# data[].attributes.attachment_link.title
Tour of Versailles 4K - Palace of Versailles

# data[].attributes.attachment_link.title
bouwgeschiedenis van het paleis van Versailles

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het Kasteel van Versailles is een kasteel in het buurtschap Versailles in Frankrijk, dichtbij Parijs. Het kasteel heet in het Frans Château de Versailles. In het kasteel is sinds 1792 het nationale museum Musée des châteaux de Versailles et de Trianon gevestigd. Het kasteel wordt in Nederland en Vlaanderen ook wel het Paleis van Versailles genoemd.

Geschiedenis

Lodewijk XIII

In de tijd van Koning Lodewijk XIII was het heel gewoon dat mensen van adel een eigen kasteel hadden. In de stad was het vaak druk en vies door al het afval dat rond zwierf. De edelen hadden daarom dus vaak een kasteel net buiten de stad. Parijs was toen de hoofdstad van Frankrijk. Lodewijk XIII woonde toen in het Louvre. Hij wilde net als andere edelen ook een kasteel hebben buiten Parijs. Daarom bouwde hij in 1624 een kasteeltje. Het kasteeltje stond op een heuvel bij het buurtschap Versailles. Het kasteel was gebouwd van gele natuurstenen en rode bakstenen. De architect van het kasteel was Philibert Le Roy. Het kasteel was gebouwd binnen een soort van gracht zonder water. Hierdoor was het kasteel alleen te bereiken via twee bruggen. Het kasteel had toen 26 vertrekken. In de tuin stonden twee bijgebouwen. Deze werden communs genoemd. Een commun was voor de paarden en de andere voor een roedel jachthonden. De tuin was toen zo'n 50 hectare groot. De prijs voor het kasteel was 10.000 Livres. In 1632 liet Lodewijk XIII het kasteel uitbreiden. Hij bouwde 8 salons aan zijn kasteel. Deze waren verdeeld over de vier hoeken. De vier hoeken werden hierom vergroot. De prijs hiervoor steeg naar 250.000 livres. Hiervan was een deel bedoeld voor de tuin. Lodewijk XIII verbleef vaak in het kasteel en liet zijn regering achter.

Lodewijk XIV

In 1643 overleed Lodewijk XIII. Zijn zoon werd de nieuwe koning van Frankrijk, Lodewijk XIV. Het kasteel was toen een tijdje verlaten geweest. In 1651 bezocht Lodewijk XIV het kasteel pas. Lodewijk XIV hielde niet van Parijs. Toch kon hij kiezen voor andere bestemmingen in en om Parijs. Zoals het Louvre en het Kasteel van Fontainebleau, maar toch koos hij voor Versailles. De regering wilde niet en dit bleef zo tot 1661. In 1661 trok Lodewijk XIV de macht naar zich toe. Datzelfde jaar overleed Jules Mazarin. Hierdoor erfde Lodewijk XIV een enorm geldbedrag en veel kunst. Lodewijk XIV hield net zo veel van jagen als zijn vader. Daarom was dit kasteel ideaal voor Lodewijk XIV. Tussen 1655 en 1679 liet hij het kasteel vergroten. Dit was het begin van vele vergrotingen van het kasteel. De uitbreidingen werden in dezelfde stijl gebouwd. Voor het paleis kwam een soort van nieuw voorplein, deze kreeg de naam Place d'Armes. Aan beide kanten van het voorgebouw kreeg het paleis twee gebouwen aan de zijkanten die precies hetzelfde waren.

De fundering van het jachtslot was erg slecht en veel architecten raadden aan om het te slopen. De Minister van Financiën zei dat het te veel geld kostte en dat als het Louvre verbouwd zou worden, het veel meer ruimte bood. Lodewijk XIV vond dit maar niks en wilde ook niet dat zijn paleis gesloopt zou worden. Aan de tuinzijde werd het kasteel hierna uitgebreid. Deze uitbreiding wordt ook wel de enveloppe genoemd. In de enveloppe werden een aantal vertrekken gebouwd. In de zomers gaf Lodewijk XIV grote feesten in de tuin van het kasteel. Hierbij waren er vaak balletvoorstellingen. Lodewijk XIV trad dan zelf op als Apollo, de god van de zon. Hierdoor kreeg Lodewijk XIV de bijnaam Zonnekoning.

Het kleine jachtslot bleef en is de kern van het Kasteel van Versailles. Toch waren er kleine problemen daardoor in het paleis. Het paleis had geen vaste volgorde voor alle zalen. Ook zaten de ramen vaak op de verkeerde plek. Er waren geen stevige of goede trappen en er ontbraken een aantal dingen in het paleis, zoals een balzaal en een eetzaal. In 1670 werd ingezien dat dit niet langer kon en werden er een aantal dingen aangepast. Ook werd de Spiegelzaal gebouwd. Het kasteel lag op een heuvel, hierdoor waren er problemen met de aanleg van de tuin. Als eerste was het gebied te drassig op een tuin erop te bouwen, als tweede was het moeilijk om werkende fonteinen te maken. Lodewijk XIV wilde dit toch allebei. Het eerste probleem was al snel opgelost. Er werd vruchtbare grond vervoerd naar het paleis. Het tweede probleem was wat lastiger. In de omgeving van het paleis was er geen rivier of meer en er zat ook haast geen water in de grond. Via een raderwerk kom er water uit de Seine naar het paleis worden vervoerd. Dit gebeurde ook door een aantal aquaducten. Hierdoor was er genoeg water om de fonteinen te laten werken en de tuin water te geven. Toch was Lodewijk XIV nog niet blij, dit kwam onder meer omdat niet alle fonteinen te gelijk konden werken. Ook was het water erg groenig en troebel.

Voor dit deel van de bouw waren 80 miljoen livres en 22000 arbeiders nodig. Tijdens de bouw verongelukten 227 arbeiders. Het eerste grote project daarna was de bouw van de Zuidvleugel. Hier kwamen de appartementen voor de kinderen van de koning. Hiervoor was een trap van honderd treden nodig. Ook werd er in de tuin een Oranjerie gebouwd. Hierin kwamen duizenden sinaasappelbomen en palmbomen. Het tweede deel van het plan was de Noordvleugel. Deze werd na de Zuidvleugel meteen gebouwd. In de Noordvleugel waren de appartementen voor de edelen. In de Noordvleugel was haast geen rekening gehouden met de ramen. Hierdoor waren er kamers met en kamers zonder ramen. Dit was waarschijnlijk omdat de Noordvleugel en de Zuidvleugel identiek aan elkaar moesten zijn. In de Noordvleugel kwam een soort van schelpengrot met bedriegertjes (gaatjes in de muren, vloeren en plafonds waar water omhoog kwam als je het niet verwachtte). De grot heet de grot van Thetis. Ook kwamen in de Noordvleugel een paar opslagen voor water van de fonteinen.

In de tuin werd een gedeelte ingericht in de stijl van China. Haast niemand in Europa wist hoe China er namelijk uit zag. Het gedeelte heette Trianon de Porcelaine. Toch verviel het gedeelte al snel en werd het afgebroken. Op de die plaats kwam het Groot Trianon. Dat veel dingen vervielen was één groot probleem voor het kasteel. Lodewijk XIV maakte dat niet zoveel uit. Hij bouwde iets en als het bouwvallig was werd het gesloopt of vervangen. Op 6 mei 1682 werd het kasteel het nieuwe bestuurscentrum van Frankrijk.

Aan het einde van het leven van Lodewijk XIV raakte hij uitgekeken op het kasteel. Hij maakte geen grote uitbreidingen meer. Hij was meer bezig met de bouw van andere kastelen. Ook trok hij zich terug in het Groot Trianon. Uiteindelijk stierf hij in het paleis. De klok van het paleis is toen meteen stilgezet

Lodewijk XV

Uiteindelijk werd Lodewijk XV de nieuwe koning van Frankrijk en de nieuwe bewoner van het kasteel. Hij liet de Salon van Hercules bouwen. Dit was op de plaats van het oude kapel. Hij liet de trap van de ambassadeurs afbreken en kon daarvoor een aantal slaapkamers vergroten. Op de zolder konden hiervoor ook een aantal vertrekken worden gebouwd. De architect Ange-Jacques Gabriel ontwierp een opera voor aan het kasteel. Deze opera werd gebouwd aan het einde van de Noordvleugel. De opera kon ook worden gebruikt als balzaal. Aan het einde van zijn regeringsperiode liet Lodewijk XV het Klein Trianon bouwen in de tuin van het paleis. Dit bouwwerk heeft Lodewijk XV nooit helemaal af gezien, omdat hij overleed voordat het af was.

Lodewijk XVI

Lodewijk XVI werd de nieuwe koning van Frankrijk. In 1780 wilde hij een aantal gevels gaan vervangen door nieuwere en modernere. De Minister van Financiën vond dit een slecht idee, omdat er veel te weinig geld was. Het geld was in middels al opgegaan aan onder andere de Franse steun aan de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Daarom zijn de gevels nooit gebouwd. Voor zijn vrouw Marie Antoinette liet Lodewijk XVI een park bouwen. Het park lag achter het Klein Trianon. In het park stond een soort van dorp, genaamd Hameau de la Reine. De Fransen vonden de kosten voor het dorp veel te hoog en waren daar ook erg kritisch over.

