# data[].attributes.attachment_link.readable_text
reż. Andreas Hykade, 5 min. (2014)
„Nuggets" to film krótkometrażowy w reżyserii Andreasa Hykadego, który w bardzo obrazowy sposób przedstawia mechanizm tworzenia się uzależnień i fizyczne ich następstwa. Bohaterem filmu jest ptak nielot, który odnajduje na swojej ścieżce pyszne złote kąski. Dzięki nim może wzlecieć do góry. Niestety z czasem potrzebuje coraz więcej kąsków, zmienia się także jego kondycja i wygląd.

Dobitna i rozbudzająca wyobraźnię animacja Andreasa Hykadego pozwala poszerzyć dyskusję na temat narkotyków o inne uzależnienia. Daje okazję, by porozmawiać na lekcji wychowawczej o różnorodnych uzależniających zachowaniach ludzi. Dzięki temu uczniowie mogą zwiększyć swoją świadomość dotyczącą możliwych negatywnych konsekwencji nadużywania mediów społecznościowych, gier komputerowych, robienia zakupów itp.

Polecamy dodatkowe materiały dostępne na stronie http://www.narkotyki.pl/wokol-uzaleznien/uzaleznienie, a także film animowany wyjaśniający społeczne przyczyny uzależnień, udostępniony przez autorów (wraz z polskim tłumaczeniem) na kanale Youtube Everything we Know About Addictions is Wrong („Wszystko, co wiemy o uzależnieniach, to mit")

Inne filmy podejmujące temat uzależnień:

Addiction (2015), Kurzgesagt - In a nutshell, 6′
https://www.youtube.com/watch?v=ao8L-0nSYzg

Spoty Kampanii Głównego Inspektora Sanitarnego „Melanż - oczekiwania vs. rzeczywistość"
http://www.melanz.tv/kampania

Amy (2015), reż. Asif Kapadia, 128′
https://www.youtube.com/watch?v=Za3lZcrzzcM&t=10s

Szkolny chwyt (2006), reż. Ryan Fleck
https://www.youtube.com/watch?v=P9acvEpz5ZA

Przetrwać w Nowym Jorku (1995), reż. Scott Kalvert, 102′
https://www.youtube.com/watch?v=NyfX9UHyxgY&t=14s

Że życie ma sens (2000), reż. Grzegorz Lipiec, 87′
http://filmpolski.pl/fp/index.php?film=129047

Web junkie (2013), reż. Hillia Medalia, Shosh Shlam, 74′
http://www.imdb.com/title/tt2064745/

Love Child (2014), reż. Valerie Vetch, 75′
http://www.imdb.com/title/tt3469420/

Azyl (1982), reż. Andrzej Titkow, 10'
http://ninateka.pl/film/andrzej-titkow-azyl-wfdif

Młodzieżowy Ruch MONAR (audycja radiowa)(1981), opowiada Marek Kotański, 15'
http://ninateka.pl/audio/rozglosnia-harcerska-mlodziezowy-ruch-monar-spotkanie-na-zabkowskiej

# data[].attributes.attachment_link.description
reż. Andreas Hykade, 5 min. (2014) „Nuggets" to film krótkometrażowy w reżyserii Andreasa Hykadego, który w bardzo obrazowy sposób przedstawia mechanizm tworzenia się uzależnień i fizyczne ich następstwa. Bohaterem filmu jest ptak nielot, który odnajduje na swojej ścieżce pyszne złote kąski. Dzięki nim może wzlecieć do góry.

# data[].attributes.body
hasło:
Lekcja:Enter

# data[].attributes.attachment_link.description
Niestety, dostęp do tego dokumentu został usunięty. Skontaktuj się z osobą, która Ci go udostępniła.

# data[].attributes.attachment_link.description
Szkolny chór jako metafora społeczeństwa i pretekst do rozmowy o tym, jak kształtować dobre relacje międzyludzkie. Nowa uczennica Zsófi staje się ofiarą niesprawiedliwego traktowania. Wraz z przyjaciółką Lizą podejmie walkę o swoje prawa. Nagrodzony Oscarem film Kristófa Deáka może stanowić inspirację podczas zajęć dotyczących empatycznego przywództwa i budowania grup, w których jest miejsce dla każdego.

