# data[].attributes.body
de ideeen van verlichting waren dat kennis leidde tot verdraagzaamheid en gelijkheid. duits filosoof immanual kant schreef dat verlichting je bevrijd van onafhankelijk denken. nieuwe kennis leed tot nieuwe inzichten m. fransman rene descartes zag rede als de belangerijke bron van kennis ,werkelijkheid was logisch en kon men doorgronden met verstand en logica. humanisme ontdekkingsreizen en technische vooruitgang draagde bij aan de wetenschappelijke revolutie de wetenschappelijke revolutie leed tot optimisme om met verstand en onderzoek om alles te begrijpen en te verklaren om de wereld te verbeteren. verlichting was de beweging om verstand te gebruiken op alles, alles moest redelijk zijn. door reformatie kwam er nadruk om meer te liggen op individuele geweten. john locke pleitte voor scheiding van kerk en staat. hij vond de staat niet met geloof niet bemoeien.

# data[].attributes.body
volgens oude tradities waren mensen zondig en moest men bestraft worden. Volgen jean jacques was men van nature goed en gecorrupt door leugens ongelijkheid valsheid door maatschappij. men was een onbeschreven blad opvoeding had invloed op de persoon of ze goed of slecht werden.

# data[].attributes.body
oude tradities vond dat god de ideale samenleving maken en dat god de koning koos. verlichte denkers dachten anders. men was gelijk en vrij met recht op leven. macht was volgens locke en rosseau gebaseerd op sociaal contract. overheid moest het volk zijn bezit leven en vrijheid beschermen daarvoor gaven ze een stuk van hun vrijheid. overheid moest als een rechter optreden bij conflicten. een vorst die macht misbruikt  zou met een opstand worden afgezet. montesquie vond dat de koning minder macht moest hebben en de maatschappij moest drie machten gescheiden worden en moesten elkaar controleren. hij was tegen directe democratie want volk kon niet slim nadenken over wetgeving

# data[].attributes.body
verlichtings ideeen werden gezien als bedreigingen. franse koningen vonden dat als je tegen hun was was je tegen god. ze streefden naar centralisatie en leidde tot spanning. verlichte boekken werden verbrand.

# data[].attributes.body
In de amerikaanse revolutie werden verlichte ideeen voor het eerst in politiek in praktijk gebracht. ondanks de afstand volgde de amerikanen de verlichtingsideen die vorm kregen in frankrijk via brieven boeken pamfletten en andere literatuur. amerika bestuurde zichzelf voor een deel met een parlement en eigen gekozen bestuurders. maar de britse koning had ook de macht en de wantrouwen groeiden en verlanging naar zelfbeschikking groeidde.
er ontstond spanning en amerikanen kwamen kn verzet voor de belastingen. 1770 toen schoten britse soldaten het verzet boston massacre. 1772 onstond commitee of correspondence een verzets comitee. er was weer verzet door belastingen op thee. commitee van correspondence vormde het continentaal congres en riep de onafhankelijkheid van amerika uit. de grondwet werdt gemaakt met lockes ideen.

# data[].attributes.body
in frankrijk was het verzet tegen de standenmaatschappij geinspireerd door de democratische revolutie in amerika. er waren grote verschillen in de 3de stand rijke kooplieden die geen politieke macht hebben en arme franse die ontevreden waren over herendiensten. frankrijk hielp amerika en frankrijk kwam in de schulden. om hogere belastingen te zetten riep lodewijk 16 de staten generaal bijeen. ieder stand kreeg een stand en de 3de stand was woedend. de stand riep een eigen volksvertegenwoordiging en maakte ze een grondwet 20 juni op een kaatsbaan. er brak een volksopstand omdat de koning dreigde integrijpen. de privileges van de 1e en 2de stand werden afgeaschaft.  iedereen werd gelijk

# data[].attributes.body
jakobijnen waren niet tevreden met deze grondwet. de radicalen vonden de grondwet niet democratisch genoeg, ze wouden nog een revolutie. de jakobijnen groeide door het groeiende wantrouwen tegen lodewijk 16. 10 augustus 1792 brak de 2de revolutie uit en er kwamen nieuwe verkiezingen. scheiding der machten werd afgeschaft en revolutionaire rechtsbanken volgde vijanden van de revolutie. robespierre misbruikte de macht om pol tegenstanders te vervolgen. iedereen werd slachtoffer ook de radicale revolutionaire. napoleon kreeg de macht en bracht verlichte ideeen in praktijke en stelde code napoleon in waar iedereen gelijke rechten heeft.

# data[].attributes.body
de situatie in frankrijk werdt herstelt tot voor de revolutie: standen maatschappij kwam terug. liberalen willen gelijke burgerrechten uitbreiding kiesrecht en parlementair stelsel.
nationalisme voelden zich verbonden net hun stad of regio. napoleon stimuleerde het gevoel van trots op frankrijk en lokale wetten en privileges werden afgeschaft. nationalisme groeide omdat frankrijk haar buren misbruikte en zagen frankrijk als een vijand. duitsland streefde naar een vrij en verenigd land.
het groeide ook doordat men de stroming romantiek had waar men nadruk legt op gevoelens emotie. het idee groeide dat volken verbonden waren door hun taal cultuur etniciteit en hun verleden.
bij liberalisme kregen in veel landen burgers meer invloed en koningen etc nam af.

# data[].attributes.body
socialisten wouden gelijkheid en sociaal economisch gelijkheid. door industriele revolutie groeide de ongelijkheid en ontstond een arbeids klasse die bezitloos waren. ze werkten samen door cooperaties waar men betaalbare woningen kregen en samen eigenaar waren van winkels en vakbonden om betere lonen en voorwaarden aftedwingen. karl  marx vond dat de staat fabrieken etc in handen nemen om het volk een goed bestaan te garanderen en moesten ze samen werken en politieke partijen maken. er onstond een scheiding, communisten wouden een sociale revolutie en sociaaldemocraten wouden een beter bestaan voor arbeiders.

# data[].attributes.body
frans socialist fourier vonden dat vrouwen vrij moeten zijn om te kiezen met wie ze trouwden en konden scheiden.  2de helft 19 e eeuw groeide de beweging doordat vrouwen ontevreden waren met thuiszitten en een baan willen. omstreeks 1900 kregen vrouwen kiesrechten.

# data[].attributes.body
conservatisme wouden dat tradities en oude machtsverhoudingen bleven. hervormingen moesten gelijk zijn aan traditie. edmund burke werdt gezien als grondlegger van conservatisme door zijn kritiek op de franse revolutie. ze waren tegen liberalisme en socialisten. conservatisme waren meestal chistelijke aristocraten.
confessionalisme ging uit van geloof. ze voelden achtergesteld door liberalisme en voelde bedreigt door socialisten. ze vonden dat wergevers en werknemers moesten samenwerken om armoede uitteroeien