# data[].attributes.attachment_link.title
presentatie_sessie 1  PBSOG krachtig leesonderwijs_2021

# data[].attributes.attachment_link.title
presentatie_sessie 1  PBSOG krachtig leesonderwijs_2223

# data[].attributes.body
Via de link kan je je gratis abonneren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze week verscheen met editie 20 het nieuwste nummer van Fons. Voor dit bijzondere nummer kozen we een thema dat ons na aan het hart ligt: fris nieuwkomersonderwijs. Het onderwijs aan nieuwkomers lijkt zich immers nog te vaak in een achterhoekje van het onderwijslandschap te bevinden (vaak is dat zelfs letterlijk zo op de schoolcampus), terwijl het dé plek bij uitstek is waar sterke taaldidactiek, onderwijsvernieuwing en krachtige teamwerking samenkomen. Fons 20 is daar hét toonbeeld van, want na een kleine oproep via onze socialemediakanalen kwam er zoveel moois binnen in onze mailbox dat we niet eens alle bijdragen konden opnemen. Je kan dus 48 pagina's vol inspirerende tips en ideeën verwachten: van een goedgevulde OKAN-boekenkast tot tips voor spontane taalstimulering, van een boeiend gesprek over OKAN en vervolgonderwijs tot samenwerken met ouders, van inzetten op erfgoedverhalen in de OKAN- en Ligo-klas tot werken met woordplaten om woordenschat te verwerven... je krijgt een goed zicht op het nieuwkomersonderwijs zoals het anno 2023 is.

En uiteraard is er opnieuw ook veel ander moois te ontdekken: nu de Voorleesweek officieel is begonnen, krijg je van Iedereen Leest gewoontegetrouw weer tal van boekentips, je komt te weten wat Remco Evenepoel met effectief leesonderwijs te maken heeft, je ontdekt hoe je van het VTM-programma Bestemming X een mooie les(senreeks) Nederlands maakt en hoe het Woordenboek van de Nederlandse Taal een welkome aanvulling is in je taalles. Meer dan ooit kruidt Fons dus je lessen Nederlands. Smakelijk!
Ontdek Fons 20 hier.

Terwijl er de laatste weken opnieuw veel aandacht ging naar (begrijpend) lezen en leesvaardigheid, in de nasleep van de PIRLS-resultaten, zetten wij in het gloednieuwe nummer van Fons de spots op een vaardigheid die daar sterk mee verbonden is: schrijfvaardigheid. Ook daar was immers de laatste maanden veel om te doen, vooral door de opkomst van artificiële intelligentie (AI) en met name de chatbot ChatGPT.

In de krant werd ChatGPT vooral weggezet als een bedreiging voor het schrijfonderwijs zoals we het nu kennen, maar met Fons willen we vooral focussen op de kansen en mogelijkheden die AI biedt op school en in de klas. Maar wat kun je nu allemaal met ChatGPT? Daar lees je alles over in de bijdragen van Kathleen Leemans en Kaat Rykaert, die enerzijds de troeven van ChatGPT in de verf zetten om aan taalcompetentie te werken, en anderzijds met een mooi uitgewerkt pratijkvoorbeeld laten zien hoe je de chatbot kunt inzetten bij het uitwerken van de geïntegreerde proef (gip). Mogelijkheden troef dus! Verderop in het nummer lees je ook nog meer over het pizzaboekverslag en andere creatieve schrijfopdrachten die leerkracht Katrien Verstappen heeft uitgeprobeerd, en neemt Kaat De Strooper je mee in hoe haar leerlingen in creatieve dialoog gingen met een kortverhaal.

Fien De Smedt (Universiteit Gent) geeft in haar artikel dan weer tien praktische tips om je schrijfinstructie te versterken, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Denk aan brainstormactiviteiten vóór het schrijven, duidelijke doelen formuleren en inzetten op sterke feedback én strategieën. Samen met haar collega's Yana Landrieu, Hilde Van Keer en Bram De Wever schreef ze bovendien nog een bijdrage over argumentatief schrijven, met aandacht voor samenwerkend schrijven en expliciete schrijfinstructie.

Zoals steeds vind je in Fons echter ook tal van bijdragen die breder gaan dan het centrale thema:

Auteursresidenties op school: twee schrijvers vertellen vol vuur over de kracht van verhalen, en hoe ze leerlingen uit het technisch en beroepsonderwijs mee op sleeptouw hebben genomen.

De winnaars van de Leesjury 2023: welke boeken waren de winnaars van deze leesclub voor kinderen en jongeren tussen 4 en 18 jaar? Iedereen Leest vertelt het je graag in ons nieuwe nummer.

Voorlezen werkt altijd: in twee boeiende bijdragen vertellen Sarah Wielandts en Martijn Dentant over waarom voorlezen zo ongelofelijk belangrijk is - niet alleen voor jonge kinderen, maar ook voor jongeren in het secundair onderwijs!

De kracht van groepswerk: wat maakt dat groepswerk écht werkt? Hoe maak je er een krachtige tool van om tot echt leren te komen? Daarover vertelt Gino Bombeke je graag in z'n bijdrage.

We wensen je veel leesplezier, en zien je graag na een welverdiende zomer terug in het najaar! Fons 20 verschijnt in november, en zet sterk nieuwkomersonderwijs centraal. Zin om een bijdrage te leveren? Mail ons dan zeker op redactie@tijdschriftfons.be!

Altijd leuk om in de bus te krijgen, zo net voor een welverdiende zomervakantie: de nieuwe Fons! Het thema van Fons 17 is 'Meer dan lezen!', en daar hebben we niet toevallig voor gekozen. Als het over taalonderwijs gaat, heeft iedereen tegenwoordig de mond vol van lezen en leesonderwijs. Zonder meer terecht, en dat vertaalt zich ook in de ruime aandacht die we in elk Fons-nummer geven aan leesonderwijs. Ook nu weer, met onder meer artikelen over een reeks leuke uitdagingen om je leerlingen aan het lezen te krijgen, begeleid vrij lezen in het secundair onderwijs, de Leesjury en didactische werkvormen om het lees- en schrijfplezier te verhogen.

Fons 17... meer dan lezen!