# data[].attributes.headline
Jak rozwijać kompetencje SEL w pracy z filmem - artykuł

# data[].attributes.subject
Jak rozwijać kompetencje SEL w pracy z filmem - artykuł

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Centrum Edukacji Obywatelskiej | szkolenia i kursy dla nauczycieli

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Rama CASEL oferuje złożony, pogłębiony opis, który pozwala zobaczyć człowieka w całości, zestawiając ze sobą to, co indywidualne z tym, co społeczne, to co ukryte z tym, co manifestuje się na co dzień w zachowaniu. Zwraca uwagę na przejścia i połączenia. Od rozpoznawania i regulowania własnych emocji do zdrowych relacji i empatii z drugim człowiekiem, bez odcinania się od jego_jej trudności. Od wyznawanych wartości do konkretnych etycznych wyborów, wychodzących poza egoizm i etnocentryzm. To podejście zgodne nie tylko ze współczesną wiedzą psychologiczną, ale i z intuicyjnym przekonaniem, że zmiana społeczna zaczyna się wewnątrz każdego z nas.

Praca z filmem wspiera rozwój kompetencji SEL w szkole

Opierając program wychowawczy na ramie kompetencji SEL zyskujemy szansę, by dotrzeć do źródeł siły i trudności naszych podopiecznych i opracować interwencje o pogłębionym oddziaływaniu. Warto również przemyśleć dobór metod pod tym kątem. Samoświadomość trudno rozwijać dyrektywnie, samozarządzanie bez testowania tej kompetencji w praktyce, a świadomość społeczną w środowisku, gdzie otwartość i empatia nie są normą. Warto też wziąć pod uwagę atmosferę w grupie - wymiana doświadczeń dotycząca tak intymnej sfery, jak kwestie emocji i życiowych doświadczeń wymaga klimatu bezpieczeństwa i zaufania.

Podejściem, które bierze te wszystkie aspekty pod uwagę i wydaje się jakby skrojone do potrzeb rozwoju kompetencji SEL jest edukacja filmowa, którą proponujemy jako filar zestawu narzędzi pedagogicznych "Dobre łącza". Bazuje na filmach krótkometrażowych, charakteryzujących się walorami, które trudno przecenić w kontekście edukacji - przystępnością, atrakcyjnością wizualną, czy też zdolnością przyciągania uwagi i wywoływania emocji. Film w klasie to jednak dużo więcej, a usytuowanie go w kontekście SEL ujawnia to z całą mocą. Proponuję, by przyjrzeć się temu połączeniu.

Film pozwala młodym ludziom poznać różne punkty widzenia

Za punkt wyjścia weźmy temat i sam fakt, że filmy pokazują nam coś na ekranie. Filmowcy i filmowczynie nieustannie poszukują wyjątkowych historii i niesztampowych bohaterów, które mogą nas czymś zaskoczyć i poruszyć, coś nam uświadomić, także na temat nas samych.

Ich dzieła to częstokroć wgląd w sytuacje, które dla uczniów i uczennic mogą być w danym momencie niedostępne (np. codzienność ludzi starszych), tabuizowane (np. choroba psychiczna) lub po prostu obce ze względu na odległość w czasie i w przestrzeni. Bywają prezentacją osób mniej widocznych w najbliższym otoczeniu, wykluczonych, walczących z przeciwnościami losu.

Dzięki kamerze mogą przybliżyć nam swoją sprawę, wprowadzając w krąg naszej uwagi rzadziej rozważane problemy i głos grup mniej uprzywilejowanych, którym trudno jest zaistnieć w mainstreamowym przekazie medialnym. To może być jedyna szansa na pojawienie się określonego tematu w świadomości uczniów i uczennic. Okazja do poszerzenia horyzontów i dowiedzenia się czegoś więcej o innych i ich sytuacji życiowej, ale i możliwość, by uświadomić sobie to, co nieuświadomione, a co dotyczy samych widzów. Tego, kim są i do jakiego stylu życia im blisko, to co jest dla nich ważne i na co nie mają zgody, gdzie sytuują się ich aspiracje. Im więcej danych do podobnych decyzji, tym lepiej.

Pokazywanie uczniom i uczennicom tematów spoza ich codziennego doświadczenia będzie miało ogromne znaczenie dla tych widzów, którzy borykają się z trudnościami, np. ze względu na sytuację domową. Mądrze poprowadzona historia filmowa daje poczuć, że nie jesteśmy osamotnieni. Wiele z nich oferuje nadzieję i obietnicę lepszych czasów, jest inspiracją na przyszłość, która pomaga zmobilizować zasoby do radzenia sobie sytuacją lub choćby z nieprzyjemnymi emocjami.

To oddziaływanie może mieć dużo większe znaczenie niż jakakolwiek interwencja wychowawcza, nie mówiąc już o wyrywkowym adresowaniu zachowań czy też przekonań. Podsumowuje je słynne powiedzenie autorstwa Antoine de Saint-Exupéry'ego:

„Jeśli chcesz zbudować statek, nie gromadź ludzi, by zbierali drewno i rozdzielali obowiązki, ale wzbudź w nich tęsknotę za rozległym i niekończącym się morzem".

