# data[].attributes.body
Each მოსწავლე writes down one new fact they learned about the Kartli region and hands it in before leaving.

აკვირდება მოსწავლეთა მონაწილეობას ჯგუფური დისკუსიების და პრაქტიკული აქტივობების დროს

# data[].attributes.body
&1.1; 1;2; 1;3

მოსწავლეს შეუძლია be able to describe the geographical, cultural, and historical characteristics of the Kartli region in Georgia, aligning with the standard: სივრცე (მხარე, რეგიონი) (საზ.მეც.დაწყ.(II) 1).

საზოგადოება - მოსწავლემ უნდა შეძლოს: ქართლის მოსახლეობისთვის აქტუალური პრობლემების/მოვლენების გაანალიზება ისტორიულ და თანამედროვე ჭრილში; საკუთარი ჩართულობით მათი გამოსწორების მექანიზმებზე მსჯელობა საზ.მეც.დაწყ. (II).5 (სახელმწიფო (საზ.მეც.დაწყ.(II)5,6)

& 1.6

# data[].attributes.attachment_link.title
ჩვენი საქართველო, მე-5 კლასი, მოსწავლის წიგნი, 1-ლი ნაწილი

# data[].attributes.attachment_link.description
ჩვენი საქართველო, მე-5 კლასი, მოსწავლის წიგნი, 1-ლი

# data[].attributes.body
What are the key geographical, cultural, and historical features of the Kartli region?

# data[].attributes.body
& 1;1; 1;2; 1;3 - ქართლის რეგიონის გაცნობა. გეოგრაფიული მახასიათებლები, კულტურული ღირსშესანიშნაობები და ისტორიული მნიშვნელობა.

&1;6- აქტუალური პრობლემების/მოვლენების გამოკვეთა და გაანალიზება; პერსპექტივებზე მსჯელობა; სხვადასხვა ინსტიტუციების როლი და მნიშვნელობა მნიშვნელოვანი საკითხების გადაწყვეტაში.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
პირველი არხი #ტელესკოლა

# data[].attributes.attachment_link.title
ჩვენი საქართველო, V კლასი - ქართლი - საქართველოს გეოგრაფიული და პოლიტიკური ცენტრი #ტელესკოლა

# data[].attributes.body
მცირე პრეზენტაციების შექმნა, რომელიც აჯამებს ქართლის რეგიონის სხვადასხვა ასპექტს. გამოიყენეთ სურათები, ბმულები და შენიშვნები.

# data[].attributes.body
მცირე ესე, თხზულება - ერთი მნიშვნელოვანი ისტორიული მოვლენა , რომელიც მოხდა ქართლის რეგიონში, ან უკავშირდება ქართლს. მოსწავლემ უნდა ახსნას, რატომ არის ეს მოვლენა მნიშვნელოვანი საქართველოს ისტორიისთვის .

# data[].attributes.headline
როგორ შევქმნათ პოსტერი

# data[].attributes.body
როგორ შევქმნათ პოსტერი?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
პოსტერის საშუალებით, თქვენ აკეთებთ საკუთარი ნამუშევრის შედეგების შეჯამებას და წარუდგენთ მას თანაკლასელებს. მნიშვნელოვანია, პოსტერი ისე იყოს ორგანიზებული, რომ იქცევდეს ხალხის ყურადღებას. მის მნახველს უნდა გაუჩნდეს სურვილი, მეტი შეიტყოს მოცემული თემის შესახებ.

მცირერიცხოვან ჯგუფებში განიხილეთ, თუ რა უნდა ახასიათებდეს პოსტერს, რომ იგი მიმზიდველი და საინტერესო იყოს მხილველებისათვის და მოიფიქრეთ, რა ელემენტებს ჩართავთ თქვენს პოსტერში.

თუ თქვენ უკვე გაქვთ დამზადებული პოსტერი, ქვემოთ მოყვანილი რჩევების მიხედვით შეაფასეთ იგი.

რჩევები

სათაური: უნდა იყოს მოკლე და საინტერესო: მისი დანახვა შესაძლებელი უნდა იყოს შორი მანძილიდან.

ტექსტი: უნდა იყოს მსხვილი ასოებით შედგენილი და გარჩევადი. თუ ნაბეჭდ ტექსტს იყენებთ, მოერიდეთ ბევრი განსხვავებული შრიფტის გამოყენებას. ტექსტი უნდა შედგებოდეს მოკლე წინადადებებისაგან და მისი წაკითხვა შესაძლებელი უნდა იყოს ზომიერად შორი მანძილიდან.

სურათები, ფოტოები, გრაფიკა: უნდა ესადაგებოდეს თემას და გამოხატავდეს თქვენს სათქმელს და, ასევე, საინტერესოს უნდა ხდიდეს პოსტერს. ნუ გადატვირთავთ პოსტერს, არჩევანი გააკეთეთ რამდენიმე შთამბეჭდავ სურათზე, ფოტოზე ან გრაფიკაზე.

სქემა: სად უნდა ჩავსვათ სათაური, ქვესათაურები, სიმბოლოები, ფანჯრები, ფოტოები ან სურათები? სანამ პოსტერის საბოლოო ვარიანტის მომზადებას შეუდგებოდეთ, განსაზღვრეთ ამ ელემენტების ადგილი.

გაითვალისწინეთ: პოსტერისათვის შერჩეული ფორმატი უნდა იყოს შევსებული თქვენ მიერ შერჩეული ელემენტებით, მაგრამ არ უნდა იყოს ზედმეტად გადატვირთული.

# data[].attributes.attachment_link.description
პოსტერის საშუალებით, თქვენ აკეთებთ საკუთარი ნამუშევრის შედეგების შეჯამებას და წარუდგენთ მას თანაკლასელებს. მნიშვნელოვანია, პოსტერი ისე იყოს ორგანიზებული, რომ იქცევდეს ხალხის ყურადღებას. მის...Read More…

# data[].attributes.body
მოსწავლეებს who finish early or need a challenge, have them research a famous person from the Kartli region and present their findings to the class და მოამზადონ პოსტერი

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kartli ( Georgian: ) is a historical region in central-to-eastern Georgia traversed by the river Mtkvari (Kura), on which Georgia's capital, Tbilisi, is situated. Known to the Classical authors as Iberia, Kartli played a crucial role in the ethnic and political consolidation of the Georgians in the Middle Ages. Kartli had no strictly defined boundaries and they significantly fluctuated in the course of history. After the partition of the kingdom of Georgia in the 15th century, Kartli became a separate kingdom with its capital at Tbilisi. The historical lands of Kartli are currently divided among several administrative regions of Georgia.