Maar in dit nummer willen we vooral de spots eens richten op al die andere mooie facetten van het schoolvak Nederlands - want ons vak is meer dan lezen alleen. Daarom in Fons 17 ook boeiende en hopelijk inspirerende bijdragen over taalondersteuning, theater, journalistiek schrijven en multicultureel onderwijs via literatuur. En helemaal aan het begin een stevig interview met twee TaCo's - voor je begint te watertanden: dat staat voor taalbeleidscoördinatoren. Smakelijk, een fijne zomer toegewenst, en graag tot dit najaar voor een nieuwe Fons! Op de voorlaatste pagina verklappen we je trouwens al het thema van dat nummer... wie weet krijg je daarmee meteen zin om deze zomer al in je pen te kruipen.

Nog even doorbijten, en dan staat er een welverdiende week vakantie voor de deur, vol wilde of minder wilde plannen. Of je je nu in je skibroek hijst, vooral lang wil uitslapen of toch al wat lessen begint voor te bereiden voor de weken nadien: we hopen dat je er met volle teugen van geniet. Mocht je daarbij nog wat extra leesvoer kunnen gebruiken, dan zijn we er voor je: het nieuwe nummer van Fons valt ergens in de loop van deze week bij jou in de bus!

In het vorige nummer stonden we uitgebreid stil bij schrijven en lezen, in Fons 16 gaat de aandacht volop naar luisteren en spreken. Van werken met podcasts over leren presenteren tot het opzetten van een heus hoorspel: in het nieuwe Fons-nummer krijg je weer allerlei ideeën om ook bij jou op school en in de klas volop aan het experimenteren te gaan. Wil je graag delen hoe jij aan de slag gaat met spreek- of luistervaardigheid? Laat het ons dan zeker weten, bijvoorbeeld via onze rubriek De mailbox van Fons, waarin we dit keer enkele geëngageerde leerkrachten aan het woord horen over wat zij allemaal doen rond lezen.

Daarnaast vind je in het 16de nummer ook nog veel meer, zoals steeds: we hebben het over de Jeugdboekenmaand die volgende week start, over feedback geven via Google Classroom, over hoe jeugdliteratuur je kan helpen om volop op identiteit en diversiteit in te zetten,... voor elk wat wils! Ontdek snel het nieuwe nummer, op onze website of bij jou in de brievenbus of op school. Nog geen abonnee? Abonneer je dan gratis via http://www.fons.diekeure.be. Is Fons tegen eind deze week nog niet bij je in de bus gevallen? Contacteer dan de uitgeverij via fons@diekeure.be, met je naam en adres. Dan bekijken de collega's van Die Keure samen met jou wat er daar mogelijk fout is gelopen. Veel leesplezier!

Eerder deze maand viel het nieuwste nummer van Fons in je brievenbus: Fons 14! Een bijzonder nummer, want het is de eerste keer dat er in één schooljaar tijd maar liefst vier nummers verschijnen. Dat had alles te maken met de coronacrisis, die ons vorig jaar noodgedwongen een nummer deed schrappen. Met dit extra nummer halen we die achterstand in, en het kreeg daarom als centrale thema Extra veel Fons mee. Zo zetten we je op weg voor een zomer vol inspirerende leesvoer, leuke lestips en boeiende bijdragen.

In Fons 14 is er bijvoorbeeld opnieuw veel aandacht voor leesvaardigheid en leesbevordering, met een bezoek aan twee basisscholen die effectief leesonderwijs in de praktijk brengen, een artikel over hoe je een klas- of schoolbib kunt uitbouwen op school en 10 tips om je leerlingen aan het lezen te krijgen. Je krijgt ook een inkijkje in hoe het Leonardo College van Denderleeuw een boeiende leesvoormiddag op touw zette, en maakt kennis met Overhaald, een boeiend leesboek voor leerlingen die nog volop het Nederlands aan het verwerven zijn.

Maar zoals steeds is er uiteraard ook veel meer. Hoe stel je bijvoorbeeld goede vragen bij teksten? Hoe zet je muzische expressie in om meertaligheid tot leven te brengen? En welke rol kan Nederlandstalige muziek spelen in jouw taalles? Ook op die vragen vind je in Fons 14 een antwoord. Tot slot ontdek je in dit nieuwste nummer ook de nieuwste Vlaamse jeugddocumentaires, het vernieuwde literatuurgeschiedenis.org en de poëziewedstrijd Taaltovenaar. Veel leesvoer dus voor de zomer, maar mocht je opeens toch zonder vallen, dan vind je in onze boekenkast zoals steeds bergen leestips. We wensen je een zonnige zomer, en zien je graag dit najaar terug voor Fons 15! Kun je ons zo lang niet missen? Kom dan zeker in september even terug, want dan lanceren we onze gloednieuwe website. Als je ons volgt op Facebook, Instagram of Twitter, dan kom je het als eerste te weten zodra die nieuwe site online staat. Tot snel!

Dat weekje krokusvakantie was wel heel snel voorbij, nee? Maar voor wie moeite heeft om zich weer op gang te trekken, is er een gloednieuw nummer van Fons, opnieuw vol tips en inspiratie - zoals je dat van ons gewoon bent. In dit dertiende nummer zetten we bovendien een wel zeer actueel thema centraal: online onderwijs Nederlands. Je krijgt in 'De 10' een reeks tips om jouw onlinelessen vlot te laten verlopen, maar ook een inkijkje in hoe Nederlands online gegeven wordt in een nieuwkomersklas en in het hoger onderwijs.

Daarnaast ontbreken ook de andere vaste ingrediënten van Fons niet! Zo kun je aan de slag met de thrillers van Camilla Läckberg, lees je alles over Jeugdboekenmaand 2021 en zet Peter Van Damme zijn felgesmaakte reeks rond 'Wijze lessen rond het vak Nederlands' verder met een aflevering rond literatuuronderwijs. Ook veel aandacht voor meertaligheid in dit nieuwe nummer, met een artikel over eNSPIRED en een bijdrage over meertalig voorlezen in de kleuterklas. Wie in het kleuteronderwijs staat, zal ook zeker het artikel rond XPO 2.5 met plezier lezen: dat is een nieuwe tool van hogeschool PXL in Limburg, die je helpt om talentgericht naar kleuters te kijken.

Je merkt het: er zit opnieuw voor iedereen iets in - maar hou je zeker niet in om ook de artikels te lezen die niet specifiek voor 'jouw' doelgroep bestemd zijn. Het kan je net inspireren om eens iets compleet anders uit te proberen in je les! En dat mag je ons dan ook steeds laten weten, bijvoorbeeld voor in onze gloednieuwe rubriek 'De mailbox van Fons'. Ook die ontdek je voor het eerst in Fons 13. Veel leesplezier, op papier of online op deze website!

