# data[].attributes.body
Przed 80 laty, 4 lipca 1934 r. zmarła Maria Skłodowska-Curie, jedyna kobieta, która otrzymała Nagrodę Nobla dwukrotnie. Zmarła w wieku 67 lat. Przyczyną jej śmierci była złośliwa anemia o przebiegu piorunującym, poprzedzona chorobą popromienną.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Sk%C5%82odowska-Curie

# data[].attributes.body
W roku 1911 otrzymuje drugą Nagrodę Nobla, tym razem indywidualnie i z dziedziny chemii – za odkrycie radu i polonu.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Sk%C5%82odowska-Curie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Maria Salomea Skłodowska-Curie (ur. 7 listopada 1867 w Warszawie, zm. 4 lipca 1934 w Passy) - polsko- francuska uczona zajmująca się fizyką doświadczalną i chemią fizyczną, podwójna noblistka - laureatka Nagrody Nobla z fizyki (1903) i chemii (1911).

W 1891 Maria Skłodowska wyjechała z Królestwa Polskiego do Paryża, by podjąć studia na Sorbonie (w XIX wieku kobiety nie mogły studiować na ziemiach polskich); następnie rozwinęła tam swoją karierę naukową. Była prekursorką nowej gałęzi chemii - radiochemii. Do jej dokonań należą: rozwinięcie teorii promieniotwórczości, technik rozdzielania izotopów promieniotwórczych oraz odkrycie dwóch nowych pierwiastków - radu i polonu. Z jej inicjatywy prowadzono także badania nad leczeniem raka za pomocą promieniotwórczości.

Nagrodą Nobla została wyróżniona po raz pierwszy w 1903 - z fizyki, wraz z mężem Pierre'em Curie i z Henrim Becquerelem, za badania nad odkrytym przez Becquerela zjawiskiem promieniotwórczości. Po raz drugi została nagrodzona w 1911 - z chemii za odkrycie polonu i radu, wydzielenie czystego radu i badanie właściwości chemicznych pierwiastków promieniotwórczych. Należy do grona jedynie czterech osób, które otrzymały Nagrodę Nobla więcej niż raz. Wśród nich jest jedną z dwóch, które otrzymały nagrody w różnych dyscyplinach. W tej czwórce jest też jedyną kobietą oraz jedynym uczonym uhonorowanym w dwóch różnych naukach przyrodniczych. Mimo polskiej narodowości i sentymentów do kraju, nigdy nie otrzymała polskiego obywatelstwa.

Maria Skłodowska-Curie to pierwsza kobieta, która spoczęła w paryskim Panteonie w dowód uznania zasług naukowych. Z mężem Pierre'em Curie miała dwie córki, które dożyły dorosłości: Ève Curie i Irène Joliot-Curie.

Dzieciństwo i młodość w Królestwie Polskim

Maria Skłodowska urodziła się w Warszawie (wtedy znajdującej się w Królestwie Polskim, będącym częścią Imperium Rosyjskiego) jako piąte i ostatnie dziecko w rodzinie nauczycielskiej, wywodzącej się z drobnej szlachty. Jej ojciec Władysław, pochodził z rodziny, która miała prawo do posługiwania się herbem Dołęga, zaś matka z rodziny z herbem Topór. Dziadek Józef Skłodowski był szanowanym lubelskim i kieleckim pedagogiem, wójtem Piekoszowa. Ojciec Władysław Skłodowski był nauczycielem matematyki i fizyki oraz dyrektorem kolejno dwóch warszawskich gimnazjów męskich, zmuszony przez władze carskie prowadził również w domu stancję dla chłopców. Matka Bronisława Boguska, była przełożoną warszawskiej pensji dla dziewcząt z dobrych domów. Oboje rodzice wychowywali swoje dzieci w duchu głębokiego patriotyzmu. Rodzeństwem Marii byli: Zofia (1861-1876), Józef (1863-1937) - znany warszawski lekarz, Bronisława (1865-1939) - lekarka i działaczka społeczna i Helena (1866-1961) - nauczycielka. Kiedy Maria miała 9 lat, jej najstarsza siostra Zofia zmarła na tyfus. Dwa lata później, w wieku 42 lat zmarła jej matka, która od lat chorowała na gruźlicę. Ojciec był ateistą, matka zaś głęboko wierzącą katoliczką. Po śmierci siostry i matki Maria wpadła w depresję, straciła też wiarę w Boga i stała się ateistką, a według Reida agnostyczką.

Gdy Maria miała 10 lat rozpoczęła naukę na pensji dla dziewcząt, którą wcześniej prowadziła jej matka. Następnie kształciła się w III Żeńskim Gimnazjum Rządowym, które ukończyła w 1883 ze złotym medalem. Kolejny rok spędziła na wsi u ziemiańskiej rodziny jej ojca, gdzie regenerowała siły fizyczne i psychiczne po bolesnych przeżyciach związanych ze śmiercią matki i siostry. Po powrocie do Warszawy udzielała korepetycji z matematyki, fizyki, języków obcych (znała polski, rosyjski, niemiecki, angielski, francuski). W Warszawie Maria poznała Bronisławę Piasecką - nauczycielkę, którą przepełniały idee pozytywizmu. Pod jej wpływem Maria wraz z siostrami - Bronią i Helą wstąpiły na Uniwersytet Latający. Był to czas, kiedy młode Skłodowskie poznały wybitnych profesorów, którzy przekazali im zakazaną przez władzę wiedzę. W wieku około 16 lat, ostatecznie zadeklarowała się jako ateistka zamieszczając w swoim pamiętniku racjonalistyczną krytykę przeciwko instytucjonalnemu oszukiwaniu w Kościele, jak również fragmenty obrazoburczej książki „ Żywot Jezusa" autorstwa byłego księdza Josepha Ernesta Renana. Kienzler podsumowuje: „Odtąd w jej życiu miejsce wiary i Boga zastąpiła nauka".

Kamienica Łyszkiewicza przy ul. Freta 16 w Warszawie, miejsce urodzenia Marii Skłodowskiej. Od 1967 siedziba muzeum noblistki

Zafascynowane nauką, Maria i Bronia zawarły umowę, w myśl której najpierw na studia do Paryża wyjedzie starsza z nich, a młodsza będzie pracować w kraju na jej utrzymanie. Po zakończonych studiach we Francji, Bronia miałaby utrzymywać Marię. W związku z tym została guwernantką najpierw w prawniczej rodzinie z Krakowa, a następnie u ziemiańskiej rodziny Żorawskich, mieszkających w majątku ziemskim w Szczukach. Tam Maria uczyła dwie córki Żorawskich, a w wolnych chwilach, za zgodą Żorawskiego, uczyła wiejskie dzieci czytania, pisania i liczenia.

W Szczukach Maria poznała syna Żorawskich, Kazimierza, wtedy młodego studenta matematyki. Młodzi zakochali się w sobie i dość szybko zaręczyli. Rodzice Kazimierza jednak stanowczo odrzucili pomysł ślubu ich syna z ubogą guwernantką, a sam Kazimierz nie potrafił się im przeciwstawić. Upokorzona Maria pracowała w Szczukach jeszcze piętnaście miesięcy. Żyjąc nadzieją na małżeństwo, raz jeszcze spotkała się z Kazimierzem w Zakopanem. Spotkanie potwierdziło jednak tylko obawy Marii, że do małżeństwa nie dojdzie. Ostatecznie zerwała znajomość z młodym Żorawskim. W 1889 upokorzona i odtrącona Maria, po czterech latach żalu, bólu, samotności i ciężkiej pracy powróciła do Warszawy. Tutaj zaczęła uzupełniać swoją wiedzę z chemii i fizyki na Uniwersytecie Latającym, m.in. uczestnicząc w laboratoriach Muzeum Przemysłu i Rolnictwa przy Krakowskim Przedmieściu. Pomagali jej cioteczny brat Józef Boguski, były asystent Dymitra Mendelejewa, oraz chemik Napoleon Milicer, były współpracownik Roberta Bunsena. To właśnie ci uczeni nauczyli młodą Skłodowską analizy chemicznej, którą później mogła wykorzystać przy pracach umożliwiających jej wyizolowanie radu i polonu.

