# data[].attributes.headline
Ik heb deze vragen verwerkt in een verhaal/samenvatting per boek

# data[].attributes.subject
Ik heb deze vragen verwerkt in een verhaal/samenvatting per boek

# data[].attributes.headline
Ik heb deze vragen verwerkt in een verhaal/samenvatting per boek

# data[].attributes.subject
Ik heb deze vragen verwerkt in een verhaal/samenvatting per boek

# data[].attributes.body
Judas is een non fictief boek, geschreven vanuit het perspectief van de schrijfster, Astrid Holleeder. In het boek wordt het hele proces weergegeven, vanaf het afluisteren tot aan het heden, waarin ze dagelijks nog ogen aan alle kanten nodig heeft. Astrid leidde een dubbelleven: ze doet zich voor als zijn grootste vertrouwenspersoon, om bewijs te verzamelen voor haar getuigenis. Ze wilde samen met haar zus Sonja getuigen tegen haar eigen broer. Later sloot een van zijn vrouwen (die had hij namelijk meerdere) genaamd Sandra zich ook aan. In het begin was dit moeilijk voor ze, sinds ze elke dag met de angst leefden om vermoord te worden door een van Willems handlangers, zodra het nieuws uitkwam. Het b

Dit boek bestaat uit twee delen: in deel 1 wordt vooral veel gezegd over het verleden van de familie, zoals de gevolgen van de Heineken ontvoering op de omgeving, het effect op het dagelijkse leven van de rest doordat ze de naam Holleeder dragen en de dreigementen en liquidaties die volgen. In deel 2 volgt de lezer vooral ‘de weg naar de getuigenis’, het geheimzinnige gedoe en natuurlijk de uiteindelijke vervolging van Willem, waarbij hij in een zeer strenge inrichting terecht komt en vanuit daar nog steeds een poging deed en kon doen, om zijn familieleden te doden.

Willem is schuldig aan vele criminele activiteiten, zoals het liquideren van verschillende mensen, vermoedelijk ook Cor van Hout. Cor was goed bevriend met Willem, een van de daders van de Heineken ontvoering en ten slotte de echtgenoot van Sonja, met wie hij twee kinderen had. Na meerdere aanslagen, heeft Cor bij de derde zijn tol moeten betalen en is hij overleden. Later wordt ook in het boek geschreven over hoe Willen Sonja bedreigt, omdat hij ervan was overtuigd dat Sonja ontzettend veel geld had geërfd. Dit is een van de vele voorbeelden hoe Willem zelfs zijn eigen familie dwars zat.

In 2015 worden de verklaringen van de drie vrouwen eindelijk openbaar gemaakt en beland Willem voor levenslang in de gevangenis, maar de angst zal altijd blijven voor de familie Holleeder.

# data[].attributes.body
Willem Holleeder spant uiteraard de kroon voor de misdadigers in Nederland, de reden waarom dit boek ook op en top een boek is met misdaad als genre. Zijn bijnaam is niet voor niets de knuffelcrimineel. De vele schendingen die hij op zijn naam heeft staan spelen dus ook zeker een rol in dit boek. Zijn verhaal wordt niet verteld vanuit zijn eigen perspectief, maar toch kunnen we als lezers een hele hoop proeven van de onderwereld waarin hij zich bevond.

Ook de gevolgen worden duidelijk weergegeven in het boek. Door de ontvoering, een van zijn eerdere daden, beland hij steeds dieper in het criminele circuit. Na een aantal decennia worden zijn acties eindelijk gerechtvaardigd met levenslang. De gevolgen voor de omgeving is een leven vol angst, angst voor wat deze individu kan aanrichten.

De omgeving, aldus de belangrijkste rol in het boek, ervaart de jaren voor zijn vervolging als een hel en ondervindt de effecten veel meer dan Willem zelf, die zich gewoon een weg baant in het leven van een misdadiger. Hoe het ook zat met de gevoelens van Willem wordt daarbij niet genoemd. Echter, Astrid, haar zus en hun moeder waren bang, moedeloos en wisten zich geen raad. Constant over je schouder kijken, bang dat Willem erachter zou komen dat ze tegen hem werkten. Uitgekotst door heel Nederland, want ze waren ‘de familie Holleeder’. Veel schaamte. En dit allemaal omdat een man uit de familie zijn eigen bloed zoveel had aangedaan.

# data[].attributes.body
In het Christendom, is Judas degene die Jezus Christus zogezegd heeft verraden. Dat is hier ook het geval: Willem heeft zijn hele familie en vrienden verraden, en zijn familie hem voor een beter leven.

# data[].attributes.body
Op platformen zoals Videoland is in 2019 de serie Judas gestart, een soort verfilming van het boek maar dan in de vorm van een serie. Ook hierin staat Astrid Holleeder centraal.

# data[].attributes.attachment_link.description
Videoland heeft met duizenden films en series uit binnen- en buitenland het grootste en meest gevarieerde online aanbod van Nederland. Hier vind je een overzicht van het aanbod. Daarnaast biedt Videoland ook Live en Replay TV aan. Meer informatie vind je hier.

# data[].attributes.body
Zelfgeschreven recensie voor het boek 'Judas':

We hebben allemaal wel eens gehoord van de zogenoemde ‘knuffelcrimineel’ in Nederland: Willem Holleeder. Maar wat zat er achter zijn naam, familie en leven? Zijn zus Astrid heeft in 2016 een boek geschreven over deels zijn leven, maar vooral wat zich afspeelde op de achtergrond: de familieverhoudingen, Astrids vreselijke jeugd, hoe Willem jaren lang zijn gezin onder de duim hield en hoe ze zich hieruit hebben gered.