Franse Revolutie

Op de nacht van 6 oktober 1789 bestormde een Franse menigte het Kasteel van Versailles. Hierbij overleden een aantal lijfwachten van de koning. De koningin Marie Antoinette werd samen met Lodewijk XVI veilig ondergebracht in een kamer. Toch was dit niet genoeg. De volgende dag werden zij meegenomen naar Parijs, waar ze uiteindelijk vermoord werden. Toch werd het kasteel van Versailles niet verwoest of geplunderd. Het kasteel bleef onbewoond, maar wel beheerd. Toen Frankrijk een republiek werd, werd besloten een deel van de spullen in het paleis te veilen. In 19 juni 1792 gebeurde dit. Een paar meubels en schilderijen werden vervoerd naar het Louvre. Bij de schilderijen zat ook de Mona Lisa. De veiling was onder meer gedaan om het kasteel te redden. De burgemeester van Versailles zag dit als laatste oplossing. Veel boeken en brieven bleven in het paleis. Het grootste deel van de meubels werd gekocht door het Engelse koningshuis. De overige meubels werden gekocht door andere Europese landen. In 1793 werd het paleis een museum en een conservatorium. Toch waren er weinig bezoekers.

In 1804 werd Napoleon Bonaparte gekroond tot keizer. In 1805 overwoog hij om in het paleis te gaan wonen. In 1810 gaf hij een architect de opdracht om een ontwerp te maken. Er zouden koepels komen en bogen. Ook werden in zijn plannen de gevels vervangen. Dit ging niet door. Op Sint-Helena sprak Napoleon met Las Cazes. Las Cazes had als idee om de tuin opnieuw in te richten. Hierbij zouden alle bloemperken verwijderd worden en vervangen worden door beelden van veldslagen. Ook dit werd niet uitgevoerd. Napoleon verbleef in het Groot Trianon. Dit was veel makkelijker in te richten en was veel kleiner. In een plan werd 50 miljoen livres uitgegeven aan de verbouwing van het kasteel, dit werden er uiteindelijk "maar" 8 miljoen. Aan het kasteel gaf Napoleon liever niet zoveel geld uit, maar hij gaf wel veel geld uit aan het Kasteel van Laken en het Kasteel van Malmaison.

Uiteindelijk werd Frankrijk weer een koninkrijk. De nieuwe koning heette Lodewijk XVIII. Het lege paleis vonden hij en zijn broer een probleem. Als eerste wilde zij de koninklijke slaapkamer aanpassen. Dit mislukte, omdat er weinig werd gelet op details en kwaliteit. Toch lieten ze de gevels afbouwen en ze lieten het Noordelijke en Zuidelijk paviljoen bouwen.

Toen Lodewijk Filips I koning was werd het kasteel geen woning meer van de koning. Hij liet een museum in het kasteel bouwen. Het museum moest gaan over de Franse geschiedenis. Het hele kasteel werd omgebouwd, maar indeling bleef behouden. Zo werden in een aantal zalen de Kruistochten vertoond. In de appartementen van de prinsen werd de galerij van de veldslagen gebouwd. Het museum heette Musée de l'Histoire de France en bezat 3000 schilderijen. In 1840 werden ook de tuinen geopend. Er werd hierdoor van het Parijs naar het kasteel een spoorlijn aangelegd. Deze werkte op stoomkracht. Door de stoomkracht konden ook alle fonteinen voor het eerst allemaal tegelijk werken. Voor Parijzenaren was het kasteel een leuke uitje.

In 1830 en in 1848 waren er revoluties. Het gebouw had hierdoor geen schade geleden. In 1870 bezette het leger van Pruisen het kasteel. Toch brachten ze geen vernielingen aan. In de Spiegelzaal werd de eerste Duitse keizer uitgeroepen: Wilhelm I. Uiteindelijk werd het kasteel weer een bestuurscentrum, maar dit keer van Duitsland. Rond 1900 werd het kasteel herkend door de monumentenzorg.

In 1914 begon Duitsland de Eerste Wereldoorlog. In 1918 was deze afgelopen. In 1919 kwam daarvoor een verdrag. De Vrede van Versailles. Deze werd ondertekend in de Spiegelzaal van het paleis. In de Groot Trianon werd datzelfde jaar vrede gesloten met Hongarije. In de Tweede Wereldoorlog werd het paleis bijna niet beschadigd. Toch werd het paleis gerestaureerd. Het museum in het Paleis werd weer geopend en door de stroom van toeristen werd er een nieuw trappenhuis gebouwd. In 1990 moest het ministerie van Defensie de stallen verlaten, omdat deze verwaarloosd waren door het leger. Het ministerie moest ergens anders heen en de stallen werden gerestaureerd. In de stallen werden rijtuigen tentoongesteld. Het parlement van Frankrijk verhuisde uiteindelijk en vergaderd af en toe nog in het paleis.

Elke zalen van het kasteel zijn:

Om het kasteel van Versailles ligt een enorme tuin. In de tuinen staat duizenden planten en bomen en tientallen fonteinen. De tuinen zijn gebouwd in Franse stijl. De tuin is vele malen groter dan het kasteel. Midden in de tuin ligt een groot kanaal, met de naam Grand Canal. In de tuinen liggen ook veel hofjes. Deze heten lusthoven. De lusthoven bestaat meestal uit een vijver en paar beeldengroepen. Maar er kan ook een theehuisje of prieeltje in staan. Het Koepelhof is hier een voorbeeld van. In de tuinen liggen ook veel vijvers. Bekende vijvers zijn de Latonavijver en de Neptunusvijver. In de vijvers staan vaak fonteinen en beelden. In de tuin staan ook twee bijgebouwen. Deze heten Trainons. Dit zijn het Groot Trianon en het Klein Trianon. Achter de tuin is er nog een dorpje dat ook bij het paleis hoort. Dit dorpje heet Le Hameau de la Reine.

Hieronder zie je de cijfers van het paleis:

700 gangen, zalen en kamers.

2513 ramen.

352 schouwen.

70 trappen.

500 spiegels.

6000 schilderijen.

13 hectare dakbedekking, dit is gelijk aan 26 voetbalvelden.

800 hectare tuin.

900 personen in dienst.

10 miljoen bezoekers per jaar.

4 miljoen tulpbollen, die elk jaar worden besteld vanuit Nederland.

21.000 bloemen moeten elk jaar vervangen worden.

55 vijvers.

2400 fonteinen.

...Wolfgang Amadeus Mozart een concert gaf in het paleis.

...Dat er in 1783 de eerste luchtballon werd losgelaten in de tuin van het kasteel. In de mand zaten een eend, een haan en een schaap. De ballon bleef maar 8 minuten en daarna storten de ballon neer. De dieren overleefden de val. Hierdoor was bewezen dat de mens kon vliegen.

...Schloss Schönbrunn in Wenen, Oostenrijk werd gebouwd naar idee van het paleis van Versailles. Men wilde een paleis groter bouwen dan het kasteel van Versailles. Uiteindelijk is dit niet gelukt, maar het is wel groot geworden.

...Het kasteel van Versailles werelderfgoed is. Het werd in 1979 opgenomen in de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Externe Links

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Kasteel van Versailles is een kasteel in het buurtschap Versailles in Frankrijk, dichtbij Parijs. Het kasteel heet in het Frans Château de Versailles. In het kasteel is sinds 1792 het nationale museum Musée des châteaux de Versailles et de Trianon gevestigd. Het kasteel wordt in Nederland en Vlaanderen ook wel het Paleis van Versailles genoemd.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Toren van Pisa is een beroemde, scheefstaande klokkentoren bij de kathedraal in de Italiaanse stad Pisa. Het is de grootste toeristische trekpleister van de stad. De bouwmeesters Gugilmo en Buonanno waren in de twaalfde

# data[].attributes.attachment_link.title
The Leaning Tower of Pisa | The Walk Up, The Views and The Bells Ringing

# data[].attributes.attachment_link.title
Romaanse bouwkunst versus Gotische bouwkunst | Moovly Gallery

# data[].attributes.attachment_link.description
Romaanse bouwkunst versus Gotische bouwkunst

# data[].attributes.body
Het filmpje bekijken vanaf 1.40.

# data[].attributes.attachment_link.title
De Klassieke vormentaal (kunst & architectuur)

# data[].attributes.body
Bekijk het filmpje vanaf 3.00

# data[].attributes.attachment_link.title
Spelling: klemtoon, meervouden, & gebruik trema (woorde op -iën of -ieën)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De apostrof, je zou hem zo over het hoofd zien. Dit kleine leesteken kan echter een groot verschil maken als het gaat om de uitspraak van een woord. Wat zijn de regels voor het gebruik van de apostrof?
A4'tje, collega's en 's middags. Het zijn maar enkele voorbeelden van de vele woorden met een apostrof. Andere benamingen voor dit leesteken zijn afkappingsteken of weglatingsteken.

