# data[].attributes.headline
Jerzy Fryderyk Haendel... a może Händel?

# data[].attributes.subject
Jerzy Fryderyk Haendel... a może Händel?

# data[].attributes.body
https://d-art.ppstatic.pl/kadry/k/r/5/30/2b/4b227112b2bf7_o_full.jpg

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
przedstawiać życiorys G. F. Händla;

charakteryzować najważniejsze dzieła G. F. Händla;

wykazywać wpływ kompozytora na muzykę baroku;

przedstawiać etapy twórczości i zmieniającą się stylistycznie muzykę G. F. Händla;

przedstawiać najważniejsze cechy stylistyczne wysłuchanych kompozycji.

Georg Friedrich Händel był rówieśnikiem dwóch innych mistrzów baroku - Jana Sebastiana Bacha i Domenico Scarlattiego. Urodził się 22 lutego 1685 roku w Halle. Zdaniem ojca młodego Georga Fridricha, zawód artysty dawał niepewną i niestabilną przyszłość, dlatego z niepokojem patrzył na zainteresowanie syna muzyką. Przyszły kompozytor wykazał się jednak olbrzymią determinacją. Ćwiczył na klawikordzie dopiero, gdy pozostali członkowie rodziny położyli się spać. Ostatecznie ojciec wyraził zgodę, aby jego syn pobierał lekcje u kompozytora Friedricha Wilhelma Zachowa - organisty i dyrektora muzyki kościelnej w Halle. Doskonalił tam umiejętności gry na klawesynie i organach, uczył się również analizować partytury kompozytorów włoskich i niemieckich, grać na skrzypcach i oboju oraz poznawał zasady .

W lutym 1702 roku, Händel rozpoczął studia na wydziale prawa uniwersytetu w Halle, przyjmując tam równocześnie stanowisko organisty w kościele katedralnym. W tym czasie zawiązała się przyjaźń kompozytora z mieszkającym w Lipsku Georgem Philippem Telemannem, który wprowadził Händla w świat opery. W kolejnym roku porzucił studia prawnicze i postanowił przenieść się do Hamburga, będącego wówczas jednym z najbardziej prężnych, posiadającym teatr operowy, ośrodkiem epoki baroku. Otrzymał tam stanowisko skrzypka i klawesynisty operowego. Tam też udało mu się wystawić w 1705 r. operę Almira, która odniosła ogromny sukces.

W tamtym okresie w Niemczech najpopularniejsze były dzieła sceniczne typu włoskiego. Dlatego widząc, że opera w Hamburgu chyli się ku upadkowi, jesienią 1706 r. postanowił wyjechać do Włoch. Odkrył tam ten popularny gatunek muzyczny i udoskonalił swój styl w zakresie melodyki, śpiewności arii i języka włoskiego. Poznał tam wielu znakomitych twórców, których styl sobie przyswoił, i z których czerpał inspiracje, a nawet dosłowne zapożyczenia. We Włoszech Händel odwiedził Wenecję, Florencję, Rzym i Neapol. Podczas kolejnych trzech lat, które tam spędził, komponował zarówno , , kantaty, jak i mniejsze utwory religijne czy instrumentalne.

Związany z objęciem funkcji nadwornego kapelmistrza księcia Ernesta Augusta w Hanowerze, powrót kompozytora do Niemiec w roku 1710 okazał się być tymczasowy. Parę miesięcy po podjęciu tego stanowiska po raz pierwszy wyjechał do Londynu, gdzie w lutym 1711 r. wystawił operę Rinaldo, która odniosła ogromny sukces. W czerwcu powrócił do Hanoweru. Wówczas powstały jego koncerty obojowe, i duety kameralne.

Jesienią 1712 r. osiadł w Londynie na stałe. Niebawem zaczęto go uznawać za największego angielskiego kompozytora narodowego. Pierwszym napisanym przez Händla utworem w języku angielskim była Oda na urodziny królowej Anny. W tym samym okresie napisał również trzy nowe opery. Wkrótce stał się oficjalnym kompozytorem dworu angielskiego. Od 1714 roku na tronie angielskim zasiadał Jerzy I. To z okazji jego przejażdżki po Tamizie, w roku 1717, Händel skomponował słynną Muzykę na wodzie.