Na początku 1890, zgodnie z wcześniejszą umową, Bronisława, która kilka miesięcy wcześniej poślubiła Kazimierza Dłuskiego (także lekarza), zaprosiła ją do swojego paryskiego mieszkania, oferując pełne utrzymanie. Maria jeszcze przez rok się wahała, dokształcała, udzielała korepetycji, aż na początku 1891 zdecydowała się wyjechać do Paryża.

Studia na Sorbonie i Pierre Curie

Maria Skłodowska rozpoczęła naukę na Sorbonie w listopadzie 1891. Jako przedmiot studiów wybrała matematykę i fizykę. Jej nauczycielami akademickimi byli Paul Appel, Henri Poincaré oraz Gabriel Lippmann - wybitni uczeni o światowej sławie. Życie i czas w Paryżu Maria dzieliła pomiędzy naukę i grę w amatorskim teatrze. To właśnie w czasie studiów podczas jednego z przedstawień pt. „Polska, która kruszy kajdany" poznała i zaprzyjaźniła się z 7 lat starszym pianistą - Ignacym Janem Paderewskim. 28 lipca 1893 otrzymała licencjat z fizyki z pierwszą lokatą, a rok później licencjat z matematyki z drugą lokatą.

Po ukończonych studiach, Gabriel Lippmann pomógł Marii otrzymać stypendium naukowe nad badaniami naukowymi związanymi z magnetycznymi właściwościami różnych rodzajów stali. W tym samym czasie Maria poznała u prof. Józefa Wierusza-Kowalskiego skromnego naukowca - Pierre'a Curie. Był on o osiem lat starszy od Marii, był wspólnie z bratem Jacques'm odkrywcą piezoelektryczności, autorem „prawa Curie" i zasady symetrii, konstruktorem piezokwarcu i „wagi Curie". Maria i Pierre szybko znaleźli wspólne tematy do rozmów. 26 lipca 1895 Maria Skłodowska i Pierre Curie zawarli cywilny związek małżeński. Podczas ceremonii towarzyszyli im tylko najbliższa rodzina i kilku przyjaciół. W podróż poślubną pojechali na rowerach - prezencie ślubnym od jednego z przyjaciół.

Odkrycie polonu i radu

Pierre Curie

W 1896 Henri Becquerel (1852-1908), fizyk francuski, rozpoczął badania nad solami uranu (siarczanem potasu-uranylu K ₂[UO ₂(SO ₄) ₂](H ₂O) ₂), które wykazują silną fosforescencję. 2 marca 1896 na posiedzeniu Akademii Nauk ogłosił, że minerał zawierający uran emituje nowe, nieznane promieniowanie bez uprzedniego naświetlania. Becquerel przeprowadził kilka doświadczeń, na podstawie których stwierdził m.in. że uran i jego związki chemiczne w stanie krystalicznym, rozpuszczone czy też stopione samorzutnie emitują promieniowanie, które zaczernia kliszę fotograficzną, jonizuje powietrze i przenika przez nieprzezroczyste ciała. Ponadto stwierdził (błędnie), że promieniowanie uranowe jest zbliżone właściwościami do zwykłego światła i podobnie jak ono ulega odbiciu, załamaniu i polaryzacji. Z końcem 1897 Maria Skłodowska-Curie poszukując tematu do rozprawy w celu uzyskania stopnia doktora podjęła pierwsze badania naukowe z promieniami Becquerela .

W tym samym roku, 12 września przyszła na świat pierwsza córka Marii i Pierre'a - Irène, późniejsza laureatka Nagrody Nobla z chemii (była drugą kobietą wyróżnioną tą nagrodą w dziedzinie chemii).

Odrestaurowany układ okresowy z lat 1904-1945 na ścianie Audytorium Chemicznego Politechniki Gdańskiej. Zwracają uwagę brak polonu (l.a. 84), odkrytego już w 1898 przez Marię Skłodowską-Curie[25], oraz obecność mazura (masurium, symbol Ma, l.a. 43), opisanego w 1925 przez badaczy niemieckich, a którego odkrycie nie zostało uznane na świecie[26]

Maria podejmując prace naukowe nad promieniowaniem odkrytym przez Becquerela zastosowała przede wszystkim zamiast kliszy fotograficznej używanej przez uczonego bardzo czuły elektrometr, skonstruowany przez Pierre'a i jego brata Jacques'a Curie. Dzięki temu wynalazkowi stwierdziła, że natężenie promieni Becquerela zależy od zawartości uranu w próbce i jest do niej proporcjonalne. To spostrzeżenie umożliwiło jej wyciągnięcie słusznego wniosku, że jest ono właściwością atomową uranu. Kolejnym osiągnięciem Marii było udowodnienie, że poza uranem także tor emituje promieniowanie. Następnie Maria Curie dowiodła, że emisja promieniowania niektórych minerałów zawierających uran ( blenda smolista, chalkolit czy autunit) jest znacznie silniejsza niż wynikałoby to z zawartości uranu w ich składzie. Ponieważ znała skład chemiczny chalkolitu stwierdziła, że tylko uran jest pierwiastkiem promieniotwórczym w tym minerale. Wysunęła więc słuszną hipotezę, że minerał ten musi zawierać domieszkę nowego, nieznanego pierwiastka chemicznego. Maria otrzymała w laboratorium chalkolit i udowodniła tym samym, że syntetyczny chalkolit emituje słabsze promieniowanie. Był to dowód eksperymentalny na istnienie nowego pierwiastka chemicznego. Do badań Marii dołączył Pierre Curie. Małżonkowie Curie opracowali metodę wskaźników promieniotwórczych, dzięki czemu określili zdolność promieniowania nowego pierwiastka. Za pomocą przemian chemicznych wyodrębnili nowy, nieznany dotąd pierwiastek chemiczny. 18 lipca 1898 przedstawili dzieło naukowe, w którym donosili o odkryciu polonu (symbol Po, liczba atomowa 84), pierwiastka nazwanego na cześć Polski. Na kolejny sukces małżonkowie Curie nie musieli zbyt długo czekać. 26 grudnia 1898 wspólnie z Gustavem Bémontem donieśli o odkryciu kolejnego pierwiastka chemicznego - radu (symbol Ra, liczba atomowa 88).

Małżonkowie Curie zbadali promieniowanie emitowane przez rad i polon, stwierdzając m.in., że związki promieniotwórcze świecą, sole radu wydzielają ciepło, zabarwiają porcelanę i szkło, promieniowanie przechodzi przez powietrze i pewne ciała, że może przekształcić tlen cząsteczkowy () w ozon (). Pierre Curie poddał swoje ramię kilkugodzinnemu działaniu radu, a powstałą trudno gojącą się ranę obserwował i opisał. Za swoje prace małżonkowie Curie zostali wyróżnieni licznymi nagrodami m.in. Plante, Lacaze, Gegner, Osiris, Medalem Davy'ego.

W 1903 Maria przedstawiła tezy swojej rozprawy doktorskiej pt. „Badanie ciał radioaktywnych". W sierpniu tego roku urodziła drugą córkę, która zmarła po porodzie.

W 1903 Maria i Pierre Curie otrzymali wspólnie z Becquerelem Nagrodę Nobla z fizyki za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości. 6 grudnia 1904 Maria urodziła trzecią córkę, Ève - przyszłą biografkę matki, pianistkę i działaczkę pokojową.