Wanneer gebruik je een apostrof?

Een apostrof gebruik je in de volgende gevallen:

Bij een meervoud

Bij een meervoud kan een s aan het eind van een woord komen, zoals in gemeentes. Voorafgaand aan deze meervouds- s schrijf je soms een apostrof om een verkeerde uitspraak te voorkomen.

Je doet dit als een woord eindigt op een lange klinker. Als je de e uitspreekt zoals in thee, dan gaat het om een lange klinker. Dat is niet het geval als je deze letter uitspreekt zoals in de laatste e van gemeente.

Gebruik bij een meervoud een apostrof als het woord eindigt op de lange klinker a, e, i, o, u of y.

Als je de apostrof in alinea's zou weglaten, dan rijmt het woord op jas. Met een apostrof krijg je de gewenste uitspraak en rijmt het op kaas.

Tip

Een apostrof kun je zien als een afbakening. Daarbij spreek je het woord dat voor de apostrof staat uit alsof het los staat.

Let op

Laat een apostrof weg als hij niet nodig is voor de uitspraak. Dat is bijvoorbeeld het geval bij een woord dat eindigt op een accentteken. Zo krijgt het meervoud van café geen apostrof, omdat je bij cafés zonder dat leesteken de gewenste uitspraak krijgt. Hetzelfde geldt voor bepaalde klinkercombinaties, zoals in cadeaus, het meervoud van cadeau.

Bij bezit

Een bezits- s gebruik je om bezit aan te geven. Net als bij een meervoud heb je hierbij soms een apostrof nodig om een verkeerde uitspraak te voorkomen.

Gebruik bij bezit een apostrof als het woord eindigt op de lange klinker a, e, i, o, u of y.

Taaltip: de apostrof kan een groot verschil maken als het gaat om de uitspraak van een woord. Wat zijn de regels voor het gebruik van de apostrof?
Delen via Twitter

Bij sommige verkleinwoorden

Verkleinwoorden kunnen onder meer eindigen op -tje. In dit geval gebruik je een apostrof als het woord eindigt op een medeklinker plus y.

Als dit niet het geval is, dan komt -tje direct achter het woord. Bijvoorbeeld bij jerseytje, aangezien bij dit woord geen medeklinker voor de y staat.

Bij woorden waarin iets is weggelaten

Een apostrof gebruik je bij woorden waarin iets is weggelaten. Om Amsterdam korter op te schrijven, kun je bijvoorbeeld een aantal letters weglaten. Op de plaats van de weggelaten letters schrijf je dan een apostrof, dus dan krijg je A'dam.

Tip

Een kortere vorm als m'n kun je beter vermijden in zakelijke teksten. Deze vorm is namelijk veel informeler dan het neutrale mijn.

Bij cijferwoorden en afkortingen

Bij cijferwoorden en afkortingen schrijf je vaak een apostrof, zoals bij een meervoud of verkleinwoord.

Bij afkortingen die je kunt vervoegen als een werkwoord

Afkortingen kun je soms vervoegen als een werkwoord. Deze werkwoorden krijgen in veel vervoegingen een apostrof.

Tip

Twijfel je nog steeds over het gebruik van de apostrof? Zoek het (werk)woord dan op in de digitale Woordenlijst Nederlandse Taal, ook bekend als Het Groene Boekje. Van veel woorden vind je hier het meervoud, het verkleinwoord en de vervoeging.
Afbeelding gebruikt onder licentie van Shutterstock.com
Gerelateerde artikelen

# data[].attributes.attachment_link.title
De regels voor het gebruik van de apostrof - Correct Nederlands

# data[].attributes.attachment_link.description
De apostrof, je zou hem zo over het hoofd zien. Dit kleine leesteken kan echter een groot verschil maken als het gaat om de uitspraak van een woord. Wat zijn de regels voor het gebruik van de apostrof? A4'tje, collega's en 's middags. Het zijn maar enkele voorbeelden van de vele woorden met een apostrof.

# data[].attributes.attachment_link.title
Leerjaar 5 - Gebruik van apostrof (weglatingsteken) - Taalkanjers

# data[].attributes.attachment_link.description
Beginning of dialog window. Escape will cancel and close the window.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo gezegd Zo gerekend 6 - les74b1 (Flip the classroom)

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo gezegd Zo gerekend 5 - les 67 Rekenvoordelen en volgorde van bewerkingen

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo gezegd Zo gerekend 6 - les69b1 (Flip the classroom)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een breuk vermenigvuldigen met een heel getal (verkorte manier)

Uitlegartikelen › Verhoudingen › Breuken › Bewerkingen met breuken › Breuken vermenigvuldigen › Een breuk vermenigvuldigen met een heel getal

# data[].attributes.attachment_link.title
Een breuk vermenigvuldigen met een heel getal [4]

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze video leer je een breuk vermenigvuldigen met een heel getal. De voorbeeldsom in deze video is 44 × 1/1. De noemer laat je staan, je vermenigvuldigt het hele getal alleen met de teller. Controleer na afloop of je de breuk nog verder kunt vereenvoudigen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Breuken optellen en aftrekken - WiskundeAcademie

# data[].attributes.attachment_link.title
Breuken uitleg - in 7 stappen breuken leren (groep 6)

# data[].attributes.attachment_link.title
The "JE M'APPELLE" Song - Je M'appelle en Chanson - S'appeler Conjugation Song - French Conjugation

# data[].attributes.attachment_link.title
"Learn French" - Comment tu t'appelles?, What is your name? French Song for Kids

# data[].attributes.body
Lees de tekst tot en met de grijze kader.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Notre-Dame (Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) is één van de populairste bezienswaardigheden in Parijs. Jaarlijks trekt de gotische kathedraal zeker tien miljoen bezoekers. Een beknopte geschiedenis van dit religieuze bouwwerk op het Île de la Cité in de rivier de Seine.
De geschiedenis van de beroemde kathedraal gaat terug tot de twaalfde eeuw. Bisschop en bouwheer Maurice de Sully gaf toen opdracht voor de bouw van een nieuw godshuis op de plek van de Sint-Stefanuskathedraal, de eerste christelijke kerk van Parijs die in vroeger tijden dienst had gedaan als Gallo-Romaanse tempel gewijd aan Jupiter. Dit monument werd voor de bouw van de Notre-Dame afgebroken. De eerste bouwactiviteiten van de nieuwe kathedraal vonden plaats in 1163. Paus Alexander III legde de eerste steen.

In de twaalfde eeuw kwamen al enkele delen gereed: de drie gebeeldhouwde portalen van de westfaçade, het koor en een groot deel van het schip. In 1182 werd het nieuwe hoogaltaar ingewijd. De Notre-Dame was toen echter nog niet helemaal af. De werkzaamheden zouden nog tot 1345 duren. In totaal werd er dus bijna tweehonderd jaar aan de kathedraal gewerkt.

Een paar cijfers

De Notre-Dame van Parijs is 130 meter lang en 69 meter breed. Het schip heeft een hoogte van 35 meter. De vieringstoren is 90 meter hoog. De onvoltooide, platte westtorens zijn met 69 meter een stuk lager. De kathedraal kan plaats bieden aan circa 9000 mensen, waarvan 1500 op de galerijen.

De in gotische stijl opgetrokken kathedraal week flink af van eerdere gebouwen in romaanse stijl. Dit onder meer op het gebied van naturalistische sculpturen en bouwtechnieken. Bijzonder voor die tijd waren bijvoorbeeld de luchtbogen die de gewelven van buitenaf ondersteunen. Dankzij deze nieuwe techniek kon men met relatief slanke zuilen veel hoger bouwen dan voor die tijd.

Opvallendste deel van de kathedraal is waarschijnlijk de westelijke façade, met drie rijk versierde portalen: het Mariaportaal, het Portaal van het Laatste Oordeel en het Anneportaal. Boven deze portalen is de zogeheten Galerij der Koningen te vinden, met beelden van de koningen van Juda. Hierboven vindt men een Mariabeeld en een aan Maria gewijd roosvenster. Dit venster wordt beschouwd als één van de hoogtepunten van de gotische bouwkunst. Aan de beroemde westzijde zijn verder twee niet-afgebouwde torens opvallend. Deze zijn te beklimmen. Vanaf de 69 meter hoge torens heeft men een goed uitzicht over Parijs. Daarnaast kan men er de beroemde waterspuwers van de Notre-Dame van dichtbij bewonderen.

Kunstschatten en relikwieën

De Notre-Dame herbergt een groot aantal kunstschatten en relikwieën. Bijzonder zijn bijvoorbeeld het veertiende-eeuws versierde koorhek en bronzen altaar. In de kerk wordt verder een doornenkroon bewaard waarvan beweerd wordt het dat dit de doornenkroon is die Jezus voorafgaand aan zijn kruisiging moest opzetten. De Franse koning Lodewijk de Heilige kocht dit reliek, dat tegenwoordig nog zelden aan het publiek wordt vertoond, in 1239 van Boudewijn II van Namen, keizer van het Byzantijnse Rijk.

