# data[].attributes.body
Iðjuþjálfar vinna mest í samvinnu við skjólstæðinga sína en einnig vinna þeir með starfsfólki heilbrigðisþjónustu, veita starfsfólki heimaþjónustu, sambýla og verndaðra vinnustaða ráðgjölf og stuðning. Iðjuþjálfar hafa sameiginlega sýn á að efla þátttöku einstaklinga og er lögð áhersla á að veita þjónstu sem tekur mið af þörfum og óskum hvers og eins.
Eins og þegar við fylgdumst með Debbie sækja um hjólastól, þá fer hún og ræðir við skjólstæðinginn og fær að vita hvað það er sem hann myndi vilja fá.

# data[].attributes.body
Iðjuþjálfar vinna oft með öðrum heilbrigðis starfsmönnum í teymi um það að efla færni skjólstæðinga. Samstarfið getur verið stórt og lítið en oftast er teymið með sérhæfð markmið að meðhöndla og veita merðferð við veikindum, fötlun og ástands skjólstæðings.
Í iðjuráðgjöf er Debbie í teymi með heimahjúkrun og stundum læknum um það að gera líf skjólstæðingsins sem best, sækja um hjálpartæki ef þess þarf og gera heimilið eins aðgengilegt og hægt er.

# data[].attributes.body
Fengum að fylgjast með Debbi fylla út hjólastólaumsókn.
Breiddin á mjöðmunum er mikilvægast að mæla.
- Ef stóll er ætlaður utandyra er bætt 1cm við báðu megin.
- Ef hann er ætlaður sem  innistóll þá þurfa hliðar stólsins að snertast við manneskjuna.
B-mæling er dýptin á stólnum, hnefabreidd milli sessu + stóll og í hnésbótinni.
C-mæling er fótafjarlægð, ef skór er með er notaður hæll til mælingar til eða frá.
A-mæling er ef þau keyra sjálf þá þarf að huga að því að herðablaðið þurfi að vera laust en ef þeim er keyrt þá þarf stólbakið að vera alveg upp yfir hnakka og velja þarf handföng.
Velja þarf dekkjadegund, því minni og þéttari sem þau eru því betri eru dekkin.

# data[].attributes.body
Þegar við horfum á þátttöku fólks í samfélaginu kemur þekking iðjuþjálfa sterk inn með þekkingu á samspili iðju og heilsu.
Starf iðjuþjálfa felst í því að vinna með skjólstæðing til að efla sjálfstæði hans með því að bæta færni og þátttöku í samfélaginu.
Forvarnir og heilsuefling er eitt svið iðjuþjálfunar og er það sá vettvangur sem Debbie vinnur á og við fengum að fara og kynnast.

# data[].attributes.body
Til að sækja um hjálpartæki þá þarf að rösktyðja mat iðjuþjálfa og útskýra aðstæður vel. Einnig þarf að koma skýrt fram með rökstuðningi um hvaða iðja er skert.

Áður fyrr voru það læknar sem gátu einungis sótt um hjálpartæki en nú geta iðjuþjálfar sótt um án samþykkis læknis.

# data[].attributes.body
Ekki er nóg að skoða heimasíður hjá þeim fyrirtækjum sem bjóða uppá hjálpartæki heldur þarf að hafa í huga hvað tæki eru samþykkt af tryggingarfélaginu.
Það er hægt að sækja um hjálpartæki frá þessum stöðum:
Hjálpartækja stofnun ríkisins
Eirberg
Öryggismiðstöðin
Fastus
Stoð

# data[].attributes.body
Sjúkratryggingar borga hjálpartækin 100%, með þeim skilyrðum að þau lána þau út og að þeim sé skilað aftur.
Sjúkratryggingar borga líka stundum uppsetningu hjálpartækja, stundum lendir það á einstaklingnum sjálfum og stundum Akureyrarbæ.
T.d eru loftlyftur ekki í samningi hjá Sjúkratryggingum en hægt er að semja um það með góðum rökstuðning.

# data[].attributes.body
Heimsóttum hjón sem eru fullfær um að gera allt sjálf nema það er farið að taka lengri tíma að gera hlutina. Þau fara t.d gangandi ef þau geta einu sinni í viku í Bónus með kerru til að þurfa ekki að bera vörurnar.
Þau fá heimsendan mat þrisvar í viku og sjá sjálf um þrif en þurfa öllum líkindum að fá meiri hjálp við það.
Eina hjálpatækið sem þau eru með er sturtustól í sturtunni.
Iðja þeirra er að prjóna og lita sem viðheldur fínhreyfingum. Það hefur orðið lítil sem enginn afturför í iðju þeirra frá síðustu heimsókn fyrir ári.

# data[].attributes.body
Fyllti hún út eyðublað sem inniheldur þessi þrjú atriði
1. Eigin umsjá
2. Störf
3. Tómstundir
Síðan ber hún nýjustu skýsluna við eldri skýrslur til að sjá hvort skjólstæðingi hefur hrakkað.

