# data[].attributes.headline
Hoe draagt bewegend leren tijdens een lesopening bij aan de volgehouden aandacht/taakgerichtheid?

# data[].attributes.subject
Hoe draagt bewegend leren tijdens een lesopening bij aan de volgehouden aandacht/taakgerichtheid?

# data[].attributes.headline
inspiratiegroep facebook: bewegend leren voor HJK

# data[].attributes.subject
inspiratiegroep facebook: bewegend leren voor HJK

# data[].attributes.attachment_link.title
'Bewegende klas' verbetert schoolprestaties " Vereniging van vrijescholen

# data[].attributes.attachment_link.description
Leerlingen die drie maal per week al bewegend taal- en rekenles krijgen, kunnen beter rekenen en spellen. Al na twee jaar boeken zij een leerwinst van vijf maanden. Dat blijkt uit een onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen tijdens.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bewegend leren: hebben jongens en meisjes er evenveel baat bij?

# data[].attributes.attachment_link.description
Profiteren jongens en meisjes vergelijkbaar van bewegend leren?

# data[].attributes.body
Sterke aanwijzingen voor een rechtstreekse relatie tussen bewegen en leerprestaties worden niet gevonden, de invloed op schoolprestaties verloopt vermoedelijk via effecten op de hersenstructuur, executieve functies, en verbeterde aandacht en concentratie.

# data[].attributes.headline
Bewegend leren werkt vooral kort en krachtig. Gericht op automatisering.

# data[].attributes.subject
Bewegend leren werkt vooral kort en krachtig. Gericht op automatisering.

# data[].attributes.body
Door bewegen vinden acute en structurele veranderingen plaats in de hersenstructuur. Deze hebben een positief effect op de executieve cognitieve functies van een kind (zoals planning, besluitvorming en bijsturing van gedrag) en – vermoedelijk – ook op diens aandacht en concentratie.

# data[].attributes.headline
Bijvoorbeeld meer gymlessen per week of de dag starten met een half uur bewegen, maar ook zoals bij Fit & Vaardig de inhoudelijke les combineren met bewegen. Al joggend rekenen bijvoorbeeld. Nog andere opties om meer in beweging te komen tijdens een school zijn de beweegbreaks of energizers.  Ook kinderen op deskbikes of een wiebelkruk laten zitten kan helpen om kinderen hun energie kwijt te laten raken tijdens een lesdag.

# data[].attributes.subject
Bijvoorbeeld meer gymlessen per week of de dag starten met een half uur bewegen, maar ook zoals bij Fit & Vaardig de inhoudelijke les combineren met bewegen. Al joggend rekenen bijvoorbeeld. Nog andere opties om meer in beweging te komen tijdens een school zijn de beweegbreaks of energizers.  Ook kinderen op deskbikes of een wiebelkruk laten zitten kan helpen om kinderen hun energie kwijt te laten raken tijdens een lesdag.

# data[].attributes.body
Voorbeelden van bewegend leren

# data[].attributes.headline
Het beweegprogramma bestond uit intensieve spel- en beweegactiviteiten waarbij de aerobe capaciteit (het uithoudingsvermogen, red.) werd getraind

# data[].attributes.subject
Het beweegprogramma bestond uit intensieve spel- en beweegactiviteiten waarbij de aerobe capaciteit (het uithoudingsvermogen, red.) werd getraind

# data[].attributes.headline
Wat is de rol van de leerkracht eigenlijk in het bewegend leren?

# data[].attributes.subject
Wat is de rol van de leerkracht eigenlijk in het bewegend leren?

# data[].attributes.headline
Profiteren jongens en meisjes vergelijkbaar van bewegend leren?

# data[].attributes.subject
Profiteren jongens en meisjes vergelijkbaar van bewegend leren?

# data[].attributes.headline
Bewegend leren is het leren door middel van beweging. Er zijn enorm veel onderwerpen of vakken waar je kinderen bewegend zou kunnen laten leren.

# data[].attributes.subject
Bewegend leren is het leren door middel van beweging. Er zijn enorm veel onderwerpen of vakken waar je kinderen bewegend zou kunnen laten leren.

# data[].attributes.body
laura de ruiter

# data[].attributes.body
Met bewegend leren bedoelen we in dit rapport fysiek bewegen in de klas naast of tijdens cognitieve leeractiviteiten, en bewegingsactiviteiten gekoppeld aan leren buiten de school. In de klas bewegend leren betekent het afwisselen van cognitieve leeractiviteiten als instructie en verwerking van leerstof met bewegingsactiviteiten.

# data[].attributes.body
https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=7259&m=1474017485&action=file.download

# data[].attributes.attachment_link.title
Bewegend Leren – Bewegen als vast onderdeel van het onderwijs

# data[].attributes.headline
Kinderen die veel  bewegen in de klas  pikken de lesstof  beter op

# data[].attributes.subject
Kinderen die veel  bewegen in de klas  pikken de lesstof  beter op

# data[].attributes.body
Inhoudelijke les combineren met bewegen.

# data[].attributes.headline
Het mooie van leren door beweging is, dat er een verbinding wordt gelegd tussen je linker- en rechter hersenhelft.

# data[].attributes.subject
Het mooie van leren door beweging is, dat er een verbinding wordt gelegd tussen je linker- en rechter hersenhelft.

# data[].attributes.body
Bewegen legt niet alleen een verbinding tussen je hersenhelften, maar het verbindt ook met elkaar. Je leert samen, werkt samen en leert omgaan met elkaars (on)mogelijkheden. Dit komt ten goede aan het pedagogische klimaat in de klas en in de school.