Onder het grote voorplein bij de Notre-Dame, het Parvis Notre-Dame - place Jean-Paul-II, bevindt zich een honderdtwintig meter lange archeologische crypte. Deze werd in 1980 geopend. Er zijn onder meer overblijfselen te vinden van de Sint-Stefanuskathedraal. Ook kan men er maquettes bekijken die een beeld geven van de ontwikkeling van de stad Parijs sinds de stichting van de Gallische nederzetting Parisii.

Franse revolutie

Napoleon Bonaparte kroonde zichzelf in 1804 in de Notre-Dame tot keizer. Op dat moment verkeerde de kathedraal in vrij slechte staat. Tijdens de Franse Revolutie was het bouwwerk omgedoopt in Tempel van de Rede en in de jaren hierna waren veel bouwwerken vernield. Zo sloegen revolutionairen bijvoorbeeld bij 28 beelden van de koningen Juda het hoofd eraf. De Parijzenaars dachten namelijk dat hier oude Franse koningen werden afgebeeld. Na de ondertekening van het Concordaat van 15 juli 1801 werd de Notre-Dame opnieuw gebruikt voor de katholieke eredienst.

In de negentiende eeuw is de kathedraal grondig gerestaureerd door architect Eugène Viollet-le-Duc. Hij moest de vernielingen die in de tijd van de revolutie waren toegebracht herstellen, maar deed meer. Niet tot ieders tevredenheid voegde hij verschillende extra elementen toe, waaronder de waterspuwers en de vieringtoren, de zogeheten 'Flèche'. Viollet herstelde ook de Galerij der Koningen. Jaren later, in 1977, werden 21 van de 28 hoofden teruggevonden tijdens de verbouwing van een herenhuis. Deze originele hoofden zijn tegenwoordig te bewonderen in het Musée de Cluny, een Frans museum gewijd aan de Middeleeuwen.

Sinds 1991 staat de Notre-Dame op de werelderfgoedlijst van Unesco.

De Notre Dame speelt ook een belangrijke rol in Victor Hugo's De Klokkenluider van de Notre Dame. In dit verfilmde boek is een hoofdrol weggelegd voor de gebochelde Quasimodo, een misvormde klokkenluider die door inwoners van Parijs wordt gezien als een soort monster. Victor Hugo kreeg naar verluidt inspiratie voor zijn verhaal nadat hij op een dag was rondgeleid door de Parijse kathedraal.

Brand

Op 15 april 2019 brak een grote brand uit in de Notre-Dame. Het duurde uren voordat brandweerlieden het vuur onder controle hadden. Bij de brand ging onder meer de vieringtoren verloren. Deze bestond uit 500 ton hout en 250 ton lood. Ook een groot deel van het dak, evenals veertiende-eeuwse houtsnijwerk rond het koor werd verwoest. Een groot deel van de kunstschatten kon worden gered. Franse miljardairs stelden een dag na de brand al honderden miljoen euro beschikbaar voor herstel van de monumentale kathedraal.

Ook interessant: Parijs in de achttiende eeuw (animatie)
Boek: De canon van Parijs

Enkele foto's van de kathedraal:

Video: Geschiedenis van de Notre-Dame:

-1001 Gebouwen - Mark Irving - p.91
-https://nl.france.fr/nl/parijs/lijst/de-6-geheimen-van-de-notre-dame-in-parijs
-https://www.nrc.nl/nieuws/2019/04/16/brand-in-notre-dame-onder-controle-macron-kondigt-inzamelingsactie-aan-a3957039
-Kroniek van de Mensheid - Aart Aarsbergen e.a. - p.246

# data[].attributes.attachment_link.title
Notre-Dame - Gotische kathedraal in Parijs | Historiek

# data[].attributes.attachment_link.description
De Notre-Dame (Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) is één van de populairste bezienswaardigheden in Parijs. Jaarlijks trekt de gotische kathedraal zeker tien miljoen bezoekers. Een beknopte geschiedenis van dit religieuze bouwwerk op het Île de la Cité in de rivier de Seine. De geschiedenis van de beroemde kathedraal gaat terug tot de twaalfde eeuw.

# data[].attributes.body
Lees het stukje over de Notre-Dame.

# data[].attributes.attachment_link.title
Schooltv: Het Klokhuis - Romeinse bouwwerken

# data[].attributes.attachment_link.description
In Rome gaat Bart op zoek naar het geheim van de eeuwenoude bouwwerken. Hoe maakten de Romeinen hun bouwwerken zo stevig? En hoe kregen ze water van de rivier naar de stad?

# data[].attributes.attachment_link.title
Een dagje uit bij de Romeinen: het Colosseum

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Wandelfreaks | Wandelen - Reizen - Strandjutten

# data[].attributes.attachment_link.title
Binnen in het Colosseum Rome | Inside the Colosseum Rome | Italië | Korte film | Short Movie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Akropolis van Athene is een van de beroemdste archeologische vindplaatsen van de wereld, en onderdeel van de UNESCO Werelderfgoedlijst. De 156 meter hoge tafelberg in de hoofdstad van Griekenland wordt ook wel gezien als het natuurlijk centrum van Athene. Door de ligging bovenop de hoge berg is het van kilometers ver te zien. In de tijd van de Oude Grieken was de Akropolis het religieuze en politieke centrum van Athene, en werden er vele tempels en sculpturen gebouwd.

Akropolis is een Grieks woord, wat letterlijk 'stad op de top' betekent. De Akropolis van Athene is dan ook niet de enige in zijn zoort, hoewel hij wel veruit de bekendste is. De Griekse Akropolis stond altijd zo op een zo hoog mogelijke locatie en was een belangrijk politiek en religieus symbool voor de stad. Het stichten van een stad was een religieuze handeling voor de Grieken, dus een lokaal huis voor de goden was van cruciaal belang. De locatie hoog op de berg kozen ze zowel om religieuze als militaire redenen. Op militair gebied omdat een Akropolis altijd een fort was, en het een tactisch voordeel is om deze zo hoog mogelijk te bouwen; zo zie je je vijand bijvoorbeeld altijd aankomen. Vanuit religieus oogpunt werd deze locatie gekozen omdat een heuvel vaak natuurlijke mysteries had (grotten, valleien), die de aanwezigheid van de goden benadrukten.

Hoewel veel mensen zich de Akropolis van Athene herinneren als een heiligdom van de oude Grieken, werd de berg al veel eerder bewoond. De platte bovenkant van de heuvel is namelijk het resultaat van duizenden jaren bebouwing, die al begon in de bronstijd. Hoewel er van deze periode weinig bekend is, weten wetenschappers vrijwel zeker dat de Myceense beschaving (ca. 1600-1100 v.Chr.) de tafelberg aan het einde van de bronstijd hebben bewerkt. Er zijn namelijk restanten gevonden van een Myceens paleis, omringd door een grote muur van 4,5 meter dik en 6 meter hoog. Hier woonde de lokale heerser en zijn huishouden.

In de achtste eeuw voor Christus kreeg de Akropolis langzaam een religieus karakter. In deze periode verrees er namelijk een tempel op de heuveltop, ter ere van de godin Athena. Dit was de beschermgodin van de stad. Er is echter weinig bekend over het architectonische uiterlijk van de gebouwen op de berg vóór de Archaïsche periode (ca. 800-480 v.Chr.). In deze periode werden veel religieuze festivals georganiseerd op de Atheense Akropolis. Archeologen hebben dan ook een groot aantal voorwerpen uit deze tijd gevonden op de Akropolis. Deze vondsten laten zien hoe groots de Griekse beschaving destijds was. In 480 v.Chr. werden de Atheners aangevallen door de Perzen, die na hun overwinning bij Thermopylae de stad plunderden. Zij vernielden bijna elk bouwwerk dat op dat moment op de Akropolis stond. De Atheners verstopten daarom de overgebleven sculpturen in grotten. Datzelfde jaar moesten de Perzen zich echter alweer terugtrekken. Om te voorkomen dat dit belangrijke complex nogmaals onder de voet gelopen zou worden, bouwden de Atheners twee nieuwe forten.

Onder de leiding van de staatsman Perikles (die leefde van ca. 495 tot 429 v.Chr.) bereikte Athene haar culturele hoogtepunt. Tijdens zijn bewind werden dan ook veel van de huidige overgebleven structuren op de Akropolis gebouwd. Het enorme bouwproject duurde vijftig jaar, en Perikles kon niet zien hoe zijn visie werkelijkheid werd omdat hij stierf voordat de werkzaamheden voltooid waren. De architecten en arbeiders werkten gelukkig door aan het project, en er werden veel iconische bouwwerken gerealiseerd.

