# data[].attributes.body
związki chemiczne zbudowane z atomów wodoru i reszty kwasowej

# data[].attributes.body
H n R
n- liczba atomów wodoru
R- reszta kwasowa

# data[].attributes.body
KWASY BEZTLENOWE

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.body
KWASY TLENOWE

# data[].attributes.attachment_link.description
Store photos and docs online. Access them from any PC, Mac or phone. Create and work together on Word, Excel or PowerPoint documents.

# data[].attributes.body
Film dydaktyczny

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy wiesz, że składnikiem soku żołądkowego każdego człowieka jest kwas solny? Kwas ten ma właściwości żrące, a jednak nie niszczy błony żołądka zdrowego człowieka, lecz pomaga w trawieniu pokarmów.

w jaki sposób otrzymujemy wodorotlenki, jaką mają budowę, właściwości i zastosowanie;

czym są wskaźniki i jakie przyjmują zabarwienie w wodzie i zasadach.

definiować pojęcie kwasu;

projektować doświadczenia pozwalające otrzymywać kwasy beztlenowe różnymi metodami;

opisywać budowę kwasów beztlenowych;

okreśłać barwę, jaką przyjmują wskaźniki w kwasach;

badać i opisywać właściwości oraz zastosowanie wybranych kwasów beztlenowych.

Kwas solny jest składnikiem soku żołądkowego. Niszczy drobnoustroje chorobotwórcze, sterylizuje pokarm i pomaga w trawieniu białek. U osoby dorosłej pojemność żołądka waha się zazwyczaj od jednego do półtora dmIndeks górny 3 ³ (litra). Wytwarza on co najmniej taką samą objętość soku żołądkowego na dobę. Nadmiar kwasu solnego w żołądku powoduje nadkwaśność.

RaxRzJir3gLzY 1

Nagranie rozpoczyna ujęcie zestawu laboratoryjnego do otrzymywania chlorowodoru. Składa się on z dwóch statywów na których zawieszono aparaturę szklaną. Na statywie po lewej stronie zawieszony jest zestaw do otrzymywania wodoru zakończony przezroczystą rurką. Na statywie po prawej stronie zawieszono kolbę stożkową wypełnioną żółtym gazem, której wylot zatkany został watą. Następuje zbliżenie odkorkowanej już kolby z żółtym gazem, do której demonstrator wprowadza szklane zakończenie rurki wylotowej wodoru ze znajdującą się wewnątrz miedzianą siatką. Wodór płonie, demonstrator uszczelnia wylot kolby watą i płomień słabnie, ale nie gaśnie. Następują kolejne przejścia między ujęciami, na których widać, że żółtego gazu jest w kolbie coraz mniej. Zmiana ujęcia, następuje odkorkowanie kolby i demonstrator wrzuca do kolby papierek wskaźnikowy, który spoczywając na dnie kolby zabarwia się na czerwono. Widoczne są też białe opary. Następuje zmiana ujęcia na fotografię przedstawiającą palący się wodór w kolbie z chlorem. Po prawej stronie pojawia się zapis równania H2 plus Cl2 daje w efekcie dwie cząsteczki HCl w postaci gazowej.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni play_circle_outline pause_circle_outline Odtwórz/Pauza skip_next Następny repeat Powtórz

volume_up volume_off Wycisz/Wyłącz wyciszenie

subtitles Napisy fullscreen fullscreen_exit Tryb pełnoekranowy

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Nagranie rozpoczyna ujęcie zestawu laboratoryjnego do otrzymywania chlorowodoru. Składa się on z dwóch statywów na których zawieszono aparaturę szklaną. Na statywie po lewej stronie zawieszony jest zestaw do otrzymywania wodoru zakończony przezroczystą rurką. Na statywie po prawej stronie zawieszono kolbę stożkową wypełnioną żółtym gazem, której wylot zatkany został watą. Następuje zbliżenie odkorkowanej już kolby z żółtym gazem, do której demonstrator wprowadza szklane zakończenie rurki wylotowej wodoru ze znajdującą się wewnątrz miedzianą siatką. Wodór płonie, demonstrator uszczelnia wylot kolby watą i płomień słabnie, ale nie gaśnie. Następują kolejne przejścia między ujęciami, na których widać, że żółtego gazu jest w kolbie coraz mniej. Zmiana ujęcia, następuje odkorkowanie kolby i demonstrator wrzuca do kolby papierek wskaźnikowy, który spoczywając na dnie kolby zabarwia się na czerwono. Widoczne są też białe opary. Następuje zmiana ujęcia na fotografię przedstawiającą palący się wodór w kolbie z chlorem. Po prawej stronie pojawia się zapis równania H2 plus Cl2 daje w efekcie dwie cząsteczki HCl w postaci gazowej.

Problem badawczy Hipoteza Instrukcja Co będzie potrzebne Podsumowanie

otrzymany wcześniej chlorowodór - np. w reakcji chlorku sodu z kwasem siarkowym(VI),

korek z rurką odprowadzającą,

kolba okrągłodenna,

korek z osadzoną w niej cienką rurką szklaną.

