# data[].attributes.body
„Świtezianka” jest balladą, gatunkiem synkretycznym. Oznacza to, że łączy cechy trzech rodzajów literackich:

epiki (narrator opowiada historię młodzieńca, ujawnia się na przykład w słowach:Któż jest młoǳieniec? Strzelcem był w borze. A kto ǳiewczyna? Ja nie wiem.)

liryki (występuje tu obrazowanie poetyckie pełne metafor, wyrazów dźwiękonaśladowczych, epitetów i porównań)

dramatu (występują tu monologi i dialogi bohaterów: wypowiedzi młodzieńca, dziewczyny czy Świtezianki czyli mowa niezależna)

Oprócz synkretyzmu rodzajowego balladę charakteryzują elementy fantastyczne (tutaj zjawa Świtezianka czy pośmiertne cierpienia młodzieńca) oraz nawiązania do wierzeń ludowych.

# data[].attributes.body
Świtezianka - główna i tytułowa bohaterka - nimfa wodna, mieszkanka jeziora Świteź. W pierwszej części ballady występuje jako dziewczyna, ukochana strzelca. Potem przybiera swą naturalną postać. Jest to postać fantastyczna jak w baśni.

Strzelec - główny bohater - zakochany w dziewczynie, niestety nie ma sił oprzeć się pokusom nimfy i ponosi za to surową karę.

# data[].attributes.body
Świtezianka

Jako dziewczyna: Piękna, dobra, zakochana w młodzieńcu, ale jednocześnie nieufna, żąda przysięgi miłości, nie wierzy ukochanemu, jest podejrzliwa, wydaje się, że z góry zakłada możliwość zdrady.

Jako nimfa: Przewrotna, złośliwa, wyrachowana; wie, że młodzieniec nie oprze się jej czarom, prowokuje go do zdrady. Nadużyła zaufania młodzieńca: wystąpiła jako piękna dziewczyna, a w rzeczywistości była istotą ze świata czarów.

Ocena postaci: Świtezianka postąpiła nieuczciwie, oszukała strzelca. Być może młodzieniec może wcale nie dopuściłby się zdrady, gdyby przybrała postać innej kobiety. Wobec czarów był jednak bezsilny.

Strzelec

Wobec dziewczyny: Szczery, czuły, kochający, bez oporów składa przysięgę miłości, wierzy, że jej dotrzyma, bo nie spodziewa się, że jego ukochana jest nimfą z jeziora.

Wobec Świtezianki: Traci nad sobą kontrolę, całkowicie ulega urokowi i wdziękowi nimfy, zachowuje się jak zahipnotyzowany: kroczy prosto na środek jeziora, w najgłębsze miejsce.

Ocena postaci: Strzelec złamał przysięgę wierności. Z jednej strony można się zastanawiać, czy postępowanie Świtezianki względem niego było uczciwe, gdyż zdradził dziewczynę. Z drugiej zaś, Nimfa była nieziemsko piękna, przez co ciężko było mu się oprzeć. Zdrada jednak pozostaje zdradą.

# data[].attributes.body
Narrator: Mieszkaniec okolic jeziora Świteź, nie jest wszechwiedzący, sam przyznaje, że nie wie, kim jest tajemnicza ukochana strzelca.

# data[].attributes.body
Świtezianka - Przemyślenia polonistki
(maszuwage.pl)
Świtezianka (A. Mickiewicz) - Język polski - Opracowania.pl

# data[].attributes.body
Mickiewicz, podobnie zresztą jak inni romantycy inspirację czerpał z wierzeń, opowieści i podań ludowych. Jedno z podstawowych praw prostego ludu mówi o sprawiedliwości. Grzech zostanie ukarany najczęściej za życia winowajcy, a jeśli nie, to na pewno po śmierci. Ludowość to także wiara w nadprzyrodzone zjawiska i postacie, gusła i czary, które przenikają do świata realnego i mają wpływ na ludzki los.

Tematem ballad są zbrodnie, oszustwa i zdrady, których dopuszczają się ludzie, ale zawsze potem ponoszą karę. W Świteziance karą za zdradę była śmierć i wieczne męczarnie. Czy adekwatnie do winy? Można by polemizować. Na pewno jednak taka opowieść zniechęcała potencjalnych zdrajców. I taki był jej cel;)

# data[].attributes.body
Motyw winy i kary: W tej balladzie znalazła potwierdzenie ludowa prawda: za przewinienie człowieka zawsze spotka zasłużona kara. Ten, kto złożył przysięgę, musi jej dotrzymać za wszelką cenę:

„... kto przysięgę naruszy,

Ach, biada jemu, za życia biada!

I biada jego złej duszy!”.

Człowiek, który złamał przysięgę, jest przedstawiony jako zły, nieuczciwy. Strzelca spotyka w balladzie okrutna kara. Jego dusza zostaje umieszczona w drzewie i tu musi pokutować za swoją winę.

Postać Świtezianki: Mickiewicz wielokrotnie słyszał opowieści o nimfach wodnych, zamieszkujących jezioro Świteź. Wierzyli w nie mieszkańcy tamtejszych okolic, a tajemnicze mieszkanki jeziora nazywali świteziankami. Świtezianka jest podobna do syreny.

Na podstawie tych opowieści poeta stworzył postać w balladzie.

# data[].attributes.body
Czas akcji: legendarny, nie jest dokładnie określony.
Miejsce akcji: jezioro Świteź na terenie Litwy.