# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Als je de impact van kunstonderwijs alleen meet bij leerprestaties voor rekenen of taal, bevestig je de hiërarchie in leerdomeinen", stelt expert en HIVA‑onderzoeksleider Lode Vermeersch. Hij vraagt om de waarde dichter bij de kunst zelf te zoeken. Leraar Peter trekt tijdens de lessen muvo alle registers open.

Lode Vermeersch: "De EEF Teaching and Learning Toolkit vertelt dat cultuurparticipatie, tijdens of na de gewone lesuren, een matig positief effect heeft op leerresultaten bij wiskunde en geletterdheid. "Weinig verrassend zitten die effecten vooral in de near transfer."

Dat je via drama sterker in je schoenen staat tijdens spreek- of schrijfopdrachten, klopt. Het draait allemaal om taal. Via muzieklessen steviger in je schoenen staan voor een toets fysica is een veel te grote bocht. Mozart draaien tijdens wiskunde en hopen dat leerlingen beter sommen maken en tegelijkertijd klassieke muziekkennis opdoen, is ook vergeefse moeite."

Vreemde eend in de lijst?

Lode Vermeersch: "De vraag is: past cultuurparticipatie wel in het rijtje van onderwijsinterventies? Staat het niet vreemd tussen klasgrootte, feedback en samenwerkend leren? Die laatste vertellen hoe je je lessen vormgeeft. Cultuurparticipatie en -educatie - het eerste is een voorwaarde om te leren maar lang geen garantie - zitten meer op inhoud. Maar ook daarvoor geldt: het is niet wat je doet, maar hoe je het doet."

"EEF is zich daarvan wel bewust, wijst erop dat de interventies alleen werken als je ze goed inzet. En op het belang van context: de leraren pakken kunstparticipatie en -educatie in de Angelsaksische wereld anders aan dan onze leraren."

Kunst heeft geen monopolie op sociale skills maar je verwerft ze er wel makkelijk mee
Lode Vermeersch
Onderzoeksleider HIVA

Kunst voor de kunst

Lode Vermeersch: "Een schoolweek is snel gevuld. Logisch dat iedereen zijn lesuren telt, zeker als de resultaten dalen. Logisch ook dat wefocussen op rekenen en taal. Die vakken moet je zeker op orde hebben. Maar willen we jongeren klaarmaken om op de arbeidsmarkt én als mens te evolueren? Dan kan je niet onder kunst of culturele vaardigheden uit."

"De waarde daarvan uitsluitend afmeten op transfer-effecten, daarmee doen we kunst tekort, stelt het OESO-onderzoek ' Arts For Art's Sake' uit 2013 terecht. Kunst op school heeft vooral intrinsieke waarde en effecten op artistieke skills zelf. Als kinderen oefenen op gitaar of theatertechnieken trainen, groeien ze als gitarist of toneelspeler. Hun kennis van de artistieke discipline neemt toe. En hun meesterschap."

"Leerlingen krijgen daardoor ook een breder cultureel bewustzijn. Als je samen naar werken van Van Gogh kijkt, kan je vertellen dat zijn schilderijen vandaag heel veel waard zijn, totaal anders dan 100 jaar geleden. En dat klimaatactivisten niet toevallig 'De Zonnebloemen' viseerden om hun punt te maken. Iedereen kent het werk. Daardoor steken ze iets op over de esthetische appreciatie die evolueert, over het economisch systeem dat verandert en over de kwetsbaarheid van kunst in onze samenleving."

"Ten derde: via actieve cultuureducatie leer je kinderen een nieuwe taal aan. Daarmee kunnen ze misschien nog meer hun eigenheid uitdrukken dan in gesproken taal of getallen. In de kleuterklas gebruiken kinderen die meer beeldende taal voortdurend. Ze missen woorden en zetten hun lichaam expressief in. Maar gaandeweg duwen we hun lichamen achter bankjes. En overschaduwt het analytisch denken het verbeeldend werken."

Hofleverancier van dko

Lode Vermeersch: "Inzetten op kunst leidt ook tot een lange lijst van sociale effecten. Wie samen theater maakt, leert samenwerken, collectief denken, enthousiasme opwekken en doorgeven. Wie schilderijen bespreekt, leert omgaan met ambiguïteit, met verschillende interpretaties die naast elkaar kunnen staan."