Een van de belangrijkste bouwwerken die in de Gouden Eeuw van Athene werd gebouwd is het Parthenon, een enorme tempel die de heuvel van het Akropolis domineert. De tempel is toegewijd aan de Griekse godin Athena, net zoals de oude tempel die in 480 v.Chr. door de Perzen werd vernield. De meeste sculpturen (zoals een goud en ivoren beeld van Athena) zijn in de loop der eeuwen verloren gegaan. Ook het witte marmer is in de loop der jaren beschadigd. De basisstructuur bleef echter intact. Het Parthenon is een Dorische tempel, een van de oudste stijlen uit de bekende Griekse bouworden. Het is aan alle kanten door zuilen omgeven (dit noemt men ook wel een peripteros), en volledig van marmer gemaakt. Het dak was van hout, en belegd met marmeren dakpannen. Naast de verschillende sculpturen werd het bouwwerk gedecoreerd met zogenaamde metopen, stenen platen waarop bijvoorbeeld strijdtaferelen werden verbeeld. Al het beeldhouwwerk was oorspronkelijk beschilderd met rode, blauwe en gele verfstoffen. Deze schilderingen zijn in de loop der eeuwen echter afgebladerd.

In 338 v.Chr. werd het al verzwakte Athene verslagen door koning Philippus II uit Macedonië. Hiermee verloor de stad haar zelfstandigheid. In 168 v.Chr. namen de Romeinen er de macht over, nadat ze de Macedoniërs hadden verjaagd. Veel van de originele gebouwen van de Akropolis werden later in de geschiedenis verwoest of hergebruikt. Toen Rome in de zesde eeuw Christelijk werd, veranderden veel tempels bijvoorbeeld in kerken. Zo werd het Parthenon toegewijd aan de Heilige Maria. In de 15 e eeuw veoverden de Ottomanen Athene, waarna het Parthenon omgevormd werd tot moskee. Het zou uiteindelijk tot de negentiende eeuw duren voor de Akropolis weer in Griekse handen kwam, toen Griekenland zich in 1829 definitief van het Ottomaanse Rijk afscheidde. In de decennia die daarop volgden deden de Grieken vele opgravingen op de heuveltop, wat een hoop archeologische vondsten opleverde. Restauraties begonnen bij het aanbreken van de twintigste eeuw. De Akropolis van Athene is nu een populaire toeristische bestemming, en het hele jaar door te bezoeken.

Archeologie Magazine

1e jaar Archeologie Magazine vanaf SLECHTS € 19,95

Nieuwsbrief

Het beste van Archeologie Online in uw inbox?

Wij vinden privacy belangrijk. We gaan dan ook zorgvuldig met persoonsgegevens om. Lees er alles over in ons privacy-statement.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Akropolis van Athene is een van de beroemdste archeologische vindplaatsen van de wereld, en onderdeel van de UNESCO Werelderfgoedlijst. De 156 meter hoge tafelberg in de hoofdstad van Griekenland wordt ook wel gezien als het natuurlijk centrum van Athene. Door de ligging bovenop de hoge berg is het van kilometers ver te zien.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Als de eerste zonnestralen de treden naar de top van de Akropolis verwarmen, baadt Griekenlands bekendste erfgoed nog in serene rust. Voor even kun je ongestoord genieten van de prachtige bouwwerken op de hoogste plek van de stad. Een rondleiding...

Door Elsbeth Littink

Al vanaf de prehistorische tijd is de Akropolis bewoond. Met reden: hoog boven de stad kun je je vijanden aan zien komen en je goed verdedigen. De Akropolis zoals we hem nu kennen, bestaat uit monumenten die bijna allemaal stammen uit de 5e eeuw v. Chr. en stuk voor stuk een eigen verhaal vertellen.

De gebouwen hebben in de loop der tijd veelal een verschillende functie gehad. Zo vormden ze een paleis met massieve muren (13e eeuw v. Chr.) en een residentie van de Archaïsche heersers (8e eeuw v. Chr.).

Overwinning

Om toegang te krijgen tot de Akropolis, moet je eerst door de Beule Poort. Deze poort is in 280 n. Chr. aan de andere monumenten toegevoegd en is vernoemd naar een Franse archeoloog. Eenmaal door deze poort, loop je de trap op naar de Akropolis.

Vanaf de trap zie je aan de rechterkant een gebouw. Dit is de tempel voor Athena Niké, de godin van de overwinning. De Grieken vereerden de godin Athene in verschillende hoedanigheden. Eén daarvan is Niké, maar op de Akropolis wordt zij ook aanbeden als Polias of Promachos.

De marmeren Athene Niké-tempel is rond 430 v. Chr. gebouwd. Op deze plek stond eerst een simpele tempel met altaar waar de Grieken Athene vereerden. De huidige marmeren tempel is in Ionische stijl gebouwd, met aan de voor- en achterkant vier zuilen. De tempel was rijk gedecoreerd met religieuze sculptuur en stonden verschillende beelden in, zoals het beeld van Athene met palmtak. Dit alles in het teken van overwinning.

De tempel van Athene Niké op de Acropolis.

Toegang tot het heilige

De trap leidt naar de Propyleeën. De naam Propyleeën is niet specifiek voor dit gebouw. In de Oudheid gebruikten de Grieken deze term voor de toegangspoort naar een complex met heiligdommen. In die tijd vond men het belangrijk dat er een duidelijke scheiding bestond tussen het heilige en het wereldse. Een toegangspoort of een natuurlijke scheiding zoals een rivier, symboliseren deze scheiding.

De toegangspoort naar de Akropolis is een massief gebouw dat bestaat uit twee twee zijvleugels met in het midden drie doorgangen, twee kleine en één grote. De Griekse schrijver Pausanias noemde de noordvleugel 'Pinakotheke' of ook wel 'Schilderijen galerij'. Dit vanwege de overdaad aan schilderijen en tekeningen. De Pinakotheke functioneerde waarschijnlijk ook als eetkamer.

Eenmaal door de Propyleeën valt je oog nu gelijk op het Parthenon. In de Oudheid zal dit anders zijn geweest. Ongeveer 40 stappen bij de Propyleeën vandaan stond namelijk het beeld van Athene Promachos. De afbeelding van deze Athene is rond 458 v.Chr. gemaakt door de beroemde beeldhouwer Phidias. Het was een trofee van de overwinningen van de Atheners op de Perzen in de Perzische Oorlogen.

Ongewone tempel

Een tempel zo bijzonder als het Parthenon is verder nergens te vinden in Griekenland. De tempel werd tussen 447-432 v. Chr. gebouwd in opdracht van de charismatische staatsman en veldheer Perikles. Met zijn acht zuilen aan de voorkant en zeventien aan de zijkant is dit monument groter dan de gemiddelde tempel van de Dorische orde. Het is volledig gebouwd met Pentelisch marmer. Dit geeft gelijk een indicatie van het belang van deze tempel. De meeste tempels zijn namelijk van kalksteen, met uitzondering van de belangrijke tempels zoals die in Olympia of Delphi.

Het Parthenon heeft een aantal ongewone aspecten. Binnen de zuilenrij bevindt zich een kleinere tempel met een rond altaar. Deze tempel-in-een-tempel komt normaliter niet voor in Griekenland.

Ook bijzonder is dat overal is gebouwd volgens de Dorische orde, behalve in de achterste kamer, waar de schatkamer is. Hier zijn elementen van de Ionische orde verwerkt. Een laatste afwijkend aspect is het gebruik van optische plaatsing. Door trucjes ziet de toeschouwer gebogen lijnen als recht.

Facade van het Parthenon. De zuilen zijn op eenderde van hun hoogte 2 cm. dikker en hellen iets naar binnen voor een optisch effect.

Sculpturenstrijd

In geen andere tempel is dezelfde hoeveel sculpturen te vinden als in het Parthenon. De tempel is gewijd aan Athena Polias vanwege de verschillende overwinningen van de stad Athene. De sculpturen verbeelden de geboorte van Athene, het gevecht tussen Athene en Poseidon over het bezit van Attica, de Panatheneische processie en de verschillende oorlogen zoals de Trojaanse oorlog.

Al deze beelden zijn niet meer te zien op de Akropolis. Ze zijn in de 18e eeuw door de heer Bruce, Lord of Elgin weggehaald. Tot op de dag van vandaag duurt de strijd om de 'Elgin Marbles' nog voort.

Voorbij het Parthenon, aan de achterkant van de Akropolis, zijn de schamele resten gevonden van het heldenheiligdom voor Pandion. Pandion was volgens de Griekse mythologie een van de legendarische koningen van Athene. Ook was hier het heiligdom voor Zeus Polieus, de beschermer van de stad. De resten van het Pandion bevinden zich nu in de kelders van het museum van de Akropolis.

Meer Athene

Wanneer je je weer omdraait, kijk je tegen de achterkant van het Erechtheion aan, vernoemd naar de legendarische koning Erechtheus. Het Erechtheion is deels de opvolger van de 6e-eeuwse Athene-tempel. Athene en Poseidon- Erechtheus huisden samen in dit complexe gebouw. Het heeft een unieke plattegrond en opbouw. Dit komt door het hoogteverschil van drie meter tussen de verschillende muren. Het bekendst zijn de zuilen in de vorm van vrouwen, de Kariatiden. Het gebouw was het belangrijkste tijdens het religieuze festival van de Panathenaeen omdat in het Erechtheion het oude houten beeld van Athene stond.