# data[].attributes.body
positieve effecten op de hersenstructuur en executieve hersenfuncties (onder andere filteren, plannen, besluiten), op motorische en beweegvaardigheden en op fitheid.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wat is de invloed van bewegen op leerprestaties? Regelmatig verschijnen er berichten in de media over dit onderwerp. Ook scholen stellen steeds vaker deze vraag, zo merkte de gemeente Nijmegen. De Sportservice Nijmegen is daar samen met afdeling Onderwijs op in gesprongen en biedt de Nijmeegse scholen nu workshops aan over bewegen en leren. "Dit project is geslaagd als op een groot aantal scholen bewegend leren onderdeel is van het dagelijkse programma", aldus Renske Helmer-Englebert, wethouder Sport en Onderwijs, gemeente Nijmegen.

Sterke aanwijzingen positieve effecten op leerprestatie

Uit onderzoeken die de afgelopen decennia zijn verricht, blijkt dat er sterke aanwijzingen zijn dat sport en bewegen positieve effecten heeft op leerprestaties. Zo zijn er positieve effecten gevonden op de hersenstructuur en executieve hersenfuncties (onder andere filteren, plannen, besluiten), op motorische en beweegvaardigheden en op fitheid. Deze factoren zijn voor het leren allemaal van belang.

De wetenschap is nog hard op zoek naar de exacte relaties en effecten, maar in Nederland leverden twee recente onderzoeksprogramma's positieve resultaten op.

Smart moves! (zie kader) bekijkt welk soort bewegingen effect hebben op cognitie en hoe vaak en wanneer bewogen moet worden.

Het programma Fit & Vaardig onderzocht het effect van fysiek actieve taal en rekenlessen en de uitkomst van het onderzoek was dat kinderen die veel bewegen in de klas de lesstof beter oppikken. Meer informatie over onderzoeken en effecten van bewegen op leerprestaties vind je op allesoversport.nl.

Handvatten

Ook in Nijmegen raakte men geïnspireerd door de positieve resultaten uit onderzoek. Mireille Souverijn is Beleidsadviseur Onderwijs bij de gemeente Nijmegen en stelt dat dit het juiste moment is om in te zetten op bewegend leren. "We willen bewegen in brede zin stimuleren, in de gymles, op het schoolplein in de pauzes, maar ook in de klas. Dat doen we op verschillende manieren. Zo hebben we een prijsvraag georganiseerd om scholen te stimuleren hun schoolplein beweegvriendelijker te maken. Daarnaast organiseerden we op 25 januari de conferentie Bewegen(d) Leren voor directeuren, groepsleerkrachten en vakleerkrachten uit Nijmegen. De opkomst was geweldig! Bijna alle scholen van Nijmegen waren hier vertegenwoordigd. Daaruit blijkt wel dat het thema leeft."

Evelien te Rietstap, Sportconsulent Sportservice Nijmegen, legt uit hoe de gemeente te werk is gegaan. "We merkten dat de vraag welke relatie bewegen tot het leergedrag van kinderen heeft, leefde bij de scholen. Een student van de HAN heeft onderzoek gedaan onder basisscholen in Nijmegen en daaruit kwam naar voren dat er onder groepsdocenten een behoefte was aan bewegend leren, maar ze zochten handvatten. Vanuit de gemeente willen wij die handvatten bieden."

Bewegend leren; wat is dat nu eigenlijk?

In diverse onderzoeken wordt gekeken naar de koppeling tussen bewegen en cognitie, maar in de praktijk experimenteren veel scholen ook zelf, zonder direct op zoek te gaan naar de wetenschappelijke onderbouwing. Dat gebeurt op verschillende manieren. Bijvoorbeeld meer gymlessen per week of de dag starten met een half uur bewegen, maar ook zoals bij Fit & Vaardig de inhoudelijke les combineren met bewegen. Al joggend rekenen bijvoorbeeld. Nog andere opties om meer in beweging te komen tijdens een school zijn de beweegbreaks of energizers. Een kort intermezzo om daarna weer fris aan de slag te kunnen. Ook kinderen op deskbikes of een wiebelkruk laten zitten kan helpen om kinderen hun energie kwijt te laten raken tijdens een lesdag.

Te Rietstap denkt dat om bewegend leren tot een succes te maken, het vooral belangrijk is voldoende draagvlak te creëren binnen de school. "Ook vragen scholen zich af hoe ze het bewegend leren in hun eigen klas kunnen toepassen. Er moet een cultuurverandering op gang komen. Dat kost tijd."

"Dit project is geslaagd als op een groot aantal scholen bewegend leren onderdeel is van het dagelijkse programma", stelt Renske Helmer-Englebert, die onder meer wethouder Onderwijs en Sport van de gemeente Nijmegen is.

Workshops bewegend leren

Om de Nijmeegse scholen te helpen de cultuurverandering tot stand te brengen, biedt de gemeente aan alle scholen met relatief meer kinderen met achterstanden, de workshop bewegend leren aan.

De workshops worden gegeven door Joris te Molder en Niels Holleboom. Zij zijn groepsdocent en vakleerkracht op de Lea Dasberg school in Arnhem en hebben het concept omarmt en opgepakt. "De workshops gaan over de voordelen van bewegend leren", legt Te Rietstap uit. "We geven de groepsdocenten praktische handvatten en gaan in gesprek over wat de docenten al aan actieve werkvormen toepassen in de klas. Tijdens de workshops kunnen ze elkaar inspireren."

Souverijn sluit zich aan bij de woorden van haar collega; "Scholen kunnen van elkaar leren. Met weinig middelen kun je kinderen al aan het bewegen krijgen. Ze denken misschien dat het aanbieden van actief leren veel tijd of geld kost, maar dat valt mee. Scholen zijn zoekende. We weten allemaal dat de druk in het onderwijs hoog is, maar leerlingen mogen meer bewegen en hoeven niet altijd te zitten."