The Georgians living in the historical lands of Kartli are known as Kartleli (ქართლელი) and comprise one of the largest geographic subgroups of the Georgian people. Most of them are Eastern Orthodox Christians adhering to the national Georgian Orthodox Church and speak a dialect which is the basis of the modern Georgian literary language.

The toponym "Kartli" first emerges in written accounts in the 5th-century Martyrdom of the Holy Queen Shushanik, the earliest surviving piece of Georgian literature. According to the medieval Georgian Chronicles, Kartli derives its name from Kartlos, the mythic Georgian ethnarch, who built a city on the Mtkvari; it was called Kartli (probably at the latter-day Armazi), a name which generalized to the country ruled by Kartlos and his progeny. Kartlos seems to be a medieval contrivance and his being the eponymous founder of Kartli is not convincing. The medieval chronicler characteristically renders this name with the Greek nominative suffix -ος ( os), as Stephen H. Rapp of Georgia State University ( Atlanta) assumes, "in order to impart the account with a sense of antiquity".

The term itself ultimately derives from Proto-Kartvelian root *kart- ("Georgian"), which is considered an ancient inner-Kartvelian formation by modern linguists. See ქართლი and ქართველი for more.

However, professor Giorgi Melikishvili has linked the toponym Kartli with a word karta (ქართა), found in Mingrelian (a Kartvelian language related to Georgian) and in some western Georgian dialects and meaning "a cattle pen" or "an enclosed place". The root kar occurs in numerous placenames across Georgia and, in the opinion of Melikishvili, displays semantic similarity with the Indo-European prototype; cf. Germanic gardaz ("enclosure", "garden"), Lithuanian gardas ("enclosure", "hurdle", "cattle pen"), Old Slavic gradu ("garden", also "city"), and Hittite gurtas ("fortress"). Relationships have also been sought with the Khaldi and Carduchi of the Classical sources.

The formation of Kartli and its people, the Kartveli (ქართველი) is poorly documented. The infiltration of several ancient, chiefly Anatolian, tribes into the territory of modern-day Georgia and their fusion with the autochthons played a decisive role in this process. This might have been reflected in the story of Arian-Kartli, the semi-legendary place of the aboriginal Georgian habitat found in the early medieval chronicle Conversion of Kartli.

During the 3rd century BC, Kartli and its original capital Mtskheta (succeeded by Tbilisi during the 5th century) formed a nucleus around which the ancient Georgian kingdom known to the Greco-Romans as Iberia evolved. The role of Kartli as a core ethnic and political unit which would form a basis for the subsequent Georgian unification further increased as a result of its Christianization early in the 4th century. Located in an area influenced by both the Byzantine and Iranian civilizations, Kartli developed a Christian culture, aided by the fact that it was the only Kartvelian area with its own written language. With the consolidation of Arab rule in Tbilisi during the 8th century, the political capital of Kartli shifted to its southwest, but the Georgian literati of that time afforded to Kartli a broader meaning to denote all those lands of medieval Georgia that were alike by religion, culture, and language. In one of the most-quoted passages of medieval Georgian literature, the 9th-century writer Giorgi Merchule asserts: "And Kartli consists of that spacious land in which the liturgy and all prayers are said in the Georgian language. But [only] the Kyrie eleison is said in Greek, [the phrase] which means in Georgian "Lord, have mercy" or "Lord, be merciful to us".

Rat'i Surameli, Duke of Javakheti and Kartli, wearing a sharbush and a front-opening qaba with tiraz, slightly before 1186, Vardzia, southern Georgia, Inv. No. 5246-262.[9]

After the unification of various Georgian polities into the kingdom of Georgia early during the 11th century, the names "Kartli" and "Kartveli" became a basis of the Georgian self-designation Sakartvelo. The Georgian circumfix sa-X- o is a standard geographic construction designating "the area where X dwell", where X is an ethnonym.

Kartli (Cardueli) in the 18th century. Detail from a map of Jean Clouet, 1767.

During the Middle Ages, Kartli was traditionally divided, approximately along the river Mtkvari, into the three principal regions:

Shida Kartli (შიდა ქართლი), i.e., Inner Kartli, centered on Mtskheta and Uplistsikhe comprising all of central Kartli north and south of the Mtkvari and west of its tributary, the Aragvi;

Kvemo Kartli (ქვემო ქართლი), i.e., Lower Kartli, comprising the lands in the lower basin of the Mtkvari and south of that river;

Zemo Kartli (ზემო ქართლი), i.e., Upper Kartli, comprising the lands in the upper basin of the Mtkvari and south of that river, west of Kvemo Kartli.

Most of these lands are now part of Georgia's regions of Shida Kartli (of which Gori is the capital) and Kvemo Kartli (with its capital at Rustavi), but also of Samtskhe-Javakheti (of which Akhaltsikhe its capital), and Mtskheta-Mtianeti (Mtskheta is the capital). A significant portion of Zemo Kartli is now part of Turkey.

With the fragmentation of the kingdom of Georgia during the 15th century, the kings of Georgia were left with Kartli alone, having Tbilisi as their capital. The kings of Kartli did not relinquish the titles of the all-Georgian monarchs whose legitimate successors they claimed to be. The Europeans, thus, knew it as "Georgia proper" and later also as Kartalinia via the Russian Карталиния [kartalinʲɪjə]. Similarly, the toponym Gorjestān (Georgia) was usually used in Persian in the narrower sense of Kartli.