Misschien vond je 'm vandaag al bij jou in de brievenbus: Fons 12, ons nieuwste nummer. Dit keer is het een extra feestelijk exemplaar, met gouden kaft, want Fons bestaat vijf jaar! Dat vieren we met een paar bijzondere artikels: het verhaal van hoe Fons is gestart, een blik op de toekomst, en een lijstje met de tien meest gelezen artikels uit onze vijfjarige geschiedenis.

Maar uiteraard is er meer, zoals je dat al sinds 2015 van ons gewoon bent: zo steken we Vanden Vos Reynaerde in een socialemediajasje, krijg je met de boekenbabbel een nieuwe boeiende werkvorm in handen om met je leerlingen over literatuur te praten, vertelt Wablieft je alles over duidelijke taal, en geeft een leerkracht inzicht in 10 leuke toemaatjes om jouw literatuurlessen nog interactiever te maken.

Daarnaast lees je ook bijdragen over nieuwkomers, mooi toetsmateriaal, leesstrategieën, de Voorleesweek en nog veel meer. Je hoort het al: genoeg om je weer even mee bezig te houden. Tot Fons 13 er is bijvoorbeeld, ergens in februari 2021. Misschien met jouw bijdrage, via redactie@tijdschriftfons.be? We kunnen alleen maar hopen van wel. Veel leesplezier!

Het was lang wachten op het nieuwe Fons-nummer, maar nu is het eindelijk zo ver: Fons 11 is er! Door de coronacrisis pas in september, maar dat zorgt er wel voor dat we je meteen aan het begin van dit nieuwe schooljaar kunnen inspireren met leuke lestips, boeiende interviews en frisse lesideeën - helemaal zoals je van ons gewoon bent.

We maakten er ook meteen het nieuwe thema van voor dit elfde nummer: Inspiratie voor je lessen Nederlands! Zo maken we onder meer werk van meer vrouw op straat, komt de leerkracht uit de kast, zetten we in op filmonderwijs en op vakoverschrijdend werken, en krijg je leuke ideeën om in te zetten op luistervaardigheid. Ook blijvende hot topics in ons taalonderwijs Nederlands krijgen opnieuw een plekje in dit nummer: van binnenklasdifferentiatie over taalscreenings tot een krachtig leesbeleid op school.

In Heverlee gaan we bovendien op verkenning in een heuse boekenschool, en de drie studenten achter NEMI zetten je op weg om met migrantenliteratuur aan de slag te gaan bij jou in de klas. Opnieuw voor elk wat wils dus, zoals je van ons intussen gewoon bent. En intussen zit Fons 12 al in de pijplijn... dat nieuwe nummer belandt binnen amper twee maanden bij jou op de mat of in de leraarskamer. Iets om naar uit te kijken!
Laat ons zeker weten wat jij van het nieuwe nummer vindt! Dat kan via Facebook, Twitter of Instagram, of ook gewoon per mail: redactie@tijdschriftfons.be. Meteen ook dé plek voor al je ideeën voor artikels, suggesties en eigen bijdragen. Laat maar komen! Ontvang je Fons nog niet en wil je daar graag verandering in brengen? Abonneer je dan via fons.diekeure.be. Wie Fons graag digitaal wil lezen, vindt het nieuwste nummer hier terug.

Hoera, hoera: het 10de nummer van Fons is er! Een nummer met een gouden randje, maar vooral een nummer met weer een heleboel boeiende en inspirerende bijdragen - of dat hopen we toch. We zetten de spots op begrijpend lezen, met artikels vol praktische tips en tricks voor zowel het basis- als het secundair onderwijs. Daarnaast hebben we ook ruime aandacht voor de Jeugdboekenmaand, die net van start is gegaan en dit jaar kunst heeft als centrale thema.

Maar zoals steeds is er veel meer. Ken je bijvoorbeeld FlipGrid al? Met die app, waarbij leerlingen filmpjes kunnen maken en uploaden, kun je bijvoorbeeld perfect aan de slag rond spreekvaardigheid. Hoe precies? Dat testte Fons voor je uit. We gingen ook op verkenning in De vliegtuigklas, het boek van Carolien Frijns rond sterk(er) taalonderwijs op school, en selecteerden onze favoriete passages. Op zoek naar meer boekentips? Dan vind je in onze nieuwe rubriek De boekenplank inspirerende ideeën. Genoeg om je weer een tijdje zoet te houden... en goed nieuws: Fons 11 komt er dit schooljaar ook nog aan. Veel leesplezier!
Ontvang je Fons nog niet en wil je daar graag verandering in brengen? Abonneer je dan via fons.diekeure.be. Wie Fons graag digitaal wil lezen, vindt het nieuwste nummer hier terug.

Hoe doe je dat, een boekenclub opstarten op school? Om eerlijk te zijn, geen idee. Ik doe ook maar wat, laat dat duidelijk zijn. Elke bijeenkomst is een leermoment. In dit artikel deel ik alvast enkele tips & tricks, op basis van wat ik tot nu toe heb geleerd.

1. Verzamel leerlingen

Uiteraard moet je je leerlingen warm maken. Zelf enthousiast zijn over boeken is een must. Ik heb een Instagramaccount voor mijn leerlingen, waarop ik reclame heb gemaakt. Daarnaast heb ik ook via Smartschool de boekenbende gepromoot. Een toffe flyer, een wervende boodschap, een leuke foto: het kan allemaal helpen.

2. Laat de leerlingen zich aan elkaar voorstellen a.d.h.v. hun lievelingsboek

De eerste bijeenkomst heb ik de leerlingen zichzelf laten voorstellen aan de hand van hun lievelingsboek. Zo kwam het gesprek meteen goed op gang. We kwamen meer te weten over elkaars leesvoorkeuren.

3. Stel een leeslijst op

Tijdens diezelfde eerste bijeenkomst hebben we al geprobeerd om een leeslijst samen te stellen aan de hand van onze voorkeuren. Dat was een beetje puzzelen en zoeken en stemmen, maar het is toch gelukt. Achteraf bekeken is enige sturing van de leerkracht zeker niet overbodig. Ik zou de volgende keer toch al zelf meer titels durven voor te stellen.

4. Bepaal de agenda

Je leerlingen geven zelf goed aan wat voor hen haalbaar is qua planning. Wij komen één keer per maand samen tijdens een middagpauze. Dat is kort en bondig. In de toekomst plannen we wel een uitstapje of een namiddagactiviteit.

