# data[].attributes.body
Онцлог ба тогтворгүй бүтэцтэй хөрс

# data[].attributes.body
Хөрсний онцлог

Тогтвортой болон тогтворгүй бүтэцтэй хөрс

# data[].attributes.headline
🧩 1. Хөрсний онцлог гэж юу вэ?

# data[].attributes.subject
🧩 1. Хөрсний онцлог гэж юу вэ?

# data[].attributes.body
Хөрсний онцлог гэдэг нь тухайн хөрсний гарал үүсэл, бүтэц, физик-механик шинж чанар, ус чийгийн горим, температурын нөлөөнд үзүүлэх хариу зэргийг хэлнэ.

Эдгээр нь төмөр замын суурийн даац, бат бөх чанарыг тодорхойлдог.

# data[].attributes.headline
Үндсэн онцлогууд

# data[].attributes.subject
Үндсэн онцлогууд

# data[].attributes.body
1. Нягтрал - Хөрсний ширхэгүүд хоорондын шахалт

Төмөр замд үзүүлэх нөлөө:

Нягт бага бол суулт үүсэж, замын тэгш баыдал алдагдана.

2. Чийгшэл - Хөрсөнд агуулагдах усны хэмжээ

Төмөр замд үзүүлэх нөлөө:

Илүүдэл ус нь зөөлрөл, хөөх, суулт үүсгэнэ.

3. Ширхэгийн бүрэлдэхүүн - Элс шавар тоосонцорын харьцаа

Төмөр замд үзүүлэх нөлөө:

Шаварлаг хөрс хөдөлгөөнтэй, элсэрхэг хөрс ус сайн нэвтрүүлнэ.

4. Нягтралын модуль (E) - Хөрсний шахалтын эсэргүүцэл

Төмөр замд үзүүлэх нөлөө:

Суурийн даац ба тогтвортой байдлыг тодорхойлно.

5. Битүүмжил ба нэвчимтгий чанар - Ус нэвтрүүлэх чадвар

Төмөр замд үзүүлэх нөлөө:

Нэвчимтгий хөрс нь ус хуримтлуулж тогтворгүй болгодог.

6. Хөлдөлт ба гэсэлтийн чанар - Температурын улиралын нөлөө

Төмөр замд үзүүлэх нөлөө:

Хөлдөлт гэсэлтийн үед хөөх, суулт үүсдэг.

# data[].attributes.headline
🌍 2. Хөрсний тогтвортой байдал ба тогтворгүй бүтэцтэй хөрс

# data[].attributes.subject
🌍 2. Хөрсний тогтвортой байдал ба тогтворгүй бүтэцтэй хөрс

# data[].attributes.body
Тогтвортой байдал нь хөрс гадаад хүчний (ачаалал, ус, салхи, температур гэх мэт) нөлөөнд хэлбэр, байрлалаа хадгалах чадварыг илэрхийлдэг.

Харин тогтворгүй бүтэцтэй хөрс гэдэг нь гадны нөлөөнд амархан суулт өгөх, гулсах, хөөх, нурж эвдрэх шинжтэй хөрс юм.

# data[].attributes.headline
🔸 Тогтворгүй хөрсний үндсэн төрлүүд:

# data[].attributes.subject
🔸 Тогтворгүй хөрсний үндсэн төрлүүд:

# data[].attributes.body
1. Хөөх хөрс - Хөлдөлтийн үед ус хөөрч, эзэлхүүн нэмэгддэг

Төмөр замын барилгад үзүүлэх сөрөг нөлөө:

Замын бүтцэд овойлт, хагарал үүсгэнэ.

2. Суух хөрс - Ус чийгийн нөлөөгөөр нягт багасаж суулт өгдөг

Төмөр замын барилгад үзүүлэх сөрөг нөлөө:

Суурь гажилт, замын хөндлөн хазайлт үүсгэнэ.

3. Гулсалттай хөрс - Уулын налуу хэсэгт байрласан, ус ихтэй хөрс

Төмөр замын барилгад үзүүлэх сөрөг нөлөө:

Налуугийн гулсалт, суман шилжүүлгийн эвдрэл.