# data[].attributes.body
Debbie fór fyrst til mannsins fyrir ári þegar konan hans féll frá. Hann er ennþá í fullu fjöri fyrir utan hnéin hans sem eru farin að versna og svo er hann slæmur í mjöðmunum eftir mjaðmaskipti báðu meginn.
Hann var mikill íþróttamaður og þykir mjög leiðinlegt að hafa ekki komist í golf síðasta mánuðinn, aðalega. Golfið er mikill félagsskapur fyrir hann og þar hittir hann félaga sína eyða þeir þar oft heilum degi í að spila, spjalla og drekka kaffi.
Hann keyrir ennþá sjálfur en fær þrif tvisvar í mánuði og þess á milli þrífa dætur hans eftir þörfum ásamt því að skiptast á að bjóða honum í mat.
Debbie hefur áhyggjur af heilsu hans því hann hefur dottið tvisvar undanfarið en hann er með neyðarhnapp um úlnliðinn og telur sig ekki þurfa meiri hjálp.

# data[].attributes.body
Heimsóttum mann sem hafði fengið heilablóðfall og er komin í hjólastól vegna skertrar hreyfigetu.
Við litum inn við hjá honum því að Debbie vill leita að betri sturtustól fyrir hann. Klefinn er bæði lítill og stóllinn ekki nógu handhægur sem getur verið hættulegt fyrir hann, ásamt því að vera ómögulegar vinnuaðstæður fyrir starfsmenn. Maðurinn er með einhversskonar vitsmunaskerðingu eftir heilablóðfallið svo það getur verið erfitt að leita úrlausna með honum.

# data[].attributes.body
Hittum konu sem fékk heilablóðfall ásamt því að vera með MS. Konan er óánægð með sessuna á stólnum og er komin með setsár sem fer versnandi vegna núnings við stólinn.
Hún með lítinn kraft vinsta meginn og leiðir það til þess að hún er mjög skökk og alltaf að reyna rétta sig við .
Hún fær heimahjúkrun á morgnanna, á kvöldin og til þess að leggja sig yfir daginn. Hún fer í skjúkraþjálfun tvisvar sinnum í viku ásamt því að fá þrif tvisvar í viku.
Debbie er að vinna að því fá nýtt bak á hjólastólinn til að styðja hana betur ásamt því að fá nýja sessu sem að loftar betur um sárið og þrýstir ekki á það.
Það er mjög áríðandi að finna góð úrræði fyrir hana sem fyrst því síðast þegar hún fékk svona sár þá var hún rúmliggjandi á maganum á spítala í 6 mánuði.

# data[].attributes.body
Litið var á þennan skjólstæðing vegna beiðnar frá lækni. Maðurinn er með eymsli í öðru hnéi og á erfitt með beygja sig. Hann óskaði eftir hjálp við þrif og Debbie gaf honum einnig upplýsingar um hvaða hjálpartæki er hægt að sækja um til að létta á honum.

# data[].attributes.body
Litum inn til manns sem fékk brjósklos og þarf núna að styðjast við hækju.
Hann er ennþá virkur, fer í sund í hverri viku ásamt því að fara tvisvar til sjúkraþjálfara.
Hann hefur verið í sundhóp eftir að endurhæfingu hans á Kristnesi lauk en er núna mjög ósáttur því að sundhópurinn kemst ekki í sund því að það býðst ekki ennþá sú þjónusta að hjálpa þeim að fara í og úr lauginni.
Þetta er eitthvað sem er honum mjög mikilvægt og hann krefst þess að það verði boðið þeim einhverskonar úrræði til þess að komast í sund.
Hann og kona hans fá þrif tvisvar í mánuði en eru ekki alveg nógu sátt með þá þjónustu.

# data[].attributes.body
Við settum um bakken stól upp sem er stóll með koppi undir. Er notað fyrir fólk sem kemst ekki eitt á klósettið.

# data[].attributes.body
Í heilsueflandi heimsóknum er Debbie að heimsækja fólk sem er 80 ára og eldri og kallast sá aldur líf í hærri elli. Þegar fólk er komið á þann aldur og býr ennþá í eigin húsnæði er algengt að fólk fari að fá þjónustu heim. Það er hægt að fá aðstoð við böðun, þrif, innkaup og margt fleira. Flestir sætta sig við aðstoðina þegar erfiðara er fyrir skjólstæðinginn að gera hlutina. Iðjuþjálfar sjá um að efla sjálfstraustið hjá þessum aldurshópi, hvort sem viðkomandi getur séð um sig sjálfur eða ekki.
Þegar fólk fer að fá meiri þjónustu gefst því meiri tími fyrir tómstundir, þar geta iðjuþjálfar komið sterkir inn við að efla tómstundariðju.