Willem Holleeder is een bekende crimineel in Nederland dankzij de ontvoering van Freddy Heineken en zijn chauffeur. Samen met Cor van Hout, de schoonbroer van Willem, en twee anderen voerden ze de ontvoering uit. Na hun vrijlating bevond Willem zich nog steeds in het criminele circuit: dit bestond vooral uit afpersing en vele liquidaties van mensen die zich tegen Willem keerden. In het boek wordt gespeculeerd over Cor, die eventueel de dupe was van een van deze liquidaties.

Als vertrouwenspersoon van Willem, wist Astrid als geen ander wat voor persoon hij was. Constant moest ze bereikbaar zijn, al was het om half vier ’s nachts: maar dit had ze er voor over. In Judas lees je het proces waarin Astrid van vertrouwenspersoon naar verrader ging: Astrid leeft een dubbelleven. Samen met Sonja, de zus van Astrid en Willem, en Sandra, zijn ex, legden ze uiteindelijk een verklaring af tegen Willem om hem voor altijd achter slot en grendel te krijgen. Maar dit was niet makkelijk: het heeft jarenlang geduurd voordat dit is gelukt. Astrid heeft vele pogingen gedaan tot opnames, maar door Willem zijn technieken was dit lastig om voor elkaar te krijgen. Hij gebruikt handgebaren, maakt zijn zinnen niet af, en verbergt zijn mond. Het vergt veel geduld en vertrouwen, aangezien Willem overal ogen had. Volgens Astrid kwam hij overal achter en waren familie en vrienden voor hem geen begrip: wie hem tegenwerkt, verdient de dood. Zo ook de vrouwen, die dagelijks vreesden om zelf op een dag beschoten te worden. Zo luidt de slotzin: ‘Dat Sonja, Sandra en ik onze getuigenis tegen jou met de dood moeten bekopen, weet jij en weten wij. De enige reden dat jij nog leeft, is dat je ons het leven wilt ontnemen. Maar ondanks die zekerheid, Wim, hou ik nog steeds van jou.’ Ondanks alle pijn, is de liefde er nog steeds. Astrid had dit volgens haar boek nooit gekund zonder Peter R de Vries: dankzij hem is ze nog in leven. Hij heeft ze geholpen wanneer er niemand was en hij heeft nooit hun vertrouwen geschonden.

Naar mijn mening, is dit boek ontzettend goed geschreven. Astrid haar schrijfstijl is subjectief: je voelt de emotie in haar woorden en leeft met haar mee. Het enige wat hier minder aan is, is dat je hierdoor al snel een felle mening vormt. Je denkt gelijk dat Willem de enige echte vijand is, maar of alles echt zo is gegaan, zullen we nooit weten. Persoonlijk zou ik aan haar kant staan, want het beeld wat van hem geschetst is in de media was erg positief vergeleken met zijn positie. Daarentegen beschrijft Astrid hem als de duivel, waardoor het contrast lastig is om te begrijpen. De impact die het heeft gehad op de familie is echter goed af te lezen: daar valt niet omheen te draaien. Ik zou niet zeggen dat het qua schrijfkwaliteit perfect is, maar een aanrader is het zeker!

# data[].attributes.body
Op 24 juni 2022 is de uitspraak gedaan: Willem Holleeder krijgt 'opnieuw' levenslang. Dit kreeg hij ook in 2019, maar hij is wederom in hoger beroep gedaan. Zou het hiermee afgesloten zijn? De kille persoonlijkheid van Willem verklaart al een hoop waarom deze man levenslang krijgt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Holleeder sneert na uitspraak: 'Pisbak!'

# data[].attributes.body
Dit boek, wat eigenlijk non fictief is, terwijl er wel andere namen gebruikt worden. De schrijfster heeft het hier namelijk over zichzelf, en ook zit er veel subjectiviteit in verwerkt: het is duidelijk wat ze van alle gebeurtenissen die plaats hebben gevonden vindt. Omdat het onderwerp zo gevoelig is, heeft ze dus andere namen gebruikt, maar het was al vrij snel duidelijk dat dit over haar ging. Dus Lale, oftewel Büsra, leidt een dubbelleven. Ze groeit op in een Turks, streng islamitisch gezin, maar is het niet eens met de normen en waarden waarmee ze groot werd gebracht. Binnenshuis lijkt ze normaal, maar zodra ze de deur uit is begint haar andere leven: werk in een restaurant en een vriend in Den Haag.

Dit kan ze niet altijd geheimhouden, ze komt laat thuis dan verwacht omdat ze alles moet combineren en haar ouders willen haar controleren. Ook is er thuis een enorme strijd rondom de hoofddoek, die Büsra niet wil dragen, maar dit eigenlijk wel moet. Zelfs haar oom wordt er bijgehaald om haar te dwingen tot het dragen van haar hoofddoek.

Haar ouders wilden haar graag uithuwelijken, waar ze zwaar op tegen was. Zo was ze telkens in gevecht met haar familie, waardoor ze uitgeput was. Later hadden ze ontdekt dat ze aan de pil zit: dit was het cruciale moment waar ze de knoop door moest hakken, waarmee ze haar relatie met Freek, haar vriend, had beëindigd. Nog een belangrijk punt is wanneer ze vertelt dat ze Gods zegen krijgt om te leven, wat haar weer hoop geeft.

Haar oma daarentegen, waarbij ze een hele tijd heeft gewoond voor haar overlijden, sloot veel meer aan op haar eigen ideeën. Hier kon ze wat meer zichzelf zijn, had ze meer vrijheid en voelde ze zich beter.

Ze studeert Nederlands, iets wat ook heeft geholpen tot het schrijven van dit boek, maar wel benoemd ze dat het een moeilijke beslissing was: zichzelf zo uiten is niet wat haar familie van haar wil zien, ze wilde de familieband niet breken en tenslotte wilde ze haarzelf en uiteraard haar jongere broertje en zusje beschermen.

# data[].attributes.body
Eigenlijk heeft alles in dit boek te maken met het vinden van haar identiteit: ze beschrijft haar hele levensverhaal, de ontwikkeling die ze doormaakt en de mening die ze heeft gecreëerd. Dit allemaal heeft haar gemaakt tot de persoon wie ze vandaag is, want als ze was gebleven onder de hoede van haar ouders was ze deze dag heel anders geëindigd dan nu.