De Kariatiden van het Erechtheion. Tijdens de Perzische Oorlogen steunden de inwoners van Karyae de Perzen. De Grieken straften de Karyanen na hun overwinning op de Perzen door de mannen te doden en de vrouwen tot slaaf te maken. De vrouwen moesten voor eeuwig 'een last' dragen.

Na het Erechtheion kom je weer uit bij de Propyleeën. Aan de rechterkant, tegen de muur aan, heeft het Arrephorion gestaan. Dit was het woonhuis voor de twee arrephoren, meisjes die de godin Athene hielpen. Hier zijn geen resten meer van over. Eenmaal aangekomen bij de Propyleeën daal je weer de trappen af naar beneden en sta je weer onderaan de Akropolis. Je kunt je nu weer in het eigentijdse Athene begeven, maar ook een bezoekje brengen aan het Akropolis museum.

©GeschiedenisBeleven.nl, auteur: Elsbeth Littink, eindredactie: Inge den Boer, beeldredactie: Inge den Boer, foto's: Wikimedia

# data[].attributes.attachment_link.title
De Griekse Akropolis: alles ter ere van Athene - Geschiedenis Beleven

# data[].attributes.attachment_link.description
Als de eerste zonnestralen de treden naar de top van de Akropolis verwarmen, baadt Griekenlands bekendste erfgoed nog in serene rust. Voor even kun je ongestoord genieten van de prachtige bouwwerken op de hoogste plek van de stad. Een rondleiding...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Cathédrale Nôtre Dame de Paris, letterlijk vertaald de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Parijs is een kathedraal in Parijs op het eiland Ill de la Cité.

De Notre-Dame is gebouwd in het jaar 1163, naar het idee van bisschop Maurice de Sully. De kathedraal was klaar in het jaar 1225. De toren op de huidige Notre-Dame was toen nog niet klaar. Het is nu één van de meest bekendste kathedralen ter wereld. De kathedraal werd in de rest van de wereld onder andere bekend door het boek " De klokkenluider van de Notre-Dame" door Victor Hugo. De Franse koningen lieten zich niet in de Notre-Dame kronen, maar in de kathedraal van Reims. Alleen de Engelse koning Hendrik VI liet zich hier tot Franse koning kronen en Napoleon Bonaparte tot keizer. Ook werden vele beroemde Fransen hier begraven. Tijdens de Franse Revolutie werd de kerk deels verwoest en de koningsbeelden van Juda werden onthoofd, omdat het volgens de revolutionairen beelden van de Franse koningen waren. De Notre-Dame werd gerestaureerd door Viollet-le-Duc.

Geschiedenis

De bouw van de Notre-Dame.

De Notre-Dame is een van de eerste kathedralen in Europa. De kathedraal was licht en hoog, een technologische vernieuwing. Hoge gebouwen op pilaren met grote ramen was nieuw. Die stortten niet in dankzij de steunpilaren aan de buitenkant. Ook de techniek van het gekleurde glas maken was nieuw. In kathedralen werden niet alleen kerkdiensten opgedragen, maar er werden veel andere dingen gedaan, zoals scholing. De kathedraalscholen stonden aan de wieg van de universiteiten.

Brand Notre-Dame op 15 april 2019

Op 15 april 2019 brak er in de Notre-Dame een brand uit waarbij een groot deel van de Notre-Dame werd verwoest. O.a. de torenspits bezweek. De brand verspreidde zich snel omdat het dak van de Notre-Dame een groot deel uit hout bestaat. 70 % van alle kunstwerken in de Notre-Dame werden hierbij verwoest. Al binnen enkele dagen na de brand werd er een slordige 1 miljard Euro gedoneerd om de kathedraal te herstellen.

Bijzondere gebeurtenissen

Tijdens de Franse Revolutie werd de Notre-Dame niet vernietigd zoals veel andere christelijke gebouwen, maar omgebouwd tot een Tempel van Rede. Er zijn daarbij veel kerkschatten verloren gegaan en vernield. In 1804 liet Napoleon zich tot keizer kronen in de opnieuw ingerichte Notre-Dame. Omdat tijdens de Franse Revolutie de Notre-Dame zwaar werd toegetakeld, heeft Napoleon veel vlagen op laten hangen om dit te verhullen.

Het voorportaal met het Laatste Oordeel uitgebeeld.

Het interieur van de kathedraal

De Notre-Dame vanaf de Pont Notre-Dame

# data[].attributes.attachment_link.description
De Cathédrale Nôtre Dame de Paris, letterlijk vertaald de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Parijs is een kathedraal in Parijs op het eiland Ill de la Cité. De Notre-Dame is gebouwd in het jaar 1163, naar het idee van bisschop Maurice de Sully. De kathedraal was klaar in het jaar 1225.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Parthenon | History | Acropolis of Athens | Greece | 4K

# data[].attributes.body
Lees de tekst tot en met de grijze kader.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Notre-Dame (Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) is één van de populairste bezienswaardigheden in Parijs. Jaarlijks trekt de gotische kathedraal zeker tien miljoen bezoekers. Een beknopte geschiedenis van dit religieuze bouwwerk op het Île de la Cité in de rivier de Seine.
De geschiedenis van de beroemde kathedraal gaat terug tot de twaalfde eeuw. Bisschop en bouwheer Maurice de Sully gaf toen opdracht voor de bouw van een nieuw godshuis op de plek van de Sint-Stefanuskathedraal, de eerste christelijke kerk van Parijs die in vroeger tijden dienst had gedaan als Gallo-Romaanse tempel gewijd aan Jupiter. Dit monument werd voor de bouw van de Notre-Dame afgebroken. De eerste bouwactiviteiten van de nieuwe kathedraal vonden plaats in 1163. Paus Alexander III legde de eerste steen.

In de twaalfde eeuw kwamen al enkele delen gereed: de drie gebeeldhouwde portalen van de westfaçade, het koor en een groot deel van het schip. In 1182 werd het nieuwe hoogaltaar ingewijd. De Notre-Dame was toen echter nog niet helemaal af. De werkzaamheden zouden nog tot 1345 duren. In totaal werd er dus bijna tweehonderd jaar aan de kathedraal gewerkt.

Een paar cijfers

De Notre-Dame van Parijs is 130 meter lang en 69 meter breed. Het schip heeft een hoogte van 35 meter. De vieringstoren is 90 meter hoog. De onvoltooide, platte westtorens zijn met 69 meter een stuk lager. De kathedraal kan plaats bieden aan circa 9000 mensen, waarvan 1500 op de galerijen.

De in gotische stijl opgetrokken kathedraal week flink af van eerdere gebouwen in romaanse stijl. Dit onder meer op het gebied van naturalistische sculpturen en bouwtechnieken. Bijzonder voor die tijd waren bijvoorbeeld de luchtbogen die de gewelven van buitenaf ondersteunen. Dankzij deze nieuwe techniek kon men met relatief slanke zuilen veel hoger bouwen dan voor die tijd.

Opvallendste deel van de kathedraal is waarschijnlijk de westelijke façade, met drie rijk versierde portalen: het Mariaportaal, het Portaal van het Laatste Oordeel en het Anneportaal. Boven deze portalen is de zogeheten Galerij der Koningen te vinden, met beelden van de koningen van Juda. Hierboven vindt men een Mariabeeld en een aan Maria gewijd roosvenster. Dit venster wordt beschouwd als één van de hoogtepunten van de gotische bouwkunst. Aan de beroemde westzijde zijn verder twee niet-afgebouwde torens opvallend. Deze zijn te beklimmen. Vanaf de 69 meter hoge torens heeft men een goed uitzicht over Parijs. Daarnaast kan men er de beroemde waterspuwers van de Notre-Dame van dichtbij bewonderen.

Kunstschatten en relikwieën

De Notre-Dame herbergt een groot aantal kunstschatten en relikwieën. Bijzonder zijn bijvoorbeeld het veertiende-eeuws versierde koorhek en bronzen altaar. In de kerk wordt verder een doornenkroon bewaard waarvan beweerd wordt het dat dit de doornenkroon is die Jezus voorafgaand aan zijn kruisiging moest opzetten. De Franse koning Lodewijk de Heilige kocht dit reliek, dat tegenwoordig nog zelden aan het publiek wordt vertoond, in 1239 van Boudewijn II van Namen, keizer van het Byzantijnse Rijk.

Onder het grote voorplein bij de Notre-Dame, het Parvis Notre-Dame - place Jean-Paul-II, bevindt zich een honderdtwintig meter lange archeologische crypte. Deze werd in 1980 geopend. Er zijn onder meer overblijfselen te vinden van de Sint-Stefanuskathedraal. Ook kan men er maquettes bekijken die een beeld geven van de ontwikkeling van de stad Parijs sinds de stichting van de Gallische nederzetting Parisii.