Hoe de bijeenkomsten precies verlopen, hangt in mijn geval een beetje af van het gelezen boek. Het helpt sowieso om een aantal vaste 'boekenvragen' te hebben. Denk aan vragen als: W at betekent de titel? Kon je je identificeren met een personage en waarom? Welk personage ergerde je? Welke hoofdthema's kon je onderscheiden? Hoe worden die uitgewerkt door de auteur? Wat vind je van de schrijfstijl? Daar heb ik gesprekskaartjes van gemaakt.

Ik probeer ook steeds een creatieve manier van bespreken te zoeken, afhankelijk van het boek dat we lezen. We hebben bijvoorbeeld De boekendief van Mark Zusak gelezen, waarin een personage een boekje maakt van oude blaadjes papier die hij wit schildert en betekent. Ik heb dan hetzelfde gedaan voor mijn leerlingen, namelijk pagina's uit een oud kringloopboek gescheurd, ze wit beschilderd en de leerlingen er een tekening of een mooie passage op laten zetten. Dit bundelden we dan zelf tot een boekje. Er zijn ook een paar ideeën die ik tot nu toe nog niet heb kunnen uitwerken: een auteur uitnodigen bijvoorbeeld, of een uitstap maken.

Ik maakte ook een padlet waarop alle data worden gepost, samen met de leeslijst, maar ook allerlei boekenquotes en de foto's die ik van mijn bendeleden maakte. Ik heb hen namelijk allemaal gefotografeerd als in een mugshot, waarop ze een 'boekenmisdaad' bekenden - je vindt op deze pagina enkele voorbeelden. Daarnaast heb ik ook een eigen logo, gemaakt door een bevriende illustratrice. Dat hangt in posterformaat in mijn klas en ik heb er ook buttons van gemaakt om aan mijn leden uit te delen. Op die manier wordt lezen in een positief en hip daglicht gesteld - iets wat ik heel belangrijk vind.

Auteur: LAURA BUELINCKX is leraar Nederlands in het Atheneum Vilvoorde. Ze schrijft over de banale besognes van het leven op Ministerie van Hysterie.

------------------------
Op zoek naar meer inspiratie voor je lessen Nederlands? Abonneer je gratis op het vaktijdschrift Fons en krijg 3 keer per jaar frisse lesideeën thuis in je brievenbus.

Getagd boekenbende, leesclub.

# data[].attributes.attachment_link.description
Fons - Tijdschrift voor Vlaamse leerkrachten Nederlands uit het kleuter-, lager, secundair, hoger en volwassenenonderwijs

# data[].attributes.headline
Zes bouwstenen van een kwalitatieve leesomgeving

# data[].attributes.subject
Zes bouwstenen van een kwalitatieve leesomgeving

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een kwalitatieve leesomgeving nodigt kinderen en jongeren uit om te lezen en te blijven lezen. Zo'n omgeving kenmerkt zich in de eerste plaats door de aanwezigheid van boeken, maar ook de helpende volwassene is belangrijk om kinderen te ondersteunen in zijn leesontwikkeling. Zes bouwstenen - die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn - voor een kwalitatieve leesomgeving spelen hierop in. Dit artikel focust op de leesomgeving in de kinderopvang of op school, maar enkele bouwstenen zijn ook relevant voor een leesomgeving thuis of in de bibliotheek.
(De tekst gaat verder onder het schema met de zes bouwstenen.)

De aanwezigheid van boeken is onontbeerlijk in een leesomgeving. Rondslingerende boeken of boeken op schappen zorgen dat boeken als 'fysiek item' een plek krijgen in de leefwereld van kinderen. In de kinderopvang zorgt de eerste boekgewenning voor een vertrouwdheid met en herkenbaarheid van boekjes, later op school zorgt het dat leerlingen sneller naar een boek grijpen om erin te bladeren of erin te lezen.

Een boekencollectie is best ook divers samengesteld met verschillende genres en voor alle leeftijden. Kinderen moeten er boeken vinden die aansluiten op hun interesses en voorkeuren (sport, avontuur of geschiedenis, maar ook dik of dun, met of zonder illustraties ...). De verhalen mogen een beetje complex zijn met rijke taal, zodat ze uitdaging bieden conform de leesniveaus van kinderen. Verhalen moeten zowel voor herkenning (van de eigen culturele identiteit) als erkenning (het inleven in de ander) zorgen. Laat kinderen zelf kiezen welk boek ze willen lezen of laten voorlezen, en ondersteun hen daarin - een handig instrument hiervoor is Boekenzoeker. Het boekenaanbod houdt ook rekening met verschillende noden: aangepast leesmateriaal zoals luister- of digitale boeken, boeken in meerdere talen ...

Deze bouwsteen vergt van de professional een goede kennis van het boekenaanbod voor kinderen en jongeren. Daarnaast maakt de volwassene tijd voor lezen en (interactief) voorlezen en praten ze met kinderen over boeken om leesbegrip, (diepere) leesontwikkeling en leesmotivatie aan te sterken.

Naast de aanwezigheid van boeken is het zinvol om als school of kinderopvang na te denken over plekken waar er (voor)gelezen kan worden en over hun inrichting. Een aparte, rustige plek geeft het signaal aan kinderen dat lezen een rustmoment is. Denk er nog kussens of zitzakken bij om het extra knus te maken. Ook de aankleding is belangrijk: affiches van leescampagnes of van bekende personages uit boeken, foto's van lezende kinderen, een prikbord met citaten of boekentips ...

"Een leesplek kan als een prikkelende leeromgeving functioneren. Ruimtes zetten aan tot informeel leren."

Een leesplek kan als een prikkelende leeromgeving functioneren. Ruimtes zetten aan tot informeel leren: denk maar aan bibliotheken of musea, en hoe deze omgevingen inspelen op de beleving van de bezoeker op verschillende vlakken: esthetisch, didactisch ... Een knusse leesplek zoals een tentje met een kussen geeft kinderen een heel ander gevoel dan een boek te lezen aan een schoolbank.

Leesplezier en leesmotivatie worden vaak in één adem genoemd. Leesplezier is echter een van de vele drijfveren voor kinderen en jongeren om vaker te lezen. Leesmotivatie is dan weer een complexer begrip dat ent op enkele psychologische basisbehoeften. Het artikel 'Hoe bevorder je intrinsieke leesmotivatie?' gaat hier dieper op in.

Belangrijk is dat het belang van leesmotivatie en leesplezier erkend wordt. Beide dragen bij tot een positieve leesattitude en resulteren op langere termijn ook in betere leesvaardigheid. Met een uitdagend boekenaanbod - want geen enkel kind is gebaat bij makkelijke teksten of verhalen - stimuleer je de competentie van kinderen en hun verbondenheid bij lezen. Leesplezier staat dus niet synoniem voor vermakelijkheid.