Haar persoonlijkheid is vooral gevormd door haarzelf, maar ook door het proeven van de buitenwereld, en niet te vergeten, haar oma. Haar oma lijkt aardig op haar qua normen en waarden en is een stuk minder streng als haar ouders. Door de ruzies wordt ze steeds harder als persoon en toont ze steeds minder emoties, maar haar identiteit wordt vooral gevormd doordat ze zich zo onbegrepen voelt, ze heeft het grotendeels echt zelf moeten doen omdat ze eigenlijk niemand vond die zich bevond in hetzelfde plaatje als zij. Maar ook het schrijven van dit boek heeft een rol gespeeld in wie de schrijfster nu is.

De andere perspectieven zijn er niet per se, maar toch zijn deze heel duidelijk: haar familie, voornamelijk de oudere familieleden, zijn het niet eens met de persoon die ze nu is. Het liefst hadden zij haar natuurlijk gezien als moslima, die dezelfde normen en waarden deelde. Zelfs haar broertje erkent dat ze soms overdrijft, waardoor niemand volgens haar de ernst ervan inziet en hiermee dus ook subtiel aangeeft zich alleen te voelen. Haar zusje is nog erg jong, dus zal er niet mee zitten zoals de anderen.

# data[].attributes.body
Ik ga leven, dus met dit boek heeft ze eindelijk haar zogenoemde vrijheid, zonder de restricties die zij niet wil, dus ze gaat 'leven'.

# data[].attributes.body
In deze video, een interview met Lale, krijg je te zien wat de gevolgen zijn van haar boek: het leven zonder familie, zonder anonimiteit en met bedreigingen van buitenaf, waardoor ze niet vrij is zoals ze wilde zijn, ook al heeft ze haar hele identiteit vrijgegeven.

# data[].attributes.body
Het is best indrukwekkend om te lezen wat voor impact dit boek heeft achtergelaten: veel positieve, maar ook vele negatieve reacties. Ik kan me zeker wel verplaatsen in beide kanten, ze is namelijk echt haarzelf en wil zich niet opgedrongen voelen. Maar ook de negativiteit kan ik begrijpen, omdat Lale op een vrij directe manier de Islam bekritiseert, met een hele sterke mening over de normen en waarden waar anderen zich wel prettig bij voelen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Schrijfster Lale Gül werd door Elsevier Weekblad uitgeroepen tot Nederlander van het jaar. Ze schoof gisteravond aan bij Op1 om over haar eretitel te praten. Haar boek Ik Ga Leven waarin ze zich kritisch uitliet over de Islam werd veel geprezen en bekroond, maar kostte haar ook een hoop.

Aan het begin van de uitzending komt de vaccinatieplicht van Oosterijk op tafel. Gül reageert daarop: „Ik ben volbloed liberaal, dus ik krijg hier heel veel jeuk van. Ik zou hier nooit mijn steun voor uitspreken. Ik vind het ook verbazingwekkend dat juist liberale partijen het hardst schreeuwen om zo'n plicht."

Zelf twijfelde Gül lang over haar vaccinatie, die ze inmiddels wel heeft gehad. „Ik ben allergisch voor drang, dus het ging bij mij om het principe. Maar zonder QR-code kan ik nergens heen."

EW roept schrijfster @AmsterdamLale uit tot de Nederlander van het Jaar 2021. Haar boek 'Ik ga leven' is een bestseller, maar Gül werd het afgelopen jaar zwaar bedreigd vanwege haar uitlatingen in het boek en de media. https://t.co/1LjwPscX2N pic.twitter.com/TF1P3NKUTk

- EW (@ewmagazinenl) December 8, 2021

Lale Gül benoemt tot Nederlander van het jaar

Elsevier Weekblad riep haar uit tot Nederlander van het jaar. Een eretitel geïnspireerd op het bekende Time Magazine. Grote namen als koningin Beatrix en Ayaan Hirsi Ali gingen Gül voor. „Omdat ze het lef had om een grensverleggend boek te schrijven waarmee ze een voorbeeld werd voor onderdrukte jonge moslims", schreef het blad. Haar boek Ik Ga Leven maakte heel wat los. En won onlangs ook de NS Publieksprijs 2021.

Zelf groeide Gül op in een streng Islamitisch gezin. Maar door haar boek werd ze verstoten door haar familie, werd ze bedreigingd en overwoog ze nooit meer over religie te schrijven. Maar ze verkocht ondanks dat 230.000 exemplaren. Er volgt een film en het boek werd internationaal vertaald. Tot slot ontving ze een persoonlijk bericht van actrice Sarah Jessica Parker of ze het boek asjeblieft mocht lezen. Dat laatste ziet Gül als een groot hoogtepunt in haar carrière.

Lale Gül lijkt gegijzeld te (gaan) worden door links en ze wekt de indruk daar aan toe te geven. Zonde, weer een vrije geest door de indirecte veroorzakers volledig kaltgestellt #Op1

- Guido den Aantrekker (@GdenAantrekker) December 9, 2021

Kritiek op de Islam in boek

Bedreiging kreeg Gül dagelijks. „Het klinkt raar, maar het went." Ze maakt een bruggetje naar haar woorden over Erica Meiland. Gül nam het namelijk op voor Meiland die zich kritisch uitsprak over de Islam. „Als je mijn inbox zag, de gemiddelde persoon zou dan verhuizen uit dit land. Ik moet er toch maar gewoon mee omgaan."

Gül sprak een tijd geleden uit nooit meer over de Islam te schrijven. Presentatrice Welmoed Sijtsma vraagt of ze daar nog steeds zo over denkt. „Ik zou het echt niemand aanraden. Ik weet niet of ik dat zelf nog een keer zou doen. In ieder geval milder." Maar het blijkt een onderwerp waar Gül ook moeilijk over kan zwijgen. „Je kan het dus ook niet echt laten", reageert presentator Jort Kelder. „Het is iets wat me bezighoudt", antwoordt ze.

