# data[].attributes.body
Bu Kuram Uzaktan Öğrenmede Nasıl Uygulanır?

1. Anlamlı öğrenmeye teşvik etmeye çalışır.

2. Etkileşimli bir ortam sunmaya çalışır.

3. Bilgiyi işleme ve hatırlamaya çalıştırır.

4. Problemi çözdürebilmeyi çalışır.

5. Videolar, görseller, materyaller gibi öğrenme alanlarını en iyi şekilde kullandırmayı amaçlar.

# data[].attributes.body
Bilişselcilik kuramının temel prensibi nedir?

Öğrenmeyi içsel bir süreç olarak kabul etmektedir ve bu süreçte ön bilgi, bilgi işleme süreci ve bilginin nasıl kodlandığı üzerinde durulmaktadır.  Algıyı kolaylaştırma ve dikkati çekme için çeşitli stratejiler denenebilir.  E-öğrenme ortamlarında, öncelikli olarak öğrencinin bilişsel olarak bilgiyi almaya hazır olup olmadığı önemlidir.

Sunulan bilgi, öğrenme sürecini etkili kılacak şekilde anlamlı parçalara bölünerek sunulmalıdır.  Öğrencilerin uygulama, analiz, sentez, yorumlama ve değerlendirme yaparak bilgiyi içselleştirmelerini sağlayan tüm stratejiler kullanılabilir.  Öğrencilere, farklı öğrenme stillerine uygun ve kendi öğrenme tercihlerine göre seçebilecekleri etkinlik seçenekleri sunulabilir.

Prof. Dr. Yasemin GÜLBAHAR & Doç. Dr. Filiz Kalelioğlu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
2.4.1 BİLİŞSELCİLİK NEDİR?

Davranışçılığa yöneltilen en büyük eleştirilerden biri, insanlara bir karakutu gibi davranıyor olmasıdır. Bir karakutunun girdi ve çıktıları bilinen ve ölçülebilen şeylerdir; ancak, karakutunun içinde neler olup bittiği ya göz ardı edilir ya da dikkate alınmaz. Ancak, insanlar bilinçli düşünce yetisine, karar verme yetisine, sosyal söylemler aracılığıyla fikirlerini ifade etme yetisine ve duygulara sahiptir. Bu özelliklerin hepsi, öğrenme için son derece önemlidir. Yani karakutunun içerisinde neler olup bittiğini bulmaya çalışırsak, öğrenmeyi daha iyi anlayabiliriz.

İşte bu nedenledir ki bilişselciler, öğrenme için gerekli olduğuna inandıkları zihinsel işlemleri (dünyanın içsel ve bilinçli gösterimleri) tanımlamaya yoğunlaşmıştır. Fontana (1981) öğrenmeye bilişsel yaklaşımı şöyle özetler:

'Bilişsel yaklaşım ... öğrenmeyi anlamak istiyorsak kendimizi gözlemlenebilir davranışlarla sınırlandıramayacağımızı ve öğrencinin deneyime karşı kendi psikolojik alanını (içindeki kavramlar dünyasını, anılarını, vb.) zihinsel olarak yeniden düzenleme yeteneğini de dikkate almamız gerektiğini savunur. Dolayısıyla bu yaklaşımın odak noktası yalnızca çevre değil, aynı zamanda bireyin çevreyi nasıl yorumladığı ve çevreye nasıl bir anlam yüklediğidir. Bilişsel yaklaşım, bireyi çevresinin mekanik bir parçası olarak görmez; aksine, dış dünyanın kendisine verdiği bilgi selini işleyip sınıflandırmaya çalışan öğrenme sürecinin aktif bir ajanı olarak görür.' (s. 148)

Dolayısıyla yeni enformasyonun işlenmesi sürecindeki kural, ilke veya ilişki arayışları ile yeni enformasyonun daha önceki bilgilerle bir araya getirilmesi sürecindeki anlam ve tutarlılık arayışları, bilişsel psikolojinin anahtar kavramlarıdır. Bilişsel psikoloji, öğrenmeyi, düşünmeyi ve davranışı etkileyen zihinsel süreçler ile bu zihinsel süreçleri etkileyen koşulların belirlenmesi ve tanımlanması ile ilgilidir.

