# data[].attributes.body
Einkenni, tegundir kvíða, helstu ástæður - hvað er til ráða

# data[].attributes.attachment_link.description
Kvíði er mjög gagnleg og nauðsynleg tilfinning sem hjálpar okkur að komast af. Líta má á kvíða sem nokkurskonar varnarkerfi líkamans sem ætlað er vernda okkur í hættulegum aðstæðum. En of mikill kvíði hjálpar okkur ekki og getur verið hamlandi í hversdagslegum aðstæðum. Á Heilsuveru má finna frekari…

# data[].attributes.attachment_link.title
Best fyrir börnin - Urður Njarðvík: Hvernig tökumst við á við kvíða barna?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Býr barnið þitt við ótta og kvíða sem hefur áhrif á hegðun þess eða heldur vöku fyrir því á nóttunni?

Kvíðaraskanir eru algengasti tilfinninga- eða hegðunarvandi sem greinist hjá börnum og talið er að um fimmtán prósent barna eigi í erfiðleikum vegna kvíða. Ef ekkert er að gert getur þessi vandi valdið alvarlegri vandamálum, svo sem skólaforðun og vinaleysi auk kvíða og depurðar til lengri tíma.

Þessi gagnlega handbók er skrifuð af leiðandi sérfræðingum á sviði kvíðaraskana barna. Bókin mun hjálpa foreldrum og öðrum sem sinna börnum að skilja hvað veldur kvíða barnsins og að fylgja hagnýtum „skref-fyrir-skref" leiðbeiningum til að hjálpa barninu að sigrast á kvíðanum.

# data[].attributes.attachment_link.description
Býr barnið þitt við ótta og kvíða sem hefur áhrif á hegðun þess eða heldur vöku fyrir því á nóttunni? Kvíðaraskanir eru algengasti tilfinninga- eða hegðunarvandi sem greinist hjá börnum og talið er að um fimmtán prósent barna eigi í erfiðleikum vegna kvíða.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Barnasáttmáli - Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins

Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins eða Barnasáttmálinn, eins og hann er oft kallaður, var samþykktur á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna þann 20. nóvember 1989. Hann var undirritaður fyrir Íslands hönd þann 26. janúar 1990, Alþingi heimilaði ríkisstjórninni að fullgilda hann með ályktun þann 13. maí 1992 og öðlaðist hann í framhaldinu gildi að því er Ísland varðar þann 27. nóvember 1992. Barnasáttmálinn var svo loks lögfestur þann 20. febrúar 2013.
Á vefnum barnasattmali.is er að finna Barnasáttmálann í heild sinni og einnig styttri útgáfu. Þar er einnig að finna ýmsan fróðleik, verkefni og leiki um sáttmálann.

Að vefnum standa:

Vefurinn er unninn í samstarfi við Námsgagnastofnun.
Á vef umboðsmanns barna er svo að finna Barnasáttmálann í myndum.

# data[].attributes.attachment_link.description
Samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins eða Barnasáttmálinn, eins og hann er oft kallaður, var samþykktur á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna þann 20. nóvember 1989. Hann var undirritaður fyrir Íslands hönd þann 26. janúar 1990, Alþingi heimilaði ríkisstjórninni að fullgilda hann með ályktun þann 13.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Elín H. Hinriksdóttir og Sólveig Ásgrímsdóttiir skrifa

Þegar þetta er ritað bíða um 330 börn eftir þjónustu hjá Þroska- og hegðunarstöð (ÞHS). Allt börn (og um leið fjölskyldur þeirra) með verulegan vanda sem birtist á heimilinu, í skólanum eða hvoru tveggja. Mörg bíða eftir ADHD greiningu og meðferð í framhaldinu. Ógreint og ómeðhöndlað ADHD bitnar ekki aðeins á barninu heldur allri fjölskyldu þess sem og öðrum sem koma að daglegri umönnun þess.

Hlutdeild ÞHS í geðheilbrigðisþjónustu barna að 18 ára aldri hefur stóraukist á síðustu árum sem helgast að hluta til vegna tilfærslu á skjólstæðingum BUGL og GRR. Báðar stofnanir hafa þrengt inntökuskilyrði (til samræmis við hlutverk 3. stigs stofnanna) og þar með hætt þjónustu við ákveðna hópa. Í kjölfarið tók ÞHS yfir þjónustuna og stækkaði því markhópurinn verulega eða u.þ.b. 55-60%.

Vandi barns hverfur hvorki né minnkar á meðan beðið er, heldur vindur upp á sig og getur orðið illviðráðanlegur. Foreldrar í þessari stöðu kljást iðulega við kvíða og streitu, þar sem vandi barnsins er oftar en ekki krefjandi og hefur þróast yfir langan tíma. Foreldrum kemur ekki alltaf saman um hvernig bregðast eigi við aðstæðum, sem eykur enn á streitu og álag á alla nákomna. Í ofanálag þurfa foreldrar oftar en ekki að taka sér frí frá vinnu m.a. til að vinna með skóla barnsins.

Í skóla snýst málið bæði um námsvanda og hegðunarvanda. Barnið dregst aftur úr í námi og mörg hver ná aldrei að vinna upp forskot jafnaldra. Félagsleg staða barnsins hríðversnar og sjálfsmynd þess skaðast.

Greining er ekki stimpill heldur svar við því hvað sé að og útskýrir um leið hverjar þarfir viðkomandi séu. Vandað greiningarferli er lykill að næstu skrefum og oft má strax á fyrstu stigum segja til um aðgerðir sem að öllum líkindum bæta stöðuna á meðan beðið er.