Dan is dit boek ook niets voor jou, want Lale Gül is voor vrijheid van meningsuiting.

- Elisabeth 950 (@Elisabe80301574) December 9, 2021

And again....ik blijf dat ook intens raar vinden. Deze Lale Gül, mag dus in haar boek alles zeggen. Maar als een nederlander dat zegt......😳🙄 https://t.co/PeyGPfOBZ4

- Becky Bloomfield (@Bloomfield33) December 10, 2021

Lale Gül krijgt veel steun uit rechtse hoek

Elsevier Weekblad kun je bestempelen als conservatief-liberaal, oftewel met een rechts karakter. Gül krijgt veel steun en lof uit de rechtse hoek. Ook Geert Wilders prees haar boek en lef. „Blij mee?", vraagt Kelder aan de schrijfster. „Het probleem met recht is dat wij seculiere allochtonen, wij delen dezelfde zorgen als rechts. Alleen de oplossingen die zij aandragen daar heb ik niks mee. Het is altijd ordinair en onder de gordel." Ze valt ook over uitspraken van Thierry Baudet, die claimde dat Nederlanders blank zijn. „Rechts daar kan ik geen steun in vinden."
Wil je de hele uitzending van Op1 bekijken? De aflevering van gisteravond vind je hier.
Moslimorganisaties starten petitie om islam-uitspraken Erica Meiland

# data[].attributes.attachment_link.title
Lale Gül geprezen en bedreigd om haar boek: 'Raad niemand aan over de Islam te schrijven'

# data[].attributes.attachment_link.description
Schrijfster Lale Gül werd door Elsevier Weekblad uitgeroepen tot Nederlander van het jaar. Ze schoof gisteravond aan bij Op1 om over haar eretitel te praten. Haar boek Ik Ga Leven waarin ze zich kritisch uitliet over de Islam werd veel geprezen en bekroond, maar kostte haar ook een hoop.

# data[].attributes.body
Dit boek is fictief, waarin Serge, een opkomende politicus, gaat dineren met zijn vrouw Babette, zijn broer Paul en zijn vrouw Claire. Serge heeft twee zoons, Rick en Beau, waarvan Beau geadopteerd is. Ook Paul heeft een zoon genaamd Michel. In dit boek vindt het hele verhaal eigenlijk plaats in een restaurant, waar toch wel veel op tafel wordt gelegd.

Tijdens het voorgerecht leek zijn schoonzus Babette erg van slag, terwijl hij niet wist waarom. Later, rond het hoofdgerecht, waren de vrouwen van tafel. Paul ging ze zoeken, kwam op de wc en werd gebeld, alleen niet zelf, maar op de telefoon van Michel die hij blijkbaar mee had. In plaats van deze terug te geven, keek hij nog een keer naar het filmpje waarop te zien is hoe een zwerver in brand wordt gestoken. Dit bleken de twee jongens, Rick en Michel, gedaan te hebben.

Dat filmpje is ook op het internet beland, alleen zijn de jongens niet herkenbaar voor het publiek. Daarentegen, dit zijn ze wel voor de ouders, die dit geheim dus al een tijdje met zich meedragen. Wanneer Michel dus zijn telefoon op kwam halen bij het restaurant, heeft hij het er even over met zijn vader. Hij bekent dat Beau hen chanteert, omdat hij hen anders gaat verraden met beelden waarop ze wel herkenbaar zijn. Beau was er namelijk bij, maar dan op een afstand.

Tijdens het nagerecht voert Claire een aantal telefoontjes met haar zoon, die iets moet regelen. De belletjes van zijn moeder zijn het alibi. En dan wordt echt alles op tafel gegooid: Serge merkt dat zijn zoon last heeft van zijn misdaad, en hij wil het bekennen en zichzelf terugtrekken als politicus en dus ook lijsttrekker. De vrouwen zijn het hier niet mee eens, waarbij de nadruk wordt gelegd op Claire, die echt haar kind wil beschermen. Echter, Serge had al een hele persconferentie geregeld, waar hij heen gaat na het diner. Claire doet alles om hem te stoppen en besluit hem te verwonden met een wijnglas, waardoor zij mee moet met de politie en hij met de ambulance.

Als laatste zijn er ook een aantal flashbacks in het boek, zoals Paul die last heeft van woedeaanvallen en problemen met zijn mentale gesteldheid. Om deze reden twijfelen hij en zijn vrouw over een tweede kind. Ook komt zo’n woedeaanval later terug wanneer hij uit woede zijn eigen broer slaat met een pan.

# data[].attributes.body
Bij dit boek is zeker te zien dat het thema misdaad is: het hele verhaal draait om de moord die twee jongens hebben gepleegd, ook al zijn dit niet de hoofdpersonen, gaat het wel over ze. Ook het achterhouden van de moord wordt gezien als medeplichtigheid, de chantage van Beau is ook zeker niet toegestaan en de wond die Claire veroorzaakt bij haar schoonbroer is ook niet bepaald lief. Hiermee zijn er dus door één moord meerdere misdaden gepleegd.

De gevolgen die worden ondervonden in de rechtbank zijn niet duidelijk hier, de moeders, voornamelijk Claire, willen dit echt voorkomen. Niemand in dit boek wordt daadwerkelijk vervolgd, want dat is nog altijd een raadsel voor de lezer. Wel weten we van Claire, die wel wordt opgepakt wegens het verwonden van Serge, maar hoe het verder met deze families afloopt, is niet duidelijk.