"Kunsten hebben geen monopolie op die belangrijke skills, maar je verwerft ze wel makkelijk via cultuur. Allemaal redenen om kunsten niet alleen uit te besteden aan onze uitstekende academies, die maar 1 op de 10 leerlingen bereiken, en lang niet alle gezinnen of sociale milieus."

"Er is geen compenserende kracht. Leerlingen die in scholen zitten die weinig cultuur aanbieden, vinden niet vaker de weg naar het dko om die leemte te vullen. Omgekeerd ook niet. Meestal loopt het samen. Scholen die kunst hoog in het vaandel dragen - vaker aso-scholen dan vakscholen - zijn de hofleveranciers voor het dko."

Braaf en geformatteerd knutselen haalt het nog regelmatig van durf en vernieuwing
Lode Vermeersch
Onderzoeksleider HIVA

Genetica en Vanmechelen

Lode Vermeersch: "Over de kwaliteit van de kunsteducatie in onze leerplichtscholen durf ik geen stoere uitspraken doen. Maar als ik de onderwijsinspectie hoor, geloof ik wel dat het niet overal goed loopt. Braaf en geformatteerd knutselen - vaak in aanloop naar een feestdag - haalt het nog regelmatig van durf, vernieuwing en cross-overs tussen kunstdisciplines."

"Het helpt als we toekomstige leraren meegeven hoe divers je kunsteducatie kan invullen en hoe je het integreert in andere vakken. Ruimtelijk inzicht kan je in wiskunde linken aan beeldende kunst of aan ritme en frasering. Biologieleraren die tijdens lessen genetica niet verwijzen naar het werk van Koen Vanmechelen laten ook een mooie kans liggen."

" Kunstkuur van CANON Cultuurcel biedt een ander deel van de oplossing. Leraren dko en gewoon onderwijs werken samen een project uit, staan samen voor de klas. Zo wissel je echte vakkennis en methodische vaardigheden uit. En bediscussieer je samen wat werkt in beide onderwijstypes."

Verfborstel blijft thuis

Lode Vermeersch: "We weten uit onderzoek dat veel leraren in hun privétijd artistiek bezig zijn. Ze schilderen of schrijven naarstig aan een eigen boek, maar voelen toch een terughoudendheid om hun passie mee te brengen naar de klas. Bang om zich kwetsbaar op te stellen tegen een hyperkritisch publiek, zeker in het secundair onderwijs. Doodzonde, want er zijn talloze voorbeelden van leraren die door hun kwetsbaarheid en artistieke vaardigheden te tonen leerlingen vleugels geven en zo de start zijn van een artistieke loopbaan."

"Op studiedagen in basisscholen komen altijd een paar leraren vooraf verontschuldigend naar me toe: 'Ik vind kunst belangrijk maar weet daar niets van. 'Geen probleem', antwoord ik dan. 'Want vergeleken met een prof wiskunde weet je ook niets van rekenen.' Je moet helemaal geen expert zijn om eraan te beginnen. Je kan met de juiste didactische basiskennis goesting aanwakkeren en leerdoelen behalen. Toch nog koudwatervrees? Breng dan een kunstenaar in residence binnen die de boel even op zijn kop zet."

In de klas

"In die zin is mijn ruime aandacht voor muvo zelfs een tikkeltje opportunistisch. Het zijn de lessen die mij al 33 jaar het meeste energie geven. Ik trap soms nog wel in de val van voorgekauwde en simpele werkjes met een garantie op schoonheid. Maar ik probeer vooral nieuwe paden te zoeken en diepgang. Fotografie komt bijvoorbeeld aan bod. Met de hulp van fotograaf Evy Raes gaat het veel verder dan plakwerk. We bekijken bekende schilderijen, imiteren die speels, waarbij we inzichten opdoen over compositie en licht, en houden daarna spreekbeurten."

