# data[].attributes.headline
मोतीलाल नेहरू अहवाल

# data[].attributes.subject
मोतीलाल नेहरू अहवाल

# data[].attributes.body
1927 ब्रिटिश सरकारने भारत सरकारच्या कामकाज परीक्षण आणि घटनात्मक सुधारणा करण्यासाठी सायमन कमिशन नेमले होते. परंतु या कमिशनमध्ये एक ही भारतीय सदस्य नसल्यामुळे भारतीयांनी कमिशनच्या विरोधात ठिकठिकाणी आंदोलन केली.

भारताचे राज्य सचिव लॉर्ड बर्कनहेड यांनी भारतीय नेत्यांना सर्वसंमत असे संविधान तयार करण्याचे आव्हान केले. भारतीय राजकीय संघटना व नेत्यांमध्ये एकमत होणे अशक्य होते.

काँग्रेस. मुस्लिम लीग. हिंदू महासभा यांनी मुंबईत डॉ. अन्सारी यांच्या अध्यक्षतेखाली बैठक बोलावली. या बैठकीत मोतीलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली एक समिती नियुक्त केली.

नेहरू समिती सदस्य सर तेजबहादूर सप्रू, सर अली इमाम, बापूसाहेब  अणे आणि सुभाष चंद्रबोस

नेहरू रिपोर्टवर चर्चा करण्यासाठी कलकत्ता येथे सर्व पक्षीय परिषद भरली. या परिषदेत मुस्लिम लीगने काही दुरुस्त्या सुचवल्या परंतु त्या अमान्य करण्यात आल्या.

काँग्रेस पक्षात देखील नेहरू अहवालाबाबत एकमत नव्हते. महात्मा गांधीजींनी काँग्रेसने एकमताने नेहरू अहवालाचा स्वीकार केला असे जाहीर केले.  परंतु हिंदू महासभा. मुस्लिम लीग आणि शिखांच्या पक्षांनी आक्षेप घेतल्यामुळे सर्वसंमत घटना तयार करण्याचा भारतीयांचा पहिला प्रयत्न अपयशी ठरला.

# data[].attributes.headline
घटना समिती  स्थापना  कॉंग्रेस योगदान

# data[].attributes.subject
घटना समिती  स्थापना  कॉंग्रेस योगदान

# data[].attributes.body
16 आणि 17 जून 1934 रोजी भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने सर्वप्रथम भारताची राज्यघटना तयार करण्यासाठी संविधान सभा स्थापन करण्याची अधिकृत मागणी केली.राष्ट्रीय सभेच्या पहिल्या ग्रामीण अधिवेशनात पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी भारतासाठी संविधान सभा स्थापन करण्याची ब्रिटिशांकडे मागणी केली

# data[].attributes.headline
घटना निर्मिती सर्वप्रथम  मागणी

# data[].attributes.subject
घटना निर्मिती सर्वप्रथम  मागणी

# data[].attributes.body
भारतासाठी संविधान सभा बनवण्याची कल्पना साम्यवादी नेते मानवेंद्र राय यांनी सर्वप्रथम मांडली होती.

# data[].attributes.headline
भारतीय घटना निर्मितीतील टिळक आणि जहाल नेत्याचे योगदान

# data[].attributes.subject
भारतीय घटना निर्मितीतील टिळक आणि जहाल नेत्याचे योगदान

# data[].attributes.body
भारतातील पहिले लिखित संविधान 'दि कॉन्स्टिट्यूशन ऑफ इंडिया बिल 1895'  हे मानले जाते या बिलाला 'स्वराज्य बिल' असे देखील म्हणतात. या बिलात एकूण 111 कलमे होती. ऍनी बेझंट यांच्या मतानुसार हे बिल लोकमान्य टिळक यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार केले होते.  फली नरिमन यांनी आपल्या 'स्टेट ऑफ द नेशन' या ग्रंथात उल्लेख केलेला आहे.

# data[].attributes.headline
	कॅबिनेट मिशन योजना

# data[].attributes.subject
	कॅबिनेट मिशन योजना

# data[].attributes.body
इंग्लंडचे पंतप्रधान लॉर्ड ऍटली यांनी भारतीय सत्तेचे हस्तांतरण योग्य पद्धतीने करण्यासाठी कॅबिनेट मिशन भारतात पाठवले. 1946 च्या कॅबिनेट मिशन योजनेनुसार भारतीयांच्या संविधान निर्मितीच्या अधिकाराला मान्यता देण्यात आली.जुलै 1946 मध्ये घटना समितीच्या प्रत्यक्ष पद्धतीने निवडणुका झाल्या. प्रांतांच्या विधिमंडळामार्फत घटना समितीचे सदस्य निवडण्यात आले. घटना समितीत काँग्रेस पक्षाला सर्वाधिक जागा मिळाल्या. मुस्लिमांसाठी राखीव असलेल्या बहुसंख्य जागा मुस्लिम लीगला मिळाल्या. मुस्लिम लीग पक्षाने पाकिस्तानच्या मागणीवरून घटना समितीच्या कामकाजावर बहिष्कार टाकला. त्यामुळे घटना निर्मितीच्या कामकाजावर परिणाम झाला.

# data[].attributes.headline
	क्रिप्स मिशन

# data[].attributes.subject
	क्रिप्स मिशन

# data[].attributes.body
पंतप्रधान चर्चिल यांनी सर  स्टफर्ड क्रिप्स यांना भारतातील राजकीय पेचप्रसंग सोडवण्यासाठी पाठविले. क्रिप्स यांनी काँग्रेस, हिंदू महासभा, मुस्लिम लीग आणि संस्थानिक यांच्याशी चर्चा करून युद्ध समाप्तीनंतर भारताला वसाहतीचे स्वराज्य देण्याचे आश्वासन दिले. लोकनियुक्त घटना समिती नियुक्त करण्याचे आश्वासन दिले. परंतु या मिशनने दिलेली आश्वासने पाळण्यास नकार दिल्यामुळे काँग्रेसने ही योजना फेटाळली. पाकिस्तानच्या मागणीचा उल्लेख नसल्यामुळे मुस्लिम लीगने देखील ही योजना फेटाळली.

# data[].attributes.headline
'ऑगस्ट ऑफर' 

# data[].attributes.subject
'ऑगस्ट ऑफर' 

# data[].attributes.body
सी. राजगोपालाचारी यांनी 15 नोव्हेंबर 1939 रोजी प्रौढ मतदानावर आधारित संविधान सभा स्थापन करण्याची मागणी केली होती. या मागणी संदर्भात व्हाईसरॉय लॉर्ड यांनी 'ऑगस्ट ऑफर' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या घोषणेत भारताच्या स्वतःची राज्यघटना तयार करण्याच्या अधिकाराला मान्यता दिली. परंतु पाकिस्तानच्या मागणीवरून निर्माण झालेल्या सांप्रदायिक तणावामुळे या मागणीला प्रत्यक्षात मान्यता मिळू शकली नाही.

# data[].attributes.headline
भारतीय घटना निर्मितीतील मवाळ नेत्याचे योगदान

# data[].attributes.subject
भारतीय घटना निर्मितीतील मवाळ नेत्याचे योगदान

# data[].attributes.body
भारतीय स्वातंत्र्य आंदोलनात कार्यरत असलेल्या राजकीय नेत्यांनी घटना निर्मिती संदर्भात मोलाचे योगदान दिलेले आहे. राष्ट्रीय सभेच्या अनेक मवाळ नेत्यांनी भारताचा राज्यकारभार लिखित नियमानुसार चालावा अशी मागणी केलेली होती.