Emotioneel gezien komt er veel bij kijken en dat is ook terug te lezen. Babette die aan het begin al verdrietig is, Serge die zijn hele carrière op wil geven omdat zijn zoon ermee zit, wat dus zijn hele toekomst zou veranderen, Paul die last heeft van zijn woede en zelfbeheersing en Claire die vrij koud lijkt te zijn rondom het hele geval, omdat ze echt geen problemen wil. Toch lijkt het voorval een enorme stressfactor te zijn voor iedereen in het boek, wat ook verschillende perspectieven geeft aan hoe de hoofdpersonen dit willen eindigen.

# data[].attributes.body
Het decor van het boek, de setting, is het diner.

# data[].attributes.body
In 2013 is deze klassieker verfilmd, waarin zo ongeveer hetzelfde scenario plaatsvindt. De ouders aan het dineren rondom een tafel, waarbij de kinderen ten alle tijde worden vermeden in de gesprekken die gevoerd worden.

# data[].attributes.body
Deze recensie geeft deels wel weer wat ik ook mooi vond aan het boek: de manier waarop Herman Koch de kleine dingen uitwerkt, neem als voorbeeld het café, wat veel later toch terug komt in het boek. Dit vind ik altijd bijzonder, omdat het vaak voorkomt in boeken, maar ook op tv, dat dingen niet overeenkomen met het begin, wat Koch toch wel mooi verwerkt heeft.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Herkenbaar. Ik had niet gedacht dat ik dit woord ooit in een recensie zou gebruiken, want herkenbaarheid is nu niet direct een literair criterium. Maar de stukken die in de nieuwe roman van Herman Koch, Het diner getiteld, in een aanstellerig restaurant spelen - en eerlijk gezegd komen we het hele boek dat restaurant nauwelijks uit - zijn inderdaad bijzonder herkenbaar.

Koch brengt er vier personen aan één tafel: een beroemde Nederlandse politicus, zijn vrouw, de broer van de beroemde Nederlandse politicus - hij vertelt het verhaal - en zíjn vrouw. Ze hebben iets te bespreken. Iets ongemakkelijks. Iets naars. Er moet iets worden opgelost. De herkenbaarheid zit niet zozeer in de inhoud van dat gesprek als wel in de wijze waarop de ambiance van het restaurant en het eigenaardige gedrag van het personeel worden geschetst. Treffende observaties zijn er daarbij volop, zoals deze: 'Alleen in Nederland staan ze om de haverklap aan je tafeltje, ze schenken je niet alleen bij, maar werpen ook nog eens peinzende blikken op de fles wanneer deze leeg dreigt te raken.'

Tijdens het lezen van Het diner wordt bovendien snel duidelijk dat sprake is van een plot, en dat is ook al niet zo'n literaire eigenschap van een roman. We krijgen verwikkelingen te verwerken, toestanden, zaken waarop zeker nog terug zal worden gekomen. Geen handeling zal zonder betekenis blijken te zijn. Staart iemand naar het beeldschermpje van een mobiele telefoon en wordt niet meteen gezegd wat die persoon daar ziet, dan wordt dat, daar kun je op vertrouwen, enkele hoofdstukken later onthuld, en sta je er alsnog behoorlijk van te kijken.

De schrijver zal kortom niets vergeten, nee, hij heeft zijn roman zelfs zo ingericht dat hij kleine dingetjes die schijnbaar terloops in het begin van het boek worden aangestipt, verderop in het boek kan uitwerken en zelfs kan uitbouwen tot betekenisdragende elementen die je volkomen verrassen. Koch is in Het diner een plotbouwer.

Herkenbaarheid en een plot - zal het met dit boek nog goed komen?

Eerst nog iets over die plot. Het diner heeft een dilemma als uitgangspunt, en wel het volgende: je weet dat je kind iets verschrikkelijks heeft gedaan, een ernstig misdrijf heeft gepleegd, maar niemand anders weet dat je kind dat heeft gedaan. Wat besluit je te doen? Ga je naar de politie of niet? In het verlengde daarvan spelen zaken als erfelijkheid - zorgen jóúw genen ervoor dat je kind zo'n boef is geworden? - geweten, opportunisme en loyaliteit een rol. Door zo'n dilemma centraal te stellen krijgt je roman, zou je opgewekt kunnen stellen, als vanzelf een zekere gelaagdheid.

Literairder wordt die daar overigens niet echt van, want met dergelijke keuzes krijgen ook de hoofdpersonen van bekende (al dan niet op boeken gebaseerde) films als Sophie's choice en Indecent proposal te maken; en die herinneren we ons toch voornamelijk als een tikkeltje ordinair vermaak.

Maar één ding moet gelukkig ook worden vastgesteld: Herman Koch is het schrijven niet verleerd. Prachtig vervreemdend zijn bijvoorbeeld de bladzijden waar wordt beschreven dat de verteller buiten het restaurant staat te wachten op zijn op de fiets eraan sprintende zoon: 'Michel kwam langszij. Wat zag hij? Een man die op zijn dooie akkertje door het park slenterde? Met een mobieltje aan zijn oor? Of zag hij zijn vader? Met of zonder mobiel?'
De passages waarin de verteller thuis op de bank ligt te denken, behoren eveneens tot de hoogtepunten van dit boek: 'Iets fluisterde mij in dat ik met denken moest stoppen, dat ik vooral niet te ver door moest denken. Maar dat lukte nooit, ik dacht de dingen altijd door tot aan het eind, tot aan hun uiterste consequentie.'

En ja, zo is Koch op zijn best, schitterend denkend en schrijvend tot aan de uiterste consequentie en niet ingesnoerd door iets wat zo wezenlijk kinderachtig is als een verbazingwekkende plot. (ARIE STORM)

Herman Koch - Het diner Anthos, 19,95.