Toekomstbeeld

Te Rietstap en Souverijn adviseren andere gemeenten snel aan de slag te gaan met bewegend leren omdat er volgens hen behoefte aan is binnen het onderwijs. Hoewel het onderzoek naar de relatie tussen sporten en bewegen en de cognitieve ontwikkeling van kinderen en jongeren nog in de kinderschoenen staat, lijkt er een verandering op komst. De tijd dat je als kind alleen tijdens de speelpauzes mocht bewegen, lijkt achter ons te liggen. Meer bewegen, verspreid over de dag zowel in als buiten de klas is waarschijnlijk de toekomst in het onderwijs.

Meer lezen over bewegend leren?

Wil je meer weten over bewegen en leerprestaties, lees dan ook de volgende artikelen voor informatie over recente onderzoeksresultaten, inspiratie ten aanzien van werkvormen en praktijkvoorbeelden.

Meer informatie over dit onderwerp? Neem dan contact op met Peter-Jan Mol, adviseur bij Kenniscentrum Sport.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bewegend leren toekomst van het onderwijs? | Allesoversport.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Wat is de invloed van bewegen op leerprestaties? Regelmatig verschijnen er berichten in de media over dit onderwerp. Ook scholen stellen steeds vaker deze vraag, zo merkte de gemeente Nijmegen. De Sportservice Nijmegen is daar samen met afdeling Onderwijs op in gesprongen en biedt de Nijmeegse scholen nu workshops aan over bewegen en leren.

# data[].attributes.body
Onderwijsmaakjesamen.nl

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In een tijd waarin we bezig zijn met opbrengstgericht werken en beter presteren is beweging niet meer weg te denken. Beweging heeft tal van positieve effecten op het leerproces van kinderen. Alleen al een bewegingstussendoortje zorgt voor een oppepper in de klas en nieuwe energie om weer aan het werk te gaan.

Koppel je het bewegen aan de leerstof dan beklijft het geleerde langer. De huidige situatie op school is over het algemeen anders. Beweging op school beperkt zich veelal tot de gymles en het buitenspelen. Reden genoeg om te onderzoeken op welke manier je bewegen en leren kunt combineren om te komen tot hogere opbrengsten en meer leerplezier.

Instructiemomenten in de klas geschieden vooral zittend. Zo logisch als het ons lijkt, zo onlogisch is het voor een (kinder-)lichaam. Het is niet gemaakt is om zoveel stil te zitten. Dit leidt dan ook vaak tot veelvuldig waarschuwen en vragen om concentratie. Vooral voor jongens is langdurig stilzitten extra moeilijk. Door een hoog gehalte testosteron hebben zij, nog meer dan meisjes, behoefte aan regelmatig bewegen. De vraag is dus, of je met klassikale, vooral verbale instructie tegemoet komt aan de leerbehoefte van het kind.

Bewegen op school kan naast de gymles een belangrijke rol spelen. Er zijn veel onderzoeken gedaan en publicaties geschreven over de rol van beweging bij het leren. Bewegen tijdens het leren vergroot niet alleen het plezier in leren, maar uit onderzoek blijkt dat je makkelijker leert en beter + langer onthoudt als je beweegt tijdens het leren. Beweging betrekken bij het leren kan zorgen voor een meer uitdagende leeromgeving en dit zorgt weer voor een hogere betrokkenheid én een optimaal leerresultaat. Bovendien is het aspect van 'samen' bij de activiteiten vaak duidelijk aanwezig. Dit komt de sfeer in school ten goede. Genoeg redenen om in beweging te komen!

Invloed van beweging op het leren

Leren is een actief proces. Kinderen in de basisschoolleeftijd ontdekken de wereld vooral via hun lichaam, maar ze zitten op school per dag zo'n 6 uur stil. Beweging is van belang! Want met je lichaam kun je rennen, wegduiken, en voelen hoe groot of hoe ver iets is. Beweging is uitermate geschikt om te leren, het stimuleert de hersenen.

Wanneer je beweegt tijdens het leren gaat er meer bloed en zuurstof naar je hersenen. Leren is bovendien makkelijker. Informatie die je opdoet, wordt beter verankerd. Beweging tijdens het leren zorgt er voor dat je informatie beter en langer kunt onthouden.

Op school wordt voornamelijk de linker hersenhelft gestimuleerd. Deze gebruik je bij rekenen, taal, logisch nadenken, verwoorden, redeneren, etc. Bij het maken van bewegingen gebruik je je rechter hersenhelft. Het mooie van leren door beweging is, dat er een verbinding wordt gelegd tussen je linker- en rechter hersenhelft.

Voorbeeld uit de praktijk: Brede BS Caleidoscoop in Almere

Onlangs bezocht ik Brede basisschool de Caleidoscoop in Almere. Bewegen is hier verweven bij het hele leerproces. De Caleidoscoop profileert zich als sportactieve school en dat is terug te zien in vele aspecten van het onderwijs dat zij aanbieden. Zo zeggen zij dat kinderen die motorisch vaardig zijn, sneller nieuwe vaardigheden leren. Zij kenmerken zich met drie duidelijke speerpunten in hun visie;

Gezond en sportief, met een focus op voeding en een naschools sportaanbod (1 uur bewegen per dag).

Sterk pedagogische klimaat.

Maximaal leerresultaat (met name gericht op didactisch handelen).