Śmierć Pierre'a Curie

W czwartek 19 kwietnia 1906 Pierre Curie, wracając z zebrania Stowarzyszenia Profesorów Wydziałów Nauk Ścisłych, zginął potrącony przez konny wóz ciężarowy; miał wtedy 47 lat. Zrozpaczona Maria przez rok prowadziła tzw. „Dziennik żałobny", w którym opisywała ból, żal i pustkę, jaka jej pozostała po śmierci ukochanego męża, przyjaciela, towarzysza. W maju 1906 38-letnia Maria dostała katedrę fizyki po mężu. Pierwszy wykład prowadziła 5 listopada 1906. Została tym samym pierwszą kobietą profesorem na paryskiej Sorbonie.

Druga Nagroda Nobla i skandal z Paulem Langevinem

Po śmierci Pierre'a Maria oddała się całkowicie pracy: otrzymała rad w stanie metalicznym, opracowała i udoskonaliła metody izolowania i otrzymywania nowych substancji, podała definicję międzynarodowego wzorca radu. Brała także czynny udział w konferencjach i spotkaniach międzynarodowych m.in. w konferencji Solvaya. Wspólnie z grupą przyjaciół stworzyła szkołę, gdzie dzieci uczono w nowatorski sposób (w laboratoriach, muzeach, teatrach). W 1911 Maria zgłosiła swoją kandydaturę do Francuskiej Akademii Nauk, ale przepadła w głosowaniu. Warto w tym miejscu podkreślić, że Maria była laureatką Nagrody Nobla, trzykrotną laureatką Akademii Nauk w Paryżu, posiadała doktoraty honorowe uniwersytetów m.in. w Edynburgu, Genewie, Manchesterze, była członkiem Akademii Nauk w Petersburgu, Bolonii, Pradze, członkiem Akademii Umiejętności w Krakowie. Zwyciężyły jednak seksistowska postawa wobec kobiet i ksenofobiczna postawa wobec cudzoziemców. Pierwszą kobietę członkowie Akademii Nauk przyjęli ponad pół wieku później, w 1962. Była nią Marguerite Perey, doktorantka Marii Skłodowskiej-Curie.

Maria Skłodowska-Curie wśród innych wielkich uczonych początku XX wieku podczas I konferencji Solvayowskiej w Brukseli w 1911 (m.in. Wien, Einstein, Maurice de Broglie - brat Louisa de Broglie, Nernst, Planck, Poincaré, Rutherford); pierwszy z prawej: Paul Langevin; drugi z prawej: Albert Einstein

Wkrótce po porażce w Akademii ujawniony został romans Marii Skłodowskiej-Curie z fizykiem francuskim Paulem Langevinem, który trwał około roku, w latach 1910-1911. Langevin był żonaty i porzucił swoją rodzinę. Maria Skłodowska-Curie w oczach prasy, zwłaszcza brukowej, była osobą rozbijającą rodzinę Langevinów, w dodatku była od Paula o 4 lata starsza, a poza tym była cudzoziemką. Michel Langevin, wnuk Paula, ożenił się wiele lat później z Hélène Joliot, wnuczką Marii Skłodowskiej-Curie. Oboje byli, podobnie jak ich rodzice i dziadkowie, naukowcami (w ich przypadku - fizykami nuklearnymi). Hélène Langevin-Joliot jest obecnie emerytowaną dyrektorką badań w Centre national de la recherche scientifique w Paryżu.

Maria była zdeklarowaną niewierzącą i pochodziła z Polski, która przez większość Francuzów była utożsamiana z bliżej nieokreślonym terytorium pod berłem rosyjskiego cara, gdzie znaczny procent ludności stanowili Żydzi - snuto przypuszczenia, że badaczka jest Żydówką (co w tamtych czasach było w ksenofobicznych kręgach Francji uważane za mocno podejrzane - nie ucichły bowiem jeszcze resentymenty, które kilkanaście lat wcześniej doprowadziły do sprawy Dreyfusa), pomimo że w rzeczywistości pochodziła ze szlacheckiego polskiego rodu Dołęga-Skłodowskich, a w dzieciństwie została ochrzczona w wierze katolickiej. Domniemania paryskich brukowców oparte były na tym, że Maria Skłodowska-Curie nosiła po babce drugie imię Salomea, które w Polsce było popularnym imieniem chrześcijańskim, zaś we Francji kojarzyło się z Salomé, używanym przez Żydówki.

7 listopada 1911 Szwedzka Akademia Nauk przyznała Marii drugą, tym razem samodzielną Nagrodę Nobla z chemii za odkrycie polonu i radu. Została pierwszym człowiekiem wyróżnionym tą nagrodą dwukrotnie i pierwszą kobietą laureatką Nobla w dziedzinie chemii.

Instytut Radowy

Po otrzymaniu drugiej Nagrody Nobla, Maria przekonała rząd Francji do przeznaczenia środków na budowę prywatnego Instytutu Radowego - Institut du Radium (obecnie Institut Curie), który został wzniesiony w 1914 i w którym prowadzono badania z zakresu chemii, fizyki i medycyny. Instytut ten stał się kuźnią noblistów - wyszło z niego jeszcze czworo laureatów nagrody Nobla, w tym córka Marii Skłodowskiej-Curie, Irène, i zięć Frédéric Joliot-Curie. W Instytucie prowadzono podstawowe prace i badania nad promieniotwórczością i radioizotopami.

I wojna światowa

Gdy 1 sierpnia 1914 wybuchła I wojna światowa, siedemnastoletnia Irène i dziesięcioletnia Ève przebywały z dala od Paryża i matki. Były na wakacjach w l'Arcouest pod opieką przyjaciół Marii. Maria Skłodowska-Curie pozostała w Paryżu, by strzec Instytutu Radowego i zgromadzonego radu. Rząd ogłosił, że rad znajdujący się w Instytucie Radowym stanowi dobro narodowe i należy go ochronić. Uczona wywiozła rad na czas wojny do Bordeaux. Maria nie mogąc służyć Polsce, postanowiła służyć Francji. Zebrała aparaty rentgenowskie z paryskich pracowni i zorganizowała specjalne samochody ciężarowe z aparaturą, tzw. „małe Curie" (w lipcu 1916, jako jedna z pierwszych kobiet, uzyskała prawo jazdy na ciężarówki, by móc te samochody prowadzić). Marii towarzyszyli lekarze wojskowi i Irène, która razem z matką szkoliła elektroradiologów. Były to pionierskie działania z zakresu diagnostyki zdrowia. Dzięki jej pracy i wytrwałości można było wykonywać zdjęcia rentgenowskie w polowych warunkach. Ta działalność uratowała wielu żołnierzy od pewnej śmierci. Była także członkinią Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce.

Dwudziestolecie międzywojenne

W maju 1921, dzięki amerykańskiej dziennikarce Marii Meloney, Maria wraz z córkami wyruszyła w podróż do Stanów Zjednoczonych, gdzie dzięki zbiórce pieniędzy wśród Polonii amerykańskiej oraz amerykańskich milionerów otrzymała pieniądze na zakup grama radu do Instytutu Radowego. Oprócz wymarzonego grama radu Maria dostała dodatkową gotówkę na wyposażenie laboratorium. Kluczyk do szkatułki z cennym radem wręczył Marii prezydent USA Warren Harding.