2.4.2 BİLİŞSEL ÖĞRENME KURAMI

Eğitimde en yaygın kullanılan bilişsel kuramlar, Bloom'un farklı türlerdeki öğrenme becerilerinin ya da öğrenme yollarının geliştirilmesiyle ilgili öğrenme hedefleri taksonomisine (Bloom vd., 1956) dayalıdır. Bloom ve meslektaşları, üç önemli öğrenme alanı olduğunu iddia etmişlerdir:

bilişsel (düşünme)

duyuşsal (hissetme)

psikomotor (yapma)

Bilişselcilik, 'düşünme' alanı üzerine odaklanır. Son dönemde, Anderson ve Krathwohl (2000), Bloom ve diğerlerinin orijinal taksonomisini biraz değiştirerek yeni bilgi 'yaratma'/'oluşturma' adımını eklemiştir:

Bloom ve diğerleri, öğrenmenin bir hiyerarşisi olduğunu da söyler. Buna göre, öğrenenlerin hatırlama, değerlendirme ve yaratmaya kadar her düzeyde adım adım ilerlemesi gerekir. Psikologlar, bilişsel etkinliklerin altında yatan zihinsel süreçleri anlamak için derinlere indikçe, bu süreç giderek daha da indirgemeci bir uygulama halini almaktadır (bkz. Şekil 2.4.2).

2.4.3 BİLİŞSEL ÖĞRENME KURAMININ UYGULAMALARI

Kavrama, soyutlama, çözümleme, sentez, genelleme, değerlendirme, karar verme, problem çözme ve yaratıcı düşünmeye odaklanan bilişsel öğrenme yaklaşımları, yükseköğretime davranışçı yaklaşımlardan daha uygundur. Bilişsel yaklaşım, ilk ve ortaöğretim düzeyinde bile öğrencilere nasıl öğreneceklerini öğretmeye, gelecekteki öğrenmeler için daha güçlü ve yeni zihinsel süreçler geliştirmeye, kavramlar ile fikirlere ilişkin daha derin ve sürekli değişen bir anlayış geliştirmeye odaklanmak anlamına gelebilir.

Bilişsel öğrenme yaklaşımları, oldukça geniş bir alanı kaplar. Nesnelci perspektifte bilişselciler, temel zihinsel süreçlerin genetik veya istemsiz olduğunu ancak bunların da, yeni deneyimlerde olduğu gibi, dış faktörler tarafından programlanabileceğini ya da değiştirilebileceğini düşünürler. Özellikle de ilk bilişselciler, zihin kavramını bir bilgisayar gibi ele almış, son dönemdeki beyin araştırmaları biliş ve beyindeki sinir ağlarının gelişimi ve pekiştirilmesi arasındaki ilişkiyi araştırmaya başlamıştır.

Uygulama açısından bakıldığında, zihnin bilgisayar olarak düşünülmesi kavramı, öğretimde birçok teknoloji tabanlı gelişmenin ortaya çıkmasına yol açmıştır:

bireysel öğretim sistemleri - öğretim makinelerinin daha gelişmiş sürümleridir. Öğrenmeyi yönetilebilir küçük adımlara bölerek, öğrenenlerin yanıtlarını çözümleyip onları bir sonraki en uygun adıma yönlendirme mantığına dayanır. Bu gelişmenin günümüzde uzandığı son nokta, uyarlanabilir öğrenmedir.

yapay zeka - insanların öğrenme süreçlerinde kullandığı zihinsel süreçlerin bilgisayar programlarında temsil edilmesini araştırır. Öğrenmeye nesnelci bir çerçeveden bakıldığında, başarılı olduğu takdirde öğretim gibi birçok insani faaliyetin bilgisayarlar tarafından yapılmasıyla sonuçlanır.