Film może dostarczyć lub chociaż wzmocnić takie napędzające aspiracje i marzenia. Pokazać widzom to, co tu i teraz, może wydawać im się bardzo trudne, wręcz niemożliwe. Że na świecie istnieją ludzie myślący i czujący podobnie, że każdy ma szansę na przyjaźń albo założenie rodziny, że można się realizować na wiele różnych sposobów i przełamywać trudności. Tego typu opowieści będą paliwem na trudne czasy i motywacją do zmiany.

Kolejny walor filmu w kontekście rozwijania kompetencji społeczno-emocjonalnych wynika ze środków wyrazu, jakie przynależą do świata sztuki. Metafory wizualne i schematy narracyjne, po jakie sięgają artyści i artystki, takie jak: ironia, poczucie humoru, prowokacje, sprawiają, że dzieła sztuki (w tym sztuki filmowej) potrafią być ogromnym przeżyciem. Siłę tego pobudzenia można z powodzeniem wykorzystać do działań edukacyjnych, które tylko zyskują na ożywionej reakcji (byle nie była zbyt silna). Można uczynić ją samą przedmiotem refleksji, tworząc przestrzeń na rozmowę o przeżyciach filmowych uczniów i uczennic. Jakie emocje wywołał w nich film i dlaczego właśnie te?

Podobne rozmowy to pomysł na rozwijanie samoświadomości, np. poprzez kształtowanie u uczniów i uczennic znajomości słownictwa, którym można opisywać swoje stany emocjonalne. Metaforyczny język może też wspierać zrozumienie złożoności zjawisk i problemów, szczególnie w grupie dzieci, które dopiero uczą się abstrakcyjnego myślenia. Ciekawe wizualne formy, np. śmieszne rysunkowe postacie, mogą okazać się bardzo pomocne dla przybliżenia tej grupie wiekowej niewidocznych dla oka zjawisk i mechanizmów, np. wewnętrznego świata emocji, myśli i wspomnień. Starszym odbiorcom i odbiorczyniom pozwoli bezpieczniej podejmować spory światopoglądowe i przyjąć odmienne poglądy.

Nie brakuje badań potwierdzających, iż narracje skuteczniej niż komunikaty perswazyjne przekonują do zmiany zdania lub choćby rozważenia odmiennych opinii, właśnie ze względu na bezpieczny dystans, jaki oferują (patrz model przełamywania oporu w rozrywce Emily Moyer-Gusé's, 2008, Murphy et al, 2013, Prentice, Gerrig, and Bailis, 1997, Wheeler, Green i Brock, 1999). Dlatego też praca nad obszarem świadomości społecznej czy też obszarem odpowiedzialnego podejmowania decyzji może tylko zyskać na pojawieniu się narracji w klasie.

Wspólne oglądanie filmu to okazja do integracji i budowania relacji

Na koniec słów kilka nie tyle o naturze filmu, a raczej o naturze seansów filmowych. Kiedy pod koniec XIX wieku pionierzy kina wytyczali ścieżki rozwoju sztuki filmowej, inaczej widzieli jej przyszłość. Thomas Edison zbudował kinetoskop do oglądania filmów w pojedynkę, bo w takim doświadczeniu upatrywał największą przyjemność. Bracia Lumiere założyli, że film zyskuje, gdy staje się przeżyciem społecznym i widzowie niejako "zarażają" się od siebie emocjami. To ich wizja na wiele lat zdominowała rynek i to do niej - w dobie rosnącej popularności oglądania filmów w samotności na laptopie - warto wrócić myślą o rozwoju kompetencji budowania relacji.

Seanse filmowe to przede wszystkim wspólne spędzanie czasu i poświęcanie go sobie nawzajem. Przy odrobinie uważności i przestrzeni mogą stać się wyjątkowym sposobem na poznanie się i integrację. Filmy powstają w interakcji poprzez połączenie ekranowego materiału z treściami dostarczanymi przez nas samych - naszą wiedzą, skojarzeniami, opiniami i wspomnieniami. Każdy z nas ogląda nieco inny film i ten fakt może stać się początkiem fascynującej rozmowy, w trakcie której widzowie wymienią się swoimi interpretacjami, odsłaniając się nieco przed innymi. Dobrze poprowadzone spotkania filmowe to prawdziwa lekcja demokracji, w trakcie której uczestnicy i uczestniczki dotykają swojej różnorodności i uczą się żyć w zróżnicowanym społeczeństwie.