The kingdom of Kartli was a battleground of the Ottoman- Safavid wars, conflicts among neighboring Georgian and Caucasian rulers, and of its own civil wars into the 18th century. Beginning from 1550, and more strictly since 1614, the Georgian rulers pursued the "politics of compromise" with their Persian overlords. This implied that Persia allowed Kartli or any other region ruled by them to retain a considerable autonomy and the Georgian dynasty of Bagratids to possess the royal throne provided they adopted Islam and remained subordinate to the shah. In Georgian documents, the Georgian rulers continued to be styled as kings, while Persian official documents referred to them as the wāli ("viceroy") of Gorjestān, emphasizing their subservience to the shah. Many members of the aristocratic elite of Kartli had important positions in the Persian military and administration and several noble women entered the shah's harems. This situation changed in 1745, when, with the permission of Nāder Shah, Teimuraz II was crowned as king of Kartli according to Christian customs. In 1748, Kartli became essentially independent, with only formal side of Persian vassalage still observed. In 1762, Kartli was united with the neighboring eastern Georgian kingdom of Kakheti into a single state, which became a Russian protectorate in 1783, but it suffered a devastating Persian invasion in 1795, when Agha Mohammad Khan of Persia's newly established Qajar dynasty sought to bring Georgia again under Persian hegemony. The weakened kingdom was annexed by the Russian Empire in 1801 and this new rearrangement was confirmed by the Treaty of Gulistan in 1813 following the Russo-Persian War (1804-1813).

# data[].attributes.attachment_link.description
Kartli ( Georgian: ) is a historical region in central-to-eastern Georgia traversed by the river Mtkvari (Kura), on which Georgia's capital, Tbilisi, is situated. Known to the Classical authors as Iberia, Kartli played a crucial role in the ethnic and political consolidation of the Georgians in the Middle Ages.

# data[].attributes.headline
  შეჯამება  

# data[].attributes.subject
  შეჯამება  

# data[].attributes.body
Quiz the students on the geographical, cultural, and historical characteristics of the Kartli region. Include multiple-choice and short-answer questions.

# data[].attributes.attachment_link.title
Georgia: Regions and Autonomous Republics - Map Quiz Game - Seterra

# data[].attributes.attachment_link.description
Here's a map quiz that challenges your knowledge of Georgian geography. Georgia is divided into regions, two of which are autonomous republics. The two autonomous republics are Abkhazia, a partially recognized state in the South Caucasus, and Adjara, which is located in the southwestern corner of Georgia and contains the country's second-largest city, Batumi.

# data[].attributes.body
Complete the worksheet on the geographical features of the Kartli region.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lower Kartli Tourist Map | საქართველოს ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია

# data[].attributes.attachment_link.description
Lower Kartli Tourist Map reviews geography, history, archaeology, cultural heritage and protected areas of Lower Kartli region.

# data[].attributes.headline
დასახლების ტიპები ქართლში

# data[].attributes.subject
დასახლების ტიპები ქართლში

# data[].attributes.headline
დასახლებები  ქართლში

# data[].attributes.subject
დასახლებები  ქართლში

# data[].attributes.attachment_link.title
დასახლებები ქართლში -გუშინ და დღეს

# data[].attributes.attachment_caption
იპოვე შენი ქვეყანა

# data[].attributes.body
სად ვართ ჩვენ?.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.description
Перетащите значки на их правильные места на изображении.. North America, Africa , Asia, South America, Europe , Australia, Antarctica .

# data[].attributes.headline
ქართლის შესახებ.. 

# data[].attributes.subject
ქართლის შესახებ.. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ქართლი - საქართველოს ყველაზე დიდი ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარე. დღევანდელი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ქართლი მოიცავს ხაშურის, ქარელის, გორის, ცხინვალის, ჯავის, ზნაურის (ყორნისის), ახალგორის, კასპის, მცხეთის, დუშეთის (ნაწილობრივ), თეთრიწყაროს, ბოლნისის, მარნეულის, დმანისის, გარდაბნის რაიონებს.

ქართლმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა არა მარტო ქართველი ხალხის სახელმწიფოებრიობის ჩამოყალიბებაში, არამედ ერთიანი ქართული კულტურისა და ენის (სახელმწიფო, საღვთისმეტყველო, სალიტერატურო ენის) შექმნაში.

ქართლში, როგორც პოლიტიკურ ერთეულში სხვა ეთნოგრაფიული მხარეებიც შედიოდა და მასში მცხოვრებნი ყველანი ქართველებად იწოდებოდნენ. „ქართველმა" კი სახელი მისცა საქართველოს. ქართლს დასავლეთიდან იმერეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარე, ჩრდილოეთიდან რუსეთის ფედერაცია, სამხრეთით - სომხეთისა და ნაწილობრივ აზერბაიჯანის რესპუბლიკები ესაზღვრება. აღმოსავლეთიდან ქართლს კახეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ რეგიონთან აქვს საზღვარი. ამავე დროს, ქართლს ჰქონდა თავისი მთის ეთნოგრაფიული მხარეები ( მთიულეთი, ხევი, გუდამაყარი და დვალეთი, აგრეთვე ისტორიული ცხრაძმა). ქართლი სამ: შიდა ქართლის, ქვემო ქართლის და ზემო ქართლის ერთეულებად იყოფოდა, რომლებიც ასევე მათთვის დამახასიათებელი ეთნოგრაფიული რეალიებით ხასიათდებოდა. შიდა ქართლი ქართლის ჩრდილოეთ ნაწილს მოიცავს, ქვემო ქართლი კი მის სამხრეთ ნაწილს. უფრო ადრე ქართული წყაროებით შიდა ქართლის სახელწოდება „ზენა სოფელი" იყო, ქვემო ქართლის შესატყვისი კი - „ქვენა სოფელი". რაც შეეხება ზემო ქართლს, მას მესხეთიც ეწოდებოდა (პოლიტიკური „სამცხე-საათაბაგო") და ის საქართველოს მთელ სამხრეთს ფარავდა, ამასთან, ეთნოგრაფიულ ქართლად არ მოიაზრებოდა. გვიან შუა საუკუნეებში, მას შემდეგ, რაც საქართველომ ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი დაკარგა, სახელწოდება „ზემო ქართლი" შიდა ქართლის დასავლეთ მონაკვათზე გავრცელდა.