W 1926 Irène poślubiła Frédérica Joliot. Małżeństwo Joliot-Curie dokonało w 1934 wielkiego odkrycia - sztucznej radioaktywności, za co w 1935 oboje otrzymali Nagrodę Nobla z chemii. Pod koniec lat dwudziestych zdrowie Marii Skłodowskiej-Curie zaczęło się coraz bardziej pogarszać. Maria zaczęła tracić słuch i wzrok. W 1929 Maria Meloney zaprosiła Marię Curie jeszcze raz do Stanów Zjednoczonych. Tym razem za zebrane pieniądze Maria kupiła gram radu dla Instytutu Radowego w Warszawie (obecnie Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie - Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie). Kluczyk do szkatułki z radem wręczył tym razem prezydent USA Herbert Hoover. Maria przekazała cenny dar swojej siostrze Bronisławie. Szpital został otwarty przez obie siostry w maju 1932. W 1934 Maria zaczęła czuć się coraz gorzej: miała wysoką temperaturę, pojawiły się dreszcze. Lekarze zdiagnozowali grypę, później gruźlicze zmiany w płucach. Zaproponowali wyjazd do sanatorium. Maria wraz z córką Ève jako pielęgniarką wyjechała do sanatorium Sancellemoz w Passy. Tam na miejscu lekarze znaleźli prawdziwą przyczynę osłabienia Marii - niedokrwistość aplastyczną (miała także chorobę popromienną wywołaną przez promieniowanie jonizujące) o przebiegu piorunującym. Maria Skłodowska-Curie zmarła tam 4 lipca 1934 o godz. 4 rano. Pogrzeb odbył się 6 lipca 1934 w gronie rodziny i najbliższych przyjaciół. Maria spoczęła obok Pierre'a na cmentarzu w Sceaux. 20 kwietnia 1995 szczątki Marii i Pierre'a Curie zostały przeniesione do Panteonu w Paryżu.

Wyróżnienia i nagrody

Maria Skłodowska-Curie w 1909, podobnie jak jej mąż wcześniej, odmówiła przyjęcia francuskiego Krzyża Kawalerskiego Orderu Legii Honorowej, ale w 1919 przyjęła odznaczenie hiszpańskim Krzyżem Wielkim Orderu Cywilnego Alfonsa XII. 11 listopada 2018 otrzymała pośmiertnie Order Orła Białego. Uhonorowana została również doktoratami honorowymi  :

W lutym 1924 jednomyślną decyzją warszawskiej rady miejskiej otrzymała honorowe obywatelstwo Warszawy. W maju 1928 została wyróżniona honorowym obywatelstwem szkockiego miasta Glasgow.

Upamiętnienie

Do tej pory powstało kilka filmów biograficznych o Marii Skłodowskiej-Curie:

Sztuki teatralne

Patronat szkół

Maria Skłodowska-Curie jest patronką wielu placówek naukowych i edukacyjnych w Polsce i we Francji, m.in. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Monety i banknoty

Maria Skłodowska-Curie była kilkukrotnie upamiętniana na monetach i banknotach, m.in. polskich, francuskich i hiszpańskich .

Po raz pierwszy jej wizerunek umieszczono na pieniądzach w 1967 roku, w 100-lecie jej urodzin. Widniał na trzech polskich monetach, z czego dwie nie trafiły do szerszego obiegu. Trzecia, o nominale 10 zł, należała do serii „Wielcy Polacy".

W 1974 roku wykonano inną, srebrną monetę o nominale 100 zł. Awers zawierał kompozycję profilu noblistki i trzech promieni radu (alfa, beta i gamma).

W 1979 roku wprowadzono złotą monetę o nominale 2000 zł, wzorowaną na poprzedniej.

W latach 1989-1996 w obiegu był banknot o nominale 20 000 zł z wizerunkiem polskiej noblistki, zaprojektowany przez Andrzeja Heidricha.

W 1998 roku wydano okolicznościowe monety o nominałach 2 zł i 20 zł, przedstawiające Marię Skłodowską-Curie wraz z mężem Pierre'em i z symbolami odkrytych przez nich pierwiastków. Na rewersie widnieje model atomu.

25 listopada 2011 Narodowy Bank Polski wydał banknot kolekcjonerski o nominale 20 zł dla uczczenia setnej rocznicy przyznania Nagrody Nobla Marii Skłodowskiej-Curie w dziedzinie chemii. Nie ukazała się jednak okolicznościowa moneta.

W trzech pierwszych przypadkach podano jej podwójne nazwisko, ale z odstępem zamiast dywizu, pisząc Maria Skłodowska Curie.

W 1984 we Francji noblistkę uwieczniono na srebrnych i złotych monetach 100-frankowych, samodzielnie.

W 1995 wyemitowano banknot o nominale 500 franków z podobizną Marii i Pierre'a Curie.

W obydwu sytuacjach podano tylko francuskie nazwisko, po mężu, pisząc Marie Curie.

W 2011, w 100-lecie przyznania jej nagrody Nobla z chemii, okolicznościową monetę wydał Bank Hiszpanii.

Znaczki pocztowe

Maria Skłodowska-Curie, zarówno sama, jak i z mężem, była upamiętniana na znaczkach pocztowych wydawanych przez poczty francuską, polską, szwedzką i Monako .

Znaczki francuskie - zawsze pomijające nazwisko panieńskie Marii:

1938: upamiętnienie małżeństwa Curie z okazji 40. rocznicy odkrycia radu. Oprócz tego wydano 20 odmian tego znaczka dla kolonii francuskich na wszystkich kontynentach.

1967: z okazji 100. urodzin Marii

2011: z okazji 100-lecia nagrody Nobla z Chemii

Oprócz tego w 1998 upamiętniono odkrycie radu, jednak nie wspomniano jego odkrywców.

Znaczki polskie - zawsze z nazwiskiem panieńskim:

1947: znaczek z serii „Kultura polska"

1948: reedycja w zmienionym kolorze

1951: znaczek z okazji I Kongresu Nauki Polskiej

1963: znaczek z serii o sławnych Polakach

1967: Seria 3 znaczków, w tym 1 odwołujący się do nobla z chemii

1982: znaczek w serii o noblistach polskich

1992: upamiętnienie odkrycia radu; pominięcie męża Marii Pierre'a

2011: upamiętnienie 100-lecia nagrody Nobla z chemii

2017: z okazji 150. urodzin

Znaczki szwedzkie:

1963: upamiętnienie nagrody Nobla z fizyki z Pierre'em Curie i z Henrim Becquerelem

1971: upamiętnienie nagrody Nobla z chemii

2011: upamiętnienie 100-lecia nagrody Nobla z chemii

Oprócz tego w 1967, w 100. rocznicę urodzin Marii, Poczta Monako wyemitowała znaczek z Marią Skłodowską-Curie, zawierający jej nazwisko panieńskie.

Drzewo genealogiczne

Laureaci Nagrody Nobla

Nadana Legia Honorowa (Pierre Curie i Maria Skłodowska-Curie odmówili jej przyjęcia)

1. ↑ Nobel Prizes and Laureates, The Nobel Prize in Physics 1903, Marie Curie - Facts. Nobelprize.org. [dostęp 2017-02-07].

in recognition of the extraordinary services they have rendered by their joint researches on the radiation phenomena discovered by Professor Henri Becquerel

2. ↑ Nobel Prizes and Laureates, The Nobel Prize in Chemistry 1911, Marie Curie - Facts. Nobelprize.org. [dostęp 2017-02-07].

in recognition of her services to the advancement of chemistry by the discovery of the elements radium and polonium, by the isolation of radium and the study of the nature and compounds of this remarkable element

3. ↑ Małgorzata Krystyna Frąckiewicz, Rody i rodziny Mazowsza i Podlasia. Źródła do badań genealogicznych., Genealogie rodów i rodzin Mazowsza i Podlasia., 2019, s. 71-72, ISBN 978-83-65668-04-2 .

4. ↑ a Brzozowski 2012 ↓, s. 6.b c d e f g h i j k l m n o p q r

5. ↑ Curie 1937 ↓, s. 397. Cytat: her Catholic faith evaporates under influence of father, [page] 51.

6. ↑ Reid 1974 ↓, s. 19. Cytat: Unusually at such an early age, she became what T. H. Huxley had just invented a word for: agnostic.