Al pratende met Els Zoete, regisseur van de brede school, kreeg ik een rondleiding door de school. Het viel mij direct op dat bewegen als een rode draad door de school te ontdekken was. Er waren daarbij drie hoofdgebieden die opvielen;

Bewegen op het plein
Bewegen op het plein is duidelijk gestructureerd. Kinderen weten welke zones op het schoolplein bedoeld zijn voor welk type speelgedrag. Er zijn duidelijke afspraken, de voetballers hebben allen een voetbalvergunning voor op het plein waar zij met dezelfde regels spelen (download het voorbeeld!). Daarnaast is het mogelijk om speciale spelmaterialen lenen uit de sport-o-theek. Deze materialen hebben als doel de kinderen extra uit te dagen en om ze kennis te laten maken met verschillende sportspelen.

Bewegen in de gymzaal
Op de Caleidoscoop zijn meerdere vakleerkrachten die vorm geven aan het bewegingsonderwijs. Er is nauw contact met (sport)organisaties in de buurt waardoor er een gevarieerd aanbod is. De kinderen krijgen twee gymlessen in de week van vakleerkrachten en daarnaast is er een aanbod voor kinderen die ondersteuning kunnen gebruiken op motorisch vlak (Motorisch Remedial Teaching).

Bewegen in de klas
Bewegen in de klas is kenmerkend voor de Caleidoscoop. Naast de gewone bewegingstussendoortjes en energizers ontwikkelen zij ook veel activiteiten om bewegen en leren met elkaar te verbinden. Leerkrachten onderling functioneren in de zogenaamde proeftuintjes, waarin zij samen activiteiten ontwikkelen om tot een aanpak te komen waarin beweging wordt geïntegreerd met het leren in de klas. Op deze manier ontstaat er variatie in de didactische aanpak in de klas (bekijk een aantal voorbeelden verderop!).

Waarom meer beweging - de doelen van (meer) beweging op school?

Bewegen op school in de breedste zin van het woord dekt meerdere doelen.

Bewegen kan immers zeer veelzijdig worden bekeken en toegepast. Uitgangspunt is op veel scholen het streven naar hoge(re) opbrengsten.

Bewegen kan daar door de variëteit en de betrokkenheid van de kinderen een mooie rol in spelen.

Het betrekken van beweging in de klas zorgt voor een gevarieerde didactische aanpak. De manier waarop je je instructie verzorgt is anders dan normaal, wisselt meer en komt daarmee tegemoet aan verschillende leerstijlen van kinderen.

Wanneer bewegen tijdens het leerproces in de klas worden ingezet, is het niveau van kinderen irrelevant. Elk kind, los van zijn of haar beweeg(on)mogelijkheden kan deelnemen aan de activiteiten.

Door het gebruiken van beweging in de klas wordt ook tegemoet gekomen aan kinderen met leermoeilijkheden. Kinderen met bijvoorbeeld dyslexie zijn vaak gebaat bij een aanpak die bewegen en leren verbindt.

Bewegen legt niet alleen een verbinding tussen je hersenhelften, maar het verbindt ook met elkaar. Je leert samen, werkt samen en leert omgaan met elkaars (on)mogelijkheden. Dit komt ten goede aan het pedagogische klimaat in de klas en in de school.

Belangrijke noot: Wanneer bewegen wordt ingezet in de klas, dan is bewegen een middel om te komen tot een leerdoel. Er is geen bewegingsdoel in bv het geval van de zaakvakken. In de gymzaal is bewegen vaak het doel.

Aan de slag!

Wil je graag aan de slag met activiteiten die gericht zijn op leren door middel van beweging? Probeer dan de activiteiten eens uit in de klas. Heb je zelf activiteiten ontwikkeld of vind je het leuk om je activiteit(en) te delen? Mail deze dan naar info@onderwijsmaakjesamen.nl

Bronnen
Gurian, M. (2011) Boys en Girls, strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes, Onderwijs Maak Je Samen, Helmond. Healthy bodies, healthy minds, raising school standards, Evidence based education, voorjaar 2012. Bs De Caleidsoscoop in Almere: http://www.caleidoscoop.asg-almere.nl/

Links:
Download bewegingstussendoortjes:
https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/actueel/10-bewegingstussendoortjes-voor-in-de-klas/
5 minuten spelletjes Onderwijs Maak Je Samen:
https://www.onderwijsmaakjesamen.nl/lesmateriaal/5-minuten/

[leraar24 id="1365″]
[leraar24 id="1366″]

# data[].attributes.attachment_link.title
Leren doe je met je lijf - Onderwijs Maak Je Samen

# data[].attributes.attachment_link.description
In een tijd waarin we bezig zijn met opbrengstgericht werken en beter presteren is beweging niet meer weg te denken. Beweging heeft tal van positieve effecten op het leerproces van kinderen. Alleen al een bewegingstussendoortje zorgt voor een oppepper in de klas en nieuwe energie om weer aan het werk te gaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Volgens ons is het tijd voor een revolutie in het onderwijs: bewegend leren. Maar waarom eigenlijk? In deze blog geven we tien redenen waarom bewegend leren zo ontzettend belangrijk en onmisbaar is!

1. Actief spel is de ultieme leervorm

In onze ogen is spelend leren de ultieme leervorm. Kinderen doen niets liever dan lekker spelen en actief spel is voor hen dan ook dé manier om te leren. Spelen stimuleert de onderlinge interactie, ontdekkingsdrang en prikkelt de zintuigen. En spelend leren komt natuurlijk meer tot zijn recht als er ruimte is om te bewegen. Leren doe je immers met vallen en opstaan! Dus waarom moeten we er dan steeds bij zitten?