სახელწოდება

ისტორიული ტრადიციით სახელწოდება ქართლი მომდინარეობს ქართველთა ერთ-ერთი ეთნარქის ქართლოსის სახელისაგან. თავდაპირველად ქართლი ერქვა ქართლოსის პირველსაცხოვრისის მთას, დღევანდელი მცხეთის საიხლოვეს, რომელიც შემდეგ არმაზის მთისა და არმაზის სალოცავის სახელით იყო ცნობილი. აღნიშნულ გეოგრაფიულ პუნქტზე გადიოდა საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარეთა დამაკავშირებელი უმოკლესი გზები. ქართულ ისტორიოგრაფიაში ის მოსაზრებაც არსებობს (ნ. ბერძენიშვილი), რომ ქართის ტომის თავდაპირველი საცხოვრისი ქვემო ქართლი იყო. ძვ. წ. III საუკუნეში ქართლის ჰეგემონობით ჩამოყალიბდა ქართული სახელმწიფო, რომლის საერთო სახელწოდება „ქართლი" იყო (ბერძნულ-ლათინური წყაროების „იბერია"). მოგვიანებით, დაახლოებით X საუკუნიდან ქვეყნის აღმნიშვნელი ახალი ტერმინი - „ საქართველო" წარმოიქმნა, რადგან ერთმანეთის პარალელურად არსებობდა ეთნოგრაფიული ქართლი და ქართლის სახელმწიფო, რომელიც ეთნოგრაფიული ქართლის გარდა სამხრეთ და დასავლეთ საქართველოს ვრცელ ტერიტორიას მოიცავდა. ნიშანდობლივია, რომ VIII საუკუნის დასაწყისში ატენის სიონის ფრესკული წარწერით, სტეფანოზ III მამფალი (711-739) „ქართველთა და მეგრელთა ერისთავთ-ერისთავთა უფალი"-ა. ქართლი მხოლოდ შიდა და ქვემო ქართლს არ ერქვა - ქართლი იყო მთელი სამხრეთი საქართველოც. დღემდე მეცნიერებს ყურადღება არ მიუქცევიათ კლარჯეთის (ლიგანის ხეობის) ერთი სოფლის სახელისათვის - ქართლა, რომელიც თითქმის მთელ კლარჯეთს გადაჰყურებს. აზო ხომ აქედან, არ(ს)იან-ქართლიდან ანუ კლარჯეთიდან იყო. ვფიქრობთ, ეს მრავლისმეტყველი ტოპონიმია. შედარებისათვის იმ მაგალითის მოყვანაც საკმარისია, რომ ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარის სახელწოდება - კლარჯეთი - იქაური ქართველების მეხსიერებას აღარ შემორჩა (განსხვავებით შავშეთისაგან), სამაგიეროდ კლარჯეთში არის სოფელი, რომელსაც კლარჯეთი ჰქვია.

სოფლის მეურნეობა

ქართლი დაწინაურებული მიწათმოქმედების ქვეყანა იყო და მეურნეობის ორ ძირითად დარგს მემინდვრეობა და მევენახეობა-მეღვინეობა წარმოადგენდა. „მატიანე ქართლისაში" ქართლის შესახებ ვკითხულობთ: „და იყო ქართლს შინა პური და ღჳნო ფრიადი"

დღეს საქართველოში სოფლის მეურნეობის მრავალი პროდუქტი უცხოეთიდან შემოდის, მაგრამ XIX საუკუნეში ქვეყანა ამ თვალსაზრისით ექსპორტიორი იყო. საამისოდ შეიძლება 1887 წლის ფრანგი კონსულის მონაცემები მოვიხმოთ. აღნიშნულ წელს ბათუმიდან საფრანგეთში 10.600 ტონა ხორბალი და 2 ათას ტონაზე მეტი ქერი გაუტანიათ. რა თქმა უნდა, საფრანგეთში გატანილი ხორბლისა და ქერის დიდი ნაწილი ქართლსა და კახეთში იყო მოყვანილი. ინტერესმოკლებული არ უნდა იყოს, რომ გატანილ პროდუქციას შორის დასახელებულია აგრეთვე სიმინდი (20.500 ტონა), მატყლი (2.000 ტონაზე მეტი), ბზა, კაკლის ხის მორი, ცხვრის, თხისა და ხარის ტყავი, აბრეშუმის პარკი და ღვინო (117.598 კილოგრამი)

ქართლი დღესაც განთქმულია ხილის სხვადასხვა უნიკალური ჯიშით, რომლებიც ქართველი ხალხის მრავალსაუკუნოვანი შრომასაქმიანობის შედეგად არის მიღებულ-გამოყვანილი. შეიძლება დავასახელოთ: კეხურა, თურაშაული, აბილაური, კიტრა, ბორა, მწვანე კიტრა, ყვითელი კიტრა, ქაშაკიტრა, ზერტულა, ქართული სინაბი, სირმა ვაშლი, რაკრაკა კიტრა ვაშლი, ყარაფულა, სუდალმა ვაშლი, გოგიანთ კიტრა ვაშლი, ქვათახა ვაშლი, ხომადური, ღრუბელა ვაშლი, ნისკარტა ვაშლი, კამეჩა ვაშლი, დურდნული ვაშლი, სამურაბე ვაშლი... გამოყვანილი ჰყავდათ მსხლის მრავალი ჯიშიც: სეფნიაური, წითელი მსხალი, უსახელო მსხალი, საჩირე მსხალი, ბჟუა სხალი, ხეჭეჭური, ყვითელი ბორბალა მსხალი, შავი ბორბალა მსხალი, კვირისთავა, შავი ყელიანი მსხალი, კათათვის რევაზიანთ მსხალი, ქართული გულაბი, კალოს სხალი, რგვალი მომწვანო ხეჭეჭური, საბაანთ ვანოს სხალი, ცხინვალური, თაფლა...

მევენახეობა

ქართლის სხვადასხვა კუთხეში გამოყვანილი იყო მხოლოდ ამ რეგიონისათვის დამახასიათებელი ვაზის ჯიშები (72 ჯიში), რომლებისაგანაც განსაკუთრებული ხარისხის ღვინოები დგებოდა. აქ შეიძლება ატენური დავასახელოთ. XVIII საუკუნის პირველი ნახევრის ცნობილი ქართველი ისტორიკოსი ვახუშტი ბაგრატიონი წერდა: „ღვინო აქაური (ქართლის გაღმა მხარე იგულისხმება - რ. თ.) უმჯობესი ყოვლისა ქართლისა და უმეტეს ატენური ყოველთა საქართველოს ღვინოთა". ქართლში მევენახეობის ცნობილ კუთხედ მიიჩნეოდა ქსნის ხეობის დაბლობი ნაწილი, სადაც მუხრანბატონებსა და ქსნის ერისთავებს დიდძალი ზვრები ჰქონიათ გაშენებული.

