vanuit mijn expertise als beweegspecialist en ervaringen in het onderwijs, krijg ik steeds meer vragen over bewegend leren. Daarom heb ik alles op een rijtje gezet in deze blog-serie: Bewegend Leren - Alles wat je moet weten.

Bewegen, er is de laatste tijd veel om te doen en iedereen heeft er een mening over. We bewegen in de maatschappij steeds minder. We worden zelfs wereldkampioen zitten genoemd. Dit heeft zijn effecten op onze gezondheid en de beweegcapaciteit in het algemeen. Voor de maatschappij is er werk aan de winkel om deze negatieve tendens te doorbreken.

Ook in het onderwijs zien we hoe kinderen op het eerste gezicht veelal zittend en ogenschijnlijk inactief de dag doorbrengen. Uiteraard: de kinderen hebben twee keer per dag een pauze en ze nemen deel aan de gymlessen. De core-business van een school is dat de leerkrachten veel aandacht besteden aan de cognitieve vakken als rekenen, taal, spelling en lezen. Dat is ook belangrijk, want de kinderen zijn op school om dit te leren en dat is altijd al zo geweest.

Toch is er een omslag gaande: veel leerkrachten laten tijdens de schooldag kinderen meer bewegen. En dan niet alleen tijdens de gymles of in de pauze, maar juist ook tussen de lessen door. Er is namelijk steeds meer bekend dat veel zitten een deactiverende werking heeft op de hersenen en het lichaam. Met bewegen activeer je het lichaam en daarbij de hersenen, wat een belangrijke voorwaarde is om te kunnen leren.

Dit belooft natuurlijk veel goeds: stijgende resultaten door te investeren in bewegen. Daarom krijgt in het onderwijs bewegen en je fit voelen een steeds prominentere rol. Met name de verhoogde concentratie, taakgerichtheid en een positieve mindset na de activiteit worden gezien als voordeel. Met dit in het achterhoofd worden de gymlessen meer gegeven door vakleerkrachten én denkt men meer na op welk tijdstip de gymles gegeven wordt. Ook biedt men in de vorm van energizers tussen de lessen door korte beweegmomenten van 5 an 10 minuten aan én bewegen de leerlingen tijdens de les die binnen of buiten wordt gegeven. Dit alles vatten we samen als bewegend leren.
Lees hier binnenkort: waar komt bewegend leren vandaan?
Wat is Bewegend leren?

Maar wat is bewegend leren precies? De term wordt de laatste tijd steeds meer en meer een verzamelnaam, die meer en meer instanties en methode-makers te pas en te onpas gebruiken. Velen denken al snel bij bewegend leren aan een combinatie tussen bewegen en leren. Dus terwijl je aan het bewegen bent, werk je aan een cognitieve opdracht en leer je. Maar is dat wel mogelijk, deze twee zaken combineren? Het antwoord daarop is helaas, en zeker uit de cognitieve leerpsychologie: nee, dit kan niet.

Het is in de hersenen wel heel nauw met elkaar verbonden, maar leren ( het zich eigen maken van nieuwe, of het aanpassen van bestaande, kennis, gedrag, vaardigheden of waarden) en bewegen zijn in je hersenen twee apart processen. We denken dat we het kunnen en we zouden dat ook heel graag willen, maar onze hersenen kunnen dat gewoon niet aan. Wat de hersenen wel kunnen is heel snel switchen tussen taken - het schakelen tussen deze twee opdrachten - maar nogmaals nooit combineren.

Maar, is er één uitzondering op de regel dat je bewegen en leren niet kunt combineren. Dat heeft te maken expliciet leren en impliciet leren. Expliciet leren is het leren wat te maken heeft met voordoen en nadoen, denk aan het leren autorijden of het leren lezen. Op een gegeven moment wordt het een automatische. Wanneer je er niet meer over na hoef te denken - je doet het 'gewoon' - dan heb je het over een impliciet geleerde beweging.

Bewegingen als lopen, fietsen, gooien of vangen zijn impliciet geleerde bewegingen (het ligt er natuurlijk wel aan waar, wanneer en hoe intensief je loopt, fietst, etc). Je hebt iets expliciet geleerd en door de gedane herhalingen hoef je hier niet meer over na te denken. Je doet het gewoon. En doordat je er niet over na hoeft te denken, ontstaat er ruimte voor je werkgeheugen om andere dingen te doen: bijvoorbeeld om te kunnen leren. Dus terwijl je beweegt, leer je; dat is de gedachte.

Het kan dus toch? Ja, enkel en alleen wanneer je niet over de beweging hoeft na te denken. Dat is een heel dun draadje waarover je balanceert. Wanneer je tijdens het bewegen wilt leren, moet dit dus een beweging zijn die geautomatiseerd is (En of dit alles opweegt tegen een goede werkhouding met volle focus, dat moet je je trouwens ook afvragen). Al met al is dit echt het allerbelangrijkste wat je jezelf altijd voor ogen moet houden als je aan de slag wilt gaan met bewegend leren.

Waarom Bewegend leren?