önceden belirlenmiş öğrenme çıktıları - kavrama, analiz, sentez ve değerlendirme gibi farklı bilişsel faaliyet türlerinin çözümlenmesi ve geliştirilmesine dayalıdır.

problem tabanlı öğrenme - başarılı problem çözücülerin problem çözmede kullandıkları düşünce süreçlerinin analizine dayalıdır.

öğretim tasarımı yaklaşımı - önceden belirlenmiş öğrenme çıktılarına veya hedeflerine başarıyla ulaşılmasını sağlayan öğretimin tasarımı sürecinin yönetimidir.

Bilişselciler, yeni enformasyonu nasıl işleyip anlamlandırdığımıza, bilgiye nasıl erişip yorumladığımıza, bütünleştirdiğimize, düzenlediğimize ve yönettiğimize ilişkin anlayışımızı ilerletmiş ve öğrenenlerin zihinsel durumlarını etkileyen koşulları daha iyi anlamamızı sağlamışlardır.

Etkinlik 2.4 Bilişsel kuramın sınırlı yönleri nelerdir?

1. Sizce hangi bilgi alanları en iyi bilişsel yaklaşımla 'öğretilir' veya 'öğrenilir'?

2. Sizce hangi bilgi alanlarının bilişsel yaklaşım kullanılarak öğretilmesi uygun olmaz?

3. Neden böyle düşünüyorsunuz?

KAYNAKÇA

Anderson, L. and Krathwohl, D. (eds.) (2001). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom's Taxonomy of Educational Objectives New York: Longman.

Atherton J. S. (2013) Learning and Teaching; Bloom's taxonomy, retrieved 18 March 2015.

Bloom, B. S.; Engelhart, M. D.; Furst, E. J.; Hill, W. H.; Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. New York: David McKay Company.

Fontana, D. (1981) Psychology for Teachers London: Macmillan/British Psychological Society.

# data[].attributes.attachment_link.description
Davranışçılığa yöneltilen en büyük eleştirilerden biri, insanlara bir karakutu gibi davranıyor olmasıdır. Bir karakutunun girdi ve çıktıları bilinen ve ölçülebilen şeylerdir; ancak, karakutunun içinde neler olup bittiği ya göz ardı edilir ya da dikkate alınmaz. Ancak, insanlar bilinçli düşünce yetisine, karar verme yetisine, sosyal söylemler aracılığıyla fikirlerini ifade etme yetisine ve duygulara sahiptir.

# data[].attributes.body
Bilişselci Kuramın Avantajları

Anlamlı öğrenmeyi destekler.

Zihinsel süreçleri ön plana çıkarır.

Öğrencinin aktif katılımını teşvik eder.

Problem çözme yeteneğini geliştirir.

Uzun süreli belleği güçlendirir.

Bireysel farklılıklara duyarlıdır.

Bilişselci Kuramın Dezavantajları

Somut davranışları ölçmek zordur.

Uygulama süreci zaman alıcıdır.

Motivasyonun dış faktörleri göz ardı edilebilir.

Duygusal faktörlere yeterince yer vermez.

Herkese uygun olmayabilir.

Genel olarak bilişselci kuram, öğrenmeyi anlamlandırarak kalıcı hale getirmek açısından avantajlıdır. Fakat, uygulanması dikkatli bir planlama gerektirir ve her öğrenciye uygun olmayabilir.

# data[].attributes.body
Bu kuramın en iyi temsil edildiği bir çevrimiçi öğrenme ortamı var mı?

Vardır. Örnek olarak şöyle sıralayabiliriz;

1. Khan Academy

2. Dualingo

3. Coursera & edX

4. Quizlet

Bu uygulamalar öğrenciyi aktif sürece dahil eder. Geri bildirim göndererek bilgiyi kalıcı hale getirir. Öğrencilerin öğrenmesi açısından yararlıdır.