# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wie goed doet... komt nooit in het journaal (en dat is een groot probleem)

(1) In Kapelle moest er een wachtlijst komen - niet voor vluchtelingen, maar voor vrijwilligers. De gemeente kondigde aan dat er tweehonderd mensen uit Syrië zouden komen en een paar uur later hadden honderdvijftig bewoners zich gemeld. In Ootmarsum en Oud-Beijerland gebeurde hetzelfde. In die laatste gemeente meldden zich zelfs meer vrijwilligers dan vluchtelingen.

(2) Terwijl het kabinet inzet op 'sobere opvang' staan er duizenden Nederlanders te dringen om te helpen. Terwijl intellectuelen soebatten over quota voor vluchtelingen zijn er voorlopig alleen quota voor vrijwilligers. Velen nemen ondertussen het heft in eigen handen. Zo puilt de oude moskee in de Utrechtse wijk Lombok uit van de kledingpakketten.

(3) De sociale media doen hun naam ineens eer aan. "Wat er ook nodig is," zo schrijft een Amsterdamse hulpverlener in de Volkskrant, "via oproepen op Facebook is het er binnen een paar uur." De dankbaarheid onder vluchtelingen is dan ook groot. In Utrecht schreven de vluchtelingen een brief aan de burgemeester: "Ons verblijf in uw stad was kort maar hartverwarmend. Weten dat [we] op de hulp van onze medemensen kunnen rekenen, geeft ons [...] vertrouwen in het leven en de mensheid."

(4) Vertrouwen in de mensheid? Wacht even - voor veel mensen geldt eerder het tegenovergestelde. We zijn in de afgelopen weken overspoeld met berichten over vechtpartijen, bestormingen en scheldkanonnades. Ik heb geen voorpagina gezien over een bijeenkomst waar bewoners rustig met elkaar in gesprek gingen. En de reden is simpel: het goede is zo alomtegenwoordig dat we het niet zien, zeker niet op het journaal.

(5) Deze blindheid is niet zomaar iets van de laatste tijd. Het gaat ook verder dan de neiging van journalisten om te focussen op slecht nieuws. We hebben het hier over een oeroud mensbeeld. Eeuwenlang hebben filosofen betoogd dat we ten diepste beesten zijn. Van Augustinus tot Hobbes tot Nietzsche tot Freud - wijsgeer na wijsgeer heeft geschreven dat de mens eigenlijk egoïstisch is en de beschaving slechts een dun laagje vernis.

(6) Pas in de afgelopen decennia zijn er honderden studies verschenen waaruit blijkt dat dit mensbeeld simpelweg niet klopt. Natuurlijk, de meeste mensen zijn geen heiligen. Dat neemt echter niet weg dat we van nature geneigd zijn tot samenwerking en altruïsme.

(7) Mensen hebben allerlei redenen om anderen te helpen. Soms zijn ze intrinsiek gemotiveerd, soms willen ze hun reputatie opvijzelen, soms apen ze anderen na. Hoe het ook zij: bijna de helft van de Nederlanders doet vrijwilligerswerk, 60 procent is bereid een buurtgenoot te helpen en één op de acht zou zelfs een vluchteling in huis willen nemen. Zogenoemd 'prosociaal' gedrag is niet uitzonderlijk. Het is het water waarin we zwemmen.

(8) Maar waar komt ons zwarte mensbeeld dan vandaan? Het punt is niet dat mensen denken dat ze zélf egoïstisch zijn. Integendeel, uit de meeste onderzoeken blijkt dat we onszelf en onze directe omgeving bovengemiddeld sociaal vinden. Pas als het gaat over de mensen die we niet kennen, worden we pessimistischer. "Ik ben goed, wij zijn slecht", dat is het dominante mensbeeld. Het eerste weten we uit ervaring, het tweede zien we op televisie.

(9) Op 29 augustus 2005 brak de hel los in New Orleans. Op 53 verschillende plekken begaven de dijken het waardoor maar liefst 80 procent van de stad onderliep. De orkaan Katrina werd de grootste natuurramp in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Ten minste 1.836 mensen kwamen om.