Poznaj metody, które pomogą wprowadzić film na Twoje lekcje

Pora kończyć ten tekst, choć w żaden sposób nie wyczerpaliśmy tematu filmu w kontekście pracy wychowawczej. Osobnym wątkiem są na przykład działania twórcze z kamerą, np. realizacja wspólnego projektu poświęconego lokalnej społeczności. Zachęcam, by zapoznać się z podobnymi metodami na stronach programu "Szkoła Twórczych Praktyk", w którym rozwój kompetencji społeczno-emocjonalnych zajmuje ważne miejsce i w którym znajdą Państwo filmy krótkometrażowe wspierające podobną pracę. Nie może być inaczej. Nie od dziś wiadomo, że obcowanie ze sztuką, w tym sztuką filmową, "grozi" wzrostem świadomości, empatii i otwartości na odmienną perspektywę. Wypisz, wymaluj - rozwój kompetencji SEL.

Bibliografia:

Moyer-Gusé, E. (2008) Toward a theory of entertainment persuasion: Explaining the persuasive effects of entertainment-education messages Communication theory 18 (3), 407-425

Murphy, S., Frank, L., Chatterjee, J., Baezconde-Garbanati, L. (2013). Narrative versus Non-narrative: The Role of Identification, Transportation and Emotion in Reducing Health Disparities. Journal of Communication. 63 (1), 116-137

Prentice, D. A., Gerring, R. J., Bailis, D. S. (1997). What readers bring to the processing of fictional texts. Psychonomic Bulletin & Review, 4, 416-420

Wheeler, S. C., Green, M. C., and Brock, T. C. (1999), Fictional Narratives Change Beliefs: Replications of Prentice, Gerrig, and Bailis (1997) with Mixed Corroboration Psychonomic Bulletin & Review 6 (1), 136-41

# data[].attributes.attachment_link.title
Jak rozwijać kompetencje społeczno-emocjonalne na lekcji - Blog CEO

# data[].attributes.attachment_link.description
Rama CASEL oferuje złożony, pogłębiony opis, który pozwala zobaczyć człowieka w całości, zestawiając ze sobą to, co indywidualne z tym, co społeczne, to co ukryte z tym, co manifestuje się na co dzień w zachowaniu. Zwraca uwagę na przejścia i połączenia.

# data[].attributes.headline
Przewodnik do pracy nad kompetencjami SEL

# data[].attributes.subject
Przewodnik do pracy nad kompetencjami SEL

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Opis materiału

Przewodnik jest częścią materiałów do pracy z filmami z kolekcji „Dobre łącza", która powstała na bazie refleksji, że świat młodych ludzi realny i wirtualny (online i offline) to są po prostu różne płaszczyzny do realizacji tych samych potrzeb. A rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych wspierających dzieci i młodzież w codziennym funkcjonowaniu będzie dla nich najlepszym zabezpieczeniem na czas użytkowania internetu.

Oprócz szczegółowego opis przygotowanych materiałów, zawiera także praktyczne wskazówki jak przeprowadzić ciekawe, angażujące lekcje, grę przestrzenną czy trening kompetencji społeczno-emocjonalnych. Znajdziesz w nim inspiracje do codziennych drobnych oddziaływań wychowawczych, pomysły jak zachęcać i wspierać rodziców nad SEL u swoich dzieci. Ważną część Przewodnika stanowią spojrzenia na model SEL przez pryzmat sztuki czy wielokulturowości.

# data[].attributes.attachment_link.title
Przewodnik dla nauczycieli i nauczycielek do pracy nad rozwojem kompetencji społeczno-emocjonalnych w warunkach szkolnych - Biblioteka CEO

# data[].attributes.attachment_link.description
Przewodnik jest częścią materiałów do pracy z filmami z kolekcji „Dobre łącza", która powstała na bazie refleksji, że świat młodych ludzi realny i wirtualny (online i offline) to są po prostu różne płaszczyzny do realizacji tych samych potrzeb. A rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych wspierających dzieci i młodzież w codziennym funkcjonowaniu będzie dla nich najlepszym zabezpieczeniem na czas użytkowania internetu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kiedyś była nazywana chorobą afektywną, dzisiaj zaliczamy ją do zaburzeń nastroju. Depresja - niezależnie od nazwy towarzyszy kolejnym pokoleniom. Okazywaniu solidarności z chorymi, oswajaniu tematu chorób psychicznych oraz rozpowszechnianiu działań mających na celu wspieranie podejmowania leczenia ma służyć obchodzony 23 lutego Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją.