Als kinderen betrokken worden bij de leesomgeving in de kinderopvang of op school, voelen ze zich ook betrokken bij lezen. Die betrokkenheid stimuleer je door kinderen o.a. zelf te laten kiezen welke boeken ze willen voorlezen of laten voorlezen. Maar ook mee nadenken over de inrichting van een leesplek of over welke titels er zeker niet mogen ontbreken in de klasbib zijn voor (iets oudere) kinderen een betekenisvol engagement.

Als professional in de kinderopvang of op school kan je ouders ondersteunen in hun rol als leesbevorderaar en hen te betrekken bij verschillende leesinitiatieven. Nodig hen ook uit om te komen voorlezen - ook in hun eigen thuistaal - en misschien zijn er wel ouders die een actievere rol willen opnemen bij leesacties of de boekenaankoop. In 2020 focuste de Voorleesweek op ouderbetrokkenheid en deelde tips voor scholen en bibliotheken. Daarnaast is ook het goed om ouders tijdig te informeren over de leesontwikkeling van hun kind: grijpt het kind in de kinderopvang spontaan naar boekjes, welke boeken leest het kind graag op school ...

Een kwalitatieve leesomgeving schep je niet van de ene dag op de andere. Tegelijkertijd doe je dit ook niet alleen. De openbare bibliotheek is dé lokale partner bij uitstek die scholen en kinderopvanginitiatieven kan ondersteunen in hun uitbouw van een kwalitatieve leesomgeving. De bib heeft expertise in het boekenaanbod voor 0 tot 18 jaar en weet hoe je per leeftijdsfase verschillende leesinitiatieven op poten zet. En ook boekhandelaars beschikken over voldoende kennis van het boekenaanbod.

Bibliotheekbezoeken zijn dan weer uitgelezen momenten waarop kinderen vertrouwd geraken met de brede werking van de bib. Ga je meermaals met je klas of groep naar de bib, dan kunnen kinderen steeds beter op zoek gaan in de bib naar een boek dat ze willen lezen. Voorzie dan ook voldoende tijd bij zo'n bibliotheekbezoek. Ook andere activiteiten in de bib zoals auteurslezingen, workshops met illustratoren, voorleesmomenten e.a. werken leesbevorderend.

"Een leesbeleid is geen document dat, eenmaal opgesteld en gelezen, in de kast hoort te verdwijnen. Idealiter is het een monitoringsinstrument voor het team van professionals op school en in de kinderopvang."

Om duurzaam te bouwen aan een kwalitatieve leesomgeving, werk je best ook een structureel leesbeleid uit. Zo'n beleid kan de gemeenschappelijke visie op lezen van de school of kinderopvang bevatten, door bijvoorbeeld dagelijks of meermaals per week tijd te maken voor lezen en leesplezier. Een leesbeleid heeft ook aandacht voor de verschillende ontwikkelingsfases van kinderen: van boekgewenning en voorlezen tot leren lezen en praten over boeken. Ook de samenwerking met de lokale bibliotheek, (groot)ouders, de boekhandel en andere lokale partners kan hier een plek krijgen, evenals deelname aan bovenlokale leesbevorderingscampagnes en -initiatieven.

Een leesbeleid is geen document dat, eenmaal opgesteld en gelezen, in de kast hoort te verdwijnen. Idealiter is het een monitoringsinstrument voor het team van professionals op school en in de kinderopvang dat hen helpt om de verschillende bouwstenen van een kwalitatieve leesomgeving uit te werken. Het voorziet ook middelen en tijd voor de realisatie van een kwalitatieve leesomgeving met blijvende aandacht voor professionalisering van het team op regelmatige basis.

De voorbije schooljaren coördineerde Iedereen Leest enkele piloottrajecten in scholen waarbij de kwalitatieve leesomgeving centraal stond. Uit die trajecten kwamen inspirerende praktijkvoorbeelden en inzichten over de zes bouwstenen die in een filmpje hieronder worden vermeld.

Ook voor de kinderopvang zette Iedereen Leest al enkele tips voor een voorleesomgeving op rij. Momenteel loopt er een piloottraject in kader van Boekstart met kinderopvanginitiatieven en bibliotheken uit twaalf gemeenten. Samen bouwen zij stapsgewijs aan een kwalitatieve leesomgeving. Bekijk hieronder het verslag van de startdag.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zes bouwstenen van een kwalitatieve leesomgeving | Iedereen Leest

# data[].attributes.attachment_link.description
Een leesomgeving op school of in de kinderopvang is cruciaal doorheen de leesontwikkeling van kinderen en jongeren. Maar waaruit bestaat een kwalitatieve leesomgeving nu precies? Welke rol speelt de volwassene als leesbevorderaar? Welke partners bieden hulp? Zes bouwstenen zetten je op weg.

# data[].attributes.headline
Veel uitgewerkte ideeën om met lezen aan de slag te gaan

# data[].attributes.subject
Veel uitgewerkte ideeën om met lezen aan de slag te gaan

# data[].attributes.body
Materiaal voor leescarrousels

# data[].attributes.attachment_link.title
Letters en lezen Archieven - Klas van juf Linda

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze blogs vind je alles over het lezen in groep 3 en 4. Bijvoorbeeld hoe laat je de kinderen schrijven tijdens een thema en wat zijn motiverende leesactiviteiten?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Met de website Fit-voor-lezen willen we meer kinderen een vlotte leesstart bieden. In de kleuterschool veel kansen bieden is hierbij belangrijk. Sommige kinderen hebben extra aandacht nodig. Als ouder, leraar en logopedist kan je een belangrijke rol spelen, nog voor het echte leren lezen begint.

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de website Fit-voor-lezen willen we meer kinderen een vlotte leesstart bieden. In de kleuterschool veel kansen bieden is hierbij belangrijk. Sommige kinderen hebben extra aandacht nodig. Als ouder, leraar en logopedist kan je een belangrijke rol spelen, nog voor het echte leren lezen begint.

# data[].attributes.attachment_link.description
Voorbeelden van vragen stellen op verschillende niveaus Leerkrachten kunnen begrijpend luisteren bij jonge kinderen stimuleren door het stellen van vragen op een hoger denkniveau. In de filmpjes zijn voorbeelden te zien van verschillende niveaus van vragen stellen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Klankbewustzijn ontwikkelen bij kleuters kan latere leesachterstand voorkomen. Expert Lieve Van Severen (Odisee) deelt 5 effectieve tips én vertelt waarom letters er ook al toe doen in de kleuterklas.