Laten we een stapje verder gaan: waarom is het belangrijk om aandacht te besteden aan bewegend leren? Het is daarom eerst goed om te weten wat er gebeurt in de hersenen wanneer je beweegt.

Als je beweegt, word je lichaam geactiveerd. Hiermee bedoelen we dat de hartslag omhoog gaat en de bloedsomloop extra geactiveerd wordt, waardoor meer zuurstof naar de hersenen gaat (over een langere periode heeft het ook positieve invloed op de hersenstructuur). Daarbij geven je hersenen verschillende neurotransmitters af die bepaalde gebieden in de hersenen activeren. Maar het belangrijkste is dat met bewegen vooral één heel belangrijk gebied in de hersenen voor een bepaalde tijd wordt geactiveerd: de prefrontale cortex.

In de Prefrontale Cortex - het voorste gebied van de hersenen - bevinden zich verschillende centra waar planning, werkgeheugen, aandacht en gedragsregulering worden aangestuurd. Dit staat beter bekend onder de naam Executieve Functies. Zij werken op hun beurt weer samen met de Hypothalamus, de afstandsbediening van je lichaam, en die zorgt er weer voor dat er stofjes vrij komen die ervoor zorgen dat je tijdens het leren je beter kunt onthouden en het denkvermogen en je ruimtelijke navigatie gestimuleerd worden. Ook je hippocampus - het werkgeheugen en waar de informatie binnenkomt, wordt vastgehouden of waar bestaande informatie wordt opgehaald - functioneert onder aansturing van de Prefrontale Cortex.

Dat was even een technisch verhaal, maar bewegen zorgt er dus voor dat dit gebied, de Prefrontale Cortex, het gebied wat nodig is óm te kunnen leren, actief wordt. Je kunt het dus als volgt samenvatten: wanneer je beweegt, activeer je de hersengebieden voor een bepaalde tijd óm te kunnen leren.

Door te bewegen activeer je belangrijke hersengebieden die nodig zijn om te leren. Helaas is het wel zo dat iets leren en onthouden vooralsnog een heel ander proces is. Een geluk is dan wel weer dat dit proces bij iedereen hetzelfde werkt, ongeacht zijn of haar niveau. Nog een kleine kanttekening: het is wel zo dat bij de 'slimmere kinderen' de hersenactiviteit hoger ligt. Dit heeft te maken dat bij deze kinderen er al meer hersengebieden geactiveerd zijn en zij automatisch al gebruik van maken. Meer bewegen heeft voor deze kinderen meer een positief effect op de gezondheid.

Bewegend Leren in de praktijk

We weten nu dat bewegen en leren in de hersenen twee verschillende processen zijn en we weten dat met bewegen de voorwaarden worden geschapen om voor een bepaalde tijd te kunnen leren. Hoe wordt dan bewegend leren toegepast in de praktijk? Je kunt bewegend leren aanvliegen via een drietal wegen:

Het fysiek bewegen in de klas als afwisseling tussen een instructie en verwerking van de lesstof. Kort gezegd als 'beweegtussendoortje' of 'energizer';

Het fysiek bewegen tijdens het leren. Denk hierbij aan al bewegend antwoord te geven. Dit kan zowel binnen als buiten;

Het fysiek bewegen buiten de klas. Denk hierbij aan de gymles, de pauze en zelf ook het sporten na schooltijd.

Op dit moment zie je in de onderwijspraktijk vooral dat de eerste twee vormen van bewegend leren worden ingezet. Bij bewegen tussen een instructie en verwerking van de lesstof is het doel om je lichaam (en dus ook je hersenen) weer te activeren om zo weer de nieuwe instructie te ontvangen of de verwerking te kunnen maken.

Bij het bewegen tijdens het leren worden bewegingen uitgevoerd tijdens de leertaak. Denk hier bijvoorbeeld aan dat bewegingen worden gekoppeld aan een antwoord. Maar ook zie je veel voorbeelden van fysieke opdrachten waarbij de kinderen naar een gebied rennen, daar een antwoord opschrijven en weer terug rennen.

Wat weten we echt over bewegend leren?

Wat opvalt is dat leerlingen enthousiast, druk bezig en in beweging zijn. Het is vooral ook anders. Maar is bewegend leren wel effectief? Is bewegend leren zo eenvoudig: we laten de kinderen bewegen, koppelen er een opdracht aan en ze worden slimmer? Laat ik hier heel duidelijk in zijn en weer terugkomend op hetgeen ik eerder noemde: het is te makkelijk om te zeggen dat wanneer je bewegingen koppelt aan een leeropdracht, je dan ook dingen beter onthoudt en zelfs slimmer wordt. Dat is (nog) niet bewezen! Daarvoor verloopt het proces van leren echt anders en is het daarbij ook ingewikkeld.

Bewegen legt een basis, maar dan ben je er niet. Bewegen alleen zorgt er namelijk niet voor dat je beter gaat presteren. Het gaat erom wat je ervoor / daarna doet en vooral met de juiste strategie. Een expliciete instructie is nog steeds dé basis om te komen tot leren. 'Gewoon' uitleggen en geen poespas er omheen. Je kunt zeggen wat je wilt, maar dat heeft ook wetenschappelijk gezien het meeste effect.