Rannsóknir sýna jafnframt að því fyrr á uppvaxtarárum sem ADHD greinist og meðferð hefst í kjölfarið minnkar áhætta á alvarlegum fylgiröskunum sem hamlað geta þroska barns. Barn með ADHD sem þarf að bíða eftir greiningu eða fær ekki nauðsynlega meðferð á réttum tíma á í hættu að dragast aftur úr í námi og fylgja ekki jafnöldum sínum hvað félagslegan þroska varðar. Sjálfsmyndin getur laskast verulega og líkur á brottfalli úr framhaldsskóla aukast. Veruleg hætta er á að vandi á fyrstu árum barns sem ekki er unnið úr, vaxi og breiðist út yfir fleiri svið. Þetta getur leitt til viðvarandi hegðunar- og tilfinningavanda á unglings- og fullorðinsárum. Þessi sömu atriði auka um leið líkur á að einstaklingur þrói með sér fíkn, hvort heldur um ræðir misnotkun ávanabindandi efna, tölvufíkn, matarfíkn, kvíða og þunglyndi svo eitthvað sé talið til.

Varla hefur farið fram hjá neinum að mörgu ungu fólki í dag líður illa, það flosnar úr námi og nær hvorki að fóta sig á atvinnumarkaði né í lífinu almennt. Mikilvægt er að styðja við þá einstaklinga og koma þannig í veg fyrir viðvarandi og vaxandi vanda.

Þroska- og hegðunarstöð

ÞHS sér m.a. um að framkvæma greiningar á börnum með ADHD upp að 18 ára aldri. Á heimasíðu ÞHS má finna hvaða þjónustu er mælt með eftir greiningu, t.d. á ADHD:

Aðgerðir til að styðja við nám, hegðun og líðan barns í skóla

Mismunandi færniþjálfun eða meðferð barns í einstaklings- eða hóptímum

Stuðningur við foreldra í formi ráðgjafar, fræðslu eða námskeiða

Meðferð fyrir barn og/eða foreldra hjá sérfræðingum eða sérhæfðum þjónustustofnunum.

Viðvarandi óvissa hefur ríkt um framtíð starfsemi ÞHS og stöðin hvorki haft nægilegt fjármagn né mannafla til að sinna þeim fjölda erinda sem berast og halda uppi þjónustu í samræmi við þarfir. Stöðin hefur neyðst til að draga úr ýmsum úrræðum. Þar ber kannski helst að nefna þjónustu við landsbyggðina sem víða var þegar af skornum skammti, en 25-30% tilvísana á stöðina koma frá landsbyggðinni.
Starfsemi sem fram fer á Þroska og hegðunarstöð er m.a. fyrirbyggjandi og núverandi staða á engan hátt viðunnandi. Geðheilbrigðisþjónusta við börn á að vera í forgangi og því er mikilvægt að koma í veg fyrir að biðlistar eftir þjónustu myndist.

Snúum vörn í sókn. Óbreytt ástand mun ella auka á vanda okkar framtíðarþegna og um leið samfélagsins í heild.
Elín H. Hinriksdóttir, formaður ADHD samtakanna
Sólveig Ásgrímsdóttir, stjórnarmaður ADHD samtakanna

# data[].attributes.attachment_link.description
Elín H. Hinriksdóttir og Sólveig Ásgrímsdóttiir skrifa Þegar þetta er ritað bíða um 330 börn eftir þjónustu hjá Þroska- og hegðunarstöð (ÞHS). Allt börn (og um leið fjölskyldur þeirra) með verulegan vanda sem birtist á heimilinu, í skólanum eða hvoru tveggja. Mörg bíða eftir ADHD greiningu og meðferð í framhaldinu.

# data[].attributes.headline
Áhrif þjálfunar á orðaforða barns á þriðja ári.

# data[].attributes.subject
Áhrif þjálfunar á orðaforða barns á þriðja ári.

# data[].attributes.attachment_link.description
DLD er dulin skerðing. Fólk með þessa röskun gerir fleiri villur í máli, notar einfaldari setningar eða á jafnvel erfitt með að skipuleggja samræður. Þessir erfiðleikar eru ekki alltaf augljósir þeim sem ekki hafa sérhæft sig á þessu sviði.

# data[].attributes.headline
Inclusive Practice for Health Professionals

# data[].attributes.subject
Inclusive Practice for Health Professionals

# data[].attributes.body
This book offers insights into creating inclusive environments in health-related settings. It's a must-read for SENCOs looking to enhance their understanding of inclusivity in healthcare.

# data[].attributes.headline
Understanding and Supporting Children with ADHD

# data[].attributes.subject
Understanding and Supporting Children with ADHD

# data[].attributes.body
This book dives into strategies for supporting students with ADHD. It covers everything from classroom management to individual support plans, making it a valuable resource for any SENCO.

# data[].attributes.headline
The Impact of Inclusive Education on Society

# data[].attributes.subject
The Impact of Inclusive Education on Society

# data[].attributes.body
This article explores the benefits of inclusive education not just for students with special needs, but for society as a whole. A thought-provoking read for any SENCO.

# data[].attributes.headline
Integrating Technology in Special Education

# data[].attributes.subject
Integrating Technology in Special Education

# data[].attributes.body
An insightful article on the use of technology to support special education students. It discusses various tools and strategies that SENCOs can implement to enhance learning experiences.

# data[].attributes.headline
Strategies for Supporting Dyslexic Students

# data[].attributes.subject
Strategies for Supporting Dyslexic Students

# data[].attributes.body
A comprehensive guide on supporting dyslexic students, covering teaching strategies, accommodations, and more. An essential read for SENCOs looking to improve literacy outcomes.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vertu Snillingur!

Vöxtur, velgengni og árangur ADHD samtakanna byggir ekki síst á frjálsum framlögum og án þeirra væri kröftug starfsemi samtakanna ekki möguleg. Í tilefni af 35 ára afmæli ADHD samtakanna fá allir nýjir Snillingar stuttermabol, hannaðann af Hjalta Parelíusi að gjöf, sem þakklætisvott.
Vertu Snillingur - takk ADHD!