Franse revolutie

Napoleon Bonaparte kroonde zichzelf in 1804 in de Notre-Dame tot keizer. Op dat moment verkeerde de kathedraal in vrij slechte staat. Tijdens de Franse Revolutie was het bouwwerk omgedoopt in Tempel van de Rede en in de jaren hierna waren veel bouwwerken vernield. Zo sloegen revolutionairen bijvoorbeeld bij 28 beelden van de koningen Juda het hoofd eraf. De Parijzenaars dachten namelijk dat hier oude Franse koningen werden afgebeeld. Na de ondertekening van het Concordaat van 15 juli 1801 werd de Notre-Dame opnieuw gebruikt voor de katholieke eredienst.

In de negentiende eeuw is de kathedraal grondig gerestaureerd door architect Eugène Viollet-le-Duc. Hij moest de vernielingen die in de tijd van de revolutie waren toegebracht herstellen, maar deed meer. Niet tot ieders tevredenheid voegde hij verschillende extra elementen toe, waaronder de waterspuwers en de vieringtoren, de zogeheten 'Flèche'. Viollet herstelde ook de Galerij der Koningen. Jaren later, in 1977, werden 21 van de 28 hoofden teruggevonden tijdens de verbouwing van een herenhuis. Deze originele hoofden zijn tegenwoordig te bewonderen in het Musée de Cluny, een Frans museum gewijd aan de Middeleeuwen.

Sinds 1991 staat de Notre-Dame op de werelderfgoedlijst van Unesco.

De Notre Dame speelt ook een belangrijke rol in Victor Hugo's De Klokkenluider van de Notre Dame. In dit verfilmde boek is een hoofdrol weggelegd voor de gebochelde Quasimodo, een misvormde klokkenluider die door inwoners van Parijs wordt gezien als een soort monster. Victor Hugo kreeg naar verluidt inspiratie voor zijn verhaal nadat hij op een dag was rondgeleid door de Parijse kathedraal.

Brand

Op 15 april 2019 brak een grote brand uit in de Notre-Dame. Het duurde uren voordat brandweerlieden het vuur onder controle hadden. Bij de brand ging onder meer de vieringtoren verloren. Deze bestond uit 500 ton hout en 250 ton lood. Ook een groot deel van het dak, evenals veertiende-eeuwse houtsnijwerk rond het koor werd verwoest. Een groot deel van de kunstschatten kon worden gered. Franse miljardairs stelden een dag na de brand al honderden miljoen euro beschikbaar voor herstel van de monumentale kathedraal.

Ook interessant: Parijs in de achttiende eeuw (animatie)
Boek: De canon van Parijs

Enkele foto's van de kathedraal:

Video: Geschiedenis van de Notre-Dame:

-1001 Gebouwen - Mark Irving - p.91
-https://nl.france.fr/nl/parijs/lijst/de-6-geheimen-van-de-notre-dame-in-parijs
-https://www.nrc.nl/nieuws/2019/04/16/brand-in-notre-dame-onder-controle-macron-kondigt-inzamelingsactie-aan-a3957039
-Kroniek van de Mensheid - Aart Aarsbergen e.a. - p.246

# data[].attributes.attachment_link.title
Notre-Dame - Gotische kathedraal in Parijs | Historiek

# data[].attributes.attachment_link.description
De Notre-Dame (Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) is één van de populairste bezienswaardigheden in Parijs. Jaarlijks trekt de gotische kathedraal zeker tien miljoen bezoekers. Een beknopte geschiedenis van dit religieuze bouwwerk op het Île de la Cité in de rivier de Seine. De geschiedenis van de beroemde kathedraal gaat terug tot de twaalfde eeuw.

# data[].attributes.body
Kijk het filmpje van 1.48 - 2.32

# data[].attributes.attachment_link.title
Romaanse en gotische kunst in de middeleeuwen (kort overzicht)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De gotiek is een bouwstijl die vooral in de Middeleeuwen populair was. Vooral veel kerken en kathedralen werden gotisch gebouwd.

De gotische kathedraal kwam op in de 12e eeuw. Daarvoor had men Romaanse gebouwen. Die werden te donker en te eng qua structuur gevonden. In de periode van de 12e tot en met de 16e eeuw zijn meer dan 100 kathedralen gebouwd, vooral in Frankrijk. De kathedralen waren het middelpunt van een stad, waar veel activiteiten plaatsvonden, niet alleen kerkdiensten. Er waren ook kathedraalscholen gevestigd. Hier lag het begin van de universiteiten. Hoewel in de Franse Revolutie veel religieuze gebouwen zijn vernietigd, staan er in Frankrijk nog steeds veel eeuwenoude kathedralen overeind.

Gotische gebouwen kun je herkennen aan de hoge vensters met glas-in-loodramen. De bovenkant van deze vensters hebben meestal een zogeheten spitsboog. Ook zijn er vaak roosvensters te vinden, maar niet altijd. De kerken hebben vanbinnen gewelven aan het plafond. In Zuid-Europa was dit in het begin moeilijk te maken, dus zijn er buiten de kerk ook luchtbogen geplaatst. Deze luchtbogen ondersteunen het gebouw. De gebouwen werden vaak van grijsachtige stenen gemaakt.

Stromingen

Er zijn verschillende stromingen binnen de gotiek. Zo is er de romanogotiek, die de romaanse stijl met de gotiek verbindt. De gotiek kwam met de renaissance ten einde. Hierna ging men weer terug naar een meer Romeinse bouwstijl. In de 19e eeuw kwam de gotiek echter weer op, tijdens de neogotiek. Hierdoor komt het ook dat er in de Verenigde Staten gotische gebouwen zijn te vinden.

# data[].attributes.attachment_link.description
De gotiek is een bouwstijl die vooral in de Middeleeuwen populair was. Vooral veel kerken en kathedralen werden gotisch gebouwd. De gotische kathedraal kwam op in de 12e eeuw. Daarvoor had men Romaanse gebouwen. Die werden te donker en te eng qua structuur gevonden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo gezegd Zo gerekend 3 - Les 62 Spiegelingen

# data[].attributes.attachment_link.title
Wanneer eindigt een werkwoord op d, t of dt?

# data[].attributes.body
Lees de tekst tot en met de grijze kader.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Notre-Dame (Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) is één van de populairste bezienswaardigheden in Parijs. Jaarlijks trekt de gotische kathedraal zeker tien miljoen bezoekers. Een beknopte geschiedenis van dit religieuze bouwwerk op het Île de la Cité in de rivier de Seine.
De geschiedenis van de beroemde kathedraal gaat terug tot de twaalfde eeuw. Bisschop en bouwheer Maurice de Sully gaf toen opdracht voor de bouw van een nieuw godshuis op de plek van de Sint-Stefanuskathedraal, de eerste christelijke kerk van Parijs die in vroeger tijden dienst had gedaan als Gallo-Romaanse tempel gewijd aan Jupiter. Dit monument werd voor de bouw van de Notre-Dame afgebroken. De eerste bouwactiviteiten van de nieuwe kathedraal vonden plaats in 1163. Paus Alexander III legde de eerste steen.

In de twaalfde eeuw kwamen al enkele delen gereed: de drie gebeeldhouwde portalen van de westfaçade, het koor en een groot deel van het schip. In 1182 werd het nieuwe hoogaltaar ingewijd. De Notre-Dame was toen echter nog niet helemaal af. De werkzaamheden zouden nog tot 1345 duren. In totaal werd er dus bijna tweehonderd jaar aan de kathedraal gewerkt.

Een paar cijfers

De Notre-Dame van Parijs is 130 meter lang en 69 meter breed. Het schip heeft een hoogte van 35 meter. De vieringstoren is 90 meter hoog. De onvoltooide, platte westtorens zijn met 69 meter een stuk lager. De kathedraal kan plaats bieden aan circa 9000 mensen, waarvan 1500 op de galerijen.

De in gotische stijl opgetrokken kathedraal week flink af van eerdere gebouwen in romaanse stijl. Dit onder meer op het gebied van naturalistische sculpturen en bouwtechnieken. Bijzonder voor die tijd waren bijvoorbeeld de luchtbogen die de gewelven van buitenaf ondersteunen. Dankzij deze nieuwe techniek kon men met relatief slanke zuilen veel hoger bouwen dan voor die tijd.

Opvallendste deel van de kathedraal is waarschijnlijk de westelijke façade, met drie rijk versierde portalen: het Mariaportaal, het Portaal van het Laatste Oordeel en het Anneportaal. Boven deze portalen is de zogeheten Galerij der Koningen te vinden, met beelden van de koningen van Juda. Hierboven vindt men een Mariabeeld en een aan Maria gewijd roosvenster. Dit venster wordt beschouwd als één van de hoogtepunten van de gotische bouwkunst. Aan de beroemde westzijde zijn verder twee niet-afgebouwde torens opvallend. Deze zijn te beklimmen. Vanaf de 69 meter hoge torens heeft men een goed uitzicht over Parijs. Daarnaast kan men er de beroemde waterspuwers van de Notre-Dame van dichtbij bewonderen.