1. Start simpel

Lieve Van Severen, docent lerarenopleiding Kleuteronderwijs, Odisee: " In de eerste kleuterklas speel je luister- en spreekspelletjes met geluiden en klanken. Wie een slang hoort sissen tussen andere dierengeluiden, springt op. We kronkelen als een slang door de sportzaal en sissen 'ssssss'."

"Kinderen in de tweede kleuterklas kunnen al klankverschillen leren horen in minimale woordparen: Is snoep gezond? Of bedoelde je 'soep'? Eet je graag bloot? Of bedoelde je 'brood'? Een specifieke letter in een woord vinden, zoals de klank /p/ in aap, oefen je stap voor stap in."

Popcorn poft: p p p p. In de spiegel laat je kinderen ontdekken dat ze de klank /p/ met de lippen uitspreken. En dat je een plofje lucht voelt als je je hand voor je mond houdt. Kunnen je kleuters de klank /p/ herkennen tussen andere klanken /v - a - b - m - p - s - k/?

Leg ook de link met de letter p door je kleuters die letter te laten tekenen met krijt, stiften, wasco's of met een tak in de aarde. Herkennen de kinderen de letter p tussen andere letters? Pas als je de klank helemaal hebt verkend, oefen je de auditieve discriminatie: hoor je de klank /p/ in aap?.

"In de derde kleuterklas reik je moeilijkere taken aan, zoals auditieve synthese: Kan je raden wat ik ben? /z/-/o/-/n/. Maar ook auditieve analyse: Hoeveel klankjes hoor je in 'zee'? en auditieve manipulatie: 'zeep' zonder 'p' is 'zee'.

2. Hou het speels

Lieve Van Severen: "Werk aan klankbewustzijn binnen een thema dat kleuters aanspreekt. En kleed de meer 'schoolse' klankbewustzijnstaakjes speels en functioneel in om kleuters actief te betrekken. Laat je kleuters spullen verzamelen met de klank /m/: mes, kam, munt, emmer ... Ook leuk: werken met een handpop die vertelt over haar avonturen en zich daarbij verspreekt. Zo zullen kleuters het geweldig vinden als de pop zegt dat ze op reis in Spanje ' koude poep' heeft gedronken. Of bedoelde ze ' koude soep '?"

"Spreekt een kind een woord verkeerd uit waardoor er betekenisverschil optreedt, zoals ijs-reis? Stuur met dezelfde techniek bij: Ik hoorde denk ik 'ijs', of bedoelde je 'reis? Zo maak je op een zachte manier duidelijk dat een verkeerde uitspraak kan leiden tot betekenisverwarring. Auditieve manipulatie of spelen met klanken komt vaak spontaan bij de kleuters naar boven, denk aan jufke pufke en Jordi de pordi. Dankbare momenten om op in te pikken."

3. Begin met veel ondersteuning

Hoor je de klank /f/ in fee? (tik op je lippen)

Luister goed en kijk naar mijn mond: FFFF. Ffffee, fffee.

FFFF - fffeee. Fffeee (modelleer: zeg de klank en het woord traag luidop)

Zeg maar mee: FFF - ffeee (oefen samen)

Hoor je de klank /f/ in fee, fffee?

Ja, wij horen /f/ in fffeee (iedereen tikt op de lippen)

Kijk, ik schrijf het woord 'fee' (schrijf de letter 'f')

"Zorg er eerst voor dat je kleuters aandachtig luisteren en in de gaten hebben wat je met je mond doet. Benadruk daarna de klank door die langer aan te houden. Vervolgens modelleer je: zeg de klank en het woord luidop. In een volgende stap laat je de kinderen zelf de klank en het woord uitspreken en vergelijken. Tot slot verwijst je ook naar de letter in het geschreven woord. Lukt dat steeds beter, bouw dan stap voor stap je ondersteuning af."

4. Las preteaching in

Lieve Van Severen: "Kinderen die opgroeien in een kwetsbare context of het lastiger hebben met mondelinge taalvaardigheid, lopen een groter risico op leesproblemen. Preteaching heeft een gunstig effect op die kleuters. Bereid met hen de klassikale activiteit en instructie voor in een klein (zorg)groepje zodat ze een voorsprong krijgen op de grote groep. Tijdens de volgende klassikale activiteit is de kans groter dat ze je uitleg juist begrijpen, actief meedoen en succes ervaren. Heel wat motiverender en effectiever dan remediërend optreden ná de klassikale activiteit."

"Kinderen met een andere thuistaal zijn niet vertrouwd met elke klank van het Nederlands omdat die in hun moedertaal simpelweg niet bestaat. Hier en hier vind je per taal de voornaamste verschillen: handig om in te schatten waar de hindernissen voor je kleuters liggen."

Wie weinig impulscontrole en zelfsturing heeft, slaagt er met zintuigkaartjes, stop-denk-doe-pictogrammen en spiegelspraak beter in om de aandacht te richten. Ook vaste routines zoals een spreekopwarmer of een vast 'hak- of plak'-liedje zorgen voor herkenbaarheid.

5. Niet elke klank is even makkelijk

Lieve Van Severen: "Je begint het best met klanken herkennen aan het woordbegin, en pas later met klanken op het woordeinde. Als je werkt met klanken aan het woordbegin, kies dan voor klanken die je lang kan aanhouden, zoals /s/, /f/, /m/, /n/, /r/ of /l/."

"Als je werkt met klanken op het woordeinde, dan start je met wrijfklanken, zoals /s/ en /f/, en plofklanken, zoals /p/ en /t/. Die korte plofklanken zijn vluchtig en detecteer je makkelijker aan het einde van een woord (aap) dan aan het woordbegin (poes). Stem ook af met je collega van het eerste leerjaar: klanken en letters die bij de start van lezen aan bod komen, verdienen extra aandacht."

Tot slot: doe-alsof schrijven

Lieve Van Severen "Lezen en schrijven hangen sterk samen. Wil je kleuters voorbereiden op lezen, werk dan al in de kleuterklas aan de koppeling tussen klanken en letters. Dat kan heel speels: met doe-alsof schrijven noteren kleuters hun naam en een titel bij een tekening, maken ze een boodschappenlijstje in de winkelhoek of schrijven ze een brief aan de Sint."