# data[].attributes.attachment_link.description
Vöxtur, velgengni og árangur ADHD samtakanna byggir ekki síst á frjálsum framlögum og án þeirra væri kröftug starfsemi samtakanna ekki möguleg. Í tilefni af 35 ára afmæli ADHD samtakanna fá allir nýjir Snillingar stuttermabol, hannaðann af Hjalta Parelíusi að gjöf, sem þakklætisvott. Vertu Snillingur - takk ADHD!

# data[].attributes.attachment_link.description
Málefli eru hagsmunasamtök í þágu barna og unglinga með tal- og málþroskaröskun.

# data[].attributes.headline
Hvernig er best að tala við börn og unglinga um DLD

# data[].attributes.subject
Hvernig er best að tala við börn og unglinga um DLD

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dagur málþroskaröskunar DLD (e. Developmental Language Disorder) verður haldinn hátíðlegur um allan heim föstudaginn 20. október 2023.

Málþroskaröskun felur í sér meðfædda taugaröskun sem hefur áhrif á máltjáningu og/eða málskilning af óþekktum orsökum og er greind af talmeinafræðingum

Það er mikilvægt fyrir barnið að fá að vita að það sé greint með málþroskaröskun DLD og að hún sé hluti af þeim áskorunum sem það glímir við í námi og í samskiptum við aðra. Þegar barn veit um þær áskoranir og þekkir kosti sína og annmarka, öðlast það betri skilning á sjálfu sér. Rannsóknir sýna að barni með námsvanda vegnar betur ef það hefur góða vitund um eigin færni.

Mælt er með að tala um málþroskaröskun DLD við barnið um leið og það hefur þroska til

Algengt er að foreldrar hika við að segja barni sínu frá greiningu á DLD og eru jafnvel óöruggir með hvernig þeir eigi að ræða um DLD við barnið. Með því að kynna DLD fyrir barni þegar það er ungt verður hún sjálfsagður hluti af reynsluheimi þess.

Barn frá aldrinum 6 - 7 ára getur oft skilið þegar rætt er um áskoranir þess og leiðir til lausna. Þá er skynsamlegt að tala um DLD á hversdagslegum nótum og sýna barninu fram á að DLD er ekki slæm heldur er hún hluti af lífinu sem það þarf að takast á við, rétt eins og að bursta tennurnar. Mikilvægt er einnig að hjálpa barninu að koma auga á styrkleika sína og ekki er ráðlagt að útskýra DLD í þaula í fyrstu samræðum við barnið.

Í fyrsta skipti sem DLD er kynnt fyrir barni er gott að nota dæmi sem það hefur upplifað sjálft

Beinið athygli að upplifuninni og segið barninu að til er nafn yfir þessa upplifun. Með því móti setjum við heiti á upplifunina en ekki „stimpil" á barnið sjálft. Segjum sem svo að barn sem greint hefur verið með DLD eigi oft erfitt með að finna réttu orðin yfir það sem það talar um.

Til dæmis að kvöld eitt eigi barnið í erfiðleikum með að finna rétt orð yfir það sem það óskar sér í morgunmat og að lokum segist það langa í vöfflur. Daginn eftir standa dýrindis vöfflur á morgunverðarborðinu en barnið hágrætur því það ruglaðist á orðunum og ætlaði að segja að það langaði að fá pönnukökur í morgunverð. Síðar þegar allir hafa jafnað sig eftir þennan misskilning er hægt að rifja upp atvikið og setja heiti á upplifunina.

Samræðurnar gætu hafist á þessa leið:
„Manstu í gær þegar þú áttir í erfiðleikum með að finna rétta orðið á því sem þig langaði að fá í morgunmat og sagðir að þú vildir fá vöfflur? Þetta kemur fyrir hjá sumum og ég held að þetta komi stundum fyrir hjá þér er það ekki? Það er til heiti yfir þetta. Þetta heitir málþroskaröskun eða DLD og merkir að stundum eigi fólk erfitt með að finna réttu orðin. Margir eru með málþroskaröskun DLD og það getur stundum verið pirrandi en það er allt í lagi. Við munum hjálpast að við að takast á við það. Það þýðir að við þurfum að finna leiðir til að verða betri í því að finna réttu orðin. Það er nefnilega alltaf hægt að æfa sig og verða betri í því sem maður tekur sér fyrir hendur."

Annað dæmi væri ef barnið á í erfiðleikum með að skilja fyrirmæli. Barnið fær löng fyrirmæli með flóknum sjaldgæfum orðum og meðtekur aðeins hluta af þeim eða misskilur fyrirmælin. Í stað þess að bregðast illa við að barnið hafi ekki farið eftir fyrirmælum er hægt að ræða við barnið á þessa leið:
„Það er í lagi að biðja einhvern um að endurtaka sig og það er í lagi að biðja um að fá tíma til að átta sig á því sem aðrir eru að segja eða að fá nánari útskýringar. Stundum þurfum við þess öll hvort sem við erum með DLD eða ekki. Allstaðar eru tækifæri til að læra og þroskast, það þarf bara að æfa sig í því að verða betri og það getur tekið tíma."
Stuðningur heima fyrir er mjög mikilvægur

Látið barnið finna að þið metið það að verðleikum eins og það er. Hlustaðu á barnið og gefðu því tíma til að tjá sig. Sýnið fram á að það sé eðlilegt að fá aðstoð við að muna, skilja og tjá sig. Sem dæmi væri að ef foreldri nefnir rangt nafn þegar það kallar á systkini barnsins í kvöldmatinn. Þegar foreldrið áttar sig á að það notaði rangt nafn talar það um mismælið á eðlilegan hátt og veitir barninu dæmi að viðbrögðum við mismæli sem gæti til dæmis verið á þessa leið „Siggi maturinn er tilbúinn! Æ, ég sagði Siggi en ég ætlaði að kalla á Kalla. Ég ruglaðist alveg á nöfnunum ykkar. Ég reyni aftur. Kalli maturinn er tilbúinn!"