2. Op naar een langer leven

Een inkoppertje: maar bewegen is natuurlijk erg gezond voor je. Als we kinderen op jonge leeftijd al aanleren dat langdurig stilzitten normaal is, dan lopen ze in de toekomst grote gezondheidsrisico's. En dat is raar, want we gaan juist naar school om ons voor te bereiden op een mooie toekomst. Deze ontwerpfout moeten we snel rechtzetten! Door bewegend leren normaal te maken doorbreken we dit patroon en veranderen we onze passieve zitcultuur naar een dynamische beweegcultuur.

3. Voel je goed over jezelf

Bewegen geeft je een goed gevoel over jezelf! Vooral bij kinderen heeft het een positief effect op het zelfvertrouwen, zelfbeeld en sociaal gedrag. Dat gevoel kennen we zelf stiekem ook wel als we onszelf na een uurtje sporten de nieuwe Rico Verhoeven voelen ;-).

4. We zijn gemaakt om te bewegen

Ons lichaam is gebouwd om te lopen, rennen en bewegen. Al die uren die we dagelijks zitten is precies waar ons lichaam niet goed in is. Dit resulteert in lichamelijke ongemakken zoals pijntjes in de rug. Met bewegend leren doen we ons lichaam dus een groot plezier! Het mag eindelijk doen waar het goed in is. We gebruiken ons lichaam nu als een indrukwekkende sportauto die alleen maar in de garage staat.

5. Het onderwijs zit al jaren stil

Ons leven is de afgelopen eeuw drastisch veranderd. Van paard naar auto en van brievenpost naar onze smartphones. En van onze klaslokalen naar... precies dezelfde klaslokalen! Ja, we hebben nu smartboards in plaats van een krijtbord, maar ons onderwijs is op grote schaal nagenoeg niet veranderd! De hele wereld leert tegenwoordig door middel van VR-cursussen, podcasts of volgt online cursussen (MOOCs) bij Harvard, maar onze kinderen zitten nog steeds stil voor een schoolbord.

6. De wereld is ons klaslokaal

Het zit in onze natuurlijke aard om te ontdekken, spelen en bewegen. Vooral kinderen moeten hun tomeloze energie kwijt! Maar waarom forceren we ze dan om de hele dag in rijtjes stil te zitten zonder dat ze iets mogen zeggen? De wereld is ons klaslokaal, niet dat ene hokje van 90m². Bewegend leren vraagt daarom om een andere omgeving. Geen deprimerende leeromgeving, maar een energieke leerplek. Universitaire studenten zitten in totaal achttien jaar stil in klaslokalen. Dit was niet het droombeeld van ons leven toen wij nog jong waren...

7. Betere opslag van de lesstof in het geheugen

Ervaringsgericht leren draagt bij aan een betere opslag van de lesstof in het geheugen! Door de lesstof te koppelen met een ervaring (bijvoorbeeld een beweging, interactie of spel), dient het als een soort ezelsbruggetje om de stof te onthouden. Dit zorgt voor een betere opslag van de lesstof. Bovendien gebruik je tijdens bewegend leren meer zintuigen waardoor het beter blijft hangen. Al doende leert men!

8. Barst van de ideeën

De beste ideeën worden bedacht als onze hersenen relaxed zijn. Niet op een stoel met onze neus in de boeken, maar juist tijdens een wandeling door het bos. Dit komt doordat we onze hersenen de vrijheid en ruimte geven om af te dwalen en te dagdromen. Bewegen in de klas zorgt voor eenzelfde effect. En dat is belangrijk, want creativiteit is een van de belangrijkste eigenschappen van een professional van tegenwoordig!

9. Dé manier om de schooltijden te verkorten

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bewegend leren de schooltijd met 20% kan verkorten. Dit is ook niet zo gek, want de efficiëntie schiet omhoog zodra je bewegen aan het leren toevoegt. Sterker nog, kinderen leren méér, als ze minder naar school gaan. Ze hebben meer tijd over om in te richten zoals zij het willen en vrij te spelen. In Finland passen ze dit principe al met succes toe!

10. School wordt leuker voor kind én docent

School is saai! Toch? Maar wat als we de leerstof kunnen combineren met bewegen? Kinderen houden ervan om te bewegen, dus als ze dit lekker op school mogen doen en daarbij ook nog leren, dan kunnen we daarmee het plezier in leren enorm vergroten. En als de kinderen zich vermaken, maakt dat het werk voor docenten natuurlijk ook veel leuker.
Heb jij nog meer goede redenen voor bewegend leren? Of ken je leuke voorbeelden waarbij bewegend leren al wordt toegepast? Laat het ons weten!

# data[].attributes.attachment_link.title
10 redenen voor bewegend leren - Springlab

# data[].attributes.attachment_link.description
Volgens ons is het tijd voor een revolutie in het onderwijs: bewegend leren. Maar waarom eigenlijk? In deze blog geven we tien redenen waarom bewegend leren zo ontzettend belangrijk en onmisbaar is! In onze ogen is spelend leren de ultieme leervorm.

# data[].attributes.body
“Kinderen vinden het leuk om te bewegen en dat gebruik je om hun ontwikkeling te stimuleren. Bovendien draagt het bij aan een gezonde leefstijl. Kortom: innovatief en tegelijk zo vanzelfsprekend.”

# data[].attributes.headline
Door bewegen chemische veranderingen in de hersenen, zoals een toename van concentraties dopamineen norepinephrine. Deze verhoogde concentratieskunnen direct de aandacht (en daarmee ookde taakgerichtheid) van kinderen verhogen.

# data[].attributes.subject
Door bewegen chemische veranderingen in de hersenen, zoals een toename van concentraties dopamineen norepinephrine. Deze verhoogde concentratieskunnen direct de aandacht (en daarmee ookde taakgerichtheid) van kinderen verhogen.