W lutym 1719 r. pod patronatem monarchy Jerzego I założono towarzystwo akcyjne Royal Academy of Music, w którym powierzono Jerzemu Fryderykowi Händlowi stanowisko dyrygenta. W ramach pracy w tej instytucji prowadził on działalność kompozytorską i stworzył swe najsłynniejsze opery. W dowód zasług otrzymał w 1723 r. tytuł Composer of Music for his Majesty's Chappel Royal, a w lutym 1727 r. przyznano jemu obywatelstwo angielskie. Z tego okresu pochodzi napisana w 1724r. opera Juliusz Cezar, która obecnie jest jedną z najczęściej grywanych oper barokowych.

Równocześnie, mimo wysiłków kompozytora i bardzo owocnej pracy twórczej, w związku ze zbyt wygórowanymi stawkami dla śpiewaków i konkurencją ze strony Opery Żebraczej, teatr stracił popularność, z jaką funkcjonował dotychczas. W czerwcu 1728 r. Royal Academy of Music zakończyła działalność. Wówczas Jerzy Fryderyk Händel postanowił założyć na własny rachunek nową scenę operową, Academy of Music, która otwarta została w grudniu 1729 r. Tutaj w roku 1738 napisał swą jedyna operę komiczną - Kserkses. Mimo wsparcia monarchy i wytężonej pracy twórczej, stanął na skraju bankructwa. Seria niepowodzeń na tym gruncie doprowadziła do zaniechania przez kompozytora w roku 1741 twórczości operowej.

Nowy etap w życiu Händla wytycza twórczość oratoryjna. Pierwsze jego dzieła tego gatunku to Saul oraz Izrael w Egipcie z 1739 r. W 1742 r. natomiast powstało jego najsłynniejsze oratorium Mesjasz.

Utwór: Handel, oratorium Mesjasz HWV 56 Alleluja Alleluja jest chórem z oratorium Mesjasz. Posiada szybkie tempo i wokalno-instrumentalną fakturę. Cechuje się wesołym, podniosłym charakterem.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Utwór: Handel, oratorium Mesjasz HWV 56 Alleluja Alleluja jest chórem z oratorium Mesjasz. Posiada szybkie tempo i wokalno-instrumentalną fakturę. Cechuje się wesołym, podniosłym charakterem.

W kolejnych latach napisał jeszcze wiele wartościowych dzieł tego gatunku: Samson (1743r.), Hercules (1745r.), Judas Maccabaeus (1747r.), Joshua (1748r.), Susanna (1749r.), Salomon (1749r.), Jephtha (1752 r.).

Utwór: Handel, oratorium Samson HWV 57 Let the bright Seraphim Let the bright Seraphim jest arią z oratorium Samson. Została napisana na sopran, orkiestrę barokową i grupę basso continuo. Posiada szybkie tempo i wokalno-instrumentalną fakturę homofoniczną. Cechuje się wesołym, podniosłym, wirtuozerskim charakterem.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Utwór: Handel, oratorium Samson HWV 57 Let the bright Seraphim Let the bright Seraphim jest arią z oratorium Samson. Została napisana na sopran, orkiestrę barokową i grupę basso continuo. Posiada szybkie tempo i wokalno-instrumentalną fakturę homofoniczną. Cechuje się wesołym, podniosłym, wirtuozerskim charakterem.

Sukcesy na polu muzyki oratoryjnej pozwoliły kompozytorowi podnieść się z bankructwa i odbudować swoją reputację. W tym okresie powstało również wiele utworów muzyki instrumentalnej. Wśród nich wymienić można 12 Concerti Grossi, a także Muzykę ogni sztucznych - należące do najbardziej rozpoznawalnych dzieł Jerzego Fryderyka Händla.

Wspomniana wyżej Muzyka ogni sztucznych powstała na zlecenie Jerzego II, który podpisanie pokoju w Akwizgranie chciał uświetnić olśniewającym pokazem sztucznych ogni, przed którym zabrzmieć miał skomponowany specjalnie na tę okazję utwór autorstwa Händla. Skład powstałej suity był imponujący: 9 rogów, 9 trąbek, 24 oboje, 12 fagotów i 3 kotły.

Utwór: Handel, Muzyka ogni sztucznych HWV 351 Radość Radość jest jedną z części Muzyki sztucznych ogni. Kompozycja została napisana na skład orkiestry barokowej i grupę basso continuo. Posiada szybkie tempo i instrumentalną fakturę polifoniczną. Cechuje się wesołym, żwawym charakterem.
Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl
Utwór: Handel, Muzyka ogni sztucznych HWV 351 Radość Radość jest jedną z części Muzyki sztucznych ogni. Kompozycja została napisana na skład orkiestry barokowej i grupę basso continuo. Posiada szybkie tempo i instrumentalną fakturę polifoniczną. Cechuje się wesołym, żwawym charakterem.