(10) Het duurde niet lang of de kranten stonden vol met berichten over plunderingen, verkrachtingen en schietpartijen. Er deden allerlei verhalen de ronde over scherpschutters die reddingshelikopters onder vuur namen en gangsters die al plunderend en verkrachtend door de straten zwierven. De hoofdcommissaris van de politie zei dat de stad weggleed in anarchie en de gouverneur van Louisiana vreesde hetzelfde: "Wat mij het meest boos maakt, is dat rampen als deze vaak het slechtste in mensen naar boven brengen."

(11) Het was dit beeld van New Orleans dat de wereld over ging. "Het vernis van de beschaving is heel dun", kopte de Volkskrant. De filosoof Ger Groot schreef in De Groene Amsterdammer over "de verdamping van de publieke moraal". H.J.A. Hofland piekerde in NRC Handelsblad over "de versleten remmen van de beschaving". Dezelfde krant liet een stuk van de historicus Timothy Garton Ash vertalen. Hij wond er geen doekjes om: "Haal de basiselementen van het ordelijke, beschaafde leven weg - eten, onderdak, drinkwater, een minimum aan persoonlijke veiligheid - en wij vallen binnen een paar uur terug in een hobbesiaanse ¹⁾ oerstaat, een oorlog van allen tegen allen. [...] de meesten gaan het grootste deel van de tijd een meedogenloze strijd aan om te overleven als individu en als soort. Een paar worden tijdelijk engelen, de meesten worden weer apen."

(12) De Britse historicus vreesde dat we zulke explosies van barbarij steeds vaker zouden meemaken. New Orleans had een klein gaatje geopend in "de dunne korst op het kolkende magma van de menselijke natuur". En de natuurramp had duidelijk gemaakt wat er onder de oppervlakte schuilt. Een monster.

(13) Pas veel later, toen de journalisten waren verdwenen, het water was weggepompt en de columnisten een nieuw onderwerp hadden gevonden, ontdekten wetenschappers dat er iets heel anders was gebeurd in New Orleans. De stad was niet overspoeld door egoïsme en anarchie. De stad was overspoeld door samenwerking, empathie en heldhaftigheid.

(14) Zeker, er waren voorbeelden van asociaal gedrag te vinden. Maar onderzoekers van het Disaster Research Center van de Universiteit van Delaware concludeerden in 2006 dat "de overweldigende meerderheid van het spontane gedrag prosociaal was". Honderden groepen werden geformeerd om mensen te redden. Een van die groepen noemde zich de Robin Hood Plunderaars: elf vrienden die voedsel, kleren en medicijnen uitdeelden onder de mensen in de grootste nood.

(15) Het geluid van de scherpschutter bleek achteraf de klep van een gastank te zijn. De hoofdcommissaris moest uiteindelijk toegeven dat hij geen enkel officieel verslag van moord of verkrachting had. En inderdaad: er was veel geplunderd, maar dan vooral door groepen die samenwerkten om te overleven, soms zelfs met de politie. Individueel plundergedrag was zeldzaam en werd sterk afgekeurd.

(16) Katrina voldeed aan het wetenschappelijke beeld van hoe mensen op rampen reageren. Het Disaster Research Center heeft op basis van bijna 700 veldstudies vastgesteld dat er - in tegenstelling tot wat je altijd in films ziet - nooit totale paniek uitbreekt en er nooit sprake is van een vloedgolf van egoïsme. Het aantal misdaden - moord, diefstal, verkrachting - daalt doorgaans. Mensen blijven rustig, ze raken niet in shock en ze komen snel in actie. "En hoeveel er ook geplunderd wordt," zo merkt een van de oprichters van het onderzoekscentrum in Delaware op, "het verbleekt altijd bij het wijdverspreide altruïsme dat leidt tot het gratis en massale geven en delen van goederen en diensten."

(17) Het beeld dat geschetst wordt in de media is steevast het omgekeerde van wat er op de rampplek gebeurt. Als de wereld vergaat, is het niet ieder voor zich, maar een voor allen en allen voor een. Als de dijken breken, worden we geen apen, zoals de Britse historicus Timothy Garton Ash verzuchtte, maar excelleren we juist in menselijkheid.