Podręczniki klasyfikacji zaburzeń psychicznych szczegółowo opisują kategorie diagnostyczne depresji (DSM-5, ICD-10). Pamiętajmy jednak, że występuje szereg zaburzeń zawierających ich elementy, które także utrudniają codzienne funkcjonowanie i mogą być źródłem cierpienia. Są to ważne zagadnienia, ponieważ depresja jest chorobą, która może powracać. Dotyka ona zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Coraz częściej dotyczy coraz młodszych pacjentów, dlatego szczególnie zachęcamy do zapoznawania się z materiałami opisującymi symptomy pogorszenia nastroju i funkcjonowania. „Prawie 40% nastolatków odczuwa powtarzające się dolegliwości o podłożu psychicznym lub somatycznym. Najczęściej notowane jest uczucie zdenerwowania i rozdrażnienia (złego humoru), a na trzecim - bóle głowy"[1].

Zachęcamy do zaangażowania się w działania profilaktyczne opisane w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2016-2020.

[1] Źródło: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (2017), „Dzieci się liczą 2017. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce", Warszawa, s. 125.

Publikacje ORE poruszające temat depresji:

Strony internetowe innych instytucji prowadzących kampanie społeczne w zakresie radzenia sobie z depresją:

# data[].attributes.attachment_link.title
23 lutego 2019 - Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją

# data[].attributes.attachment_link.description
Kiedyś była nazywana chorobą afektywną, dzisiaj zaliczamy ją do zaburzeń nastroju. Depresja - niezależnie od nazwy towarzyszy kolejnym pokoleniom. Okazywaniu solidarności z chorymi, oswajaniu tematu chorób psychicznych oraz rozpowszechnianiu działań mających na celu wspieranie podejmowania leczenia ma służyć obchodzony 23 lutego Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Forum Przeciw Depresji | Kampania Społeczna

# data[].attributes.attachment_link.title
Forum Przeciw Depresji - Kampania Społeczna

# data[].attributes.attachment_link.title
Hair Love | Oscar®-Winning Short Film (Full) | Sony Pictures Animation

# data[].attributes.attachment_link.title
RSA Shorts - The Power of Empathy (polskie napisy)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podoba Ci
się ten artykuł?

W Polsce z depresją boryka się co dziesiąta osoba. Zaburzenie to częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Rozpoznanie choroby jest trudne ze względu na podobieństwo objawów do innych schorzeń. Walka z depresją trwa długo, a często wymaga zarówno farmakoterapii, jak i psychoterapii. Co jeszcze warto wiedzieć o depresji? Odpowiadamy.

Depresja to choroba, która może mieć charakter przewlekły lub nawracający. Często pojawia się niepostrzeżenie i sprawia, że człowiek powoli traci poczucie sensu. Mówi się, że tylko w Polsce choruje na nią 1,5 miliona osób.

Depresja - przyczyny

Istnieją dwa podstawowe rodzaje depresji, które różnią się przyczynami powstawania.

Depresja endogenna - jest efektem zaburzenia biochemii mózgu, układu nerwowego lub hormonalnego. Do jej powstawania nie przyczyniają się trudne przeżycia. Często jest ona maskowana przez dolegliwości, które nie kojarzą się bezpośrednio z depresją, a więc np. arytmią serca, bólami głowy, bólami stawów. U pacjentów z depresją endogenną odnotowuje się również zaburzony rytm dobowy.

Depresja egzogenna - jej przyczyną mogą być traumatyczne przeżycia, np. śmierć kogoś bliskiego utrata pracy, utrata zdrowia, rozwód, problemy finansowe czy też duży stres. Choroba może prowadzić m.in. do: izolacji, zamykania się w sobie, nałogów oraz myśli samobójczych.

Można wyróżnić również m.in. depresję poporodową, dwubiegunową, maskowaną, którą omawiamy w kolejnych podrozdziałach.

Objawy depresji

Depresja jest zaburzeniem psychicznym, któremu towarzyszy stały spadek nastroju. Osoba chora nie jest zdolna do odczuwania pozytywnych emocji i uczuć, nawet w stosunku do osób bliskich. Na stawiane jej wymagania często reaguje obojętnością lub złością, krzykiem i agresywnym zachowaniem.