1. Kolbę z zebranym wcześniej chlorowodorem zamknij korkiem z osadzoną w nim rurką szklaną zakończoną gumowym wężykiem ze ściskaczem. Wylot rurki zanurz w krystalizatorze z wodnym roztworem oranżu metylowego i zwolnij ściskacz.

2. Obserwuj zachodzące zmiany.

Rg4CGU42wgb7E 1

Woda stopniowo wypełnia kolbę. Powstaje charakterystyczna fontanna zwana chlorowodorową. Oranż metylowy przyjmuje czerwone zabarwienie, co dowodzi, że w kolbie powstał kwas.

g - oznacza występowanie substancji w stanie gazowym
aq - oznacza występowanie substancji w roztworze wodnym

Kwas solny
Kwas chlorowodorowy otrzymywano dawniej z soli kamiennej i stężonego kwasu siarkowego(VI), stąd powstała nazwa kwas solny, czyli otrzymywany z soli.
Rozpuszczalność chlorowodoru w 1 dmIndeks górny 3 ³ wody
W temperaturze 0°C (pod ciśnieniem normalnym) w 1 dmIndeks górny 3 ³ wody można rozpuścić około 505 dmIndeks górny 3 ³ chlorowodoru.

Pod wpływem niektórych związków chemicznych (np. wodorotlenków) wskaźniki kwasowo‑zasadowe zmieniają zabarwienie w łatwy do zaobserwowania sposób. Wskaźnikiem jest np. esencja herbaciana. Po dodaniu do niej soku z cytryny (kwasu) jej zabarwienie zmienia się na słomkowożółte. Sprawdźmy, czy podobne właściwości wykazują wywar z czerwonej kapusty, fenoloftaleina i oranż metylowy.
Wzór ogólny kwasów ma postać:
Problem badawczy Instrukcja Hipoteza Podsumowanie Co będzie potrzebne

1. Do trzech zlewek wlej wodę, do pozostałych trzech - sok z cytryny.

2. Do pierwszych dwóch zlewek (pierwsza z wodą i druga z kwasem) dodaj kilka kropli wywaru czerwonej kapusty, dalej postępuj podobnie, używając fenoloftaleiny i oranżu metylowego.

3. Na jeden papierek uniwersalny nanieś kilka kropli wody, a na drugi - soku z cytryny.

4. Obserwuj zachodzące zmiany.

Wywar z czerwonej kapusty, papierek wskaźnikowy i oranż metylowy w wodzie nie zmieniają barwy, natomiast w obecności soku z cytryny (którego głównym składnikiem jest kwas cytrynowy) przyjmują barwę czerwoną. Fenoloftaleina nie zmienia barwy w środowisku kwasowym (sok z cytryny). Dlatego nie może być ona wskaźnikiem używanym do wykrywania obecności kwasów.
Wskaźnikami, które zmieniają zabarwienie w roztworach kwasów, są m.in.: wywar z czerwonej kapusty, papierek wskaźnikowy, oranż metylowy.

Kwasy beztlenowe otrzymuje się m.in. przez rozpuszczenie w wodzie związku chemicznego powstałego podczas reakcji wodoru z niektórymi niemetalami, np.

gdzie:
- oznacza występowanie substancji w stanie gazowym,
- oznacza występowanie substancji w roztworze wodnym.

Podczas pracy ze stężonym kwasem solnym należy zachować szczególną ostrożność, założyć okulary ochronne i rękawiczki. Doświadczenie najlepiej przeprowadzać pod wyciągiem.

Problem badawczy Instrukcja Hipoteza Podsumowanie Co będzie potrzebne

1. Ostrożnie odkręć butlę ze stężonym kwasem solnym i niewielką jego ilość nalej do zlewki. Obserwuj zachodzące zmiany.

2. Na szalkach Petriego umieść papier i kawałki tkanin.

3. Za pomocą pipety nanieś na badane materiały po kilka kropli stężonego kwasu solnego.

Kwas solny jest bezbarwną cieczą, o charakterystycznym drażniącym zapachu. Jeżeli naczynie ze stężonym kwasem solnym pozostawimy otwarte, ulatniający się chlorowodór, reagując z wilgocią zawartą w powietrzu, utworzy „mgłę". Gaz ten jest trujący. Stężony kwas solny określamy jako dymiący na powietrzu.
Stężony kwas solny nie zwęgla, ale niszczy papier i tkaninę - ma właściwości żrące.
Dlatego na opakowaniu umieszcza się piktogramy ostrzegawcze:

Siarkowodór to bezbarwny, silnie trujący gaz. Jego obecność w produktach rozkładu białka (zawierających m.in. wodór i siarkę) jest przyczyną charakterystycznego zapachu zepsutych jaj. Jest on składnikiem gazu ziemnego i gazów wulkanicznych, a jego niewielkie ilości znajdują się w niektórych wodach mineralnych. Przy bardzo wysokim stężeniu gaz ten staje się niewyczuwalny ze względu na porażenie nerwu węchowego. Niebezpieczeństwo zatrucia siarkowodorem może występować podczas prac wykonywanych w studniach, studzienkach kanalizacyjnych, szambach lub niewentylowanych korytarzach podziemnych.
Należy pamiętać, że osoba chcąca udzielić pomocy poszkodowanemu zatrutemu siarkowodorem powinna być odpowiednio zabezpieczona (przynajmniej w linę umożliwiającą wyciągnięcie jej w razie utraty przytomności).
Gazowy siarkowodór rozpuszcza się w wodzie - jego wodny roztwór nazywamy kwasem siarkowodorowym.

można otrzymać w reakcji syntezy wodoru i siarki, co przedstawia równanie:

Kwas fluorowodorowy używa się do trawienia szkła (matowienia jego fragmentów). W ten sposób nanosi się na wyroby szklane napisy i wzory dekoracyjne. Metoda ta odkryta została przez Heinricha Schwanhardta w Norynberdze już w 1670 r. Fluor i fluorowodór są składnikami środków grzybobójczych (do impregnacji podkładów kolejowych), bakteriobójczych (w przemyśle spirytusowym) i owadobójczych.

RqEk0Sqetkgjk 1

W cząsteczkach kwasów beztlenowych brak jest atomów tlenu, a atomy wodoru łączą się bezpośrednio z atomami niemetalu.

Powstają w wyniku rozpuszczenia w wodzie produktu reakcji syntezy wodoru z niemetalem.

Chlorowodór i siarkowodór są gazami trującymi. Ich wodne roztwory mają odczyn kwasowy.

Odszukaj w karcie charakterystyki substancji kwasu solnego zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz instrukcję dotyczącą udzielania pierwszej pomocy.

Przedstaw w formie infografiki zastosowanie kwasu solnego.

Wykonaj modele cząsteczek trzech wybranych kwasów beztlenowych.

Uzupełnij luki poprzez przeciągnięcie elementów we właściwe miejsca tak, aby otrzymać modele cząsteczek związków o podanych nazwach.

R1Iq6qyGzH3zd 1

Aplikacja interaktywna w formie układanki. W górnej części okna znajdują się ogólne schematy trzech cząsteczek. Licząc od lewej są one podpisane: chlorowodów, siarkowodór i fluorowodór. Miejsca przeznaczone na symbole atomów wchodzących w skład tych związków są pustymi okręgami połączonymi ze sobą kreskami symbolizującymi wiązania pojedyncze. Poniżej, w obszarze oznaczonym Elementy do wstawienia znajdują się kule o różnych barwach i rozmiarach z oznaczeniami różnych pierwiastków. Kolejno, licząc od lewej są to: P, Cl, O, N, H, F, C oraz S. Zadaniem użytkownika jest uzupełnienie wzorów właściwymi elementami poprzez przeciągnięcie kul w przeznaczone dla nich miejsce. Weryfikacji ustawień dokonuje się naciskając przycisk Sprawdź w prawym dolnym rogu okna.

Kwasy beztlenowe tworzą także inne pierwiastki chemiczne 17. grupy układu okresowego: fluor, brom i jod.
W nazwach kwasów beztlenowych do nazwy pierwiastka (niemetalu) dodaje się formant „-o-"oraz cząstkę „-wodorowy".
kwas bromo wodorowy
kwas chloro wodorowy
kwas jodo wodorowy

gdzie:
- liczba atomów wodoru w cząsteczce kwasu,
- reszta kwasowa (dla kwasów beztlenowych są to atomy niemetalu).

Kwasy to związki chemiczne, których cząsteczki są zbudowane z atomów wodoru i reszty kwasowej. W cząsteczkach kwasów beztlenowych atomy wodoru łączą się bezpośrednio z atomem niemetalu.

jest bezbarwnym gazem o ostrym, duszącym zapachu. Bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie. Wodny roztwór chlorowodoru nazywamy kwasem chlorowodorowym kwasem chlorowodorowym lub solnym.

Zastosowanie wybranych kwasów beztlenowych

Chlorowodór wykorzystuje się jako odczynnik chemiczny, w procesie obróbki metali, do produkcji tworzyw sztucznych, cukru, sztucznego miodu, przypraw, serków homogenizowanych i twarogów.
Siarkowodór stosowany jest jako odczynnik chemiczny do wykrywania jonów niektórych metali.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy wiesz, że składnikiem soku żołądkowego każdego człowieka jest kwas solny? Kwas ten ma właściwości żrące, a jednak nie niszczy błony żołądka zdrowego człowieka, lecz pomaga w trawieniu pokarmów. w jaki sposób otrzymujemy wodorotlenki, jaką mają budowę, właściwości i zastosowanie; czym są wskaźniki i jakie przyjmują zabarwienie w wodzie i zasadach.

# data[].attributes.body
Film dydaktyczny

# data[].attributes.body
Film dydaktyczny

# data[].attributes.attachment_link.description
Test zawiera 11 pytań. Sprawdzian z Chemii - Kwasy. Wzory i cechy kwasów tlenowych i beztlenowych.