დიდი და პატარა ლიახვის ხეობებში სამეფო-სადედოფლო ზვრები არსებულა, სადაც მოჰყავდათ ისეთი ჯიშები როგორებიცაა: თავკვერი, დანახარული, გორული მწვანე, ბუდეშური, მუხიქერქა... რამდენიმე სამეფო და საეკლესიო ზვარი ყოფილა დიღმის ხეობაში. ქართლში სამეფო ზვრებს შორის შულავრის შემდეგ მეორე ადგილი დიღმის ხეობის ზვრებს ეკავა, სადაც მრავალი დარბაზული ტიპის სვეტებიანი მარანი მდგარა. დიღმის ხეობის ტოპონიმიაში ცნობილია შვიდი დიდი ზვარი და ერთი ნაზვრევი (აქაური შავი ჯიშებიდან შეიძლება დავასახელოთ: თავკვერი, დანახარული, კოპიასეული, ღრუბელა, საფერავი, ცხენისძუძუ, ბუზა, თეთრი ჯიშებიდან: გორული თეთრი და მწვანე, მუხრანული მწვანე, ჭყაპა, რქაწითელი, ქიშური, დიღმური ჭყლარტანა, სიარიჩეხა, დიღმური საბატონო).

მესაქონლეობა

ქართლში მესაქონლეობაც იყო განვითარებული, როგორც მსხვილფეხა, ისე წვრილფეხა მესაქონლეობა. მსხვილფეხა მესაქონლეობა მიწათმოქმედების ინტერესებისადმი იყო დაქვემდებარებული. გადამწყვეტი მნიშვნელობა გლეხურ მეურნეობაში მაინც გამწევ ძალას ენიჭებოდა, რამდენადაც მასზე იყო დამოკიდებული გლეხის ძირითადი საზრდოს - მარცვლეული კულტურების მოყვანა. თუმცა XVIII საუკუნის საბუთებით ქართლში ზოგიერთ ოჯახს საქონელიც ბევრი ჰყავდა. მაგალითად, ერთ-ერთ კომლს 14 სული მსხვილფეხა საქონელი ჰყოლია (ერთი ცხენი, სამი ძროხა, სამი „კალოს მოსული მოზვერი", სამი დეკეული, ერთი ფურკამეჩი, ერთი ხარკამეჩი, ორი ზაქი). მესაქონლეობის მიწათმოქმედებისადმი დაქვემდებარების გამო იყო, რომ მეწველი საქონელი მცირე რაოდენობით ჰყავდათ, რის გამოც მიმართავდნენ შრომითი გაერთიანების ისეთ ფორმას, როგორიცაა ხანულობა (გარდა ქართლისა ხანულობა/ჯერით წველა იცოდნენ აგრეთვე სამცხე-ჯავახეთში და გარე კახეთში).

მესაქონლეობასთან დაკავშირებით ქართლელ გლეხებს გარკვეული რწმენა-წარმოდგენები ჰქონდათ ჩამოყალიბებული. მიუთითებენ, რომ ქვემო ქართლში პირველ მოგებულ ხბოს არ ინახავდნენ. მას ორი-სამი კვირისას სახლის ანგელოზს სწირავდნენ.

არქიტექტურა

ქართლში იყო გავრცელებული ქართული ხალხური არქიტექტურის შესანიშნავი ნიმუში - დარბაზული საცხოვრებელი გვირგვინისებური გადახურვით. დარბაზული საცხოვრებლის ძირითად არეს ქართლთან ერთად სამცხე-ჯავახეთიც წარმოადგენდა. ასეთი ტიპის ნაგებობა ძირითადად დამრეც ადგილზე შენდებოდა და ის თითქმის მიწაში იყო ჩამჯდარი, განსაკუთრებით უკანა მხარე. დარბაზული ნაგებობის კედლები თუ ქვით იყო აშენებული, სახურავი ხის დიდი მორებით კეთდებოდა. ქართლში დარბაზი ზოგჯერ მხოლოდ საცხოვრებელს მოიცავდა, უფრო მეტად კი ერთ კომპლექსში იყო წარმოდგენილი საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობანი: საქონლის სადგომი - გომური, საღვინე ოთახი - მარანი და პურის საცხობი - სათონე. დარბაზული საცხოვრებელი სახლის საცხოვრებელი და სამეურნეო კომპლექსები ერთმანეთთან დერეფნით იყო დაკავშირებული. დერეფნიდან იყო შესასვლელი დარბაზსა და გომურში.