7. ↑ (This Month in Physics History: March 1880: The Curie Brothers Discover Piezoelectricity. ACS News, 2014. [dostęp 2017-03-21]. ang.).

8. ↑ a Brzozowski 2012 ↓, s. 7.b c d e

9. Jerzy Holzer, Jan Molenda, ↑ Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 355.

10. Pierwotnie w prasie podano miejsce śmierci w ↑ Valence, zob. Zgon ś. p. Marii Curie-Skłodowskiej. „Kurier Warszawski". Nr 181, s. 10, 4 lipca 1934.

11. ↑ Olga S. Opfell: The lady Laureates. Women Who Have Won the Nobel Prize. Londyn: Scarecrow Press, 1978, s. 161.

12. (↑ Marie Curie, científica universal. www.revistalaocaloca.com hiszp.).

13. ↑ Hiszpańskie podróże Marii Skłodowskiej-Curie. krakow.pl.

14. ↑ Dwa różne doktoraty. „Nowości Illustrowane". Nr 29, s. 10, 16 lipca 1921.

15. ↑ Z Rady Miejskiej. Maria Skłodowska-Curie - obywatelem honorowym Warszawy. „Kurier Warszawski". Nr 53, s. 5, 22 lutego 1924.

16. ↑ Maria Curie-Skłodowska obywatelką honorową Glasgowa. „Kurier Warszawski". Nr 142, s. 12, 23 maja 1928.

17. (↑ Madame Curie w bazie IMDb ang.)

18. (↑ Marie Curie w bazie IMDb ang.)

19. ↑ Kazimierz Braun - Pełna baza wiedzy na tematy związane z teatrem - magazyn - Culture.pl.

20. ↑ World Science Festival | Opening Night Gala.

21. ↑ Cmentarz Stare Powązki: SKŁODOWSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online].

22. ↑ To już 20 lat. Pamiętasz jeszcze stare banknoty?, businessinsider.com.pl [zarchiwizowane z adresu 2018-01-31].

23. ↑ Banknoty i monety 100 rocznica przyznania Nagrody Nobla Marii Skłodowskiej-Curie.

24. ↑ „Gazeta Lwowska" nr 113 z 17 maja 1928 roku, s. 1.

25. ↑ Czterech laureatów pierwszej Polsko-Francuskiej Nagrody Naukowej, 19 listopada 2019 naukawpolsce.pl [dostęp 2021-12-09].

26. ↑ (STRONA GŁÓWNA - AKADEMIA SUPERBOHATERÓW, Akademia Superbohaterów pol.).strona główna serwisu

27. ↑ (Polscy naukowcy to prawdziwi superbohaterowie! Nowy projekt Tomasza Rożka, Stacja7.pl, 17 października 2021 pol.).

Bibliografia

Książki

Ève Curie: Madame Curie: A Biography. Doubleday & Company, Inc., 1937. .

Ignacy Eichstaedt: Księga Pierwiastków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1970.

Françoise Giroud: Maria Skłodowska-Curie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1987, seria: Biografie Sławnych Ludzi. ISBN 83-06-01328-X .

Jan Hulewicz: Sprawa wyższego wykształcenia kobiet w Polsce w wieku XIX. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1939.

Józef Hurwic: Maria Skłodowska-Curie i promieniotwórczość. Warszawa: Wydawnictwo Edukacyjne Zofii Sobkowskiej, 2008. ISBN 83-88287-58-3 .

Armelle Le Bras-Chopard, Janine Mossuz-Lavau: Les femmes et la politique. L'Harmattan, 1997.

Małgorzata Sobieszczak-Marciniak: Maria Skłodowska-Curie, Kobieta wyprzedzająca epokę. Warszawa: Multico, 2011. ISBN 978-83-7763-113-3 .

Czasopisma

Jérôme Baconin. Maria Skłodowska-Curie na znaczkach. „Mówią Wieki. Magazyn Historyczny". 3, s. 36-37, 2012. Warszawa: Bellona. .

Andrzej Brzozowski. Kalendarium życia Marii Skłodowskiej-Curie. „Mówią Wieki. Magazyn Historyczny". 3, s. 6-7, 2012. Warszawa: Bellona. .

Małgorzata Fuszara. Kobiety wobec uniwersyteckiej edukacji. Wypisy z historii i kilka uwag na temat współczesności. „Unigender". 1 (2), 2006.

Wojciech Kalwat. Noblistka i pieniądze. „Mówią Wieki. Magazyn Historyczny". 3, s. 38, 2012. Warszawa: Bellona. .

Philippe Molinié, Soraya Boudia. Mastering picocoulombs in the 1890s: The Curies' quartz-electrometer instrumentation, and how it shaped early radioactivity history. „Journal of Electrostatics". 67 (2-3), s. 524-530, 2009. DOI: 10.1016/j.elstat.2009.01.031. .

Andrzej Kajetan Wróblewski. Promieniotwórczość odkrywana na raty. „Wiedza i Życie". 4, 1998.

Literatura

Helena Bobińska: Maria Skłodowska-Curie. Warszawa: Czytelnik, 1965.

Eugenie Cotton: Rodzina Curie i promieniotwórczość. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1965.

Ève Curie: Maria Curie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12302-8 .

Maria Curie i córki, Listy, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2011, ISBN 978-83-245-9110-7 .

Krystyna Kabzińska, Małgorzata H. Malewicz, Jan Piskurewicz, Jerzy Róziewicz: Korespondencja polska Marii Skłodowskiej-Curie. 1881-1934. Warszawa: Instytut Historii Nauki PAN, Polskie Towarzystwo Chemiczne, 1994. ISBN 83-86062-10-X .

Olgierd Wołczek: Maria Skłodowska-Curie. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1975.

Gilette Ziegler: Korespondencja Marii Skłodowskiej-Curie z córką Ireną. 1905-1934 wybór. Warszawa: PIW, 1978.

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.title
Maria Skłodowska-Curie - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Maria Salomea Skłodowska-Curie (ur. 7 listopada 1867 w Warszawie, zm. 4 lipca 1934 w Passy) - polsko- francuska uczona zajmująca się fizyką doświadczalną i chemią fizyczną, podwójna noblistka - laureatka Nagrody Nobla z fizyki (1903) i chemii (1911).

# data[].attributes.body
Nagrodą Nobla została wyróżniona po raz pierwszy w 1903 – z fizyki, wraz z mężem Pierre'em Curie i z Henrim Becquerelem, za badania nad odkrytym przez Becquerela zjawiskiem promieniotwórczości.
https://zyciorysy.info/maria-sklodowska-curie/

# data[].attributes.headline
Zasługi Marii Skłodowskiej-Curie dla nauki

# data[].attributes.subject
Zasługi Marii Skłodowskiej-Curie dla nauki

# data[].attributes.body
wprowadzenie ilościowych pomiarów aktywności substancji promieniotwórczych; zaproponowanie nazwy dla badanego zjawiska – radioaktywność (promieniotwórczość)

wykazanie, że źródłem promieniotwórczości jest wnętrze atomu, gdyż natężenie promieniowania nie zależy od zewnętrznych konfiguracji atomu występujących w różnych związkach chemicznych

wykrycie, wydzielenie i określenie własności chemicznych i fizycznych dwóch nowych pierwiastków - polonu i radu; zaproponowanie nazwy dla tych pierwiastków

utworzenie nowej gałęzi chemii – radiochemii, łączącej badania oparte na własnościach chemicznych z pomiarami aktywności promieniotwórczej analizowanych substancji

utworzenie nowej gałęzi analityki i inżynierii chemicznej –

http://www.bg.agh.edu.pl/MSC/msc.php?page=05nauka

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Maria Skłodowska Curie
w 100-lecie otrzymania Nagrody Nobla

"Ludzkość potrzebuje zapewne ludzi praktycznych, którzy pracują przeważnie dla własnych celów, chociaż pamiętają też o potrzebach ogółu. Lecz potrzebuje również marzycieli, których bezinteresowne dążenie do celu jest tak potężne, że nie potrafią oni zwracać uwagi na własną korzyść materialną."