Mismæli er ekkert til að skammast sín fyrir og margir sem ekki eru með DLD mismæla sig. Með því að tala opið um atvikið á jákvæðan hátt sýnir foreldrið barninu hvernig það geti brugðist við þeim upplifunum sem það glímir sjálft við.

Það getur verið að barnið spyrji nánar út í málþroskaröskunina DLD, eða jafnvel ekki, og það er í góðu lagi

Mikilvægast er að foreldrar og barn eru byrjuð að tala saman um DLD út frá upplifunum barnsins og smám saman lærir það inn á hvað DLD er. Mikilvægt er jafnframt að hvetja barnið til að nýta vel alla styrkleika sína og að nota ekki DLD sem afsökun fyrir að geta ekki eitthvað, heldur að vera óhrætt við biðja um aðstoð, eins og útskýringu á orðum, endurtekningu á fyrirmælum og þess háttar.

Með góðum stuðningi og hjálp aðstandenda nýtir barnið sér þær aðferðir sem það þarf á að halda til að komast áfram í lífinu. Það er því mikilvægt að tala opið um málþroskaröskun DLD og láta þá aðila sem koma að barninu vita af mállegum áskorum þess t.d. kennara, leiðbeinendur, hópstjóra, íþróttaþjálfara, fjölskyldumeðlimi (frændfólk, ömmur og afa), foreldra vina sem barnið umgengst og alla mikilvæga einstaklinga sem eiga í samskiptum við barnið.

Það getur einnig verið gagnlegt fyrir foreldra barna með DLD að ræða við aðra foreldra í sömu sporum og hvet ég ykkur til að kynna ykkur starfsemi Máleflis sem eru hagsmunasamtök í þágu barna og unglinga með tal- og málþroskaröskun.

Málefli hefur meðal annars að markmiði að vera vettvangur þar sem foreldrar barna geta rætt saman, borið saman bækur sínar og fengið stuðning hvert af öðru. Samtökin standa fyrir ýmiskonar samverustundum á formi spilastunda, kaffihúsahittinga eða leikhúsferða þar sem möguleiki er fyrir börn, unglinga og foreldra til að hittast og fá jafningjastuðning.

Margrét Guðmundsdóttir, talmeinafræðingur hjá Skólaþjónustu Árborgar
*Byggt að hluta til úr fræðsluritinu „DLD Developmental Language Disorder - A Guide for parents and families" eftir Jeanne Tighe, 2022.
Við minnum á að einkennislitur málþrosaröskunar DLD er fjólublár
Klæðumst fjólubláu föstudaginn 20. október!

Sjá nánar á Vísindavefnum | Hvað er málþroskaröskun DLD?

# data[].attributes.attachment_link.title
Hvernig er best að tala við börn og unglinga um málþroskaröskun DLD?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dagur málþroskaröskunar DLD (e. Developmental Language Disorder) verður haldinn hátíðlegur um allan heim föstudaginn 20. október 2023.

# data[].attributes.attachment_link.title
Living with Developmental Language Disorder (DLD) - DLDandMe.org

# data[].attributes.attachment_link.title
Lily Farrington's Amazing Developmental Language Disorder Animation

# data[].attributes.body
Töfratal á instagram

# data[].attributes.headline
Áhrif þjálfunar á orðaforða barns á þriðja ári.

# data[].attributes.subject
Áhrif þjálfunar á orðaforða barns á þriðja ári.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Greinin byggist á reynslu fólks við Colorado Medical Centre og er unnin af Dr. B. Schmitt yfirlækni þar og norska barnageðlækninum Jørgen Diderichsen. Matthías Kristiansen þýddi á íslensku. 1. Sleppið engu tækifæri til að sýna barninu að ykkur þykir vænt um það þrátt fyrir erfiðleikana
2. Reynið að byrja á því að sætta ykkur við takmarkanir barnsins
Barnið er knúið áfram af innri óróleika og hvatvísi sem leiðir til marklausar virkni, án þess að það geti við það ráðið. Barninu tekst sjaldnast að losna alveg við þetta hegðunarmynstur. Þó er hægt að minnka það að vissu marki og beina því markvisst í jákvæðar áttir með því að beita innsæi, þolinmæði og umburðarlyndi. Ástandið batnar oft á skólaárunum.

3. Gefið barninu tækifæri til að nýta sér orkuna sem það á svo nóg af
Það þarf að geta hreyft sig utandyra, hlaupið, stokkið, klifrað, leikið sér með bolta o.s.frv., helst oft á dag. Reynið að finna staði þar sem það er ekki í hættu vegna umferðar, eða þar sem nágrannar og aðrir fullorðnir eru ekki sífellt með boð og bönn.
Innandyra gæti einfalt kjallaraherbergi með traustum húsgögnum, bílskúr eða gangur sem hægt er að loka með grind, komið í stað stórs barnaherbergis.
Ekki má alltaf hugsa um að slá á ofvirknina, hún verður að sleppa út öðru hverju. Þó ætti ekki að hvetja ofvirk börn eða æsa þau með fyrirgangi og hávaðasömum leikjum, stríðni eða hrópum (Náðu mér, náðu mér! o.s.frv.).

4. Forðist ofþreytu og að æsa barnið um of
Stórir mannfagnaðir, ferðir á veitingastaði, stórverslanir í önnum, strætó þegar umferðin er mest o.s.frv. hafa yfirleitt mjög slæm áhrif á sjálfstjórn barnanna sem er þó léleg fyrir. Hana þarf að þjálfa við rólegri aðstæður áður en hægt er að bjóða barninu aukið álag.