W 1752 r. Händel stracił wzrok, co uniemożliwiło mu komponowanie nowych utworów. Jego dalsza działalność muzyczna polegała na dawaniu koncertów i dyrygowaniu. Zmarł 14 kwietnia 1759 r. Pochowano go w opactwie Westminster w obecności wielotysięcznego tłumu wielbicieli.

Film edukacyjny pod tytułem Styl kompozytorski Georga Friedricha Händla. Film jest pokazem slajdów, gdzie na każdym z nich pojawia się dodatkowa informacja: 1. Atrybuty teatru operowego W twórczości Händla najwięcej znaleźć można oper, których skomponował ponad 40. Kompozytor pracował nad tym gatunkiem przez wiele lat, co wiąże się z ich dużą rozpiętością stylistyczną. Są one odbiciem, przede wszystkim, opery neapolitańskiej, ale posiadają również wpływy oper niemieckich, francuskich i angielskich. Zdecydowana większość oper Händla, z wyjątkiem opery Kserkses, reprezentuje typ opery seria. Cechowały się trzyaktową budową z uwerturą - na ogół - typu francuskiego. W händlowskich operach głównym nośnikiem akcji są, oparte na stylu bel canto, często koloraturowe arie , ariosa i dorównujące im - najczęściej akompaniowane - recytatywy. Rola duetów, zespołów i chóru jest w nich niewielka. Ważną rolę pełni w tych dziełach orkiestra, pełniąca funkcję ilustracyjną i podkreślająca sytuację dramatyczną. 2. Chór i orkiestra na scenie Drugą wielką formą z jakiej słynie Händel jest oratorium. Kompozycje tego gatunku powstają w całym okresie jego twórczości. Największa ich liczba zaczęła jednak powstawać po roku 1741, kiedy zarzucił twórczość operową i skupił się właśnie na oratoryjnej. W oratoriach Händla można zauważyć wiele cech wspólnych z jego operami. Są nimi: trzyaktowa budowa, podobne rodzaje recytatywów i arii da capo, uwertury, rozbudowane partie instrumentalne oraz muzyczne przedstawianie postaci. Wyjątkiem jest najsłynniejsze oratorium Mesjasz, w którym akcję opowiadają soliści (sopran, alt, tenor, bas), pełniący rolę narratora. Tym, co różni te dwa gatunki w twórczości kompozytora, jest rola chóru. W oratoriach Händel podporządkowuje celom wyrazowym. Zdarza się również, że chór pełni funkcję - na wzór chóru antycznego - komentatora dramatu, staje się głosem wspólnoty wiernych, biorąc udział w akcji. Tematyka oratoriów Händla opiera się w większości o wątki biblijne lub mitologiczne. Pojawiają się również w twórczości kompozytora oratoria o tematyce alegorycznej, które cechuje wyraźny wpływ kantaty. 3. Zespół kameralny wykonujący wokalno-instrumentalny utwór barokowy Oprócz dorobku operowego i oratoryjnego Händla nie można nie zauważyć kilkudziesięciu utworów o charakterze kantatowym, które. Najliczniej reprezentowanym tę grupę gatunkiem jest angielski anthem, których kompozytor napisał dwa cykle i wykorzystał w nich technikę koncertującą. Cechują się one również wyrazistymi kontrastami fakturalnymi, metrorytmicznymi i agogicznymi, następujących po sobie części. Innym licznie występującym w twórczości kompozytora gatunkiem jest kantata w stylu włoskim, będąca najczęściej utworem solowym z towarzyszeniem niewielkiej grupy instrumentów. W jego spuściźnie znaleźć można również ody, hymny oraz opracowania psalmów i wersetów biblijnych. 4. Dwie współzawodniczące grupy instrumentów Działalność kompozytorska Händla w zakresie muzyki wokalno-instrumentalnej nie spowodowała zaniechania tworzenia przez niego utworów instrumentalnych. Największe jego osiągniecie stanowi tutaj twórczość koncertowa, a w szczególności concerti grossi. Należą do nich 6 Concerti grossi op. 3, których liczba części waha się od 2 do 6. W sferze muzycznej są one w wielu przypadkach zapożyczeniami i przeróbkami z wcześniejszych dzieł kompozytora. Drugi cykl utworów tego gatunku to 12 Concerti grossi op. 6, które składają się z 4-6 ogniw. Pod kątem formalnym händlowskie concerti grossi zbliżone są do sonaty da chiesa, z pierwszą częścią nawiązującą do uwertury francuskiej. Znajdziemy w nich również elementy koncertu solowego oraz skłonność do wprowadzania fugi i techniki wariacyjnej. Innym rodzajem koncertów, które pojawiły się w twórczości kompozytora są Koncerty organowe i Concerti a due cori, w których zauważamy cechy zarówno concerto grosso jak i koncertu solowego. 5. Oboje Omawiając twórczość instrumentalną Händla nie wolno zapomnieć o dwóch suitach, przeznaczonych do wykonania plenerowego, jakimi są Muzyka na wodziei Muzyka sztucznych ogni. Należy zwrócić tu uwagę na rozbudowaną partię instrumentów dętych, co uwarunkowane było ich przeznaczeniem. Pod względem obsady wykonawczej są one właściwie koncertami, w których współzawodniczą ze sobą grupy instrumentów. Poza różnymi typami koncertów, jakie znajdujemy w twórczości Händla, spotkać możemy również sonaty solowe i triowe. W większości reprezentują one typ sonaty da chiesa. Cechą charakterystyczną sonatach solowych kompozytora są liryczne linie melodyczne. Sonaty klawesynowe natomiast łączą w sobie różne ówczesne style i formy.