Maria Skłodowska-Curie

Kiedy Maria Skłodowska-Curie opuszczała w 1891 r. Warszawę, by rozpocząć studia w Paryżu, nikt nie przypuszczał, że stanie się ona jednym z najwybitniejszych naukowców w całej historii. Jej wpływ zaznaczył się właściwie w każdej dziedzinie życia - przede wszystkim istotny był dla fizyki i chemii, których rozwój dzięki jej badaniom nabrał ogromnego rozmachu, ale także dla medycyny, energetyki, przemysłu czy też ogólnie pojętych nauk przyrodniczych.

O najważniejszym dokonaniu Skłodowskiej - odkryciu radu i polonu, Paul Langevin napisał w 1945 r.:

„Odkrycie to będzie miało prawdopodobnie dla przyszłości naszej cywilizacji znaczenie dające się porównać ze znaczeniem odkryć, które pozwoliły człowiekowi opanować siłę ognia, a zastosowania tego odkrycia, które do niedawna ograniczały się jedynie do obszaru medycyny, przewyższą znacznie zastosowanie maszyny parowej oraz silników spalinowych i odrzutowych".

Langevin istotnie nie mylił się. Osiągnięcia Marii dały początek badaniom innych wybitnych uczonych, m. in. Ireny i Fryderyka Joliot, Ernesta Rutherforda czy też Fredericka Soddy'ego. Nic więc dziwnego, że polska uczona szybko zdobyła międzynarodowe uznanie. Choć z racji swojej płci od początku musiała udowadniać swoje zdolności, jej poświęcenie i lata żmudnych doświadczeń zaowocowały dwukrotnym otrzymaniem Nagrody Nobla. Maria była także pierwszą kobietą, która została profesorem Sorbony.

Mimo wielu sukcesów i zaszczytów Skłodowska ciągle pozostawała czuła na potrzeby ludzi i stawiała nacisk na praktyczne aspekty swoich odkryć. Najbardziej znamienitymi przykładami jej poczucia społecznej misji były udział w organizowaniu stacji rentgenowskich dla żołnierzy rannych w I wojnie światowej oraz powołanie placówek naukowo-badawczych w Paryżu i Warszawie, gdzie badano m. in. wykorzystanie promieniotwórczości w medycynie.

Zasługi Marii Skłodowskiej-Curie dla nauki

wprowadzenie ilościowych pomiarów aktywności substancji promieniotwórczych; zaproponowanie nazwy dla badanego zjawiska - radioaktywność (promieniotwórczość)

wykazanie, że źródłem promieniotwórczości jest wnętrze atomu, gdyż natężenie promieniowania nie zależy od zewnętrznych konfiguracji atomu występujących w różnych związkach chemicznych

wykrycie, wydzielenie i określenie własności chemicznych i fizycznych dwóch nowych pierwiastków - polonu i radu; zaproponowanie nazwy dla tych pierwiastków

utworzenie nowej gałęzi chemii - radiochemii, łączącej badania oparte na własnościach chemicznych z pomiarami aktywności promieniotwórczej analizowanych substancji

utworzenie nowej gałęzi analityki i inżynierii chemicznej - metody atomów znaczonych, wykorzystującej pomiary aktywności promieniotwórczej dla wydzielania substancji niepromieniotwórczych

utworzenie nowej gałęzi badań chemicznych - chemii radiacyjnej - oraz zainicjowanie praktycznego jej wykorzystania dla indukowania zmian własności materiałowych

opracowanie metody wydzielania radu w ilościach przemysłowych

stworzenie podstaw dla wprowadzenia mechaniki kwantowej przez wykazanie, że aczkolwiek rozpad promieniotwórczy jest własnością pojedynczego atomu, może być ilościowo opisany tylko dla wielkiej liczby atomów, pozostawiając dla pojedynczego atomu jedynie określenie prawdopodobieństwa momentu jego rozpadu

wskazanie na istnienie w jądrze atomowym nie-elektromagnetycznych krótkozasięgowych sił wiążących składniki jądra

stworzenie podstaw dla przyszłego wykorzystania energii jądrowej przez wykazanie, że ze zjawiskami jądrowymi związane jest wydzielanie znacznych ilości energii, która w przypadku rozpadu promieniotwórczego radu wystarczy do stopienia w ciągu godziny masy lodu równej masie użytego preparatu radowego

rozwój zastosowań promieniowania jonizującego w terapii i diagnostyce medycznej przez użycie dla terapii onkologicznej preparatów radowych („curieterapia") oraz upowszechnienie diagnostyki promieniami X (zwłaszcza w czasie I wojny światowej - utworzenie ruchomych stacji rentgenowskich, osobisty udział w ich wykorzystaniu na froncie i w szkoleniu personelu medycznego)

umożliwienie, a w niektórych przypadkach zainicjowanie użycia izotopów promieniotwórczych i promieniowania jonizującego w różnych dziedzinach - w badaniach podstawowych i w zastosowaniach praktycznych

stworzenie i wypracowanie nowego stylu wspólnej pracy naukowej dużych, międzynarodowych zespołów badawczych w oparciu o środki (stypendia) pozyskiwane od światowych organizacji biznesowych; zwrócenie uwagi na duży udział kobiet w tych zespołach

wspieranie rozwoju badań jądrowych w chemii i w fizyce oraz ich praktycznych zastosowań w różnych krajach świata, zwłaszcza w diagnostyce i terapii medycznej (przez kształcenie w swoim laboratorium naukowców z tych rejonów, wspieranie inicjatyw lokalnych i pozyskiwanie dla nich środków z przemysłu i instytucji finansowych); organizacja Instytutu Radowego w Paryżu oraz Instytutu Radowego i Laboratorium Radiologicznego w Warszawie

Bibliografia prac Marii Skłodowskiej-Curie w układzie chronologicznym

Propriétés magnétiques des aciers trempés. Compt. Rend., 125, 1165 (1897).

Recherches sur les propriétés magnétiques des aciers trempés. Bull., de la Sté d'Encouragement à l'Industrie Nationale 1898.

Rayons émis par les composés de l'uranium et du thorium. Compt. Rend., 126, 1101 (1898). Mniej więcej w tym samym czasie wzmianka ta została ogłoszona w polskim miesięczniku fotograficznym Światło.

Wraz z Piotrem Curie. Sur une substance nouvelle radioactive, contenue dans la pechblende. Compt. Rend., 127, 175 (1898).

Wraz z Piotrem Curie i G. Bémontem. Sur une nouvelle substance fortement radioactive, contenue dans la pechblende. Compt. Rend., 127, 1215 (1898).

Wraz z Piotrem Curie. Sur la radioactivité provoquée par les rayons de Becquerel. Compt. Rend., 129, 714 (1899).

Sur le poids atomique du métal dans le chlorure de baryum radifère. Compt. Rend., 129, 760 (1899).

Wraz z Piotrem Curie. Effets chimiques des rayons du radium. Compt. Rend., 129, 823 (1899).

Les rayons de Becquerel et le polonium. Rev. Géné, des Sc., 10, 41 (1899).

Le Polonium et le Radium. Rev. Chim. pure et Appliquée, 1, 265 (1899).

Wraz z Piotrem Curie. Sur la charge électrique des rayons déviables du radium. Compt. Rend., 130, 647 (1900).

Sur la pénétration des rayons de Becquerel non déviables par le champ magnétique. Compt. Rend., 130, 76 (1900).

Sur le poids atomique du baryum radifère. Compt. Rend., 131, 382 (1900).