5. Skipuleggið daglega lífið eins vel og kostur er
Máltíðir, notalegar stundir saman og svefntími á að vera í eins föstum skorðum og hægt er, en þó auðvitað í samræmi við þarfir bæði barns og fjölskyldu. Rökrétt og eðlileg viðbrögð og reglur fullorðinna veita barninu öryggi og betri möguleika á að koma skipulagi á líf sitt.

6. Fastar viðmiðanir í uppeldinu
Gamaldags agi skiptir ofvirkt barn miklu meira máli en önnur börn. Reglurnar eiga fyrst og fremst að vernda barnið og umhverfi þess fyrir slysum. Þess vegna er nauðsynlegt að forgangsraða því sem leyfilegt er eða bannað. Ýta þarf til hliðar smáatriðum og forðast ber óþarfa reglur og kröfur sem þessi börn eiga í miklum erfiðleikum með að fara eftir.

7. Hjálpið barninu til aukins þroska með verkefnum og ögrunum sem það getur örugglega náð tökum á
Hrósið barninu strax og hvetjið það (jafnvel með verðlaunum) þegar það nær tökum á verkefni. Ef barnið ræður ekki við verkefnið má reyna minni áfanga og þannig kynnast verklaunum í litlum skömmtum.Forðist stöðugt nöldur, gagnrýni og almennar athugasemdir sem lítillækka barnið („Þú ert óþolandi" - „Þú getur aldrei neitt" - „Geturðu ekki verið til friðs?" o.s.frv.). Reynið að forðast að fá barninu hlutverk blóraböggulsins í samskiptum við nágranna og félaga með því að sýna öðrum að það nýtur ástar og viðurkenningar heima hjá sér. Gerið barninu skýra grein fyrir, að það ráði yfirleitt ekki sjálft við aðstæður sem koma upp þegar það lendir í vandræðum.

8. Vinnið gegn reiðiköstum og árásargirni með refsingu sem ekki er líkamleg
Ef það hefur ekkert að segja að ræða við barnið eða að reyna að beina athyglinni að öðru, kemur einangrun á sérstökum stað sér oft vel, vel að merkja ef þetta er gert á rólegan og rökréttan hátt og án rökræðna. Einangrunin á aðeins að vara þar til barnið er orðið rólegt, eða í fyrirfram ákveðinn tíma ( 5 til 10 mínútur) ef um stærra barn er að ræða. Hægt er að nota baðhergið, krók í stofunni eða leiðinlega kompu (smíðastofan hans Emils í Kattholti var líklega of spennandi). Reynið að líta fram hjá minniháttar óróleika og nöldi í barninu, þegar ykkur finnst að búið sé að mæta nægilega vel þörf þess fyrir athygli og umönnun.

9. Þjálfið eftirtekt barnsins (athyglisspanið)
Verðlaunið umsvifalaust og reglubundið einbeittan leik og önnur viðfangsefni sem krefjast athygli (myndabækur, minnisleiki, púsluspil, teikningu o.s.frv.). Byrjið með smávegis eftirvæntingu og aukið smám saman tímann og þyngd verkefna sem þarf til að hrós eða áþreifanlegum verðlaun verði veitt. Látið barnið ekki hafa of marga leiki og verkefni í einu en farið mismunandi leiðir að því að læra það sama (t.d. að horfa samtímis á mynd eða orð, að heyra nafnið á myndinni eða orðinu, teikna eða herma eftir myndum með blýanti eða handahreyfingum o.s.frv.). 12 x 5 mínútna einbeiting við ákveðið verkefni er að jafnaði miklu betri en 2 x 30 mínútur.

10. Slakið á öðru hverju!
Hversdagslífið gerir svo miklar kröfur til foreldra og systkina þessara barna að fólk þarf að geta slakað á. Móðir, sem er með barnið heima allan daginn, þarf að láta föðurinn leysa sig af þegar hann kemur heim úr vinnunni. Föst barnagæsla eða dagvistun t.d. tvo daga síðdegis í viku og eitt kvöld eða helgi öðru hverju er fjölskyldunni ómissandi, ef hún á að geta þraukað og haldið kröftum og lífslöngun.
Börn eru eins og svampar. Þau sjúga í sig alla orku manns og geta gert út af við fólk, en ef maður þrýstir þeim fast að sér kemur það allt til baka.
Abraham Lincoln.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tíu góð ráð fyrir þá sem búa með ofvirku og/eða misþroska barni

# data[].attributes.attachment_link.description
Greinin byggist á reynslu fólks við Colorado Medical Centre og er unnin af Dr. B. Schmitt yfirlækni þar og norska barnageðlækninum Jørgen Diderichsen. Matthías Kristiansen þýddi á íslensku. 1. Sleppið engu tækifæri til að sýna barninu að ykkur þykir vænt um það þrátt fyrir erfiðleikana 2.

# data[].attributes.attachment_link.title
Margt er til ráða með barn með athyglisbrest (með ofvirkni)

# data[].attributes.attachment_link.description
Eftirfarandi kafli er fenginn að láni úr bókinni “Helping Your Hyperactive / ADD Child” eftir Bandaríkjamanninn John Taylor sem starfar í Salem í Oregon. Hann er eins konar hughreystingarbanki og ætti að geta orðið mörgum foreldum að gagni. Bókina er að finna í bókasafni Foreldrafélags misþroska barna.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Algengt er að börn finni fyrir ótta eða kvíða. Hvort tveggja er eðlilegur hluti af þroskaferlinu. Stundum verður þó kvíðinn viðvarandi og að því virðist óyfirstíganlegur. Hvort sem barnið þitt glímir við greinda kvíðaröskun eða upplifir stundum kvíðvænleg augnablik, þá er skiljanlegt að þú viljir leita raunhæfra leiða til að hjálpa barninu þínu að ná stjórn á kvíðanum. Þegar öllu er á botninn hvolft ert þú sem foreldri í framlínunni þegar kemur að því að hjálpa barninu að takast á við hvað sem verður á vegi þess.