(18) De ramp in New Orleans is een extreem voorbeeld, maar de dynamiek is steeds dezelfde: er is een collectieve tegenslag, er komt een golf van samenwerking, die vervolgens weer de kop wordt ingedrukt door de op hol geslagen nieuwsfabriek. Dankzij jaren van onderzoek weten we dat met name de televisie ons wereldbeeld verpest. "Hoe meer je televisie kijkt, hoe sneller je geneigd bent om te denken dat mensen inherent zelfzuchtig zijn", zo concludeert Matthieu Ricard op basis van onderzoek van de Universiteit van Pennsylvania. Dat heeft niets te maken met de televisie zelf - het ligt aan de inhoud van de programma's (programma's met een positiever mensbeeld kunnen goed gedrag stimuleren).

(19) Neem de vluchtelingencrisis: als mensen zich nu zorgen maken over vechtpartijen, verkrachtingen en een 'onhoudbare' toestroom, dan heeft dat alles te maken met wat ze op televisie zien. De mensen met de sterkste mening over vluchtelingen hebben er vaak het minste mee te maken. Natuurlijk, onze vrienden, familie en buren vertrouwen we wel, want die kennen we. Maar de rest van Nederland, en de nieuwkomers? Die kennen we alleen van televisie.

(20) Misschien begint een beter mensbeeld met het vertellen van een ander verhaal. Iedereen weet dat egoïsme, racisme en haat bestaan. Maar altruïsme en naastenliefde zijn evengoed onderdeel van onze natuur. En belangrijker nog: we kunnen deze typisch menselijke eigenschappen verder trainen en stimuleren. Dat kan met constructieve journalistiek, het kan in het onderwijs en het kan door mensen bij elkaar te brengen.

(21) Het punt is: mensen worden niet goed of slecht geboren. Ze worden geboren met de potentie om goed of slecht te worden. In Nederland, een van de veiligste en rijkste landen ter wereld, zijn we al ver gekomen. Onze beschaving is geen dun laagje vernis, het is een dikke vetlaag die ons warm houdt, zelfs als de dijken doorbreken. Maar dat is geen reden om op onze lauweren te rusten.

naar: Rutger Bregman
uit: www.decorrespondent.nl, geraadpleegd op 12 december 2016

Rutger Bregman is historicus en auteur.

noot 1 hobbesiaans: naar het idee van de Engelse filosoof Thomas Hobbes (1588-1679) die aangaf dat mensen van nature beesten zijn en dat beschaving het beest in de mens in toom houdt

# data[].attributes.attachment_link.title
Vragen - Havo Nederlands 2018-2 vraag 1 - Havo Nederlands 2018-2 - Eindexamensite

# data[].attributes.attachment_link.description
(1) In Kapelle moest er een wachtlijst komen - niet voor vluchtelingen, maar voor vrijwilligers. De gemeente kondigde aan dat er tweehonderd mensen uit Syrië zouden komen en een paar uur later hadden honderdvijftig bewoners zich gemeld. In Ootmarsum en Oud-Beijerland gebeurde hetzelfde. In die laatste gemeente meldden zich zelfs meer vrijwilligers dan vluchtelingen.

# data[].attributes.headline
Tips voor het examen 2019 (door Arno Kuipers)

# data[].attributes.subject
Tips voor het examen 2019 (door Arno Kuipers)

# data[].attributes.attachment_link.title
Slimme trucjes tijdens het examen Nederlands

# data[].attributes.body
Neem een abonnement op:
www.beterspellen.nl
En oefen elke dag met vijf zinnen om je spelling te trainen.

# data[].attributes.body
https://www.examenblad.nl/

# data[].attributes.headline
FILMPJES MET UITLEG OVER HET EXAMEN HAVO 

# data[].attributes.subject
FILMPJES MET UITLEG OVER HET EXAMEN HAVO 

# data[].attributes.headline
De meest gemaakte fouten in het examen Nederlands

# data[].attributes.subject
De meest gemaakte fouten in het examen Nederlands

# data[].attributes.attachment_link.title
De meest gemaakte taalfouten in het examen Nederlands

# data[].attributes.body
http://www.cram.com/flashcards/games/jewel/signaalwoorden-kbl-7356620#start

# data[].attributes.headline
Jewels of wisdom met eindexamenwoorden: 

# data[].attributes.subject
Jewels of wisdom met eindexamenwoorden: 

# data[].attributes.body
http://www.cram.com/flashcards/games/jewel/examenstof-7037412#start