# data[].attributes.attachment_link.description
Herkenbaar. Ik had niet gedacht dat ik dit woord ooit in een recensie zou gebruiken, want herkenbaarheid is nu niet direct een literair criterium. Maar de stukken die in de nieuwe roman van Herman Koch, Het diner getiteld, in een aanstellerig restaurant spelen - en eerlijk gezegd komen we het hele boek dat restaurant nauwelijks uit - zijn inderdaad bijzonder herkenbaar.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het boek Ik ga leven kom je in alle kranten tegen. De auteur krijgt zelfs doodsbedreigingen wegens het schrijven van dit boek. Dat is toch wel erg heftig. Ik was zelf benieuwd naar wat er dan zo erg geweest moest zijn dat je overgaat tot zo'n bizarre dreiging. Wat vond ik van dit boek? Lees het hier!

De achterflap

'Muziek mag niet, daten is verboden, het hebben van vrienden van het andere geslacht is onwettig, je leuk kleden en opmaken is ongepast, 's avonds buiten zijn is niet geoorloofd, "vieze, immorele" films en series kijken is onaanvaardbaar (en dan bedoel ik geen porno, gewoon een film waarin wordt gezoend), het vieren van verjaardagen of andere heidense feestdagen mag niet, werken met mannen kan niet en ook uitgaan en feesten op festivals is verboden.'

Opgroeien in een streng islamitisch gezin betekent voor Büsra dingen stiekem doen. Stiekem make-up en sieraden dragen, laat thuiskomen, met jongens afspreken en alcohol serveren in een restaurant. Maar het betekent vooral: voortdurend vragen stellen. 'Moet ik leven als een kamerplant? Moet ik in een huwelijk treden waar alle seks uit is geramd nog voordat het begonnen is, omdat mijn verwekkers een volstrekt humorloze, bloedeloze en Koranvaste lul voor mij hebben uitgekozen? En dan veranderen in een broedkip zoals alle vrouwen om me heen? En de rest van mijn bestaan op die manier slijten? Is dat waarvoor ik leef? Is God dan blij met mijn tragedie?'

Mijn eerste indruk van Ik ga leven

Zo, de (begrijpelijke) woede spat van de pagina's af! Het leest lekker, ook al gebruikt ze soms onnodig moeilijke woorden. Ik wil het boek bijna niet wegleggen maar alleen maar doorlezen. Hopelijk is het schrijven van dit boek ook een soort therapeutisch geweest en gaat ze door de boosheid heen.

Het verhaal

Büsra groeit op in een streng islamitisch gezin. Haar familie heeft verwachtingen van haar die Büsra niet kan en wil waarmaken. Ze woont bij haar oma, tegenover haar ouders, en wordt continu in de gaten gehouden. Door de dag heen wordt ze telkens geappt of gebeld over waar ze is, met wie ze is en waarom. Ze moet een hoofddoek op (wat ze zelf niet wilt) en ze mag heel veel zaken niet zelfstandig doen.

Toch doet ze heel veel dingen wel, maar dan stiekem. Zo heeft ze een vriendje, doet ze haar hoofddoek af als ze ver genoeg uit Amsterdam is en werkt ze als serveerster. Dit boek is het verhaal van een jonge vrouw die zich vrij wilt maken uit een omgeving waar ze niet vrij is.

Wat ik van Ik ga leven vond

Wat een ontzettend dapper boek! En wat bijzonder dat je ondanks je opvoeding toch zo anders in het leven kan staan én daar uiteindelijk dan ook voor kiest. Ik vraag me af hoeveel mensen in Nederland (en daarbuiten) ook zo onvrij zijn. Dat dit boek er is, is denk ik goed voor zowel mensen die helemaal buiten deze cultuur staan maar ook erin. Ik hoop dan ook dat de auteur bijzonder gelukkig wordt in het leven en dan vooral met een leven zoals zij het zelf wilt.

Conclusie

Een moedig, heftig en belangrijk boek dat wat mij betreft door iedereen gelezen mag worden. Het heeft met recht veel aandacht gekregen. In het boek staan zaken soms onnodig ingewikkeld uitgelegd (uit haar anus oxideren in plaats van aan haar reet roesten bijvoorbeeld), of soms is het ronduit grof, maar ik vond dat zelf niet overmatig storend.

Beoordeling

# data[].attributes.attachment_link.title
Recensie: Ik ga leven van Lale Gül - Bookbarista.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Het boek Ik ga leven kom je in alle kranten tegen. De auteur krijgt zelfs doodsbedreigingen wegens het schrijven van dit boek. Dat is toch wel erg heftig. Ik was zelf benieuwd naar wat er dan zo erg geweest moest zijn dat je overgaat tot zo'n bizarre dreiging.

# data[].attributes.headline
In hoeverre sluit het boek aan op het thema?

# data[].attributes.subject
In hoeverre sluit het boek aan op het thema?

# data[].attributes.headline
Wat zijn de (wettelijke)gevolgen van bepaalde misdaden die verwerkt zijn in de boeken?

# data[].attributes.subject
Wat zijn de (wettelijke)gevolgen van bepaalde misdaden die verwerkt zijn in de boeken?

# data[].attributes.headline
Wat zijn de emotionele effecten, vooral op de omgeving, van misdaad?

# data[].attributes.subject
Wat zijn de emotionele effecten, vooral op de omgeving, van misdaad?

# data[].attributes.headline
In hoeverre sluit het boek aan op het thema?

# data[].attributes.subject
In hoeverre sluit het boek aan op het thema?

# data[].attributes.headline
Hoe vormen de hoofdpersoon of hoofdpersonen hun eigen identiteit?

# data[].attributes.subject
Hoe vormen de hoofdpersoon of hoofdpersonen hun eigen identiteit?

# data[].attributes.headline
Hoe worden gebeurtenissen in het boek bekeken vanuit andere perspectieven?

# data[].attributes.subject
Hoe worden gebeurtenissen in het boek bekeken vanuit andere perspectieven?

# data[].attributes.body
Dit is een non fictief boek, waarin Joris Luyendijk je meeneemt in zijn leven als correspondent voor Radio 1 en Volkskrant in het Midden-Oosten. Vijf jaar lang was hij in het Midden-Oosten. Het begin van zijn boek is in Sudan, omdat hij daar op werd geroepen om de situatie te bekijken in een dorp genaamd Wau, waar Artsen Zonder Grenzen hem alles lieten zien. Zo neemt hij ons mee in meerdere avonturen, verdeeld over drie delen: eerst legt hij uit over de journalistiek, dan volgt de Israël-Palestina kwestie en het eindigt met de inval van Amerika in Irak in 2003, tijdens deze gebeurtenis keert Joris verbazingwekkend al terug naar Nederland.