# data[].attributes.body
Iðja verður takmarkaðri með aldrinum og fer iðja aldraðra eftir  heilsu, heilsufari einstaklinga og aðstæðum.
Eigin umsjá og störf, takmarkast með tímanum, og þarf fólk oft á tíðum að fá aðstoð við þær iðjur.
Einstaklingar finna oft nýjar tómstundri til að stunda á eldri árum eða halda sig við sínar iðjur en finna finna lausnir við að halda þeim áfram með hjálpartækjum. Til dæmis maður sem finnst gaman að lita og hefur stækkunargler til að hjálpa sér við að sjá betur, stand fyrir framan sig með klemmum til að halda blaðsíðunum.

# data[].attributes.body
Debbie er iðjuþjálfi við Heilsugæslu Norðurlands og vinnur við starfstöð HSN á Akureyri. Hún útskrifaðist með MS í heilbrigðisvísinum frá HA árið 2016 en þar á undan hafði hún bæði klárað BA í almannatengslum frá Suður Afríku árið 1984 og svo BS í iðjuþjálfunarfræði frá HA árið 2005.
Vinna hennar tvískipt, annars vegar sér hún um ráðgjöf við heimahjúkrun og hins vegar við heilsueflandi heimsóknir aldraðra og fer hún árlega til þeirra eftir áttræðisaldurinn. Debbie vinnur mest megnis með öldruðum innan heilsugæslunar en fer einnig til fólks á öllum aldri ef hún fær beiðni frá lækni.
Heilsugæsla Norðurlands er ríkisrekinn stofnun og eru tvö stöðugildi iðjuþjálfara á Akureyri, Debbie í 50% starfi og Ósk Jórunn Árnadóttir sjúkraþjálfari í 20% starfi.
Eftir útskrift í iðjuþjálfunarfræðum árið 2005 vann Debbie í 2 ár við Öldrunarlækningadeildina á Kristnesi og svo í 7 ár sem iðjuþjálfi við Hrafnagilsskóla en eftir það hefur hún unnið núna í 3 ár hjá HSN.
Sú hugmyndafræði sem Debbie hefur tileinkað sér er kanadíska líkanið, MOHO líkanið og almenna valdeflingu skjólstæðinga sinna.

# data[].attributes.body
Debbie hefur þema fyrir hvert ár sem hún lætur skjólstæðinga sína fá.
í fyrra var hún með "örugg eftir ár", í ár er hún með "val mitt á lífslokum" og fyrir 2018 verður hún með samstarf við Rauða Krossinn og Þjóðkirkjuna sem "vinaheimsókn".

# data[].attributes.body
Engin þjónusta er veitt í heilsueflandi heimsóknum, iðjuþjálfi kemur og metur aðstæður, veitir upplýsingagjöf og forvarnarstarf.
Debbie hættir að koma þegar fólk "er komið í kerfið" og eru því komin með ákeðið mikið af þjónustu.

# data[].attributes.body
Heimsókn okkar á vettfang iðjuþjálfa opnaði sýn okkar á hversu fjölbreytt starf iðjuþjálfa getur verið. Áhugavert og skemmtilegt var að komast að því hversu mikil úrræði eru aðgengileg fyrir aldraða. Sem dæmi má taka höfðum við aldei heyrt um þessar árlegu heilsueflandi heimsóknir fyrr en við lærðum um störf Debbiear.

# data[].attributes.body
Við fengum að fylgjast með Debbie í hennar starfi og sáum þá hvernig mismunandi iðja getur haft áhrif á líf hjá öldruðum.
Sumir gátu gert allt sjálfir á meðan aðrir þurfa aðstoð við hluti eins og að þrífa, klæða sig eða elda. Við kannski höldum að þetta séu auðveld verk en fyrir marga getur þessi iðja verið mjög erfið.
Debbie tók okkur með ef hún var að skoða aðstæður, eins og t.d. inn á baðherergi til að sjá hvort allt væri í lagi fyrir fólkið svo það gæti baðað sig sjálft og komist á klósettið.
Í þessum heimsóknum sáum við fólk í mjög mismunandi ástandi og þar af leiðandi með mismunandi þarfir fyrir aðstoð við iðju.
Í iðjuráðgjöfinni var Debbie að sækja um hjálpartæki fyrir fólk svo það geti stundað sem mesta iðju í daglegu lífi, sumir þurftu hjólastól, sumir rúm og aðrir hjálpartæki í sturtuna.

# data[].attributes.body
Debbie leyfði okkur að vera mikið með og taka þátt í umræðum við fólkið og með því fengum við góða innsýn í það hvernig starf iðjuþjálfa á heilsugæslustöðvum virkar.

# data[].attributes.body
Sigríður K. Gísladóttir og Þóra Leósdóttir. (2011). Hlutverk og starfsvettvangur (bls. 55-66). Í Guðrún Pálmadóttir og Snæfríður Þóra Egilson (ritstjótar). Iðja, heilsa og velferð. Akureyri, Háskólinn á Akureyri
Ingibjörg S. Ásgeirsdóttir og Eygló Daníelsdóttir. (2011). Iðjuþjálfun aldraðra (bls 193-212). Í Guðrún Pálmadóttir og Snæfríður Þóra Egilson (ritstjótar). Iðja, heilsa og velferð. Akureyri, Háskólinn á Akureyri