"Om ideeën en expertise binnen te halen klop ik aan bij de cultuursector. Dat vraagt wat lef maar het leidt tot spannende samenwerkingen. Een eerste ervaring met een professionele danser via CANON Cultuurcel draaide uit op een nieuw project toen ik hem opnieuw contacteerde. En tussendoor trek ik zelf naar voorstellingen om te stelen met mijn ogen. Dat laatste mogen collega's altijd bij mij doen."

"We werkten ook samen met studenten kunstbemiddeling aan de KdG‑Hogeschool. Een project rond muziek, mijn achilleshiel. Leerlingen ontdekten hoe John Cage - die naam zei me niets - musiceert met gebruiksvoorwerpen. Van educatie gingen we naar participatie: we maakten op kapstokken ritme en muziek."

"De bottom line: de kunstsector en -opleiding staan haast te springen om met klassen aan de slag te gaan. Musea ook: in een stad liggen de participatiekansen letterlijk om de hoek. Onlangs opende het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen zijn deuren. Enkele dagen later liep mijn klas over de sneeuwwitte vloeren. Zo'n kans laat je toch niet liggen?"

"In mijn klas zit de staalkaart van onze maatschappij. Van kleerkast vol merkkledij tot brooddozen die voor de helft leeg zijn. Ze komen lang niet allemaal in aanraking met cultuur na de schooluren. Of kinderen me soms verrassen tijdens muvo? Ja. Maar zonder dat te romantiseren. Je ontdekt talenten die in andere lessen onder de radar blijven en je wakkert interesse aan die jaren later nog brandt. Maar even goed bots je op enkele kinderen die je met geen enkel kunstproduct echt meekrijgt."

Bart De Wilde

# data[].attributes.attachment_link.description
"Als je de impact van kunstonderwijs alleen meet bij leerprestaties voor rekenen of taal, bevestig je de hiërarchie in leerdomeinen", stelt expert en HIVA‑onderzoeksleider Lode Vermeersch. Hij vraagt om de waarde dichter bij de kunst zelf te zoeken. Leraar Peter trekt tijdens de lessen muvo alle registers open.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hier vind je de presentatie van de sessie met de filmpjes die gebruikt zijn in de presentatie.

# data[].attributes.attachment_link.title
rapport muzische introbrief ouders in rapport

# data[].attributes.attachment_link.title
MUZO 13 GD ZILL - voorbeeld verdeling generieke doelen van de maand voor rapport

# data[].attributes.headline
leidraad werken met muzo- en activiteitenmeter

# data[].attributes.subject
leidraad werken met muzo- en activiteitenmeter

# data[].attributes.attachment_link.title
Leidraad werken met de muzo-en activiteitenmeter zill

# data[].attributes.headline
Muzo scoort meestal niet goed op de doorlichting: dit zijn de meestvoorkomende pijnpunten

# data[].attributes.subject
Muzo scoort meestal niet goed op de doorlichting: dit zijn de meestvoorkomende pijnpunten

# data[].attributes.headline
Muzo evalueren en rapporteren (inspirerende materialen van expert en collega K. Dupond)

# data[].attributes.subject
Muzo evalueren en rapporteren (inspirerende materialen van expert en collega K. Dupond)

# data[].attributes.headline
Inspiratie buiten de school (kunst en cultuur)

# data[].attributes.subject
Inspiratie buiten de school (kunst en cultuur)

# data[].attributes.attachment_link.description
Music is for everyone. Play with simple experiments that let anyone, of any age, explore how music works.

# data[].attributes.headline
skullmapping: leer Rubens op een andere manier kennen

# data[].attributes.subject
skullmapping: leer Rubens op een andere manier kennen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We made one of Rubens angels escape his painting and fly around Brussels airport.
Written and directed by Filip Sterckx
3D Modeling and animation: Filip Sterckx, Antoon Verbeeck, Birgit Sterckx
Client: Toerisme Vlaanderen

# data[].attributes.attachment_link.description
Finally found some time to put together a proper video of our project at Brussels airport! We made one of Rubens angels escape his painting and fly around the airport. Written and directed by Filip Sterckx 3D modeling and animation: Filip Sterckx, Antoon Verbeeck, Birgit Sterckx Client: Toerisme Vlaanderen