# data[].attributes.body
Naar: Bewegend leren in de klas

# data[].attributes.headline
Samenvatting onderzoeksrapport fit en vaardig

# data[].attributes.subject
Samenvatting onderzoeksrapport fit en vaardig

# data[].attributes.body
https://fitenvaardigopschool.nl/downloads/Mullender-Wijnsma-2015-Bewegend_leren_in_de_klas_4W-2.pdf

# data[].attributes.headline
effecten sport en bewegen op leerprestaties

# data[].attributes.subject
effecten sport en bewegen op leerprestaties

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sport en bewegen hebben positieve invloed op gezondheid en leerprestaties van kinderen. Wat is de wetenschappelijke stand van zaken? Er zijn steeds meer aanwijzingen dat je met extra beweging op school de leerprestaties van kinderen kunt verbeteren.

Er is de afgelopen decennia veel onderzoek verricht naar de relatie tussen sport en bewegen en leerprestaties. Een uitgebreid overzicht van nationale en internationale wetenschappelijke studies op dit gebied vind je in Effecten van sport en beweging op de basisschool. Voorstudie naar de relatie tussen sport en bewegen op school en schoolprestaties (Mulier Instituut, november 2014).

In deze literatuurstudie is niet alleen onderzoek naar het effect op schoolprestaties meegenomen, maar ook onderzoek naar het effect op determinanten daarvan. Denk daarbij aan hersenstructuur en executieve functies; aandacht en concentratie; motorische en beweegvaardigheden; sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen.

De focus in het literatuuronderzoek ligt op kinderen in het basisonderwijs. Daar is het meeste onderzoek verricht, omdat men bij deze jonge doelgroep het meeste resultaat van interventies en schoolprogramma's verwacht.

Relatie bewegen en schoolprestaties (nog) onduidelijk

Conclusies van de Mulierstudie: het is (nog) niet duidelijk of er een positieve causale relatie bestaat tussen sport en bewegen op school en schoolprestaties. Dat komt omdat de resultaten van de onderzoeken niet eenduidig zijn en omdat veel onderzoeken een te korte periode en/of een te kleine onderzoekspopulatie bestrijken. Er is dus kwalitatief beter en langduriger onderzoek nodig. Daarbij moeten onderzoekers ook nadrukkelijk kijken welke frequentie, intensiteit, duur en type activiteit het meeste effect sorteren. Sport en bewegen hebben wel heel duidelijk positieve effecten op de hersenstructuur en executieve hersenfuncties, op motorische en beweegvaardigheden en op fitheid, die voor het leren allemaal van belang zijn. Het bewijs voor andere relaties is er ook, maar dat is nog licht of zwak.

Het is onmogelijk om alle onderzochte relaties en effecten hier weer te geven, maar onderstaand geven we er een aantal weer waar krachtig bewijs voor is:

1. Op hersenstructuur en executieve functies

(Onder andere snel wisselen tussen taken, beslissingen nemen, werkgeheugen, prioriteiten stellen aan taken)

verbeterde doorbloeding hersenen

verhoogde aanmaak zenuwcellen

toename verbindingen tussen zenuwcellen

verhoging aantal hersenstofjes (dopamine, adrenaline, BDNF)

gebruik zelfde hersengebieden voor bewegingsactiviteiten en effectief, doelgericht leren.

2. Op aandacht en concentratie

Licht bewijs voor verbeterde aandacht, concentratie, motivatie en gedrag in de klas. Onderzoek voornamelijk gebaseerd op sport en bewegen in de pauze en in de klas.

3. Op motorische en beweeg- vaardigheden, fitheid
Voornamelijk gebaseerd op onderzoek bewegingsonderwijs:

Krachtig bewijs voor verbetering van genoemde vaardigheden, fit- én gezondheid (o.a. cardiovasculair, vetpercentage rond buik, gezondheid beenderen).

Licht bewijs dat het trainen van motorische vaardigheden een bijdrage levert aan het trainen van cognitieve vaardigheden, met name voor het 9e jaar.

Onvoldoende bewijs voor causale relatie van motorische vaardigheden en fitheid met schoolprestaties.

4. Op sociaal gedrag, zelfbeeld, zelfvertrouwen en life skills

Sociaal-emotionele vaardigheden hebben op lange termijn een positief causaal effect op de prestaties van individuen, maar de effecten op korte termijn op schoolprestaties zijn minder eenduidig. Deze determinant is onderbelicht in onderzoek.

5. Op schoolprestaties, schoolverzuim en schooluitval

Effect op schoolprestaties is onduidelijk: de onderzoeken vinden zowel positieve als geen effecten, maar in geen enkel geval negatieve.

Licht bewijs voor vermindering van schoolverzuim en -uitval door een positievere houding, meer motivatie en meer betrokkenheid t.a.v. school (voortgezet onderwijs).

Recent Nederlands onderzoek
Onderzoeksproject Fit & Vaardig op School
Het rapport ' Effecten van fysieke activiteit op cognitie en de hersenen van kinderen in het primair onderwijs ' beschrijft de voorlopige resultaten van onderzoek naar relaties tussen fysieke activiteit, schoolprestaties en andere cruciale cognitieve functies bij kinderen in het basisonderwijs (UMCG, RUG, VU, 2015). Tevens worden de effecten van onderzoek naar fysiek actieve reken- en taallessen, Fit&Vaardig op School, beschreven. Uit de voorlopige resultaten blijkt dat de kinderen die de F&V-lessen hebben gevolgd na twee jaar, significant meer vooruit zijn gaan op rekenen en spelling dan de kinderen in de controlegroep. Er zijn geen verschillen gevonden tussen de experimentele en de controlegroep in leesvaardigheid.