Les nouvelles substances radioactives. Rev. Sc. (Revue Rosé), 4ème série, 14, 65 (1900).

Les nouvelles substances radioactives et les rayons qu'elles émettent. Congrès de Physique, 1900.

Wraz z Piotrem Curie. Sur les corps radioactifs. Compt. Rend., 134, 85 (1902).

Sur le poids atomique du radium. Compt. Rend., 135, 161 (1902).

Recherches sur les substances radioactives. Thèse de doctorat présentée à la Faculté des Sciences de Paris. Paris 1903.

Recherches sur les substances radioactives. Ann. Chim. Phys., (7) 30, 99, 145, 289 (1903). Praca ta została również wydana w przekładzie angielskim: Radioactive Substance Chem. News Office, London 1904 oraz niemieckim: Untersuchungen über radioactive Substanzen. Braunschweig 1904.

Über den radioaktiven Stoff „Polonium". Phys. Zeit., 4, 234 (1903).

Badanie ciał radioaktywnych. Chemik Polski, 4, 141, 161, 181, 201, 221, 241 (1904).

Sur la diminution de la radioactivité du polonium avec le temps. Compt. Rend., 142, 273 (1906).

Über die Zeitkonstante des Poloniums. Phys. Zeit., 7, 146 (1906).

Les théories modernes relatives à l'électricité et à la matière. Leçon d'ouverture du cours fait à la Sorbonne. Revue Scientifique, (5), 6, 609 (1906). Ukazał się również przekład angielski tej pracy: Modern theories of electricity and matter. Chem. News Office, London 1906.

Nachtrag zur meiner Mitteilung ,,Über die Zeitkonstante des Poloniums". Phys. Zeit., 7, 180 (1906).

Sur le poids atomique du radium. Compt. Rend., 145, 422 (1907). Le Radium, 4, 349 (1907).

Action de la pesanteur sur le dépôt de la radioactivité induite. Compt. Rend., 145, 477 (1907). Le Radium, 4, 381 (1907).

Sur la condensation de la vapeur d'eau en présence de l'émanation du radium. Compt. Rend., 145, 1145 (1907).

Wraz z E. Gleditsch. Action de l'émanation du radium sur les solutions des sels de cuivre. Compt. Rend., 147, 345 (1908); Le Radium, 5, 225 (1908). Praca ta ukazała się również w przekładzie angielskim: Action of radium emanation on solutions of copper salts. Chem. News., 98, 157, (1908).

Sur la formation de brouillards en présence de l'émanation du radium. Compt. Rend., 147, 379 (1908). Praca ta ukazała się również w przekładzie angielskim: Formation of mist in presence of radium emanation. Chem. News, 98, 156 (1908).

Préface aux Oeuvres de Pierre Curie. Rev. Du Mois, 5, 379 (1908).

Wraz z A. Debierne'em. Polonium. Jon, 2, 128 (1909).

Über das Atomgewicht des Radium. Jahrbuch der Radioaktivität und Elektronik, 6, 38 (1909).

Wraz z A. Debierne'em. Sur le polonium. Compt. Rend., 150, 386 (1910). Le Radium, 7, 38 (1910).

Wraz z A. Debierne'em. Sur le radium métallique. Compt. Rend. 151, 523 (1910). Ukazał się również przekład niemiecki tej pracy: Über das metallische Radium. Chem. Zeit., 34, 969 (1910).

Sur la mesure de la constante de l'émanation du radium. Le Radium, 7, 33 (1910).

Dosage du radium par la mesure de l'émanation dégagée. Le Radium, 7, 65 (1910).

Traité de Radioactivité. T. I-426 s., t. II-542 s. Gauthier-Villars, Paris 1910.

Darstellung der reinen Radiumsalze. Z książki „Die Radioaktivität" Akad. Verlagsgesellschaft, Leipzig 1911. Zeit. Angew. Chem., 24, 343 (1911).

Sur la variation avec le temps de l'activité de quelques substances radioactives. Le Radium, 8, 353 (1911).

Sur la distribution des intervalles d'émission des particules alpha du polonium. Le Radium, 8, 354 (1911).

Tables de constantes radioactives, 1911.

Les mesures en radioactivité et l'étalon du radium. J. Phys., 2, 795 (1912).

Les rayonnements des corps radioactifs. Wykład wygłoszony w r. 1912 i opublikowany przez Sté Française de Physique w r. 1913 w serii: „Idées modernes sur la constitution de la matière.

Wraz z Kammerlingh Onnesem. Sur le rayonnement du radium à la température de l'hydrogène liquide. Le Radium, 10, 181 (1913). Verslag van de Gewone Vergadering der Wissen Natuurkundige Afdeeling der Kon. Akad. van Wetenschappen te Amsterdam, 1913.

Les radio-éléments et leur classification. Rev. du Mois, 1914. Le Radium, 11, 236 (1914-1919). Ukazał się również przekład angielski tej pracy w: Chem. News, 119, 211 (1919).

Sur la distribution des intervalles d'émission des particules alpha du polonium. J. Phys. Radium, (6) 1, 12 (1920).

Les radio-éléments et leurs applications. Revue Scientifique, 58, 609 (1920).

La radiologie et la guerre. 114 s., 11 rys., 16 tab. Librairie Félix Alcan, Paris 1921.

Sur le rayonnement gamma et le dégagement de chaleur du radium et mésothorium. Compt. Rend., 172, 1022 (1921).

Address of Mme Curie on June 4, 1921, to the Chicago Section of the American Chemical Society because of the presentation of the Gibbs Medal, Chem. Eng., 24, 1137 (1921).

Sur la loi fondamentale des transformations radioactives. Intervention-au Conseil de Physique Solvay. 1921.

La loi fondamentale de transformation des radioéléments et les constantes radioactives. Księga Jubileuszowa ku czci Kamerlingh Onnesa, 11 listopada 1922.

L'isotopie et les éléments isotopes. J. Phys. Radium, 4, 381 (1923).

L'isotopie et les éléments istotopes. Conf. Rapp. Presses Universitaires, 1923.

Le Radium, sa découverte, ses possibilités. Artykuł w „Encyclopaedia Britannica" - These Eventful Years.

Pierre Curie intime. Revue Bleue, 61, 217 (1923).

Radioactivité et phénomènes connexes. Etienne Chiron, Paris 1924.

Pierre Curie. 111 s. Payot, Paris 1924. Istnieje również przekład polski tej pracy: Piotr Curie, II wyd. PWN, Warszawa 1953.

Sur la constance de la vitesse de transformation du radon à des concentrations différentes. Ann. Phys., 2, 405 (1924).

Dosage de radium dans les minéraux d'urane qui contiennent du tantale, du niobium et du titane. Compt. Rend., 180, 208 (1925).

Appareil destiné à mesurer l'intensité d'une source de rayons alpha. J. Chim. Phys., 22, 142 (1925).

Sur la préparation de divers radioéléments jusqu'à présent peu ou point utilisés en médecine. Comm. à l'Acad. de Médecine, 23 Avril 1925; Bull., de l'Acad. de Médecine, 93, 417 (1925).

Wraz z D. K. Yovanovitchem. Sur l'accroissement du débit de chaleur des sels de radium par formation du polonium. J. Phys. Radium, 6, 33 (1925).

Sur l'application de la théorie de Compton au rayonnement beta et gamma des corps radioactifs. J. Phys. Radium, (6) 7, 97 (1926).

Stan obecny chemii polonu. Roczniki Chem., 6, 355 (1926).

Wraz z Ireną Curie. Radium. Artykuł w „Encyclopaedia Britannica", wyd. z 1926 r.

Główne tory współczesnych badań nad promieniotwórczością. Organizacja i działalność Instytutu Radowego w Paryżu. Dwa odczyty wygłoszone w Warszawie dnia 5.VI.1925 r. i wydane w 1926 r. przez Komitet „Daru Narodowego dla Marii Skłodowskiej-Curie".