როდესაც დარბაზზე ვსაუბრობთ, უპირველეს ყოვლისა, თვალწინ წარმოგვიდგება მისი კონსტრუქცია. დარბაზის ჭერი ძაბრისებურია, რომელიც გვირგვინივით ადგას მას თავზე. ხის კონსტრუქციას, რომელიც ზემოთ თანდათან ვიწროვდებოდა, ქართლში გვირგვინს უწოდებდნენ. გვირგვინი ცენტრალურ ნაწილში აღმართულ მსხვილ ოთხ ბოძს/სვეტს ეყრდნობა. ოთხი სვეტის თავზე ჯერ ხის ბალიშები ეწყო, რომელზედაც ასევე ოთხი საწარბე ძელი იყო განლაგებული. საწარბე ბალიშებზე უკვე კარგად გათლილ ნიყურებს კიბისებურად ალაგებდნენ. ნიყურებისაგან შედგენილი საფეხურები ერთმანეთზე წრეობრივად ეწყობოდა; ზემოთ გვირგვინი თანდათანობით ვიწროვდებოდა. ბოლოს ოთხკუთხოვანი ერდო უკეთდებოდა, საიდანაც სინათლე შემოდიოდა და კერიდან კვამლი გადიოდა. გვირგვინის ასაგები ნიყურების რაოდენობა განსაზღვრული არ ყოფილა. გვირგვინის საფეხურთა რიცხვი მის სიმაღლეს განაპირობებდა. დარბაზის ცენტრალურ ნაწილს დედაბოძი წარმოადგენდა. დარბაზი დედაბოძის გარეშე წარმოუდგენელი იყო, ის კი არა და ზოგიერთ დარბაზს ორისამი დედაბოძიც კი ჰქონდა. დედაბოძი და სვეტები ჩვეულებრივ მოჩუქურთმებული იყო მნათობთა სიმბოლური გამოსახულებებით, ადამიანის, ცხოველების სტილიზებული სახეებით. ხშირად გვხვდებოდა გამოსახული ადამიანის ხელი, ჯვრები, გეომეტრიული ორნამენტი. დედაბოძთან ახლოს, ერდოს მოპირდაპირე მხარეს კერა იყო მოწყობილი. კერა წმიდა ადგილად იყო მიჩნეული. გარდა ცეცხლის დასანთები ადგილისა, კერა შეშის თავის დასადებად განკუთვნილ ქვის ან რკინის სადგამსაც ეწოდებოდა. კერის თავზე ჭერში ჩამოკიდებული იყო ჯაჭვი, რასაც ბოლო მოკაუჭებული ჰქონდა. მოკაუჭებულ ნაწილს ნაჭა ეწოდებოდა. მასზე ქვაბებს კიდებდნენ. XIX საუკუნეში სამცხურ და ჯავახურ დარბაზში თუ კერას ბუხარი ჩაენაცვლა, ქართლურ დარბაზში ის ბოლო დრომდე შემორჩა. ქართლური დარბაზის კედლებში ჭურჭლისა და სხვადასვა ნივთების შესანახად განკუთვნილი წალოები და განჯინები იყო დატანებული - კედლის სისქე ამის საშუალებას იძლეოდა. 1920-იან წლებში სოფელ დიღომში 6 დარბაზი იყო შემორჩენილი, რომელთაგან ყველაზე ძველი - სუთიაშვილების დარბაზი 1830-იანი წლების დასაწყისში იყო აშენებული.

ქართლშია დღემდე შემორჩენილი უძველესი ქართული ეკლესია ბოლნისის სიონი (V ს.), ჯვრის მონასტერი (VI-VII სს.), ატენის სიონი (VII ს. I ნახ.) სვეტიცხოველი (XI ს.), სამთავრო (XI ს.), ზედაზენი (VIII ს.), შიომღვიმე, წილკნის ღვთისმშობლის ტაძარი, სამთავისი, ლარგვისი, ყანჩავეთი, წირქოლი, იკორთა, თირის მონასტერი, ნიქოზის მთავარანგელოზი, არმაზი, ერთაწმინდის წმინდა სტეფანეს ტაძარი, მეტეხის ღვთისმშობლის ტაძარი, რკონის ღვთისმშობელი, ქვათახევი, ბეთანია, რუისის ღვთისმშობელი, ურბნისის სიონი, ყინწვისი, წრომი, მანგლისის სიონი, კლდეში ნაკვეთი ნაქალაქარი უფლისციხე...

გიორგი ჩიტაია მიიჩნევდა, რომ საერთო ქართულ სამოსს - ჩოხა- ახალუხს საფუძველი ქართლსა და კახეთში ჩაეყარა და შემდეგ გავრცელდა საქართველოს სხვა ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მხარეებში. ფაქტია, რომ ქართველები ჩოხა-ახალუხით (ანუ მამაკაცის კაბით) ძველი დროიდანვე იმოსებოდნენ. ამის დამადასტურებელი მასალები აუარებელი გვაქვს ფრესკულ მხატვრობაში, რომელშიც საერო პირი მამაკაცები კაბებით არიან შემოსილი. კაბა ანუ ჩოხა თავიდან მთლიანი იყო და მხოლოდ XIV საუკუნის მეორე ნახევრიდან მოხდა მისი წინიდან ჩახსნა და ღილ-კილოების გაკეთება. გლეხის სამუშაო და ყოველდღიური ფეხსაცმელი ქალამანი იყო, სადღესასწაულო კი - წაღები. XVII საუკუნის ფრესკის თანახმად დიდებულების სადღესასწაულო ფეხსამოსი ქოშები იყო. გვიან შუა საუკუნეებში თავადის ფეხსაცმელი მაღალყელიანი იყო, რომელსაც წვერზე ჭვინტი ჰქონდა.

აღმოსავლეთ საქართველოში ძირითადი საკვები პური იყო. პურს ჩვეულებრივ თონეში აცხობდნენ. თონე აქ ან მთლიანად მიწაში ჰქონდათ ჩაფლული, ან მიწის ზედაპირიდან 50-60 სანტიმეტრზე ზემოთ იყო ამოსული. თონის კედლიდან 40-50 სანტიმეტრის დაშორებით წნული ან ფიცრისაგან შეკრული ღობურა ჰქონდა გაკეთებული, დარჩენილი სივრცე კი მიწით ჰქონდათ ამოვსებული. თონე ხშირად ფარდულში ჰქონდათ მოქცეული, რომელიც წინა მხრიდან ღია იყო. თორნეში/თონეში პირველი ჩაკვრა აუცილებლად ლავში იყო; ლავშს „ლაფათებით" (ბალიშის მსგავსი, რომელსაც უკანა მხრიდან თხელი ფიცარი ჰქონდა ამოკრული) აკრავდნენ. შემდეგ ჯერზე პურთან ერთად ბავშვებისათვის კოკორებსაც/კვერებსაც აკრავდნენ. პურის ცხობისას თონესთან ახლოს ვაჟებს არ აკარებდნენ - მიიჩნევდნენ, რომ მათი ახლოს მისვლა თონის კედლიდან პურს ჩააგდებდა, „დააკუტებდა". აქვე უნდა აღვნიშნოთ, რომ ლავაში ქართველ ხალხში (და მეზობელ სომხებშიც) ირანელთაგან გავრცელდა. ამის შესახებ ფრანგი ბარონი დე ბაიც აღნიშნავდა, როდესაც თბილისის ყოფაზე საუბრობდა: „...სპარსულ ყაიდაზე აცხობენ პურს, რომელსაც ლავაში ჰქვიან" .