Het artikel van de onderzoekers van UMCG over de effecten van fysieke activiteit op cognitie en de hersenen van kinderen in het primair onderwijs werd onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Pediatrics. Het artikel leverde flink wat publiciteit op; vooral in Canada en de Verenigde Staten ontvingen geïnteresseerden met veel enthousiasme de resultaten van het Nederlandse project.

Ook laten de resultaten van het onderzoek zien dat de kinderen meteen na een Fit & Vaardig-les meer aandacht voor hun taak hebben dan na een gewone les.

Deze Nederlandse onderzoeksresultaten zijn ook internationaal niet onopgemerkt gebleven. Onderzoekster Anneke van der Niet promoveerde in september 2015 op haar proefschrift 'Physical activity and cognition in children'.

Namens het Welten-Instituut van de Open Universiteit verrichte Martin van Dijk onderzoek onder HAVO- en VWO-scholieren. Conclusie: fysiek actieve adolescenten presteren beter op aandachtstaken, maar halen geen hogere schoolcijfers. Een andere uitkomst is dat meisjes die naar school lopen of fietsen, beter presteren dan meisjes die met de auto of de bus komen. Ook Van Dijk promoveerde in september 2015. De titel van zijn proefschrift luidt 'Physical activity, cognitive performance and academic achievement in adolescents'. Op de website van medefinancier NWO lees je meer over dit onderzoek.

Renate de Groot, universitair hoofddocent aan het Welten-instituut van de Open Universiteit, geeft van april tot en met mei 2016 de gratis online cursus Puberbrein, over brein, leefstijl en leren. In deze cursus leert u onder andere hoe lichamelijke activiteit, voeding, slaap en opvoeding het leren van adolescenten beïnvloeden.

Lopend Nederlands onderzoek

Het VU Medisch Centrum Amsterdam ging in januari 2014 van start met SMART MOVES!. Doel is de ontwikkeling en evaluatie van een beweegprogramma om de cognitieve prestaties van leerlingen van 10-14 jaar te stimuleren. Het programma wordt verspreid en getest in groep 7 en 8 van de basisschool en in het eerste jaar van het VMBO. Daarbij is er speciale aandacht voor sociaal-economisch achtergestelde jongeren en jongeren met aandachts- en concentratieproblemen. Het project loopt tot en met 2017. Eerste tests wezen uit dat kinderen die 's ochtends twee keer 20 minuten matig intensief mogen bewegen zich beter kunnen concentreren dan kinderen die maar één beweegpauze krijgen. Bekijk de factsheet met tussentijdse resultaten. In november 2014 werd dit resultaat gepubliceerd in het Journal of Science and Medicine in Sport.

Gezonde basisschool van de toekomst (2015-2020) onderzoekt of basisschoolleerlingen een betere fysieke, emotionele en intellectuele groei doormaken bij een gestructureerd dagritme, met voldoende tijd en aandacht voor onderwijs, sport, bewegen, spelen en gezonde voeding. Twee onderzoeksvragen gaan specifiek over het effect op cognitieve functies en leerprestaties (vraag 3) en over verbetering van executieve functies (6). Het onderzoeksprogramma is een initiatief van Onderwijsstichting Movare, Universiteit Maastricht en GGD Zuid-Limburg.

Het UMCG is na Fit&Vaardig gestart met het ' Slim door Gym'. In dit project vindt onderzoek plaats naar het effect van twee specifieke programma's in het bewegingsonderwijs op de schoolprestaties van kinderen. Deelnemende scholen krijgen extra gymlessen aangeboden voor groep 5 en 6. Dit gebeurt vanuit het NRO (Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek) onderzoeksprogramma Bewegen en Leerprestaties.

Toepassing in de onderwijspraktijk om leerprestaties te verbeteren

Voldoende wetenschappelijk bewijs of niet; in de praktijk zijn scholen al jarenlang bezig om de positieve effecten van sport en bewegen op leer- en schoolprestaties te benutten. Dat gebeurt op vier verschillende manieren, die je ook met elkaar kunt combineren:

1. Meer bewegen voor en/of na het leren; bijvoorbeeld meer gymlessen of de dag beginnen met een half uur bewegen.
2. Bewegend leren: bijvoorbeeld taal of rekenen terwijl de leerlingen bewegingen maken.
3. Korte beweegbreak (energizer) tussen de lessen door.
4. Sedentair gedrag (langdurig zitten) tegengaan, bijvoorbeeld door kinderen staand of fietsend te laten werken.

Meer informatie over deze vier vormen en praktische voorbeelden daarvan vind je elders op allesoversport.nl.

Politiek draagvlak
Lees ook: Bewegen houdt je hersens in conditie.
Het aantal scholen dat sport, bewegen en leren met elkaar verbindt, neemt gestaag toe. Dat biedt de wetenschap ook vanuit de praktijk steeds meer draagvlak om verder bewijs te verzamelen. Vanuit de landelijke overheid is die er al, want die gaf de opdracht voor de literatuurstudie van het Mulier Instituut en stimulans voor verder onderzoek. Ook bij gemeenten neemt de belangstelling toe. Zo organiseerde Gemeente Nijmegen een congres en workshops 'Actief Leren' voor alle buurtsportcoaches én voor directeuren en groepsleerkrachten van basisscholen in achterstandsbuurten.

Wil je meer informatie over dit onderwerp? Neem dan contact op met Peter-Jan Mol, adviseur bij Kenniscentrum Sport.