Daarbij is het absoluut niet zo dat kinderen alleen maar stilzitten en luisteren naar de uitleg. Ze moeten wel actief meedoen, vragen beantwoorden, nadenken en overleggen. Ze zijn eigenlijk continu denkend bezig. En dat in combinatie met herhaling, een actieve levenswijze en goed bewegen ín de gymles, is een gouden strategie.

Als je alle conclusies van de onderzoeken over bewegend leren bundelt, dan concluderen de onderzoekers dat er voorzichtige positieve effecten zijn. Maar dat er nog wel meer onderzoek naar gedaan moet worden. Er zijn in ieder geval geen negatieve effecten. Wees daarom voorzichtig met de aannames die gedaan worden, dat bewegend leren zorgt voor een betere verwerking van de lesstof. Het is wel zo dat het uit gezondheidsperspectief absoluut geen kwaad kan om sowieso extra te bewegen. Alleen dat is een maatschappelijk probleem, wat niet alleen op het bordje moet komen van het onderwijs.

Daarom pleit ik ervoor dat je voorzichtig moet zijn met bewegend leren. Het is al moeilijk genoeg om informatie goed over te brengen en ervoor te zorgen dat kinderen de informatie niet vergeten. Het 'vergeet-proces' vindt bij iedereen plaats, omdat ons werkgeheugen nou eenmaal niet alles kan onthouden.

Belangrijk is in eerste instantie om goed na te gaan hoe de kinderen informatie (kennis, vaardigheden, gedrag) onthouden, opslaan en reproduceren in hun geheugen. Daarvoor moet je in eerste instantie weten hoe informatie op een juiste wijze binnenkomt, hoe informatie wordt opgeslagen in de hersenen en hoe informatie ook weer wordt opgeroepen. Dat is echt een hele andere techniek dan alleen een opdracht bewegend te voltooien.

Simpelweg gaan bewegen en ervan uitgaan dat je daardoor slimmer wordt, is vooralsnog echt een verkeerde conclusie. Maar het bewegen tussen de lessen of taken door om zo de Prefrontale Cortex te activeren, dat kun je vanaf nu mee starten. Dit kan echt geen kwaad. Een tip: maak het niet te moeilijk; een rondje rennen is simpel en heeft al veel effect! En nu ik toch bezig ben: doe ook energizers waarbij echt iedereen actief is en de hartslag omhoog gaat.
Lees hier: Bewegend leren - Wat werkt en wat werkt niet
Wat ook een simpele, snelle en waardevolle investering is, is het kijken wanneer je wat aanbiedt. Ik deel mijn core-business-vakken in op het moment dat de kinderen het scherpst zijn (denk aan de dag in de week vs. het moment van de dag). Hierin bied ik ook niet teveel aan, maar wat ik aanbied, laat ik gedurende de week / de dag terugkomen. Hiertussen beweeg ik met echte energizers of werk ik met mijn gymlessen aan fitheid en sociale vaardigheden. Vaardigheden die de basis leggen om te kunnen leren.

Wil je makkelijke en doeltreffende voorbeelden zien? Klik hier en zie hoe je op een simpele, maar effectieve wijze echt aan de slag kunt gaan met bewegen. Het gaat er namelijk om dat je iedereen activeert en aanzet voor de volgende activiteit én deze vervolgt met een goede expliciete instructie.
Wil je reageren of heb je een vraag, stel dit gerust via info@despelles.nl
Matthijs Jansen - Oprichter De Spelles

Matthijs Jansen is de oprichter van De Spelles. Hij weet al meerdere jaren zien hoe je iedereen met plezier laat bewegen. Zijn spelvideo's werden via social media massaal gedeeld. Ook de landelijke media besteedde aandacht aan zijn concept. De kracht van zijn spellen is dat ze simpel, origineel en vooral enthousiasmerend werken. Juist in deze tijd waarin kinderen steeds inactiever worden, biedt De Spelles een uitkomst.

In korte tijd heeft Matthijs een eigen database van 500 originele spellen voor in de gymles. Een groot deel bundelde hij in verschillende . Hier zijn er nu al meer dan 3000 van verkocht. Daarnaast geeft Matthijs met regelmaat in Nederland en België. Die worden steevast zeer goed beoordeeld. Verder heeft Matthijs een webshop met sport- en spelmaterialen voor de gymles. Dit doet Matthijs onder de naam van SportSpel.Shop. Zo biedt De Spelles een breed pakket aan spelideeën, geeft het advies en levert het de beste sport- en spelmaterialen voor een energieke gymles.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bewegend Leren - Alles wat je moet weten

# data[].attributes.attachment_link.description
Vanuit mijn expertise als beweegspecialist en ervaringen in het onderwijs, krijg ik steeds meer vragen over bewegend leren. Daarom heb ik alles op een rijtje gezet in deze blog-serie: Bewegend Leren - Alles wat je moet weten. Bewegen, er is de laatste tijd veel om te doen en iedereen heeft er een mening over.