მრავალფეროვანი იყო ქართლური სიმღერები, განსაკუთრებით ეს ითქმის შრომის სიმღერებზე. მღეროდნენ მიწის ხვნის, დაფარცხვის, მკის, ნამგლის გალესვის, ძნის მოტანის, კალოს ლეწვის, ხვავის განიავების დროს. „ოროველა" (მღეროდნენ კახეთშიც) სრულდებოდა ხვნის, ლეწვისა და განიავების დროს. ის ერთხმიანია. მკის სიმღერებს განეკუთვნება „ჰერი ეგა", „ჰერიო", „ჰოპუნა", „გლესამ და გლესამ". ამ სიმღერების ფორმა შრომითი პროცესებით იყო განპირობებული. აქვე მეურმის მიერ ღამით ტვირთის გადატანის დროს მღეროდნენ „ურმულს". ის ერთხმიანია და მას მხოლოდ მეურმე ასრულებდა.

დღესასწაულები

ქართლში მრავალი ხალხური დღეობა იცოდნენ, რომელთაგან უმრავლესობა გვიანობამდე იყო შემორჩენილი; ისინი ქრისტიანულ ელემენტებსაც შეიცავს და ქრისტიანულ წმნიდანთა სახელებისა ან ქრისტიანული რელიგიისათვის შესაბამისი სხვა სახელების მიხედვით იწოდებიან. შეიძლება ჩამოვთვალოთ: არბოობა/გერისთობა (გიორგობა არბოსა და გერში), ატოცობა (გიორგობა-ქაშვეთობა. სალოცავად გადმოდიან ზემო იმერეთიდანაც), ახალჯვრობა (იგივე ჯვარპატიოსნობა. 7 მაისს. სოფელი ხიდისთავი), გორიჯვრობა (გიორგობა გორის ზემოთ. მაისის 6-ს და ნოემბრის 23-ს), დიდგორობა (სოფელ დიღმის დიდგორის მთაზე და მთის ძირში. მაისის შვიდში. იცოდნენ ქვათახევის მონასტრის ზემოთაც, მთაზე), ზღუდერობა (იცოდნენ კახეთშიც), თელეთობა (ქრისტეს ამაღლების დღეს. მლოცველი ძირითადად კახეთიდან მოდიოდა), კალოუბნობა (მცხეთის ზემოთ, ზემო ხანდაკში), კოხიჯვრობა (ერედვში. აღნიშნავდნენ იმერეთსა და კახეთშიც), მაცხოვრობა (ბელოთსა და ვანათში), ნაჭარმაგობა (კარალეთში. ღვთისმშობლობა, აღდგომის მეორე დღეს); ოქონობა (ფრონეების ხეობში. ღვთისმშობლობა, აღდგომის მეორე დღეს), რკონისობა (გიორგობა. აგვისტოს 15. თეძმის ხეობაში), საღოლაშენობა, სხვილოსობა (გიორგობა. აპრილის 23-ს). უსანეთობა (სოფელ მეჯვრისხევში. სული წმიდის მოფენის პირველსა და მეორე დღეს. იცოდნენ კახეთის სოფელ კოღოთოშიც), ქაშვეთობა (გიორგობა. თბილისი. საციციანოს სოფელ ქვაშვეთი, მუხრანი, ქემერტი. ამ დღეობას აღნიშნავდნენ აგრეთვე კახეთში, იმერეთში, სვანეთში, საინგილოში - ქურმუხი), ყარყარობა (თორტიზასა და ზემო ნიქოზში), ჯვარპატიოსნობა, ლავრობა (სოფელ ლავრისხევში), კავთობა-თავკავთობა (გიორგობა კავთისხევსა და სხვა სოფლებში), კვართობა (ხოვლეში), კვირიკობა (ლამისყანაში. იცოდნენ კახეთში - ახმეტასა და რაჭაში), ერთაწმინდობა (სოფელი ერთაწმინდა)...

საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარეები

# data[].attributes.attachment_link.description
ქართლი - საქართველოს ყველაზე დიდი ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარე. დღევანდელი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ქართლი მოიცავს ხაშურის, ქარელის, გორის, ცხინვალის, ჯავის, ზნაურის (ყორნისის), ახალგორის, კასპის, მცხეთის, დუშეთის (ნაწილობრივ), თეთრიწყაროს, ბოლნისის, მარნეულის, დმანისის, გარდაბნის რაიონებს. ქართლმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა არა მარტო ქართველი ხალხის სახელმწიფოებრიობის ჩამოყალიბებაში, არამედ ერთიანი ქართული კულტურისა და ენის (სახელმწიფო, საღვთისმეტყველო, სალიტერატურო ენის) შექმნაში.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
თუ ახლა ამ ტექსტის გვერდით წყლის ფოტოს ხედავთ, წყალი არ გიყვართ და ჟურნალის სხვა გვერდზე გადაშლას აპირებთ, გირჩევთ.. არა, არაფერსაც არ გირჩევთ, უბრალოდ ჩემს ამბავს გეტყვით და მერე თქვენ გადაწყვიტეთ, მოინდომებთ თუ არა მსგავს თავგადასავალში გაეხვეთ.

მე ვარ ადამიანი, რომელიც ცივ წყალს ახლოსაც კი არ ეკარება, რომელმაც ცურვა არ იცის, და რომელსაც პანიკური შიში ეწყება წყლის წვეთების ოდნავ შესხმაზეც კი. მარტვილის კანიონი კი არის ადგილი, რომელიც ჩემნაირ ადამიანებსაც კი იზიდავს. ახლა, ალბათ, ფიქრობთ: „მერე რა, მარტვილში ჩავალ, სამაშველო ჟილეტს ჩავიცვამ. ნავიც უსაფრთხოა, ინსტრუქტორთან ერთად ვისეირნებ. სადაა აქ წყალი და შიში?.."

სად არის და, მარტვილის კანიონიდან 400 მეტრში, იქვე, სულ ახლოს, სადაც ექსტრემალური თავგადასავალი იწყება. სადაც შეგიძლიათ კანიონის სიღრმეში ჩაყვინთოთ, რეალობას მოწყდეთ და ენით აუწერელი სილამაზე ნახოთ. ჯერ იყო ფოტო, რომელიც ვნახე. წყლის ქვეშ გადაღებული ფოტო, რომელმაც მიბიძგა, სიგიჟე ჩამედინა და ჩემი შიშის მიუხედავად, წყალში ჩამეყვინთა.