# data[].attributes.attachment_link.title
Effecten van sport en bewegen op leerprestaties kinderen | Allesoversport.nl

# data[].attributes.attachment_link.description
Sport en bewegen hebben positieve invloed op gezondheid en leerprestaties van kinderen. Wat is de wetenschappelijke stand van zaken? Er zijn steeds meer aanwijzingen dat je met extra beweging op school de leerprestaties van kinderen kunt verbeteren. Er is de afgelopen decennia veel onderzoek verricht naar de relatie tussen sport en bewegen en leerprestaties.

# data[].attributes.headline
Draagt bij aan dagelijkse hoeveelheid beweging

# data[].attributes.subject
Draagt bij aan dagelijkse hoeveelheid beweging

# data[].attributes.body
Wat is bewegend leren?
Waar draagt bewegend leren aan toe?

# data[].attributes.headline
Door bewegen vinden acute en structurele veranderingen plaats in de hersenstructuur --> positief effect op de executieve cognitieve functies van een kind. 

# data[].attributes.subject
Door bewegen vinden acute en structurele veranderingen plaats in de hersenstructuur --> positief effect op de executieve cognitieve functies van een kind. 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op Doevrijdag blijven de boeken op basisschool Het Kompas in Meppel dicht en leren de leerlingen van groep 3 en 4 buiten op het schoolplein. Leren doe je namelijk niet alleen met je hoofd maar met je hele lichaam. Leraren Nienke Gernaat en Esther de Boer bedenken elke week doe-activiteiten bij de vakken lezen, rekenen en spelling waarbij leerlingen bewegend kunnen leren. De doelen van de lesmethode zijn het uitgangspunt.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat je beter leert wanneer je beweegt. Beweging zorgt voor meer zuurstof in de hersenen waardoor er meer kennis opgeslagen kan worden. Bewegend leren geeft daarnaast meer ruimte voor sociale interactie, vrij spel en ontdekken. Zeker voor jonge leerlingen is dit fijn aangezien zij veel behoefte hebben aan spelen en bewegen.

Koppeling lesmethode

Bij het bedenken van de activiteiten is het belangrijk om de leerlijnen goed voor ogen te houden. Neem de doelen van de lesmethode als uitgangspunt en ontwerp daarbij een actieve werkvorm. Dat geeft houvast en maakt het makkelijker om de methode los te laten.

Andere tips zijn

Houd rekening met verschillen tussen leerlingen.

Zorg ervoor dat de activiteit nooit 'uitgespeeld' kan worden. Organisatorisch kan dit anders voor oponthoud zorgen. De activiteit moet altijd door kunnen gaan en de leraar bepaalt wanneer het spel eindigt.

Voeg een competitie-element toe aan het spel. Dit kan een competitie zijn met de groep of juist een competitie van de leerling met zichzelf. Een beloning kan hierbij stimulerend werken.

Bedenk waar mogelijk samen met je collega's de activiteiten. Samen weet je meer dan alleen en door de dialoog ben je nog gerichter en bewuster met de doelen bezig.

Zorg voor voldoende intensieve bewegingsmomenten zodat leerlingen het niet koud krijgen.

Deel je ideeën met je collega's.

Begin klein als je het eng vindt om de methode los te laten.

Informeer ouders waarom je kiest voor deze manier van leren.

Enkele werkvormen

Ren je rot: de leraar noemt een woord met een tweetekenklank en de leerlingen rennen naar de hoepel met de juiste klank.

Hinkelspel: schrijf met stoepkrijt de getallenlijn tot en met 30 op het plein. De leerlingen pakken een kaartje met een getal en hinkelen verder vanaf dat getal. Tijdens het hinkelen benoemen ze het getal waarop ze staan.

Zoekspel: op het schoolplein liggen enkele letters verspreid van elkaar. De leerlingen pakken een kaartje met een afbeelding en zoeken de letter die bij het plaatje hoort. (Beginklank, middenklank of eindklank.) Bij de betreffende letter schrijven ze met stoepkrijt het woord van hun plaatje.

Sommenestafette: ren zo hard als je kan naar de overkant en schrijf met stoepkrijt een som (inclusief uitkomst) op het plein.

Pionnenrace: maak met pionnen een grote cirkel. Elke leerling gaat bij een pion staan. De leraar noemt een som, de leerlingen rekenen de som uit en rennen net zoveel pionnen verder als het antwoord van de som.

Racelezen: op het schoolplein liggen verschillende leeskaarten met woordrijtjes. In tweetallen rennen de leerlingen naar een leeskaart en lezen om de beurt het woordrijtje. De kinderen geven elkaar een high five en rennen vervolgens zo snel mogelijk naar een nieuwe kaart.

Letterspel: op het schoolplein liggen verschillende letterkaartjes. De leerlingen pakken een kaartje met een afbeelding, zoeken op het plein de juiste letters en maken zo het woord bij het juiste plaatje.

Opdrachtenspel: de leerlingen leren begrijpend te lezen door de opdracht te lezen en deze uit te voeren. Tegelijkertijd oefenen de leerlingen het optellen tot 12 en zijn ze bezig met spelling. Download de uitgewerkte les.

Wil je blijvend inspiratie over deze doe-activiteiten? Kijk op de facebook - en instagrampagina van Doevrijdag. Nienke en Esther plaatsen regelmatig ideeën over bewegend leren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bewegend leren op Doevrijdag motiveert leerlingen van groep 3 en 4 - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
Op Doevrijdag blijven de boeken op basisschool Het Kompas in Meppel dicht en leren de leerlingen van groep 3 en 4 buiten op het schoolplein. Leren doe je namelijk niet alleen met je hoofd maar met je hele lichaam.