De journalistiek zit eigenlijk best vals in elkaar: als westerlingen hebben we volgens Joris een heel vertekend beeld over het Midden-Oosten, het wordt allemaal op één hoop gegooid. Stukken worden vaak overgenomen vanuit één bron, of bepaalde dingen worden herschreven met een negatieve lading door de hoofdredactie. De enige reden dat hij daar is, is voor de naam en de interviews met diplomaten, zodat dat niet overgenomen hoeft te worden, en we er ‘live’ bij waren.

Zijn blik op de Israëlische Palestijnse oorlog, is vooral dat het onrechtvaardig is en verkeerd wordt neergezet, omdat veel mensen Palestina als boosdoener zien, terwijl hij dit anders zag gebeuren in de werkelijkheid. Israël die het leven van de Palestijnen verschrikkelijk maakt, en zelfs gewone kinderen, die niks misdaan hebben, executeert. De Palestijnen leken daar juist onschuldig te zijn.

Als laatste zijn vertrek, net wanneer het belangrijk werd om bij te zijn. Ook hier wordt een vertekend beeld gezet door de rest van de wereld: het standbeeld in Bagdad dat om wordt getrokken, en een paar Irakezen die juichen: bevrijding. Maar als je verder uitzoomt, zie je de rest van de Irakezen er sip bijstaan, dit is nog maar het begin: bezetting.

# data[].attributes.body
Dit boek heeft niet zozeer te maken met de identiteit van de schrijver, maar meer het identificeren van de mensen: deze mensen waarvan we in het Westen weinig weten, omdat we zoveel beperkte informatie krijgen, deels omdat de mogelijkheid er vaak ook niet is om te zien hoe het er echt aan toe gaat. Toch kan er zeker wel verandering gebracht worden in de journalistiek, niet alleen in Nederland. Joris probeert hier zijn steentje aan bij te dragen, door te erkennen dat dit ook mensen zijn net zoals wij, die slachtoffer zijn van de oorlog.

Hierin wordt geen identiteit gevormd. Er wordt verteld over hoe de mensen ook kunnen lachen om een grap, zich kunnen vermaken en dezelfde behoeftes en wensen hebben als wij. Alleen hebben zij de middelen niet, en dit mag wel erkend worden door delen van de maatschappij, alleen is er niet zo snel een oplossing te vinden. Het enige wat hij deed, was empathie opwekken bij de lezers, dat we ‘net zoals zij’ zijn.

Andere perspectieven zijn er niet per se. Wat ik wel heb meegekregen, is dat het de journalistiek vooral om geld gaat, anders was het weergegeven beeld een stuk realistischer geweest, en misschien daardoor wel minder interessant.

# data[].attributes.body
Dit boek is een fictief boek, die gaat over de zelfmoord van Joey. In het boeken zitten zes hoofdstukken, die de dagen aangeven, van zondag tot vrijdag. Het is geschreven vanuit het perspectief van een van zijn beste vrienden, Johan, die studeert in Utrecht. Hij heeft daar ook een vriendin, Nathalie. Wanneer hij terugkeert naar het dorp waar zijn familie en vrienden wonen en waar is hij is opgegroeid, blijkt dat Joey de dag daarvoor zelfmoord had gepleegd. Hij had Johan nog een bericht gestuurd, maar tevergeefs, het was al gebeurd.

Johan is gelukkig goed ontvangen door zijn familie en vriendengroep van vier, die voorheen uit vijf bestond. Ook bezoekt hij Joey’s familie, maar het lijk wil hij niet zien. Door de familie worden hij en zijn vrienden betrokken in het regelen van de begrafenis, zodat zij ook hun bijdrage kunnen leveren. Nathalie geeft later aan ook naar de begrafenis te willen komen, om steun te bieden aan Johan.

Later, vlak voor de begrafenis, vindt Johan een mail waar nog wat instaat over dingen die Joey op zijn begrafenis wil. Alex, een van zijn vrienden, mag het Chersonissos verhaal vertellen en Johan moet een bepaald liedje laten horen. Ook komen er nog andere mensen voor in de mail.

Chersonissos: hier had Joey zijn eerste zelfmoordpoging gedaan, hij wilde van het balkon afspringen. Alex was er op tijd bij, alleen heeft dit verder niet gedeeld. Johan laat het liedje horen, het was een mooie dienst. Johan keert weer terug naar zijn leven in Utrecht.

De schrijver maakt gebruik van flashbacks, om zo te laten zien wat voor persoon Joey was en wat voor band ze hadden, door middel van de gesprekken die hij met Joey heeft gehad, dingen die ze samen, ook met de vriendengroep, mee hebben gemaakt, enzovoort.

# data[].attributes.body
Persoonlijk zie ik hier wel wat in terug van zelfontwikkeling, en verschillen in de vorming van identiteit. Johan, die een heel leven heeft opgebouwd in Utrecht, student, nieuwe relatie, et cetera. Zijn vrienden die allemaal nog in Friesland wonen, onder andere Joey, die zich heel anders ontwikkelt, en juist zijn geluk niet heeft gevonden. Ook al zijn ze samen opgegroeid, zijn ze toch anders gegroeid.