"Zo oefen je met oudere kleuters op een motiverende manier klankbewustzijn - ik wil Sint schrijven, welke klank hoor ik eerst? - en letterkennis - de letter 's' schrijf ik als een slangetje. Jonge kleuters krabbelen meer dan echt te schrijven, maar ze pikken intussen wel veel op: ze zien in waarom ons schrift nuttig is en ontdekken wat de schrijfrichting is."

Nele Beerens, Seppe Goossens

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe maak je kleuters klankbewust? 5 tips

# data[].attributes.attachment_link.description
Klankbewustzijn ontwikkelen bij jonge kleuters kan latere leesachterstand voorkomen. Lieve Van Severen (Odisee) deelt 5 effectieve tips.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Agnes Dijkstra is leerkracht op OBS Hendrik Wester in Oude Pekela en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. In dit blog vertelt ze je over het inzetten van Close Reading bij kleuters.
Op mijn school is begrijpend lezen een belangrijk speerpunt dit schooljaar. Als team wilden we kijken naar een andere manier van werken. Gezamenlijk zijn we begonnen met het geven van 'Close Reading' lessen. Hoe we dit doen en wat het ons oplevert, vertel ik je in dit blog.
Wat is Close Reading?
Close Reading is een aanpak voor het begrijpend lezen en luisteren. Als lezer ga je op een bepaalde manier met een tekst om, waardoor je de informatie ontdekt, doorgrondt en begrijpt. Belangrijke kenmerken bij Close Reading zijn het herhaald (voor)lezen van een tekst en de interactie over deze tekst. Hierbij wordt gebruik gemaakt van tekstgerichte vragen. Op deze manier ga je veel dieper in op het verhaal en ontstaat er bij de kinderen meer tekstbegrip. Zo leren kinderen zelf de essentie van een tekst te achterhalen.

In iedere les, die sessies genoemd worden, staan verschillende inhouden centraal. De sessies hebben iedere keer ongeveer dezelfde inhoud, maar er zullen wellicht andere tekstgerichte vragen gesteld worden. De opbouw van de sessies ziet er als volgt uit:

Algemene begripsvragen.

(het navertellen van een verhaal, begin-midden-eind)

Vragen naar belangrijke details.

Vragen over de woordenschat.

Vragen over de tekststructuur.

Vragen over de bedoelingen van de schrijver.

Afleidingen.

Vragen naar meningen, argumenten en verbanden met andere teksten.

Voorafgaand en tijdens deze sessies is het niet de bedoeling dat je zelf alvast informatie geeft over het onderwerp of moeilijke woorden gaat uitleggen. Ook wijs je niet op bepaalde informatie. De kinderen gaan zelf tijdens deze sessies aan de slag met de tekst en moeten alles zelf uit het verhaal halen. Als leerkracht heb je tijdens deze sessies meer een ondersteunende rol.
Close Reading in groep 1 & 2:
Hoe wordt Close Reading dan ingezet in groep 1 en 2? Je leest een prentenboek of verhaal voor en iedere keer stel je tekstgerichte vragen na het voorlezen. Iedere sessie ga je dieper in op bepaalde stukken uit het verhaal.
Na de eerste keer voorlezen:
Nadat je het verhaal voor de eerste keer hebt voorgelezen, stel je een vraag die gericht is op de grote lijn in het verhaal. Je laat de kinderen bepalen over wie het verhaal gaat en waar het zich afspeelt. De wie-, wat-, waar pictogrammen kun je heel goed gebruiken tijdens deze eerste sessie. Daarnaast kun je tijdens deze sessie ook gaan kijken naar de volgorde van het verhaal; wat gebeurt er in het begin, midden en eind? Daarbij kun je de kinderen platen van het verhaal in de juiste volgorde laten leggen. Of je kunt gaan kijken naar de hoofdgedachte van het verhaal. Wat is het belangrijkste om te onthouden? Je kunt ervoor kiezen om alle vragen te stellen, maar wellicht moet je de sessie dan opsplitsen.

Speciaal voor dit blog deel ik de wie-waar-wat-kaarten met jullie. Klik op de kaarten om ze gratis te downloaden:
Na de tweede keer voorlezen:
Je bekijkt met de kinderen hoe de tekst in elkaar zit. Zo kun je gaan kijken of er bepaalde patronen te vinden zijn in het verhaal. Denk bijvoorbeeld aan rijm in het verhaal of herhalingen. Ook kun je tijdens deze sessie moeilijke woorden bespreken. Het is dan wel de bedoeling dat de betekenissen van die moeilijke woorden terug te vinden zijn in de tekst. Uiteraard zoeken de kinderen die zelf op. Daarnaast kan er gekeken worden naar belangrijke details uit het verhaal die de kinderen nodig hebben om het verhaal beter te begrijpen. En als laatste kan er gekeken worden naar de structuur in de tekst. Denk hierbij aan herhalingen in een verhaal of dat er toegewerkt wordt naar een plot. Ook hier geldt weer; je kunt ervoor kiezen om meerdere tekstgerichte vragen te stellen. Het is dan wel handig om je sessie spreiden over meerdere momenten op een dag.
Na de derde keer voorlezen:
Nadat je voor de laatste keer het verhaal hebt voorgelezen, gaan de kinderen nadenken over betekenis van de tekst. De vragen zijn nu gericht op de karaktereigenschappen van de personen/figuren die voorkomen in het verhaal. Daarnaast kun je ook kijken naar de gevoelens van deze figuren. Of je kijkt met de kinderen naar de bedoelingen van de schrijver. Hierbij kun je het verhaal vergelijken met een ander verhaal over hetzelfde onderwerp.

Wil je met Close Reading aan de slag gaan, dan vraagt dat wel wat voorbereiding van je als leerkracht. Nadat je een prentenboek gekozen hebt, ga je de tekst als het ware analyseren. Waar zitten de moeilijkheden? Wat is je doel tijdens iedere sessie? Nadat je dit hebt gedaan, ga je de tekstgerichte vragen formuleren. Deze koppel je uiteraard aan de eerder gekozen doelen. En dan begint de voorbereiding; welke materialen en werkvormen gebruik je tijdens de verschillende sessies. Je kunt ervoor kiezen om bepaalde onderdelen te modelen, zeker als het gaat om een lastig onderdeel of als kinderen nog niet zoveel ervaring hebben met Close Reading. Ik maak graag gebruik van coöperatieve werkvormen. Op die manier zet je alle kinderen aan het denken.
Close Reading; de uitvoering:
Ik heb gekozen voor het boek 'Olifant en de kist vol appels' van Marianne Busser en Ron Schröder. Een mooi prentenboek dat gaat over een dieren in de dierentuin. Op een dag staat er ineens een kist. Nadat ze hem open hebben gekregen, blijken er appels in te zitten. Olifant besluit dat hij degene is die de appels gaat verdelen. Dit loopt uiteraard niet helemaal zoals het hoort te gaan. Nadat geen enkel dier een appel heeft gehad, behalve olifant zelf, zorgt de oppasser ervoor dat hij snapt dat hij eigenlijk niet zo eerlijk was tegenover de andere dieren.