შემდეგ იყვნენ ინსტრუქტორები - საერთაშორისო სერტიფიკატის მქონე ქართველი მყვინთავები, რომლებიც დამპირდნენ, ქალთევზასავით იგრძნობ თავსო. მეც უსიტყვოდ ვენდე, წყლის სათვალე მოვირგე, ერთი ღრმად ჩავისუნთქე და ბედს მივენდე. წყალში ჩავედი და ამოსვლაც აღარ მინდოდა.

იქ ყველაფერი ბუნებრივი, მარადიული, სიმეტრიული, დაუჯერებელი და ჯადოსნურია. იცით, როგორი? ბავშვობაში, ტელევიზორში კუსტოს გადაცემებს რომ გვაჩვენებდნენ, კაცი წყალქვეშა სამყაროში რომ დაცურავდა და ჩვენ რომ გვეგონა, ამ რეალობას ვერასოდეს ვნახავდით. კიდევ იცით, როგორია? რომ მოგანდომებს წყლის ყურსასმენები გაიკეთო, სირინოზების ხმები ჩაირთო, იქაურ სიმშვიდეს შეერწყა და აღარასოდეს ამოყვინთო. მოკლედ რომ გითხრათ, მე ეს შევძელი, თანაც - სექტემბრის ბოლოს, საკმაო სიცივეში, წყალში, რომელსაც მზე არ ემხრობა დღის არცერთ მონაკვეთში.

და ვინც ამას კითხულობთ და ხვდებით, რომ ჩემნაირმა გამოუცდელმა, სუსტმა, წყლის მოძულემ, ასეთ ცივ წყალში მოვახერხე ამ ყველაფრის გადატანა და ასეთი ბედნიერი ვარ, ალბათ, იმასაც მიხვდებით - ზაფხულში, სიცხეში, ექსტრემალური თავგადასავლისა და ცურვის მოყვარულ ხალხს რა სიამოვნება ელის მარტვილში. მარტვილის კანიონის უკიდეგანო სიღრმეში.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ალგეთის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ვაშლოვანის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
თბილისის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
თუშეთის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
კინტრიშის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
კოლხეთის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ლაგოდეხის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
მარტვილის კანიონი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
მაჭახელას ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
მტირალას ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ნავენახევის მღვიმე

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ოკაცეს (კინჩხას) ჩანჩქერი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ოკაცეს კანიონი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
პრომეთეს მღვიმე

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ფშავ-ხევსურეთის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ქობულეთის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ყაზბეგის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ჭაჭუნას ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ჯავახეთის ეროვნული პარკი

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ეროვნული პარკები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საუკეთესო პარკები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საქართველოს პარკები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ლაშქრობა ეროვნულ პარკებში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ადგილები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საუკეთესო ადგილები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საქართველოს ბუნება

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
მოგზაურობა საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
რა გავაკეთო საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
უცნობი ადგილები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საქართველოს ტურისტული ადგილები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საუკეთესო ადგილები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ადგილები რომლებიც უნდა ნახო საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ექსტრემალური ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ჰაიკინგი საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ზაფხული საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ზამთარი საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
გაზაფხული საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
შემოდგომა საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
მოგზაურობა კავკასიაში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საქართველოს ეროვნული პარკები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ეროვნული პარკები ევროპაში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
თავგადასავლები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ეკო-ტურიზმი საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საუკეთესო სამოგზაურო ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ერთდღიანი ტური საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ორდღიანი ტური საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სამდღიანი ტური საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ქართული თავგადასავლები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
აღმოაჩინე საქართველო

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სალაშქრო ადგილები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სამოგზაურო ადგილები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
მთები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სალაშქრო ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
დასვენება საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ქართული მოგონებები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ჩემი ქართული მოგონებები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
როგორ დავისვენო საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ტბები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საპიკნიკე ადგილები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საქართველოს ტყეები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ტურისტული თავშესაფრები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
მღვიმეები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სეზონები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სალაშქრო ტურები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სათავგადასავლო ტურები

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
კაიაკი საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
საცხენოსნო ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
კანიონინგი საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ველო ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ფრინველებზე დაკვირვება საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ჯიპ ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სანაოსნო ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ზიპ-ლაინი საქართველოშ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
სპელეო ტურები საქართველოში

# data[].attributes.attachment_link.description
თუ ახლა ამ ტექსტის გვერდით წყლის ფოტოს ხედავთ, წყალი არ გიყვართ და ჟურნალის სხვა გვერდზე გადაშლას აპირებთ, გირჩევთ.. არა, არაფერსაც არ გირჩევთ, უბრალოდ ჩემს ამბავს გეტყვით და მერე თქვენ გადაწყვიტეთ, მოინდომებთ თუ არა მსგავს თავგადასავალში გაეხვეთ. მე ვარ ადამიანი, რომელიც ცივ წყალს ახლოსაც კი არ ეკარება, რომელმაც ცურვა არ იცის, და რომელსაც პანიკური შიში ეწყება წყლის წვეთების ოდნავ შესხმაზეც კი.

# data[].attributes.headline
ელექტრონული ტესტები

# data[].attributes.subject
ელექტრონული ტესტები

# data[].attributes.body
2. საქართველოს კუთხეები

3. https://jeopardylabs.com/play/2022-12-17-237?fbclid=IwAR3FoAYBMRJpVF-h3wBQy1TlicRDOgFFXB3C_SwachzsV-Tvh6CWPVAaNMU

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
სალო ჯვარიძე 

# data[].attributes.attachment_link.title
სათაური არ არის მითითებული

# data[].attributes.attachment_link.description
საქართველოს ისტორიული ძეგლების ფოტოსურათები დააწყვილეთ შესაბამის სახელთან

# data[].attributes.headline
საგნობრივი კურიკულუმის ჩარჩო

# data[].attributes.subject
საგნობრივი კურიკულუმის ჩარჩო

# data[].attributes.attachment_link.title
ფირჩხაძე-V-ჩვ.-საქართვ. კურიკულ

# data[].attributes.headline
როგორ გამოვიყენოთ ციფრული ტექნოლოგიები დავალებებისთვის

# data[].attributes.subject
როგორ გამოვიყენოთ ციფრული ტექნოლოგიები დავალებებისთვის

# data[].attributes.attachment_link.title
ციფრული ტექნოლოგიები

# data[].attributes.attachment_link.title
კურუკულუმი -5 კლ.-ჩვ.-საქართვ-2025