Johan zijn identiteit is gevormd door zijn omgeving, maar de zelfmoord van Joey zal het wel aantasten. Dit levert namelijk een hele impact op je bestaan, alsmaar afvragend of hij wat had kunnen doen voor zijn vriend. Hij zal waarschijnlijk voorzichtiger zijn, maar wel meer waarde zien in de mensen om hem heen. Negatieve gebeurtenissen kunnen je identiteit ook verbeteren. Over Joey weten we dat hij het echt heeft geprobeerd, om het niet te voelen, bijvoorbeeld door alcoholgebruik, maar het mocht niet baten. Ook door de scheiding van zijn ouders zat Joey er doorheen. Ook in het berichtje naar Johan wordt al genoemd dat hij de lat te hoog had gelegd: zijn droom om piloot te worden leek voor hem niet realistisch, en hij is blijven hangen in zijn oude identiteit, zijn jeugd, zijn depressie.

De andere perspectieven staan er ongeveer hetzelfde in: het zijn allemaal Joey’s vrienden, en allemaal voelen ze zich schuldig, omdat ze wisten dat het er was, maar niemand ooit het lef had om hulp te bieden en erover te praten. Ze dronken veel met elkaar, veel alcohol, maar serieuze gesprekken werden weinig gevoerd, dus alle vier de jongens voelen schuld en verdriet rondom zijn dood.

# data[].attributes.body
Het zijn net mensen, oftewel, deze mensen zijn net zoals wij. Er hoeft geen onderscheid gemaakt te worden, ook zij kunnen lachen en huilen en voelen. De meeste westerlingen ondervinden dit meer als het onbekende, het objectieve, gewoon een gebeurtenis, terwijl het ook gewoon 'mensen' zijn die in oorlog leven.

# data[].attributes.body
In deze tijd, maar ook eerder, wordt al veel gezongen over criminelen of het plegen van een misdaad. Dit kan dus over criminelen zelf gaan, zoals dat er een nummer is geschreven over John Wayne Gacy, een Amerikaanse seriemoordenaar. Deze is al wat ouder, namelijk 2005. Maar ook zijn er liedjes zoals deze, wat recenter, waar wordt gerapt over de gedachte om iemand te vermoorden.

# data[].attributes.attachment_link.title
YNW Melly - Murder On My Mind [Official Video]

# data[].attributes.body
Er zijn zoveel documentaires over misdaad, ook over (al eerder genoemd) John Wayne Gacy, of Ted Bundy, maar ook over de slachtoffers die nog altijd spoorloos zijn, zoals Madeleine McCan. Maar voor hier heb ik een recent uitgekomen serie uitgekozen, die het leven van Jeffrey Dahmer weergeeft. Deze is heel indrukwekkend, laat ook zien wat criminaliteit kan doen met families, hoe zijn jeugd in elkaar zat, maar ook aspecten zoals discriminatie vanuit de politie komen hierin aan bod. Deze valt ook te vergelijken met Judas, waarin ook het hele levensverhaal wordt weergegeven, maar dan van een heel soort ander crimineel.

# data[].attributes.attachment_link.description
Across more than a decade, 17 teen boys and young men were murdered by convicted killer Jeffrey Dahmer. How did he evade arrest for so long? Watch trailers & learn more.

# data[].attributes.body
Hierin wordt het hele conflict nog een keer uitgelegd, ik vind het namelijk wel fijn om me iets verder te verdiepen en de hoofdlijnen ook zelf goed te kennen, omdat het voor mij wel van belang is om te weten waar ik over praat en zijn perspectief ook wat beter kan proberen te begrijpen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Het geweld in Israël en de Palestijnse gebieden uitgelegd

# data[].attributes.body
Beelden waarin het standbeeld wordt omgetrokken en je ziet hoe de Amerikaanse vlag eraan wordt verbonden, wat lijkt op een bevrijding maar symbool staat voor de bezetting van Amerika in 2003.

# data[].attributes.attachment_link.title
"Ik trok het beeld van Saddam Hoessein om"

# data[].attributes.body
Een uur en achttien minuten staat voor de reistijd van Utrecht naar het dorp in West Friesland.

# data[].attributes.body
Er zijn ook lichte en leuke manieren om je identiteit te 'vinden', zoals bij zo'n test: hier moet je vragen beantwoorden en kom je erachter wat voor kleur en dier jij representeert. Dit is vrij oppervlakkig, en heeft weinig met de ontwikkeling te maken, maar het is leuk om te zien als het mooi aansluit op hoe je bent. Zo koppel ik zoiets dan ook weer aan identiteit, om het thema toch wat minder serieus te laten lijken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Welke kleur en dier ben jij volgens de DISC persoonlijkheidstest? | Manpower NL

# data[].attributes.attachment_link.description
Er zijn verschillende testen die bepalen hoe jij communiceert op de werkvloer en hoe dit samenhangt met jouw persoonlijkheid. We leggen de DISC-methode uit.

# data[].attributes.body
Het is toch mooi om te zien hoe mensen al snel een oordeel vormen of denken je identiteit te kunnen zien aan je uiterlijk: dit soort filmpjes heb je vaak ook, en zo zie je ook dat je uiterlijke kenmerken, zoals je stijl enz. veel weer kunnen geven over wat voor persoon jij bent en hoe je je hebt ontwikkeld, wat wel bijzonder is.

# data[].attributes.body
Dit boek is niet verfilmd, maar wel zijn er andere alternatieven, specifiek gericht op zelfmoord. Deze film hebben kinderen van deze tijd vaak al gezien op de basisschool en leert ze vaak wel een les. De connectie met het boek is dat je vaak het schuldgevoel terug ziet komen na iemands dood, die er voorheen niet was. Dit speelt vaak een grote rol.

# data[].attributes.body
Dit liedje gaat ook over zelfmoord, wat je tegenwoordig dus ook vaak terugziet in muziek. Vaak gaat het wel over liefdesverdriet, maar kunnen mensen zich hier wel in vinden. Zo zie je wel dat er veel over wordt gepraat gelukkig, ook al gebeurt het nog vaak, is er wel minder taboe. In mijn boek gaat het ook over een liedje waar Joey zich in kan vinden, iets wat veel voor hem betekent.