Kunstschatten en relikwieën

De Notre-Dame herbergt een groot aantal kunstschatten en relikwieën. Bijzonder zijn bijvoorbeeld het veertiende-eeuws versierde koorhek en bronzen altaar. In de kerk wordt verder een doornenkroon bewaard waarvan beweerd wordt het dat dit de doornenkroon is die Jezus voorafgaand aan zijn kruisiging moest opzetten. De Franse koning Lodewijk de Heilige kocht dit reliek, dat tegenwoordig nog zelden aan het publiek wordt vertoond, in 1239 van Boudewijn II van Namen, keizer van het Byzantijnse Rijk.

Onder het grote voorplein bij de Notre-Dame, het Parvis Notre-Dame - place Jean-Paul-II, bevindt zich een honderdtwintig meter lange archeologische crypte. Deze werd in 1980 geopend. Er zijn onder meer overblijfselen te vinden van de Sint-Stefanuskathedraal. Ook kan men er maquettes bekijken die een beeld geven van de ontwikkeling van de stad Parijs sinds de stichting van de Gallische nederzetting Parisii.

Franse revolutie

Napoleon Bonaparte kroonde zichzelf in 1804 in de Notre-Dame tot keizer. Op dat moment verkeerde de kathedraal in vrij slechte staat. Tijdens de Franse Revolutie was het bouwwerk omgedoopt in Tempel van de Rede en in de jaren hierna waren veel bouwwerken vernield. Zo sloegen revolutionairen bijvoorbeeld bij 28 beelden van de koningen Juda het hoofd eraf. De Parijzenaars dachten namelijk dat hier oude Franse koningen werden afgebeeld. Na de ondertekening van het Concordaat van 15 juli 1801 werd de Notre-Dame opnieuw gebruikt voor de katholieke eredienst.

In de negentiende eeuw is de kathedraal grondig gerestaureerd door architect Eugène Viollet-le-Duc. Hij moest de vernielingen die in de tijd van de revolutie waren toegebracht herstellen, maar deed meer. Niet tot ieders tevredenheid voegde hij verschillende extra elementen toe, waaronder de waterspuwers en de vieringtoren, de zogeheten 'Flèche'. Viollet herstelde ook de Galerij der Koningen. Jaren later, in 1977, werden 21 van de 28 hoofden teruggevonden tijdens de verbouwing van een herenhuis. Deze originele hoofden zijn tegenwoordig te bewonderen in het Musée de Cluny, een Frans museum gewijd aan de Middeleeuwen.

Sinds 1991 staat de Notre-Dame op de werelderfgoedlijst van Unesco.

De Notre Dame speelt ook een belangrijke rol in Victor Hugo's De Klokkenluider van de Notre Dame. In dit verfilmde boek is een hoofdrol weggelegd voor de gebochelde Quasimodo, een misvormde klokkenluider die door inwoners van Parijs wordt gezien als een soort monster. Victor Hugo kreeg naar verluidt inspiratie voor zijn verhaal nadat hij op een dag was rondgeleid door de Parijse kathedraal.

Brand

Op 15 april 2019 brak een grote brand uit in de Notre-Dame. Het duurde uren voordat brandweerlieden het vuur onder controle hadden. Bij de brand ging onder meer de vieringtoren verloren. Deze bestond uit 500 ton hout en 250 ton lood. Ook een groot deel van het dak, evenals veertiende-eeuwse houtsnijwerk rond het koor werd verwoest. Een groot deel van de kunstschatten kon worden gered. Franse miljardairs stelden een dag na de brand al honderden miljoen euro beschikbaar voor herstel van de monumentale kathedraal.

Ook interessant: Parijs in de achttiende eeuw (animatie)
Boek: De canon van Parijs

Enkele foto's van de kathedraal:

Video: Geschiedenis van de Notre-Dame:

-1001 Gebouwen - Mark Irving - p.91
-https://nl.france.fr/nl/parijs/lijst/de-6-geheimen-van-de-notre-dame-in-parijs
-https://www.nrc.nl/nieuws/2019/04/16/brand-in-notre-dame-onder-controle-macron-kondigt-inzamelingsactie-aan-a3957039
-Kroniek van de Mensheid - Aart Aarsbergen e.a. - p.246

# data[].attributes.attachment_link.title
Notre-Dame - Gotische kathedraal in Parijs | Historiek

# data[].attributes.attachment_link.description
De Notre-Dame (Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) is één van de populairste bezienswaardigheden in Parijs. Jaarlijks trekt de gotische kathedraal zeker tien miljoen bezoekers. Een beknopte geschiedenis van dit religieuze bouwwerk op het Île de la Cité in de rivier de Seine. De geschiedenis van de beroemde kathedraal gaat terug tot de twaalfde eeuw.

# data[].attributes.body
Lees de tekst tot en met de eerste foto.

# data[].attributes.attachment_link.description
Doel: het begrijpen van de betekenis en het belang van erfgoed. Leren over verschillende soorten erfgoed.
Type activiteit: discussie, activiteit in de klas
Duur: twee lesuren
Geschikt voor: taal, geschiedenis, maatschappijleer

# data[].attributes.body
Bekijk het filmpje.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Deze filmpjes vallen onder de bepalingen van de Creative Commons-licentie CC BY-SA-NC

Het zou een quizvraag kunnen zijn. Wat verstaat u onder 'erfgoed'?

Onroerend erfgoed: Dat zijn gebouwen, landschappen en archeologische sites. Die zijn 'onroerend', niet-verplaatsbaar. Je kunt dit erfgoed weliswaar aanraken, maar niet of toch zeer moeilijk verplaatsen. Vandaar de naam.

Roerend erfgoed: Denk aan kunstwerken, gebruiksvoorwerpen, archiefstukken, manuscripten, documenten, foto's... Wat ze gemeen hebben is dat je ze allemaal kunt vastpakken en ook verplaatsen. 'Roerend' dus.

Immaterieel erfgoed: Dit zijn tradities, rituelen, ambachten, streekgerechten... Dit erfgoed is niet of moeilijk(er) in handen te nemen, maar daarom niet minder relevant.

In Vlaanderen worden roerend en immaterieel erfgoed beleidsmatig samengenomen onder het koepelbegrip 'cultureel erfgoed'.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het zou een quizvraag kunnen zijn. Wat verstaat u onder 'erfgoed'? Onroerend erfgoed: Dat zijn gebouwen, landschappen en archeologische sites. Die zijn 'onroerend', niet-verplaatsbaar. Je kunt dit erfgoed weliswaar aanraken, maar niet of toch zeer moeilijk verplaatsen. Vandaar de naam. Roerend erfgoed: Denk aan kunstwerken, gebruiksvoorwerpen, archiefstukken, manuscripten, documenten, foto's...

# data[].attributes.body
Lees enkel de eerste alinea.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De indrukwekkende beelden van de grote vlammen en de instortende torenspits gingen de wereld rond. De plannen, en het geld, om de kathedraal te heropbouwen, kwamen er snel. De Franse president Emmanuel Macron beloofde dat het vijf jaar zou duren. Daar is tot nu toe al 846 miljoen euro voor ingezameld.

Vandaag, vier jaar later, brengt hij een bezoek aan de werf, waar duizenden ambachtslui en vakmensen werken aan de restauratie van de meest iconische Franse kathedraal. De renovatie is volop bezig en er is nog veel werk om alles in 2024 klaar te krijgen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vier jaar na de brand van de Notre Dame: hoe ver staan de bouwwerken?

# data[].attributes.attachment_link.description
De indrukwekkende beelden van de grote vlammen en de instortende torenspits gingen de wereld rond. De plannen, en het geld, om de kathedraal te heropbouwen, kwamen er snel. De Franse president Emmanuel Macron beloofde dat het vijf jaar zou duren. Daar is tot nu toe al 846 miljoen euro voor ingezameld.

# data[].attributes.body
Bekijk het tweede filmpje tot 2.30.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Franse verzekeraar Axa laat weten dat het bedrijf mogelijk aankijkt tegen een aantal verzekeringsclaims na de brand in de Notre-Dame. De Franse groep is namelijk de verzekeraar van twee van de aannemers die in de kathedraal aan het werk waren.

Daarnaast staat Axa ook in voor de verzekering van een aantal relikwieën en kunstwerken die zich in de kathedraal bevonden.

Tegelijk laat de verzekeraar weten dat 10 miljoen te zullen schenken voor de heropbouw van de kathedraal in Parijs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Herlees de liveblog: Verwoestende brand in de Notre-Dame, the day after

# data[].attributes.attachment_link.description
De Franse verzekeraar Axa laat weten dat het bedrijf mogelijk aankijkt tegen een aantal verzekeringsclaims na de brand in de Notre-Dame. De Franse groep is namelijk de verzekeraar van twee van de aannemers die in de kathedraal aan het werk waren.