Hér eru nokkrar leiðir til að styðja börn sem upplifa mikinn kvíða.

Hugsaðu fyrst um eigin geðheilsu

Fyrsta skrefið til þess að hjálpa barninu þínu að stjórna sínum kvíða er að hugsa um sjálfa(n) þig. Ef þú glímir líka við kvíða er mælt með að komast að rótum þess og íhuga jafnvel að leita sálfræðihjálpar.

Að eiga umhyggjusamt, tillitsamt og jafnlynt foreldri er lykillinn að því að barnið þitt geti tekist á við kvíða. Börn eru ótrúlega skynsöm og taka upp tilfinningar foreldra sinna.

Forðastu frasa líkt og „ekki hafa áhyggjur"

Það getur verið freistandi að sefa kvíða barnsins með því að nota frasa eins og „róaðu þig" eða „ekki hafa áhyggjur". Það er þó mikilvægt að láta barnið vita að það er í lagi að vera hræddur stundum og það ætti ekki að finnast það þvingað til að þykjast vera hugrakkt ef því líður ekki þannig.

Kvíðin börn trúa því oft að það sé slæmt að finna fyrir hræðslu eða kvíða og að það beri að forðast hvað sem það kostar. Með því að segja þeim að vera ekki hrædd styrkir þessa trú, ógildir tilfinningar þeirra og hjálpar á endanum ekki.

Kenndu barninu þínu öndunaræfingar

Ein besta leiðin til að koma í veg fyrir að kvíðinn vaxi er að nota djúpa öndun, sem róar taugakerfið með náttúrulegum hætti. Mælt er með því að kenna barninu þínu slíkar öndunaræfingar.

Sem dæmi má taka að anda inn og út um aðra nösina í senn og halda fyrir hina. Skipt er á milli við hvern andardrátt. Einnig má nota svokallaða boxöndun þar sem andað er inn á fjórum, andanum haldið í tvo, út á sex og haldið í tvo svo dæmi sé tekið. Gott er að hafa útöndunina lengri en innöndun því það ræsir sefkerfi líkamans sem hjálpar til við að róa huga og líkama.

Sýndu barninu að það búi yfir seiglu

Stundum geta börn talið sjálf sig á að þau séu ekki í stakk búin til að takast á við erfiðar aðstæður. Oft viljum við kenna þeim að stundum er lífið erfitt og sárt en þau þoli það. Foreldrar geta gert þetta með því að benda börnunum á þau augnablik í lífi þeirra þar sem þau sýndu hugrekki.

Rétt eins og við minnum börn okkar á að vöðvar þeirra og bein vaxi og styrkist, er mikilvægt að minna þau á að innra með þeim vex einnig seiglan.

Hvettu barnið þitt til að horfast í augu við ótta sinn

Það virðist þversagnarkennt, en með því að láta barnið þitt forðast aðstæður sem það hræðist getur óttinn við þau aukist. Foreldrar ættu að hvetja börn sín til að gera hlutina sem þau hræðast, svo framarlega sem það sé innan öruggra marka.

Aðstæður sem börn hræðast verða enn skelfilegri því lengur sem þau forðast þær. Því er gott fyrir foreldra að leiðbeina börnum varlega í átt að því sem vekur upp kvíða, sérstaklega ef það fylgir því neikvæðar afleiðingar að forðast þær. Sem dæmi má taka að fara í skólann og tjá sig í félagslegum aðstæðum.

Ef barn sýnir mikil kvíðaviðbrögð gæti þetta verið rétti tíminn til að ráðfæra sig við geðheilbrigðisstarfsmann, til að kanna hvers vegna viðbrögð barnsins séu svona sterk.

Búðu til áhyggjukassa eða áhyggjukrukku

Þú getur útbúið eins konar áhyggjukassa eða áhyggjukrukku til að hjálpa barninu þínu að takast á við kvíðahugsanir sínar. Þetta er verkefni sem þið getið unnið að saman.

Þegar barnið finnur fyrir kvíða eða áhyggjum skaltu gefa því tækifæri á að tala um tilfinningar sínar. Síðan getur þú sagt barninu að ímynda sér að setja áhyggjurnar í hendurnar og ganga að krukkunni eða kassanum og setja áhyggjurnar þar ofan í. Þar verða þær geymdar þangað til tækifæri gefst til að ræða þær á ný.

Gakktu úr skugga um að ílátið sé með loki og læsingu, svo að áhyggjurnar sleppi ekki út.

Fáðu barnið til að hreyfa sig

Ein besta leiðin til að stjórna kvíða er með hreyfingu. Kvíði er líkamleg upplifun, einnig hjá börnum. Hvort sem það er krakkajóga, hlaup um garðinn eða hreyfingar með höndum, eins og að púsla eða mála, þá hjálpar hreyfing á tvo vegu.

Í fyrsta lagi getur það dregið athyglina frá óþægilegri líkamlegri tilfinningu kvíðans. Í öðru lagi getur hreyfing veitt börnum þá upplifun að líkami þeirra geti veitt þeim gleði, ekki bara kvíða.

Minntu barnið á að þetta mun líða hjá

Þegar börn upplifa kvíða þurfa þau að finna fyrir von, þau þurfa að vita að upplifunin er tímabundin. Þess vegna er mikilvægt að minna barnið á að þetta líður hjá því börn festast oft í miklum tilfinningum sínum og trúa því að slæmu tilfinningarnar muni aldrei hverfa. Með þessu læra börnin að kvíðatilfinningin er tímabundin.

Skoðaðu meðferðarmöguleika

Ef barnið þitt glímir við kvíða þá þarftu ekki að standa einn í bataferlinu. Meðferð er mörgum börnum dásamleg og áhrifarík leið til að stjórna kvíða sínum. Sem dæmi um meðferðarúrræði fyrir börn eru leikjameðferð og listmeðferð. Einnig er hægt að skoða aðrar leiðir, svo sem hugræna atferlismeðferð.