4. Сийрэг бүтэцтэй хөрс - Ширхэг хоорондын барьц сул, нягт бага

Төмөр замын барилгад үзүүлэх сөрөг нөлөө:

Даралтад тэсвэргүй, хөрсний шилжилт үүсгэнэ.

5. Органик хөрс - Илүү их органик бодис, бага нягтралтай

Төмөр замын барилгад үзүүлэх сөрөг нөлөө:

Хэт зөөлөн, их суулт өгдөг.

6. Усанд ханасан хөрс - Усанд бүрэн дүүрсэн даралтанд амархан гулсдаг

Төмөр замын барилгад үзүүлэх сөрөг нөлөө:

Замын дэр чулуу ба суурийн тогтворгүй байдал.

# data[].attributes.headline
⚙️ 3. Тогтворгүй хөрсийг тогтворжуулах арга

# data[].attributes.subject
⚙️ 3. Тогтворгүй хөрсийг тогтворжуулах арга

# data[].attributes.body
Төмөр зам барихад тогтворгүй хөрсний нөхцлийг сайжруулах, солих, шахах, ус зайлуулах аргаар шийддэг.

# data[].attributes.headline
🚧 4. Төмөр замын инженерийн хувьд анхаарах зүйлс

# data[].attributes.subject
🚧 4. Төмөр замын инженерийн хувьд анхаарах зүйлс

# data[].attributes.body
1. Хөрсний шинж чанарыг судлахын тулд геотехникийн судалгаа хийнэ.

2. Хэрвээ хөрсний бүтэц тогтворгүй бол суурийн бүтэц (далан, дэр, суурь үе)-ийг өөрчлөх шаардлагатай.

3. Усны горимыг зохицуулах нь хамгийн чухал — ус тогтох, нэвчих үзэгдэл хамгийн их эвдрэл үүсгэдэг.

4. Тогтворгүй хэсэгт замын хяналт, хэмжилт байнга хийнэ (суулт хэмжигч, гулсалт мэдрэгч).

# data[].attributes.headline
Тогтвортой болон тогтворрүй бүтэцтэй хөрсний томьёо

# data[].attributes.subject
Тогтвортой болон тогтворрүй бүтэцтэй хөрсний томьёо

# data[].attributes.body
Төмөр замын барилгын чанар нь хөрсний тогтвортой байдалтай шууд холбоотой.

Тогтворгүй бүтэцтэй хөрсийг зөв тодорхойлж, тохирох инженерийн арга хэрэглэснээр замын насжилт, аюулгүй байдлыг хангах боломжтой.

# data[].attributes.headline
📚 Эх сурвалжууд:

# data[].attributes.subject
📚 Эх сурвалжууд:

# data[].attributes.body
1. “Хөрсний механик” – Г. Доржсүрэн, Б. Баттулга, УБ, 2018 он
→ Монгол орны хөрсний ангилал, шинж чанар, инженерийн тооцоонд ашиглах үзүүлэлтүүдийг дэлгэрэнгүй тайлбарласан.

2. “Төмөр замын инженер геотехник” – Б. Мөнхбат, УБ, 2019 он
→ Төмөр замын далан, суурь хөрсний бүтэц, тогтворжилтын арга, дренажийн системийн талаар.

3. MNS 2305:2020 — Барилгын геотехникийн судалгаа
→ Хөрсний физик-механик шинж чанарыг тодорхойлох туршилт, лабораторийн арга зүй.

4. MNS EN 1997-1:2017 (Eurocode 7) — Geotechnical Design, Part 1: General Rules
→ Хөрсний даац, суулт, тогтворжилтын тооцооны олон улсын стандарт.

5. “Төмөр замын барилгын технологи” – Ж. Ганзориг, УБ, 2021 он
→ Төмөр замын далангийн бүтцийн шаардлага, хөрсний тогтворгүй байдлын тохиолдол, инженерийн шийдлүүд.

6. Монгол орны хөрсний зураг, геотехникийн тайлангууд – Барилгын хөгжлийн төв, 2020–2023 он

# data[].attributes.headline
🗣️ Анхаарал хандуулсанд баярлалаа

# data[].attributes.subject
🗣️ Анхаарал хандуулсанд баярлалаа