Nadat ik het verhaal voor de tweede keer had voorgelezen, wilde ik met de kinderen kijken naar de wie-, wat-, waar-pictogrammen. De kinderen kennen deze pictogrammen inmiddels goed, dus besloot ik om het op een andere manier te gaan doen. Ik heb gebruik gemaakt van een beschrijfbare dobbelsteen van credu.nl. Op de zes kanten van de dobbelsteen tekende ik met een whiteboard stift de pictogrammen. Nadat een kind met de dobbelsteen had gerold, heb ik de kinderen met hun schoudermaatje laten overleggen over het antwoord op de gerolde dobbelsteen. Nadat ze dit hadden gedaan, liet ik een aantal tweetallen aan het woord om de antwoorden te vergelijken.

Als de kinderen wat meer ervaring hebben met Close Reading, kun je er ook voor kiezen om de groep te verdelen in kleine groepjes en ieder groepje een dobbelsteen te geven. De kinderen praten er onderling over en kunnen de antwoorden eventueel gaan tekenen. Deze tekeningen kun je later vergelijken met elkaar in de grote kring.

Tijdens het tweede deel van de eerste sessie, heb ik de kinderen laten kijken naar wat er aan het begin, midden en einde van het verhaal gebeurt. Ook nu heb ik ze eerst laten overleggen met hun schoudermaatje. Eerst hebben ze met elkaar overlegd wat er aan het begin van het verhaal gebeurt. Daarna heb ik een tweetal het woord laten doen en de andere tweetallen gevraagd of ze het er mee eens waren. Was dit het geval, dan tekende ik het antwoord op het bord.

De volgende dag stond sessie 2 gepland. Tijdens deze sessie zijn we op zoek gegaan naar bepaalde patronen in het verhaal. De kinderen kwamen al vrij snel tot de conclusie dat er geen rijm in het verhaal zit. Op de vraag of er iets ook herhaald werd, wisten ze meteen antwoord te geven. Namelijk dat olifant een aantal keer stop roept. Waarom doet hij dat eigenlijk en waarom roept de oppasser op het einde van het verhaal ook stop naar olifant? Deze laatste vraag vonden de meeste kinderen best lastig. Velen kwamen niet verder dan het antwoord; ' omdat olifant iets niet mag '. Maar een meisje kwam met een antwoord waaruit bleek dat ze dieper na had gedacht over de tekst. Ze zei dat de oppasser stop riep, omdat olifant dit ook bij de andere dieren had gedaan en deze dieren dit niet leuk vonden. Doordat ze oppasser dit ook bij olifant deed, snapte olifant wat hij had gedaan.

En tijdens de laatste sessie hebben we ons gericht op de emoties die de kinderen herkenden in het boek. Een aantal van deze emoties werden zo benoemt dat niet alle kinderen wisten wat er mee wordt bedoeld, zoals beschaamt. Hierover gingen we in gesprek, want wat is dat nu precies en waaraan kun je bij olifant zien dat hij zich zo voelt? Zo waren er nog een aantal emoties die we hebben besproken en daarna hebben gekoppeld aan smileys. Een groene voor fijne emoties, een rode voor niet fijne emoties en een gele voor de emoties die van beide een beetje hebben. Zoals een meisje zei: ' soms een beetje fijn en soms een beetje niet fijn '.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik in eerste instantie best mijn twijfels had bij deze manier van werken. Je leest immers hetzelfde verhaal best vaak voor en ik zag niet hoe ik de sessies precies vorm moest geven. Maar na een aantal keren merkte ik een groot verschil zowel bij mijzelf als bij de kinderen. Ze waren inderdaad meer betrokken en gebruikten actief de nieuwe woorden die ze geleerd hadden tijdens het voorlezen en praten over de tekst. Zo zei een meisje, wijzend op olifant, dat hij zulke roze wangen heeft omdat hij zich beschaamd voelt. En een jongen wees mij zelf op een emotie in het boek die ik niet benoemd had. De kinderen zijn echt meer betrokken dan voorheen. Dit komt doordat je de vragen zo stelt, dat de antwoorden terug te vinden zijn in de tekst. Het vraagt, zoals eerder aangegeven, wel de nodige voorbereiding. Maar als je eenmaal door hebt hoe het zit, gaat dit je steeds gemakkelijker af en kun je zelfs materialen vaker inzetten.

Ik hoop dat je iets gehad hebt aan mijn blog over 'Close reading' en ben benieuwd naar de manier waarop je zelf werkt aan begrijpend luisteren! Deel je ervaringen en stel je vragen op de Facebookpagina Vrienden van Kleuteruniversiteit of Instagram. Ik ben te vinden onder de naam @juf_agnes. Ook kun je een mail sturen naar ambassadeur@kleuteruniversiteit.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Inspiratieblog: Close reading bij kleuters? Zo doe je dat!

# data[].attributes.attachment_link.description
Agnes Dijkstra is leerkracht op OBS Hendrik Wester in Oude Pekela en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. In dit blog vertelt ze je over het inzetten van Close Reading bij kleuters. Op mijn school is begrijpend lezen een belangrijk speerpunt dit schooljaar. Als team wilden we kijken naar een andere manier van werken.

# data[].attributes.attachment_link.title
presentatie 4 vlot en vloeiend lezen_2223

# data[].attributes.attachment_link.title
Ik en lezen - een bevraging voor kinderen

# data[].attributes.headline
Website met schat aan informatie over begrijpend lezen!!

# data[].attributes.subject
Website met schat aan informatie over begrijpend lezen!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Slotdag traject 'Maak van je school een inspirerende leesomgeving'

# data[].attributes.attachment_link.description
In opdracht en met de steun van de minister van onderwijs coördineerde Iedereen Leest van maart 2019 tot januari 2020 het traject ‘Maak van je school een inspirerende leesomgeving’. De deelnemende scholen blikken tijdens de slotdag van het traject in bibliotheek Aalst terug op het traject.