Kannaðu meðferðarmöguleikana í þínu nærumhverfi og sýndu barninu stuðning hvað varðar að byggja upp samband við meðferðaraðila sinn. Þetta á sérstaklega við ef barnið hefur upplifað áverka, missi eða aðskilnað. Áhrif áfalla hverfa ekki með tímanum heldur þarf markviss inngrip heilbrigðisstarfsfólks.

# data[].attributes.attachment_link.description
Algengt er að börn finni fyrir ótta eða kvíða. Hvort tveggja er eðlilegur hluti af þroskaferlinu. Stundum verður þó kvíðinn viðvarandi og að því er virðist óyfirstíganlegur.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Afhverju er barnið mitt kvíðið og hvað get ég gert?

Á undanförnum árum hefur kvíði barna fengið verðskuldað rými í samfélagsumræðunni. Það skal engan undra enda kvíði algengt vandamál meðal barna og ein helsta ástæða þess að foreldrar leiti til sálfræðinga með börn sín. En kvíði, í sjálfu sér, er ekki vandamál heldur eðlileg og gagnleg tilfinning sem allir upplifa og hjálpar okkur að komast af. Kvíði verður að vandamáli þegar hann fer að ræsast við aðstæður þar sem ekkert er að óttast upp að því marki að hann veldur hömlun í daglegu lífi. Það er mikilvægt að foreldrar geri greinarmun á kvíða sem er eðlilegur og óeðlilegur. Barn sem finnur fyrir kvíða þrisvar sinnum á ári þegar það keppir í íþróttinni sinni, en mætir samt, er ekki með hamlandi kvíða. Slíkur kvíði þýðir bara að mótið skiptir barnið miklu máli. Dæmi um kvíða sem teldist hamlandi gæti hinsvegar verið barn sem er hætt að stunda áhugamálin sín vegna kvíða og velur að forðast aðstæðurnar frekar en að takast á við þær. Annað dæmi væri unglingur sem misst hefur öll tengsl við vini eða getur ekki mætt í skólann vegna kvíða.

Orsakir kvíða hjá börnum eru margar en rannsóknir gefa til kynna að um 1/3 megi rekja til erfða. Það sem ef til vill er athygliverðast við þá staðreynd er að þá má ætla að 2/3 megi rekja til umhverfis. Það getur verið hjálplegt í einhverjum tilvikum að vita hvað orsakar kvíða barns en það er ekki nauðsynlegt. Það sem mestu máli skiptir er að átta sig á því hvað viðheldur kvíða barnsins í daglegu lífi. Í flestum tilvikum spilar forðun stórt hlutverk í því að viðhalda kvíðanum, þ.e. að barnið finnur leiðir til að forðast sinn kvíðavald.

Eins og við vitum orðið flest eru biðlistar hjá sálfræðingum langir á flestum stöðum í heilbrigðiskerfinu. Af þeim sökum er mikilvægt fyrir foreldra að vita að það er margt sem hægt er að byrja að gera strax á meðan beðið er eftir tíma hjá sálfræðingi.
Eftirfarandi leiðir eru góð byrjun ef áhyggjur vakna af kvíða barns:

Sjálfshjálparefni, svo sem bókin "Hjálp fyrir kvíðin börn", "Ráð handa kvíðnum krökkum" og bókaflokkurinn "Hvað get ég gert".

Aðrar fagstéttir eru oft vel til þess fallnar að veita stuðning við vægum kvíðavanda í nærumhverfi barnsins, svo sem námsráðgjafar, hjúkrunarfræðingar og félagsþjónusta.

Finna má mjög gagnlega fræðslu á heimasíðum Landsspítala, Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, á heilsuveru og Liltu kvíðameðferðarstöðinni.

Hrafnhildur Lilja Harðardóttir, sálfræðingur á Heilbrigðisstofnun Suðurlands

# data[].attributes.attachment_link.title
Afhverju er barnið mitt kvíðið og hvað get ég gert? | Ísland.is

# data[].attributes.attachment_link.description
Pistillinn er hluti að átaki Forvarnarráðs HSU í að efla heilsulæsi íbúa

# data[].attributes.headline
Allt sem þú þarft að vita um farsældarlögin

# data[].attributes.subject
Allt sem þú þarft að vita um farsældarlögin

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lýsing

Þessi bók er sérstaklega ætluð börnum sem glíma við erfiðleika sem tengjast athyglisbresti og ofvirkni. Bókinni er ætlað að vera nokkurs konar
sjálfshjálpartæki fyrir börn á grunnskólaaldri og inniheldur aðgengilegar upplýsingar, góð ráð, leiðbeiningar og hvatningu sem gagnast við að takast á
við daglegt líf á árangursríkan hátt. Bókinni er skipt í fjóra meginkafla. Í fyrsta kafla svara börnin ýmsum spurningum um sjálf sig og venjur sínar og geta
þannig betur áttað sig á veikleikum sínum. Næsti kafli fjallar um það fólk sem getur hjálpað börnunum að leysa vandann, svo sem lækna, sálfræðinga,
námsráðgjafa og kennara. Þriðji kaflinn, sem jafnframt er stærsti hluti bókarinnar, veitir barninu fjölda hagnýtra ráða um það hvernig það getur sjálft hjálpað sér að lifa betra og ánægjulegra lífi. Loks sýnir lokakaflinn hvernig barnið getur tamið sér nýjar venjur með hjálp foreldra sinna. Alls staðar í bókinni eru tekin
hversdagsleg dæmi til útskýringar á efninu og er bókin því sérlega aðgengileg, bæði fyrir börn og fullorðna.
Höfundar: Kathleen G. Nadeau og Ellen B. Dixon Íslensk Þýðing: Gyða Haraldsdóttir

# data[].attributes.attachment_link.description
Þessi bók er sérstaklega ætluð börnum sem glíma við erfiðleika sem tengjast athyglisbresti og ofvirkni. Bókinni er ætlað að vera nokkurs konarsjálfshjálpartæki fyrir börn á grunnskólaaldri og inniheldur aðgengilegar upplýsingar, góð ráð, leiðbeiningar og hvatningu sem gagnast við að takast ávið daglegt líf á árangursríkan hátt. Bókinni er skipt í fjóra meginkafla.