Trzeba pamiętać, że osobie z depresją świat rozpada się na kawałki. Nie potrafi go poukładać i żyć tak jak inni, zdrowi ludzie. Nic jej nie cieszy i stale się czegoś boi. Taka osoba ma zaniżoną samoocenę i czuje się niepotrzebny. „Wzięcie się w garść" - jak czasem radzą mu inni ludzie - nie jest dla niego takie proste. Poczucie beznadziejności może się nasilać, dlatego ważne jest również wsparcie bliskich. U osób z depresją widoczne są nie tylko klasyczne symptomy tej choroby. Bardzo często pojawiają się także zaburzenia nerwicowe oraz fizyczne objawy depresji, które są reakcją organizmu na stres.
Fizyczne objawy depresji
W chorobie takiej jak depresja, objawy somatyczne są reakcją organizmu na sytuacje stresowe, którym towarzyszy lęk. Fizyczne objawy depresji to:

Niestety objawy depresji to nie tylko dolegliwości fizyczne, ale także psychiczne. Zaburzenia psychiki mogą być zagrożeniem dla zdrowia i życia chorego.
Psychiczne objawy depresji
Psychiczne objawy depresji, które pojawiają się u chorego, są często niezrozumiałe dla jego bliskich, dlatego nie od razu może on liczyć na pomoc. Poza tym, w początkach depresji objawy mogą być ledwie zauważalne, ponieważ chory nie afiszuje się ze swoimi problemami. Najczęściej bliscy dostrzegają je dopiero wtedy, kiedy pojawia się silna depresja. Objawy ciężkiej depresji mogą się nasilić do tego stopnia, że chory będzie próbował popełnić samobójstwo.

Objawy depresji związane z psychiką:

nieuzasadniony lęk (typowy objaw depresji lękowej),

złość i gniew na otoczenie i własną osobę,

agresja,

zmiany nastroju,

niska samoocena,

niechęć do życia,

myśli samobójcze,

bezsenność,

rezygnacja z kontaktów z ludźmi i wychodzenia z domu,

zaniedbywanie higieny osobistej.

Brak koncentracji, spowolnienie lub pobudzenie ruchowe to również objawy depresji. U dzieci choroba może być powodem problemów w szkole, lub w kontaktach z rówieśnikami. Warto dodać, że choć objawy depresji u mężczyzn są takie same jak u kobiet, to są oni bardziej podatni na różnego rodzaju uzależnienia, które pomagają im łagodzić codzienny smutek.

Test na depresję

Istnieje pewien test, dzięki któremu można samodzielnie zdiagnozować u siebie depresję. Test Becka, bo o nim mowa, dostępny jest za darmo w internecie. Składa się on z 21 pytań, przy których znajdują się 4 możliwe odpowiedzi - należy wybrać jedną z nich. Każda opcja ma konkretną wartość, od 0 do 3 punktów. Test należy rozwiązywać w oparciu o kilka ostatnich miesięcy.

Do zdobycia w teście są 63 punkty. Ostateczny wynik pomaga określić nasilenie objawów, a tym samym - stopień zaawansowania choroby. Wygląda to następująco:

0 - 11 punktów - brak choroby,

12 - 19 punktów - depresja łagodna,

20 - 25 punktów - depresja umiarkowana,

26 punktów i więcej - depresja ciężka.

Wynik może sugerować problem, jednak ostateczną diagnozę stawia lekarz: psycholog lub psychiatra.

Leki na depresję, leczenie i psychoterapia

W leczeniu depresji wykorzystuje się farmakoterapię, psychoterapię, a czasem także elektrowstrząsy.

Przy leczeniu zaburzenia istotną rolę odgrywają leki antydepresyjne. Regulują one te mechanizmy biologiczne, które przyczyniają się do pojawiania się i utrzymywania stanów depresyjnych. Leki na depresję można podzielić na kilka podstawowych grup.

SSRI, czyli selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny - sprawiają, że niemożliwe jest dostarczenie serotoniny z powrotem do komórek nerwowych, dzięki czemu zwiększa się jej ilość w mózgu. Mają one również działanie przeciwlękowe. Przykładami takich leków są: fluoksetyna, paroksetyna, escitalopram, citalopram, fluwoksamina, sertralina.

SNRI, czyli inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny - dzięki nim zwiększa się w mózgu ilość serotoniny i noradrenaliny. Zaliczają się do nich takie leki, jak: duloksetyna, wenlafaksyna, milnacipran.

IMAO, czyli Inhibitory monoaminooksydazy - oddziałują na enzymy przyczyniające się do rozkładu neuroprzekaźników takich, jak serotonina, noradrenalina i dopamina. Na skutek blokowania ich działania, zwiększa się ich stężenie w mózgu. W leczeniu depresji wykorzystuje się tylko jeden taki lek - moklobemid.

TLPD, czyli trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne - rzadko się je dziś stosuje, ze względu na wiele efektów ubocznych. Zaleca się je głównie wtedy, gdy leki z innych grup nie zadziałały. Blokują one wychwyt zwrotny noradrenaliny i serotoniny, ale oddziałują też na inne receptory, co z kolei powoduje działania niepożądane. Do leków tych zalicza się: amitryptylinę, doksepinę, dezipraminę, klomipraminę, imipraminę, nortryptylinę.