Sur la question des bourses internationales. Miméographie. Société des Nations C.J.C.J. (R J) Genève, 1926. Sous-Commission des relations universitaires.

Complément du Rapport de Compton au 5éme Congrès du Conseil de Physique. Solvay, Bruxelles 1927. Tom Électrons et photons, Paris 1928.

Sur l'étude des courbes de probabilité relatives à l'action des rayons X sur les bacilles. Compt. Rend., 198, 202 (1929).

Remarques sur le mémoire de M. Bogoiavlensky. J. Phys. Radium, (6) 10, 327 (1929).

Sur l'invariabilité des constantes radioactives. J. Phys. Radium, (6) 10, 329 (1929).

Wraz z Ireną Curie. Sur la décroissance du radium D. J. Phys. Radium, (6) 10, 385 (1929).

Les radioéléments et leur classification. 242 s. Tom wydany w serii: „Les progrès de la physique moléculaire", Gauthiers-Villars, Paris 1929.

Sur l'actinium. J. Chim. Phys., 27, 1 (1930).

Wraz z S. Cotelle. Sur la vie moyenne de l'ionium. Compt. Rend., 190, 1289 (1930).

Wraz z G. Fournierem. Sur une relation entre la constante de désintégration des radioéléments émettant des rayons alpha et leur capacité de filiation. Compt. Rend., 191, 326 (1930).

Sur la production de radium par l'ionium. J. Chim. Phys., 27, 347 (1930).

Sur la relation entre l'émission de rayons alpha de longs parcours et de rayons gamma. Compt. Rend., 191, 1055 (1930).

Wraz z S. Rosenblumem. Spectre magnétique des rayons alpha du dépôt actif de l'actinon. Compt. Rend., 193, 33 (1931).

Wraz z S. Rosenblumem. Spectre magnétique des rayons alpha du dépôt actif de l'actinium. J. Phys. Radium, (7) 2, 309 (1931).

Wraz z S. Rosenblumem. Sur la structure fine du spectre magnétique des rayons alpha du radioactinium. Compt. Rend., 194, 1232 (1932).

Les rayons des corps radioactifs en relation avec la structure nucléaire. Rapport au Congrès International d'Electricité, Paris, 2, 809 (1932).

Wraz z S. Rosenblumem. Sur la structure fine du spectre magnétique des rayons alpha du radioactinium et de ses dérivés. Compt. Rend., 196, 1598 (1932).

Wraz z P. Savelem. Sur l'émission des rayons gamma par l'actinium et des dérivés. J. Phys. Radium, (7) 4, 457 (1933).

La mesure des substances radioactives à l'aide d'un condensateur à plateaux de grandes dimensions. J. Phys. Radium, (7) 4, 459 (1933).

Wraz z W. A. Lub. Sur les rayons alpha de long parcours émis par le dépôt actif de l'actinium. J. Phys. Radium, (7) 4, 513 (1933).

Les rayons alpha, beta et gamma des corps radioactifs en relation avec la structure nucléaire. 40 s. Wyd. w serii: „Actualités scientifiques et industrielles", nr 62, Hermann Co., Paris (1933).

Radioactivité. 564 s. Hermann, Paris (1935). Wydanie pośmiertne. Istnieje również przekład polski tej pracy. Promieniotwórczość, PWN, Warszawa 1953.

Źródło: Wkład Marii Skłodowskiej-Curie do nauki. Szkice monograficzne. Warszawa, Państwowe Wydaw. Naukowe, 1954.

# data[].attributes.attachment_link.description
Maria Skłodowska Curie w 100-lecie otrzymania Nagrody Nobla "Ludzkość potrzebuje zapewne ludzi praktycznych, którzy pracują przeważnie dla własnych celów, chociaż pamiętają też o potrzebach ogółu. Lecz potrzebuje również marzycieli, których bezinteresowne dążenie do celu jest tak potężne, że nie potrafią oni zwracać uwagi na własną korzyść materialną."

# data[].attributes.body
Niedaleko pada jabłko od jabłoni. Maria Skłodowska-Curie, dwukrotna laureatka nagrody Nobla w dziedzinie fizyki i chemii, przekazała swoim potomkom miłość i zapał do pracy naukowej. Noblistka urodziła dwie córki. W 1897 w Paryżu na świat przyszła Irène Joliot-Curie, a siedem lat później jej młodsza siostra, Ève Curie Labouisse. Maria Skłodowska-Curie od początku dbała o staranne wykształcenie i rozwijanie ich zainteresowań.
http://muzhp.pl/pl/c/557/maria-sklodowskacurie

# data[].attributes.body
Maria Skłodowska i Piotr Curie pobrali się 26 lipca 1895 roku w merostwie podparyskiej miejscowości Sceaux, gdzie mieszkała rodzina Curie. Podczas ceremonii towarzyszyła im tylko najbliższa rodzina i kilkoro przyjaciół. W podróż poślubną pojechali na rowerach, które otrzymali w prezencie od jednego z bliskich.

Ich życie napędzała wspólna pasja - wszystkie pieniądze wydawali na domowe laboratorium. Na pierwszym miejscu zawsze bowiem stawiali naukę - otrzymywanie prestiżowych nagród czy odznaczeń było tylko dodatkiem do tego, co uznawali za najważniejsze, a mianowicie wkład w rozwój fizyki. Cenne wyniki badań podawali do publicznej wiadomości, by jak najszybciej stworzyć przestrzeń do ich wykorzystania.
https://heritage.bnf.fr/france-pologne/pl/maria-sklodowska-curie-art

# data[].attributes.body
Ojciec był ateistą, matka zaś głęboko wierzącą katoliczką. Po śmierci siostry i matki Maria wpadła w depresję, straciła też wiarę w Boga i stała się ateistką, a według Reida agnostyczką. Gdy Maria miała 10 lat rozpoczęła naukę na pensji dla dziewcząt, którą wcześniej prowadziła jej matka.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Sk%C5%82odowska-Curie

# data[].attributes.body
Maria Skłodowska rozpoczęła naukę na Sorbonie w listopadzie 1891. Jako przedmiot studiów wybrała matematykę i fizykę. Jej nauczycielami akademickimi byli Paul Appel, Henri Poincaré oraz Gabriel Lippmann – wybitni uczeni o światowej sławie. Życie i czas w Paryżu Maria dzieliła pomiędzy naukę i grę w amatorskim teatrze. To właśnie w czasie studiów podczas jednego z przedstawień pt. „Polska, która kruszy kajdany” poznała i zaprzyjaźniła się z 7 lat starszym pianistą – Ignacym Janem Paderewskim[17]. 28 lipca 1893 otrzymała licencjat z fizyki z pierwszą lokatą, a rok później licencjat z matematyki z drugą lokatą.Po ukończonych studiach, Gabriel Lippmann pomógł Marii otrzymać stypendium naukowe nad badaniami naukowymi związanymi z magnetycznymi właściwościami różnych rodzajów stali.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Sk%C5%82odowska-Curie

# data[].attributes.body
Maria Curie-Skłodowska urodziła się 7 listopada 1867 r. w Warszawie. Ukończyła szkołę średnią w Warszawie ze złotym medalem, po czym przez osiem lat była nauczycielką. Wstępne przygotowania do badań eksperymentalnych z chemii i fizyki odbyła w laboratorium przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie. W latach 1891-95 r. studiowała na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym w Sorbonie, otrzymując licencjaty nauk fizycznych i matematycznych. W domu prof. Kowalskiego poznała Piotra Curie, z którym w 1895 r. wzięła ślub i przyjęła obywatelstwo francuskie.
https://zyciorysy.info/maria-sklodowska-curie/