# data[].attributes.attachment_link.description
Þessi fjörlega bók er troðfull af hagnýtum ráðum og aðgengilegum upplýsingum, sett fram á skemmtilegan hátt fyrir krakka. Gefnar eru gagnlegar ábendingar sem duga við mismundandi aðstæður, heima , í skólanum og í félagahópnum.

# data[].attributes.body
Styrkjum sjálfsmynd barna og unglinga.  Hér finnur þú verkfæri til að eiga þau samtöl.

Allt efni er þróað af fagfólki í heilbrigðisvísindum.

# data[].attributes.attachment_link.description
Síða, þróuð af fagfólki til aðstoðar foreldrum, kennurum og öðrum sem starfa með börnum við að byggja upp sterkari sjálfsmynd og líkams ímynd.

# data[].attributes.body
Hér getið þið rætt saman um gæða- og samverustundir fjölskyldunnar. Hvað eru þær í margar klukkustundir á viku að jafnaði? Merktu í virknikortið þitt.

# data[].attributes.body
Hvað er ADHD?

Athyglisbrestur og ofvirkni, oft kallað ADHD í daglegu tali, er taugaþroskaröskun sem kemur yfirleitt snemma fram eða fyrir 7 ára aldur og getur haft víðtæk áhrif á daglegt líf, nám og félagslega aðlögun. Athyglisbrestur og ofvirkni er algerlega óháð greind. ADHD er alþjóðleg skammstöfun og stendur fyrir “Attention Deficit Hyperactivity Disorder” eða athyglisbrest og ofvirkni.

# data[].attributes.body
Kvíði er mjög gagnleg og nauðsynleg tilfinning sem hjálpar okkur að komast af. Líta má á kvíða sem nokkurs konar varnarkerfi líkamans sem ætlað er vernda okkur í hættulegum aðstæðum. Líkamleg viðbrögð við kvíða, eins og ör hjartsláttur, hraðari öndun og vöðvaspenna hjálpar okkur að bregðast hratt við hættum og koma okkur út úr erfiðum aðstæðum, t.d. með því að hlaupa mjög hratt. En of mikill kvíði hjálpar okkur ekki og getur verið hamlandi í hversdagslegum aðstæðum. Kvíði er algengur meðal barna og ungmenna. Ætla má að allt að fjórðungur ungmenna á aldrinum 13-18 ára finni fyrir kvíða og um 6% barna eru með alvarlegan kvíða.

# data[].attributes.body
Fimm atriði sem þú þarft að vita um málþroskaröskun DLD (e. Developmental Language Disorder)

1. Málþroskaröskun DLD er dulin skerðing. Fólk með þessa röskun gerir fleiri villur í máli, notar einfaldari setningar eða á jafnvel erfitt með að skipuleggja samræður. Þessir erfiðleikar eru ekki alltaf augljósir þeim sem ekki hafa sérhæft sig á þessu sviði.

2. Málþroskaröskun DLD kemur snemma fram hjá börnum og viðhelst fram á fullorðinsár.

3. Málþroskaröskun DLD kemur fram hjá fólki um allan heim, óháð því hvaða tungumál það talar.

4. Málþroskaröskun DLD er algeng. Fram hefur komið í rannsóknum að eitt af hverjum 14 börnum glími við
einkenni DLD.

5. Málþroskaröskun DLD þarfnast athygli. Hún getur haft áhrif á félagslega og tilfinningalega velferð
einstaklingsins og hvernig honum vegnar í lífinu, jafnt í skóla sem vinnu.

# data[].attributes.headline
Sjónrænt skipulag og umbunarkerfi - til sölu

# data[].attributes.subject
Sjónrænt skipulag og umbunarkerfi - til sölu

# data[].attributes.attachment_link.description
Umbunarkerfi og sjónænt skipulag Nánari upplýsingar á dora@stydjandiuppeldi.com

# data[].attributes.attachment_link.description
Á heilsuvera.is má finna góðar upplýsingar sem snúa að svefni og uppeldi barna frá fæðingu til 18 ára aldurs.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hollur og fjölbreyttur matur sem borðaður er á matmálstímum yfir daginn, stuðlar að því að við fáum þau næringarefni sem líkaminn þarf á að halda og leggur grunn að góðri heilsu og vellíðan. Á Heilsuveru finnur þú ráðleggingar um heilsusamlegt mataræði.

# data[].attributes.attachment_link.description
Einstaklingar greinast með málþroskaröskun (e. developmental language disorder, DLD) ef þeir eiga í erfiðleikum með að tileinka sér eigið tungumál án þekktra orsaka. Röskunin nær bæði til málskilnings og máltjáningar. Ef frávik í máli koma fram vegna þekktra orsaka eins og einhverfu eða greindarsker…

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
radld "developmental language disorder" "language disorder"

# data[].attributes.attachment_link.description
Welcome to the RADLD channel, created to Raise Awareness of Developmental Language Disorder or 'DLD'. (Previously RALLI campaign). Here you will find videos that explain what DLD is, the impact it can have and how to get help. Have a look, tell us what you think and send us your ideas.

# data[].attributes.body
Foreldrar hafa samband við umsjónarkennara og biðja um aðstoð

# data[].attributes.body
Á þessari síðu er alls kyns fróðleikur varðandi ADHD, DLD, kvíða og einhverfu ásamt gagnlegu efni um svefn, matarræði, barnasáttmálann, farsældina og fleira sem gagnast foreldrum.