Istnieją również leki o innych mechanizmach działania. Zazwyczaj skutkiem ich przyjmowania ma być jednak zwiększenie ilości serotoniny, noradrenaliny lub dopaminy w mózgu bądź wpływanie na ich receptory. Leczenie depresji powinno odbywać się pod nadzorem psychiatry. Zazwyczaj, przed podjęciem właściwego leczenia, lekarz zleca badania ogólne. Najważniejsza jest szybka reakcja i ustabilizowanie samopoczucia chorego.

W leczeniu osób z depresją wykorzystuje także psychoterapię, która może być równie skuteczna, co przyjmowanie leków. Pacjentom z depresją poleca się zwykle następujące jej rodzaje.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna - jej celem jest modyfikacja sposobu percepcji rzeczywistości oraz negatywnych przekonań. Terapeuta pracuje z pacjentem również nad tymi rodzajami zachowań, które są dla niego szkodliwe.

Psychoterapia interpersonalna - typ terapii, który bazuje na założeniu, iż powstawanie depresji związane jest z relacjami międzyludzkimi, dlatego też bazuje właśnie na relacjach oraz związanych z nimi problemami.

Oba rodzaje terapii wskazane są zarówno dla dorosłych, jak i dzieci oraz młodzieży.

W bardzo trudnych przypadkach, kiedy nie pomagają metody farmakologiczne ani psychoterapeutyczne, a pacjent jest w takim stanie, że może nawet targnąć się na swoje życie, stosuje się elektrowstrząsy. I mimo że metoda ta budzi negatywne skojarzenia, wygląda ona zupełnie inaczej niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu, i - co warto zaznaczyć - jest bardzo skuteczn a. Co więcej, czasem jest bezpieczniejsza niż niektóre leki.

Elektrowstrząsy wpływają na poziom dopaminy, noradrenaliny i serotoniny w organizmie. Jest ono znacznie bezpieczniejsze dla kobiet w ciąży niż niektóre leki, które niekiedy są przyczyną zaburzeń rozwojowych u dzieci - same elektrowstrząsy nie są niebezpieczne dla płodu. Podobnie wygląda to w przypadku starszych pacjentów, którzy nie powinni przyjmować psychotropów, ze względu na stan zdrowia.

Depresja poporodowa

Depresja poporodowa jest problem 10 proc. kobiet po urodzeniu dziecka. Wiąże się z przygnębieniem, brakiem energii, dużym zmęczeniem oraz niezdolnością do budowania relacji z maluszkiem. Jak dowiedli badacze z University of Kent, ryzyko tego rodzaju depresji jest o 71-79 proc. większe u kobiet, które urodziły dziecko płci męskiej oraz o 174 proc. większe u tych, które borykają się z powikłaniami po porodzie.

Zdaniem naukowców z Kent, urodzenie synka może powodować większy stan zapalny w układzie immunologicznym. Ten z kolei może wiązać się z ciężarem płodu oraz nieodpowiednim ułożeniem podczas porodu. Stan zapalny oddziałuje w pewien sposób biochemię mózgu, dlatego badacze wiążą to zjawisko z symptomami depresji.

Nie ma jednej przyczyny depresji poporodowej, jednak istnieją czynniki, które sprzyjają jej pojawieniu się. Mogą to być odczuwane w przeszłości stany depresyjne, samotność w wychowywaniu dziecka, śmierć matki w okresie dzieciństwa, śmierć poprzedniego dziecka, wady letalne i choroby dziecka. Do depresji przyczyniają się również problemy osobiste. Po samym urodzeniu dziecka znacznie obniża się również stężenie estrogenów i progesteronu, a gwałtowne zmiany hormonalne mają duży wpływ na samopoczucie.

Objawy depresji poporodowej:

smutek i przygnębienie,

drażliwość i nerwowość,

wyładowywanie się na innych członkach rodziny,

bezsenność i zmęczenie,

brak apetytu lub kompensacyjne jedzenie, które z założenia ma poprawić nastrój,

brak odczuwania radości (np. z postępów dziecka),

brak zainteresowania seksem,

poczucie winy,

nieradzenie sobie z codziennymi obowiązkami,

lęk przed byciem złą matką,

lęk przed skrzywdzeniem dziecka, jego płaczem i chorobami.

Depresja dwubiegunowa

„Depresja dwubiegunowa" to potoczne określenie depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej afektywnej. Choroba ta - mówiąc w dużym uproszczeniu - cechuje się naprzemiennymi okresami manii i depresji. Ma ona kilka odmian, jednak zwykle na początku pojawia się mania, która trwa dosyć krótko, a następnie pojawia się trwająca dłużej depresja. Epizod depresji jest podobny tutaj do depresji egzogennej o ciężkim przebiegu. Jego objawy to:

uczucie przygnębienia,

utrata energii życiowej,

problemy z koncentracją i pamięcią,

wolniejsze tempo myślenia,

problemy z wykonywaniem zwykłych czynności.