# data[].attributes.attachment_link.title
La Pelotita 🎭 | Una Obra Maestra del Mimo Carlos Martínez

# data[].attributes.attachment_link.title
VRT komt cultuursector tegemoet: elke dag kwartier theater, muziek of dans op Canvas vanaf vanavond

# data[].attributes.attachment_link.description
Muziek, theater en andere podiumkunsten krijgen uitzendtijd op de VRT.

# data[].attributes.body
inlogcode op vraag

# data[].attributes.headline
Een rondleiding in een muzische school (2014)

# data[].attributes.subject
Een rondleiding in een muzische school (2014)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Laat je inspireren door praktijkvoorbeelden, visieteksten, krachtlijnen en belangrijke pijlers van muzische vorming. Vind hier tips om kwaliteitsvolle muzische vorming in je klas en op school aan te bieden.

Katholiek Onderwijs Vlaanderen maakt gebruik van cookies om je gebruikservaring te optimaliseren. Door op 'OK' te klikken of door gebruik te blijven maken van deze website, ga je akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil je meer weten over cookies? Klik dan op 'Meer info'.

# data[].attributes.attachment_link.description
Laat je inspireren door praktijkvoorbeelden, visieteksten, krachtlijnen en belangrijke pijlers van muzische vorming. Vind hier tips om kwaliteitsvolle muzische vorming in je klas en op school aan te bieden. Katholiek Onderwijs Vlaanderen maakt gebruik van cookies om je gebruikservaring te optimaliseren.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Goed nieuws: deze animaties en spellen nu ook heel makkelijk op
met de gratis "Puffin Web Browser" voor Apple iOS en Android. Kopieer het web-adres van deze site van de adresbalk hierboven, download de Puffin Web Browser vanuit AppStore/PlayStore,
ga dan in de Puffin Web Browser terug naar deze site door het gekopieerde adres in de adresbalk te plakken. Voilà!

Voor de Quizzen: ga via het menu naar Theater modus
en activeer het muis-pijltje via het menu (nu rechtsonder).
Sleep het muispijltje naar het object dat je wilt slepen.
Laat even los, leg je vinger er weer op, en houd vast tot een blauw cirkeltje verschijnt.
Dan kun je slepen. iPad, smartphone en tablet

# data[].attributes.attachment_link.description
Goed nieuws: deze animaties en spellen nu ook heel makkelijk op met de gratis "Puffin Web Browser" voor Apple iOS en Android. Kopieer het web-adres van deze site van de adresbalk hierboven, download de Puffin Web Browser vanuit AppStore/PlayStore, ga dan in de Puffin Web Browser terug naar deze site door het gekopieerde adres in de adresbalk te plakken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een sterker lichaam, een beter brein, minder stress: we willen het allemaal, maar hoe pak je dat aan? Er zijn duizenden wetenschappelijke studies over dingen die goed zijn voor lichaam en geest... maar hoe krijg je die ooit gelezen? Om je op weg te helpen, zetten we elke maandag één activiteit in de kijker: 5 wetenschappelijk onderbouwde redenen om iets vaker (of minder vaak) te doen. Vandaag: de positieve effecten van dansen.

Als je een danser bent, dan ken je waarschijnlijk het gevoel: de lichte euforie wanneer je, zwetend en met bonkend hart, de dansvloer verlaat om even uit te blazen. Moe maar voldaan, alsof je een uur intensief gesport hebt.

En eigenlijk héb je ook net gesport. Als je danst, gaat je hart sneller slaan, je ademhaling versnelt en je gebruikt veel verschillende spiergroepen. En daar wordt je lichaam sterker van.

Onderzoekers van de Universiteit van Hertfordshire vergeleken de fysieke conditie van topzwemmers met die van dansers van The Royal Ballet. Ze onderzochten onder andere het verschil in kracht, uithouding, balans en soepelheid. Op zeven van de tien tests scoorden de dansers beter dan de zwemmers.

De verrassende conclusie: "Balletdansers zijn fitter dan internationale zwemmers."

Je hoeft gelukkig geen professionele balletdanser te zijn. Ook wie danst voor zijn plezier, ondervindt positieve effecten.