Przyporządkuj prezentowane podczas lekcji fragmenty utworów do tytułów dzieł, z których pochodzą: Rinaldo Możliwe odpowiedzi: 1. Empio, dirò, tu sei, 2. Lascia ch'io Pianga, 3. Alleluja, 4. Proverai di che fiere saette Mesjasz Możliwe odpowiedzi: 1. Empio, dirò, tu sei, 2. Lascia ch'io Pianga, 3. Alleluja, 4. Proverai di che fiere saette Almira Możliwe odpowiedzi: 1. Empio, dirò, tu sei, 2. Lascia ch'io Pianga, 3. Alleluja, 4. Proverai di che fiere saette Julisz Cezar Możliwe odpowiedzi: 1. Empio, dirò, tu sei, 2. Lascia ch'io Pianga, 3. Alleluja, 4. Proverai di che fiere saette

Przyporządkuj prezentowane podczas lekcji fragmenty utworów do tytułów dzieł, z których pochodzą:

<i>Alleluja</i>, <i>Empio, dirò, tu sei</i>, <i>Lascia ch'io Pianga</i>, <i>Proverai di che fiere saette</i>

Rinaldo

Mesjasz

Almira

Juliusz Cezar

Źródła:

encyklopedia.pwn.pl

sjp.pwn.pl

# data[].attributes.attachment_link.title
Niemiec czy Anglik? Georg Friedrich Haendel

# data[].attributes.attachment_link.description
Materiał składa się z sekcji: "Ważne daty", "Początki kariery kompozytora", "Omówienie stylu kompozytorskiego - Händel jako Niemiec", "Händel jako Anglik", "Twórczość oratoryjna Händla", "Twórczość instrumentalna", "Zadania", "Słownik pojęć", "Biblioteka muzyczna". Materiał zawiera 8 ilustracji (fotografii, obrazów, rysunków), 7 ćwiczeń, w tym 7 interaktywnych.

# data[].attributes.body
Popularna w Anglii kolęda Joy to the World pochodzi z oratorium Mesjasz autorstwa barokowego kompozytora Jerzego Fryderyka Haendla. Słowa tej pieśni ułożył angielski filozof Isaac Watts na podstawie biblijnego psalmu 88.

# data[].attributes.body
Jerzy Fryderyk Haendel - niemiecki kompozytor okresu BAROKU

Utwór Raduj się świecie (Joy to the World) - popularna kolęda angielska pochodząca z oratorium Mesjasz J. F. Haendla.

# data[].attributes.attachment_caption
Partytura graficzna fragmentu kolędy Raduj się świecie

# data[].attributes.attachment_caption
Ustawienia do poprawnego zapisu kolędy Raduj się świecie

# data[].attributes.attachment_link.title
GEORG FRIEDRICH HÄNDEL - życie i twórczość