W leczeniu choroby dwubiegunowej stosuje się terapię farmakologiczną, połączoną z psychoterapia.

Depresja maskowana

Niektórzy zmagają się z depresją maskowaną. Przeważają w niej objawy nietypowe dla depresji, dlatego też jest ona trudna do zdiagnozowania. Większość lekarzy, do których chore osoby zgłaszają się w najpierw, często - zamiast depresji - diagnozują zaburzenia nerwicowe.

Osoba z depresją maskowaną pozornie zachowuje się tak jak zawsze. Pracuje, wypełnia swoje obowiązki, jest dosyć aktywna. Nie ma świadomości, że zaczyna chorować na depresję ponieważ odczuwa jedynie symptomy związane z ciałem, a nie z psychiką.

Same objawy choroby mogą być bardzo zróżnicowane. Oto ich przykłady:

problemy ze snem,

bóle głowy,

bóle szyi,

bóle pleców,

bóle brzucha,

nieustanne uczucie niepokoju,

duszności,

kłucie w klatce piersiowej,

zaburzenia krążenia i objawy podobne do zawału serca,

biegunki,

zespół jelita drażliwego,

choroba Leśniowskiego-Crohna.

Osoby z depresją maskowaną mają skłonności do wpadania w nałogi. Często zmagają się z zespołem natręctw - uciążliwymi myślami lub zachowaniami. Niekiedy również wyraźnie chudną. Zazwyczaj konsultują się oni najpierw z lekarzami różnych specjalności i otrzymują od nich receptę na leki, które łagodzą objawy. Wielomiesięczne leczenie nie przynosi jednak większej poprawy. Po jakimś czasie zmieniają się symptomy choroby i osoba z depresją maskowaną zgłasza się do kolejnego lekarza. Pacjent przyjmuje kolejne leki, a one nadal nie przynoszą ulgi.

W przypadku wymienionych wyżej objawów należy zatem jak najszybciej skontaktować się z psychologiem lub psychiatrą: nieleczona choroba może przekształcić się w klasyczną depresję pełnoobjawową. W przypadku depresji maskowanej najlepsze efekty przynosi terapia farmakologiczna, połączona z psychoterapią. Leczenie powinno trwać maksymalnie roku.

Jak pomóc osobie z depresją?

Chcąc pomóc osobie z depresją, powinno się unikać zwrotów typu: „Weź się w garść". Depresja to nie jest zwykły spadek nastroju, dlatego takie „rady" na nic się nie zdadzą. Chorego z pewnością nie zmotywuje również nadmierne ocenianie czy krytyka. Warto jej okazać wsparcie, słuchać i próbować zrozumieć. Zamiast udzielania rozmaitych rad, warto pytać ją, w jakim sposób można jej pomóc. Jeśli zdecyduje się ona na leki, warto sprawdzać, czy nie rezygnuje z nich po jakimś czasie - zwłaszcza wtedy, gdy na początku nie widać jeszcze ich rezultatów. Rodzina powinna zwracać szczególną uwagę również na ewentualnie pojawiające się objawy autodestrukcyjne.

Dla chorej osoby ważna jest sama obecność bliskich. Jeśli na depresję cierpi twój kolega lub przyjaciel, nie zrażaj się, jeśli przez pewien czas nie będzie odbierał telefonów czy też wciąż odwoływał spotkania. Nawet jeśli chory nie zdecyduje się na kontakt od razu, każdy, nawet najdrobniejszy gest będzie dla niego cenny i pozwoli mu uwierzyć, że ma wsparcie ze strony swoich bliskich i przyjaciół.
Źródła:

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279285/

2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430847/

3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3181879/

4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4115320/

Najnowsze w naszym serwisie

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Natalia Suchocka

Zobacz profil

Podoba Ci się ten artykuł?

# data[].attributes.attachment_link.title
Depresja - objawy, przyczyny i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?

# data[].attributes.attachment_link.description
Podoba Cisię ten artykuł? W Polsce z depresją boryka się co dziesiąta osoba. Zaburzenie to częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Rozpoznanie choroby jest trudne ze względu na podobieństwo objawów do innych schorzeń. Walka z depresją trwa długo, a często wymaga zarówno farmakoterapii, jak i psychoterapii. Co jeszcze warto wiedzieć o depresji?

# data[].attributes.attachment_link.title
Depresja - Wielu z nas ma swojego "czarnego psa"