Schotse onderzoekers vergeleken zestigplussers die volksdansen met leeftijdsgenoten die wel sporten maar niet dansen. Ook in dit onderzoek deden de dansers het uitstekend, béter dan de sporters. Rondhuppelen op de strathspeys, een traditionele Schotse dans, zorgde onder andere voor sterkere benen. De zestigplussers uit de dansgroep konden ook met stevigere pas wandelen dan de niet-dansers. En ze waren ook wendbaarder.

Grootschalig onderzoek toont dat dansen ook je risico op hartproblemen verlaagt, méér nog dan wandelen. Dat zou komen door de unieke combinatie van intensieve inspanning en sociaal contact. Dansen doe je niet alleen, maar samen met anderen. En ook dat sociaal contact is blijkbaar goed voor je hart.

Om de auteurs van een andere studie te citeren: "Waarom je een weg wandelen naar een sterker hart als je er ook naartoe kan walsen?"

Dansen is een wondermiddel voor je brein. Dat komt in de eerste plaats omdat je bij het dansen een fysieke inspanning levert. Die inspanning zorgt voor de aanmaak van "neurotrofe" stoffen. Dat zijn stoffen die je hersencellen helpen groeien en beschermen. Meststof voor je brein, wordt wel eens gezegd.

Dat is zo bij het sporten, maar ook als je danst. Tango, hardlopen, voetballen, de chachacha: het is allemáál goed voor je hersenen.

Dansen spreekt veel meer hersengebieden aan dan een uurtje fietsen op een hometrainer

Dansen heeft dus hetzelfde positieve effect als sporten, maar het heeft ook een paar heel unieke eigenschappen.

"Dansen is zowel een mentale als een fysieke activiteit", zegt neurowetenschapper Stephan Swinnen (KU Leuven). "Je moet je danspartner volgen, in sync blijven met de muziek, je bewegingen coördineren en je evenwicht bewaren. Bovendien moet je ook de informatie van al je zintuigen integreren. Er komt heel veel bij kijken."

Dat maakt van dansen een complexe bezigheid, die veel vraagt van je hersenen. "Dansen spreekt dan ook veel meer hersenengebieden aan dan een uurtje fietsen op een hometrainer. En dat verklaart deels het positieve effect."

Regelmatig dansen zorgt ook voor fysieke veranderingen. Je hersenen maken nieuwe verbindingen en de communicatie tussen je twee hersenhelften verbetert. Misschien maak je zelfs nieuwe hersencellen aan, al is dat minder zeker.

Leer dus af en toe een paar nieuwe danspasjes. Of probeer eens een dans waarbij je snel beslissingen moet nemen, bijvoorbeeld om je partner te volgen. Het vraagt een extra inspanning, maar dat is dus goed voor je hersenen. Hoe meer je je brein laat werken, hoe sterker het wordt.

Tomorrowland-fans die urenlang dansen op de laatste beats, terwijl het zweet van hun lijf loopt... San Bosjesmannen in Namibië, die in lendendoeken rond een smeulend houtvuur dansen, tot diep in de nacht... Derwisjen in Turkije, die in sierlijke witte gewaden rond hun as tollen, tot ze zich voelen versmelten met Allah...

Drie heel verschillende werelden, drie heel verschillende dansen, maar één ding hebben ze met elkaar gemeen: het gebruik van dans als middel om in een toestand van roes of extase te raken.

Extatische dans bestaat al duizenden jaren en je vindt het overal in de wereld. Dat is niet toevallig. Mensen hebben volgens filosoof Jules Evans een diepe behoefte om af en toe buiten zichzelf te treden. Dans is daarvoor het ideale middel.

Antropoloog Michael Winkelman gaat nog een stap verder. Hij ziet opvallende gelijkenissen tussen elektronische dansfestivals en rituele dans in traditionele samenlevingen. Het gaat in beide gevallen om een nachtelijk gebeuren, waarbij mensen samenkomen om te dansen. De muziek is ritmisch, repetitief en opzwepend. En er wordt wel eens naar psychedelische hulpmiddelen gegrepen om in extase te raken.

De draaiende derwisj en de festivalganger op Tomorrowland hebben dus meer met elkaar gemeen dan je zou denken. Ze dansen allebei tot ze in een soort roes geraken. En dat heeft volgens Winkelman een helend effect. Het helpt om je emoties uit te drukken en om je bewustzijn te verruimen. En het brengt mensen ook dichter bij elkaar.

Dansen heeft ook een sociale, verbindende functie. Bosjesmannen, bijvoorbeeld, dansen vooral wanneer de harmonie in de groep verstoord is. Samen dansen helpt dan om het evenwicht te herstellen.

Wetenschappers van de universiteit van Oxford lieten Braziliaanse tieners dansen op elektronische muziek. Sommige groepen moesten samen in dezelfde maat dansen, andere groepen niet. Dansers die hun bewegingen gesynchroniseerd hadden, voelden achteraf een sterkere band dan dansers die dat niét gedaan hadden.

Soms lijkt het alsof een groep dansers versmelt tot één groot super-organisme. Denk maar aan de ritmisch op en neer springende massa tijdens een dansconcert. Of een groep metalfans, die tegelijk hun lange haren heen en weer zwieren op de muziek van Metallica. Dat is dus ook een vorm van sociale "bonding": samen bewegen op hetzelfde ritme, om je dichter bij elkaar te voelen.

Wanneer je een jaartje ouder wordt, gaat alles moeizamer. Je gewrichten worden stroever, je lichaam protesteert, je brein takelt af. Vroeg of laat staat het ons allemaal te wachten.

Dansen vermindert ook je risico op enkele vaak voorkomende ouderdomsziektes.

Wetenschappers van Albert Einstein College of Medicine onderzochten of vrijetijdsbesteding je risico op dementie kan verminderen. Ze zagen alleen een beschermend effect bij hobby's die een mentale inspanning vereisen: een muziekinstrument spelen, bordspelen als schaken of dammen of lezen... en dansen.

Alleen dansen verlaagde het risico op dementie

"Ik vind het opmerkelijk dat dansen zo sterk scoorde", zegt Stephan Swinnen. "Het is ook opvallend dat lezen hetzelfde beschermende effect had. Dat wijst erop dat de mentale training bij het dansen een belangrijke rol speelt. Dat effect heb je minder bij de meeste andere sporten. Dans is een unieke combinatie van fysieke én mentale training."

Dansen kan bovendien enorm deugd doen. Om dat te weten, heb je geen wetenschappelijk onderzoek nodig. Zoals de filosoof Friedrich Nietzsche ooit schreef: "Een dag niet gedanst, is een dag niet geleefd."

Toch nog twijfels? Of denk je dat je te oud bent om te leren dansen? Kijk dan zeker naar de heerlijke boogie woogie van dit bejaarde koppel:

Braziliaanse wetenschappers schreven een grondig overzicht van het wetenschappelijk onderzoek over dans en de hersenen: "Dance for neuroplasticity: a descriptive systematic review". Voor wie graag zelf het wetenschappelijk onderzoek raadpleegt.

Herbekijk

# data[].attributes.attachment_link.title
5 redenen om meer te dansen: een onderschat wondermiddel voor je lichaam en je brein

# data[].attributes.attachment_link.description
Een sterker lichaam, een beter brein, minder stress: we willen het allemaal, maar hoe pak je dat aan? Er zijn duizenden wetenschappelijke studies over dingen die goed zijn voor lichaam en geest... maar hoe krijg je die ooit gelezen?

# data[].attributes.attachment_link.description
CANON Cultuurcel versterkt het onderwijs door meer en betere cultuureducatie voor iedereen te ondersteunen en erover te communiceren.

# data[].attributes.attachment_link.description
Oetang ontwerpt digitale en fysieke leerproducten voor educatieve contexten en professionele leeromgevingen. De tools bieden antwoord op leer- en verandernoden die we samen grondig analyseren en daarna van concept tot design en prototype kunnen ontwikkelen. Liefst doen we dit in cocreatie met de opdrachtgever en betrokken eindgebruikers.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wil je een cultuureducatief project organiseren met je klas? Op school of op locatie, van workshop tot voorstelling, van kleuter- tot hoger onderwijs. Hier vind je zeker een activiteit op maat.